

D3842

@##། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏ་མཱུ་ལ་མ་དྷྱ་མ་ཀ་བྲྀཏྟི། བོད་སྐད་དུ། དབུ་མ་རྩ་བའི་འགྲེལ་པ་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏ། བམ་པོ་དང་པོ། དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །སློབ་དཔོན འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ།།སློབ་དཔོན་བཙུན་པ་བུད་དྷ་པཱ་ལི་ཏ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །འདི་ལྟར་སློབ་དཔོན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་རྗེས་སུ་སྟོན་པར་བཞེད་པས། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཟབ་མོ་ཉིད་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གཟིགས་པས་ངོ་མཚར་དུ་གྱུར་པའི་ ཐུགས་དང་ལྡན་པ།དད་པ་ལས་བྱུང་བའི་མཆི་མ་དཀྲུག་ཅེས་མཛད་པའི་སྤྱན་མངའ་བ། སྐུའི་སྤུ་ཟིང་ཞེས་མཛད་པ་དང་ལྡན་པས་ཐལ་མོ་སྦྱར་བ་དབུར་བཞག་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའོ་ཞེས་དོན་དམ་པ་སྟོན་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་བརྗོད་པས་མདུན་དུ་འདུག་ པ་དང་འདྲ་བར་བཞག་ནས།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བླ་མ་དམ་པ་ལ། གང་གིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་། །འགག་པ་མེད་པ་སྐྱེ་མེད་པ། །ཆད་པ་མེད་པ་རྟག་མེད་པ། །འོང་བ་མེད་པ་འགྲོ་མེད་པ། །ཐ་དད་དོན་མིན་དོན་གཅིག་མིན། །སྤྲོས་པ་ཉེར་ཞི་ཞི་བསྟན་པ། །རྫོགས་ པའི་སངས་རྒྱས་སྨྲ་རྣམས་ཀྱི།།དམ་པ་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཞེས་རྒྱུ་སྔ་ན་ཡོད་པའི་ཕྱག་བཞེས་པ་མཛད་དེ། གང་གིས་དབང་ཕྱུག་དང་དུས་དང་རྡུལ་ཕྲན་དང་རང་བཞིན་དང་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་སོགས་པར་སྨྲ་བ་སྤྲོས་པ་ཐིབས་པོར་འཁྱམས་པའི་འཇིག་རྟེན་ལ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་ འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མཆོག་ཏུ་ཟབ་པ།འགག་པ་མེད་པ་སྐྱེ་བ་མེད་པ། ཆད་པ་མེད་པ་རྟག་པ་མེད་པ། འོང་བ་མེད་པ་འགྲོ་བ་མེད་པ་དོན་ཐ་དད་མ་ཡིན་པ། དོན་གཅིག་མ་ཡིན་པ། སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་འགྲོ་ བ།ཞི་བ་ལམ་དྲང་པོ་འདི་བསྟན་པ། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་དམ་པ་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཕྱི་རོལ་པ་ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བ་ཐམས་ཅད་བྱིས་པ་བླ་བ་འདྲ་བར་ཐུགས་སུ་ཆུད་ནས་འགྲོ་བ་ལོང་བ་ལག་ནོམ་བྱེད་པ་ལྟ་བུ་ ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་བསྟན་པར་སློབ་དཔོན་གྱིས་ཡང་དག་པར་གཟིགས་པས་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་དམ་པ་ཞེས་གསུངས་སོ།།འགག་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལ་འགག་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའོ། །ཚིག་ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཚིགས་ སུ་བཅད་པ་དེ་ནི་མདོ་ལྟ་བུ་སྟེ།བསྟན་བཅོས་ལྷག་མས་དེ་རྣམ་པར་བཤད་པ་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཡང་བརྗོད་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་དབང་གིས་སྒོ་དེ་དང་དེས་བྱེད་པར་འགྱུར་གྱི་གོ་རིམས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ནི་མི་བྱེད་དོ། །ཅི་སྟེ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ལ་དགོས་པ་ཅི་ ཡོད་ཅེ་ན།བཤད་པ། སློབ་དཔོན་ཐུགས་རྗེའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་སྡུག་བསྔལ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་ཉེན་པར་གཟིགས་ནས་དེ་དག་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་ཉིད་རབ་ཏུ་བསྟན་པར་བཞེད་པས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ བརྩམས་ཏེ།ཡང་དག་མ་ཡིན་མཐོང་བ་འཆིང་། །ཡང་དག་མཐོང་བ་རྣམ་པར་གྲོལ། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ་། །དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན། བཤད་པ། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དེ། མི་མཁས་པ་གཏི་མུག་གི་མུན་པས་བློ་གྲོས་ཀྱི་མིག་བསྒྲིབས་ པ་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་ན་དེ་དག་ལ་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དག་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ།

梵语：佛护根本中观注。藏语：中观根本注释佛护。第一卷。顶礼三宝。顶礼文殊童子。顶礼圣者龙树上师。顶礼尊者佛护上师。
如是上师欲显示缘起，由于如实通达甚深缘起，具有稀有之心，具有信心所生之泪水润湿之眼，具有身毛竖立，合掌置于头顶，如同'如来即是法身'此显示胜义之偈颂所说，如同安住于面前。
对于至高无上的如来：'缘起无灭亦无生，无断亦复无常性，无来无去非异义，非一义寂灭戏论，善说此法诸佛中，最胜导师我敬礼。'如是作为有前因之礼敬。
于此世间漂泊于自在天、时间、微尘、自性、本性等戏论稠密者，为彼等宣说名为缘起之胜义谛最为甚深，无灭无生，无断无常，无来无去，非异义，非一义，一切戏论悉皆寂灭，趣向涅槃之城，开示此寂静正道，故说'善说此法诸佛中，最胜导师我敬礼'。
世尊了知一切外道论敌如同愚童，为如盲人抚摸般之众生宣说缘起，上师如实见此故说'诸说法中最胜者'。'无灭'即是于此无有灭。余语亦当如是配释。
此偈如同经典，余论将作详细解释。又由于执著于所说之力，将以种种方式而作，并非如次第而作。
若问宣说缘起有何必要？答：上师具大悲心，见众生为种种苦所逼，为令彼等解脱，欲显示诸法真实性故开示缘起。如说：'见不真实即束缚，见真实者得解脱。'
何为诸法真实性？答：即无自性。愚者为无明黑暗所蔽慧眼，于诸法分别有自性，于彼等生起贪欲与嗔恚。

།གང་གི་ཚེ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཤེས་པའི་སྣང་བས་གཏི་མུག་གི་མུན་པ་བསལ་ཅིང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་མིག་གིས་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་མཐོང་བ་དེའི་ཚེ་ ན་གནས་མེད་པ་ལ་དེའི་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དག་མི་སྐྱེའོ།།འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་ལ་ལ་ཞིག་གཟུགས་བརྙན་གྱི་བུད་མེད་ལ་བུད་མེད་དོ་སྙམ་པའི་བློ་གྲོས་སྐྱེས་ནས་ཀུན་ཏུ་འདོད་ཆགས་སྐྱེད་དེ་དེ་དང་འབྲེལ་པའི་ཡིད་ཀྱིས་དེ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱེད་དོ། །གང་གི་ཚེ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ རྟོགས་པ་དེའི་ཚེ་ན་བུད་མེད་ཀྱི་བློ་གྲོས་མེད་པར་གྱུར་ཅིང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ནས་ཤིན་ཏུ་ངོ་ཚ་བ་སྐྱེས་ཏེ།རང་བཞིན་གྱི་སེམས་གནས་མེད་པ་ལ་འདོད་ཆགས་སྐྱེ་བ་ལ་འཕྱ་བ་དེ་དང་འདྲ་སྟེ་དེ་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་དགེ་སློང་དག་བུད་མེད་ལ་ནང་གི་བུད་མེད་ཀྱི་དབང་པོ་ཡང་དག་པར་ རྗེས་སུ་མི་མཐོང་སྟེ།དགེ་སློང་དག་གལ་ཏེ་བུད་མེད་ཡིན་ན་ནང་གི་བུད་མེད་ཀྱི་དབང་པོ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་། །ཞེས་རྒྱ་ཆེར་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར་སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ལྷས་ཀྱང་། སྲིད་པའི་ས་བོན་རྣམ་ཤེས་ཏེ། །ཡུལ་རྣམས་དེ་ཡི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ། །ཡུལ་ ལ་བདག་མེད་མཐོང་ན་ནི།།སྲིད་པའི་ས་བོན་འགག་པར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་སློབ་དཔོན་གྱིས་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདི་བརྩམ་མོ་། །འདིར་སྨྲས་པ། གང་གི་ཚེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཐམས་ཅད་གཟིགས་ པ་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་མངའ་བ་ཉིད་ཀྱིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དེ་དང་དེར་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་བཤད་ཅིང་རབ་ཏུ་བསྟན་ཟིན་ན།ཡང་དེ་རྗེས་སུ་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་ལ་དགོས་པ་ཅི་ཡོད། བཤད་པ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་བཤད་ཅིང་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་བདེན་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཀྱི་དབང་གིས་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་བརྗོད་པ་དག་གིས་བཤད་ཅིང་རབ་ཏུ་བསྟན་པས། དེ་ལ་ད་ལྟར་ཉིད་ཀྱང་བརྗོད་པ་ཙམ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་བློ་ཅན་ཁ་ཅིག་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་མཆོག་ཏུ་ཟབ་པ་མ་རྟོགས་པ་ན། དངོས་པོ་རྣམས་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་དང་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་དག་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཞིག་ཡོད་པ་ལས་རྟག་པ་དང་ཆད་པ་དང་དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དུ་སེམས་པ་དག་བྱེད་ཀྱི། རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་མེད་པ་དག་ལ་དེ་དག་མི་འབྱུང་ངོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་དེ་དག་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ པར་འབྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སློབ་དཔོན་གྱིས་རིགས་པ་དང་ལུང་སྔོན་དུ་བཏང་བ་འདི་བརྩམས་སོ།།གཞན་ཡང་གང་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་བཤད་ཅིང་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་དེ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་སློབ་དཔོན་གྱིས་རྗེས་སུ་རབ་ཏུ་བསྟན་པར་འཐད་ཀྱི། མ་བཤད་ཅིང་རབ་ཏུ་མ་བསྟན་པར་རྗེས་སུ་རབ་ཏུ་སྟོན་པར་འོས་པ་དེ་གང་ཞིག་ཡིན། འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་པའི་བསྟན་བཅོས་དག་ཀྱང་སྔོན་གྱི་སློབ་དཔོན་རྣམས་ཀྱིས་བཤད་ཅིང་རབ་ཏུ་བསྟན་པས་ད་ལྟར་ཉིད་ཀྱང་དེ་རྣམས་ཀྱི་སློབ་མ་དག་རྗེས་སུ་སྨྲ་བར་བྱེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་སློབ་དཔོན་གྱིས རྗེས་སུ་རབ་ཏུ་བསྟན་པར་རིགས་སོ།

当以缘起智慧之光驱散无明黑暗，以智慧眼见诸法无自性之时，于无所住处则不生贪欲与嗔恨。
譬如有人对镜中女子生起'此是女子'之想，而生贪欲，并以意识对其作种种分别。
当如实了知时，则无女子之想，远离贪欲，生起极大惭愧。
如同自性之心对无所住处生起贪欲而受嘲笑。世尊亦如是告诫比丘们说：'比丘们，于女子不见内在女根，比丘们，若是女子，则不见内在女根。'如是广说。
因此圣者龙树菩萨亦说：'有之种子为识，诸境为彼行境，若见境无我性，有之种子则灭。'
是故论师为显示诸法无自性而造此论。
此有人言：既然如来一切智、一切见、具大悲者已如是宣说开示缘起，为何还要再作开示？
答曰：如来虽已宣说开示缘起，然以世间言说之力，以生等言词作了宣说开示。
今有一些执著于言说的人未能通达最甚深的缘起，认为诸法确实存在，因为说有其生灭往来故。
凡是对存在之法作常断一异等思维，而对兔角等不存在之法则不作此等思维。
为向彼等开示缘起之自性，论师依理依教造此论。
再者，正因如来已宣说开示缘起，论师随后开示方为应理。若未经宣说开示，何能随后开示？
如世间论典，古代论师已作宣说开示，今时其弟子们亦随之宣说。
是故论师作随后开示实为应理。

།འདིར་སྨྲས་པ། ཅིའི་ཕྱིར་འགག་པ་ལ་སོགས་པ་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་འགོག་པར་བྱེད། འགག་པ་མེད་པ་སྐྱེ་མེད་པ། །ཆད་པ་མེད་པ་རྟག་མེད་པ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཙམ་ཞིག་བྱས་པས་མི་ཆོག་གམ། བཤད་པ། དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ སྨྲ་བ་དག་ཕལ་ཆེར་ཐ་སྙད་ཀྱི་དབང་གིས་བསྟན་པ་འགག་པ་ལ་སོགས་པ་བརྗོད་པ་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་གིས་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་པས་དེའི་ཕྱིར་འགག་པ་ལ་སོགས་པ་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ཉིད་དགག་པ་མཛད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ་དེ་ཁོ་ན་སེམས་པར་བྱེད་པའམ། འགྱེད་པ་རྩོམ་པར་བྱེད་པ་གང་དག་ ཅི་ཡང་རུང་བ་དེ་དག་ཀྱང་འགག་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་པ་དང་རྩོམ་པར་བྱེད་དེ་།འདི་ལྟ་སྟེ། རེ་ཞིག་ཁ་ཅིག་ན་རེ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ནི་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པའི་ཆོས་ཅན་སྐད་ཅིག་མ་སྟེ་རྒྱུན་གྱིས་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་ངོ་། །ཞེས་ཟེར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ས་ལ་སོགས་པ་ རྫས་དགུ་པོ་དག་རྟག་ཅེས་ཟེར་རོ།།ཡང་གཞན་དག་ནི་ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་དང་། གང་ཟག་ནམ་མཁའ་དང་། དུས་དང་གང་ཟག་དང་སྲོག་ཅེས་བྱ་བ་རྫས་དྲུག་པོ་དག་རྟག་ཅེས་བརྗོད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཕལ་ཆེར་སྲོག་དང་ལུས་གཉིས། མེ་དང་བུད་ཤིང་གཉིས། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ གཉིས།ཡོན་ཏན་དང་ཡོན་ཅན་གཉིས། ཡན་ལག་དང་ཡན་ལག་ཅན་གཉིས་ནི་དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་འགྱེད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཡོན་ཏན་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་དང་རྟག་འཁོར་ལོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་རྡུལ་ཕྲན་དང་ཡིད་གཉིས་ནི་མི་འགྲོའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། ། གཞན་དག་ནི་སྲོག་དང་གང་ཟག་གཉིས་འགྲོ་བ་དང་ལྡན་ཞེས་བརྗོད་དོ། །གྲུབ་ནས་གང་དུ་འགྲོ་བར་ཡང་འདོད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ན་སེམས་པ་དང་འགྱེད་པ་རྩོམ་པའི་དབང་གིས་འགག་པ་ལ་སོགས་པ་བརྒྱད་པོ་དགག་པར་མཛད་དོ། །འདིར་སྨྲས་པ། འོ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་འགག་པ་སྔར་བཀག པ་།སྐྱེ་བ་ཕྱིས་བཀག་།སྐྱེ་བ་མེད་པ་སྔར་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་རིགས་སྙམ་ན། བཤད་པ། དེ་ནི་ཀླན་ཀར་མི་རུང་སྟེ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཡི་གེ་ལ་མཁས་པ་རྣམས་ནི་བསྡུ་བ་ལ་སྦྱོར་བ་ལྟག་འོག་ངེས་པ་ཡོད་ཀྱི། གཞན་ལ་ནི་ངེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་སྨྲས་པ། དེ་ལྟ་ན་ཡང་ སྐྱེ་བ་ཡོད་ན་འགག་པར་འགྱུར་གྱི་མེད་ན་མི་འགྱུར་བ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྔར་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ།།བཤད་པ། གྲོགས་པོ་འདི་ལྟར་སྐྱེ་བ་སྔ་ལ་འགག་པ་འཕྱིའོ། །ཞེས་བྱ་བར་གང་གིས་ཁོ་བོ་ཅག་ཡིད་ཆེས་པར་འགྱུར་བའི་དཔེ་འགའ་ཞིག་ཇེ་གྱིས་ཤིག་ སྨྲས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དཔེ་ཡིན་ཏེ།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། རེ་ཞིག་སྐྱེ་འདི་དོན་མེད་གང་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་ཡོད་ན་རྒ་ཤི་དང་། །ནད་དང་སྡུག་བསྔལ་བསད་དང་བཅིངས་ལ་སོགས་པའི་དགྲ་དག་ཡོད། །ཅེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ། །བཤད་པ། གང་ལ་འཆི་བ་ཡོད་པའི་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཡང་འཆི་བ་ སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་པ་སྙམ།གལ་ཏེ་དེ་འཆི་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་ན་ནི་འཁོར་བ་ལ་ཐོག་མ་ཡོད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བས། དེ་ཡང་མི་འདོད་དེ། དེའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་ལ་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་སྔ་ལ་འཆི་བ་འཕྱི་བའམ་འཆི་བ་སྔ་ལ་སྐྱེ་བ་འཕྱིའོ་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་ པར་མི་ནུས་སོ།།འོག་ནས་ཀྱང་། གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་སྔ་གྱུར་ལ། །རྒ་ཤི་འཕྱི་བ་ཡིན་ན་ནི། །རྒ་ཤི་མེད་པར་སྐྱེ་བ་དང་། །མ་ཤི་བར་ཡང་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །སྨྲས་པ་འོ་ན། གལ་ཏེ་འཇིག་མང་སྐྱེ་བ་མེད་ན་དོན་མེད་དེ་མི་འབྱུང་། །ཤིང་སྐྱེས་མེད་ན་ནགས་མེད་རླུང་གིས་ སྒྱེལ་བར་མི་འགྱུར་བཞིན།།ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་དཔེ་གཞན་ཡིན་ནོ།

于此有人说道：'为何要破除灭等八种？只说无灭无生，无断无常这些不就足够了吗？'
回答说：大多数主张事物自性的人，都是依据世俗言说而宣说灭等八种，用以证明事物的存在性，因此才要破除这八种。同样，那些思维真实或开始论辩的人，也都是依据灭等这些义理来进行思维和论辩。
比如，有些人说：'一切事物都是生灭法，是刹那性的，相续不断地生起。'其他人则说：'地等九种实体是常。'又有人说：'法、非法、虚空、时间、补特伽罗和命等六种实体是常。'
同样，大多数人对生命与身体、火与燃料、因与果、功德与有德者、部分与整体等的同一性与差异性进行论辩。有些人说：'具有功德和作用的事物是恒常轮转的。'其他人说：'微尘和意二者是不动的。'还有人说：'生命和补特伽罗二者具有运动。'他们认为已成就的事物还会继续运动。
因此，为了破除这些关于真实性的思维和论辩，才要破除灭等八种。
于此有人问：'那么为何先破除灭，后破除生？应该先说无生才对吧？'
回答说：这不能作为过失。为什么呢？因为精通文字的人在编集时有上下的确定性，而其他方面则没有确定性。
于此有人说：'即便如此，有生才会有灭，无生则不会有灭，按照次第应该先说无生才对。'
回答说：'朋友，你能举出什么例子让我们相信生在先而灭在后呢？'
对方说：'一切都是例子。怎么说呢？就像说：此生毫无意义，因为有生就有老死、疾病、痛苦、杀戮、束缚等敌人。'
回答说：对于有死亡的生，你认为死亡一定在先吗？如果死亡不在先，那么轮回就会有开始，但这是不能接受的。因此，由于轮回无始无终，就不能说生在先死在后，或死在先生在后。
下文也说：'若生在先而老死在后，则应无老死而生，以及未死而生。'
对方说：'那么，如果无生则不会有多种毁灭，就像没有树木生长就不会有森林被风吹动一样，这是另一个例子。'

།བཤད་པ། འདི་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད། སྨྲས་པ། ཁྱད་པར་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་འདི་ལ་འགག་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་། །འདི་ལྟར་ཤིང་ལྗོན་པ་གཞན་དུ་འགགས་ལ་འདིར་སྐྱེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བཤད་པ། འདི་ལ་ཡང་ས་བོན་འགག་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ལས་སྐྱེ་བས་དེ་ཡང་འགག་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཁོ་ན་ལས་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །འདིར་སྨྲས་པ། དེ་ནི་མི་འདྲ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཞན་ཁོ་ན་འགགས་ལ་གཞན་ཁོ་ན་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་འདི་ལ་ས་བོན་འགགས་ལ་མྱུ་གུ་སྐྱེའི་མྱུ་གུ ཉིད་འགགས་ལ་མྱུ་གུ་ཉིད་མི་སྐྱེ་བས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་མི་འདྲའོ།།བཤད་པ། དེ་ནི་འདྲ་བ་ཁོ་ན་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་སྐྱེ་བ་དང་འཆི་བ་གཉིས་ཀྱང་གང་ཁོ་ན་ཤི་བ་དེ་ཉིད་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གལ་ཏེ་གང་ཁོ་ན་འཆི་བ་དེ་ཉིད་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་རྟག་པའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་ འགྱུར་ཏེ།ལྷ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ལྷ་ཁོ་ནར་འགྱུར་ལ། དུད་འགྲོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་དུད་འགྲོ་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པས་བྱས་པའི་སྐྱེ་བ་དང་འགྲོ་བ་འཁྲུལ་པ་མེད་པར་འགྱུར་བས་དེ་ཡང་མི་འདོད་དེ། དེ་ནས་གང་ཁོ་ན་འཆི་བ་དེ་ཉིད་སྐྱེ་ བར་འགྱུར་རོ།།ཞེས་བྱ་བ་དེ་བརྗོད་པར་མི་ནུས་པས་དེའི་ཕྱིར་དེའི་འདྲ་བ་ཁོ་ནའོ། །འདི་ལ་གཞན་ཁོ་ན་འགག་།གཞན་ཁོ་ན་སྐྱེའོ་ཞེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་མི་རིགས་ཏེ། གལ་ཏེ་ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་གཉིས་གཞན་ཉིད་ཡིན་པར་གྱུར་ན་དེ་གཉིས་ལ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ཐ་སྙད་ཀྱང་མེད་པར་ འགྱུར་བ་ཞིག་ན་ཐ་སྙད་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་གཉིས་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ།།གཞན་ཡང་འདི་ན་སྨྲ་བ་པོ་དག་ས་བོན་བཏབ་ནས་བདག་གིས་ཤིང་ལྗོན་པ་འདི་བཙུགས། བདག་གིས་བུ་འདི་བསྐྱེད་དེ། ཤིང་ལྗོན་པ་འདི་ནི་བདག་གིའོ། །བུ་འདི་ནི་བདག་གིའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལ་གལ་ཏེ་ས་བོན་དང་ ཤིང་ལྗོན་པ་དང་བུ་དག་གཞན་ཉིད་ཡིན་པར་གྱུར་ན་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་དེ་དག་མི་སྲིད་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་སྲིད་པས་དེའི་ཕྱིར་ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་གཉིས་གཞན་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་མི་ནུས་ཏེ།འོག་ནས་ཀྱང་། གཞན་ནི་གཞན་ལས་བརྟེན་ཏེ་གཞན། །གཞན་མེད་གཞན་ལས་གཞན་མི་འགྱུར། ། གང་ལས་བརྟེན་ཏེ་གང་ཡིན་པ། །དེ་ནི་དེ་ལས་གཞན་མི་འཐད། །ཅེས་འབྱུང་ངོ་། །འདིར་སྨྲས་པ། དེ་ལྟ་ན་ཡང་ས་བོན་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་འགག་པར་འགྱུར་གྱིས་མེད་ན་མི་འགྱུར་བས་འདི་ཡང་སྐྱེ་བ་སྔ་ལ་འགག་པ་འཕྱི་བར་འགྱུར་རོ། །བཤད་པ། འདི་ལྟར་ས་བོན་དེ་ལ་ཡང ས་བོན་འགག་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཉིད་ཡོད་དེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་མྱུ་གུ་ལས་ཀྱང་ཤིང་ལྗོན་པ་གཞན་མ་ཡིན་ལ་ཤིང་ལྗོན་པ་ལས་ཀྱང་ས་བོན་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ས་བོན་འགག་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ལས་མྱུ་གུ་སྐྱེ་ལ། ས་བོན་ཡང་ས་བོན་འགག་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ལས་སྐྱེ་ སྟེ།དེ་ལྟར་སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ལྷས་ཀྱང་། ས་བོན་དཔེ་ནི་ཇི་ལྟ་བར། །དེ་ལ་ཐོག་མ་ཡོད་མ་ཡིན། །དེ་ལྟར་རྒྱུ་དང་མི་ལྡན་ལས། །སྐྱེ་བའང་སྲིད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་གཉིས་ལ་སྔ་ཕྱིའི་རྣམ་པར་བཞག་པ་མེད་པས་ཅིའི་ཕྱིར་ འགག་པ་སྔར་བཀག་ལ་སྐྱེ་བ་ཕྱིས་བཀག་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ཀླན་ཀར་མི་རུང་ངོ་།།དེ་གཉིས་ལ་སྔ་ཕྱིའི་རྣམ་པར་བཞག་པ་མེད་པ་དེ་ཉིད་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སློབ་དཔོན་གྱིས་འདིར་འགག་པ་སྔར་གཟུང་བ་མཛད་ལ་སྐྱེ་བ་ཕྱིས་བརྟགས་སོ།

问道：'这有什么区别？'
答道：'区别是这样的：因为这里没有以灭为先导的生。比如，没有一棵树在别处灭而在此处生。'
问道：'这里也是种子以灭为先导而生，所以那也是从以灭为先导而生的。'
对此答道：'那是不同的。为什么呢？因为是一个灭而另一个生的缘故。比如，这里是种子灭而芽生，而不是芽灭了又生芽，所以那是不同的。'
问道：'那恰恰是相同的。为什么呢？因为生死二者也是并非死者即是生者。如果死者即是生者的话，那就会有常见的过失。即天神者将永远是天神，畜生者将永远是畜生。如此一来，业和烦恼所造的生和趣将不会有变化，这是不可取的。因此不能说死者即是生者，所以这是相同的。'
这里说'一个灭另一个生'也是不合理的。如果种子和芽是完全不同的，那么它们之间就不会有因果关系的名言，但实际上有这种名言，所以它们不是完全不同的。
而且，世间说者们说：'我种下种子后栽了这棵树'，'我生了这个孩子'，'这棵树是我的'，'这个孩子是我的'。如果种子、树木和孩子是完全不同的，这些世间名言就不可能存在，但实际上是存在的，所以种子和芽不能说是完全不同的。
如下文所说：'他者依他而为他，无他则他不成他，若依彼而有者，彼非异于彼者。'
对此说道：'即便如此，种子存在时才会灭，不存在则不会灭，所以这也是先生后灭。'
答道：'这样的种子也是以种子灭为先导的。为什么呢？因为芽与树不异，树与种子不异，所以芽从种子灭为先导而生，种子也从种子灭为先导而生。'
如圣天论师所说：'如同种子之喻，彼无有始际，如是无因者，生亦不可得。'
因此，生灭二者没有先后的安立，所以不能质疑为什么先破灭后破生。正是为了显示这二者没有先后安立，论师在此先举灭后观生。

།འདིར་སྨྲས་པ། རེ་ཞིག་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བར་བརྗོད་ པ་ཐ་སྙད་ཙམ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་རབ་ཏུ་སྟོན་ཅིག་།བཤད་པ་ཏེ་པོར་བསྟན་པར་བྱའོ། །བདག་ལས་མ་ཡིན་གཞན་ལས་མིན། །གཉིས་ལས་མ་ཡིན་རྒྱུ་མེད་མིན། །དངོས་པོ་གང་དག་གང་ན་ཡང་། །སྐྱེ་བ་ནམ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །འདི་ལ་གལ་ཏེ་དངོས་པོ་འགའ་ཞིག་སྐྱེ་བར་གྱུར་ན། དངོས པོ་དེའི་སྐྱེ་བ་དེ་བདག་ལས་སམ།གཞན་ལས་སམ། བདག་དང་གཞན་གཉིས་ལས་སམ། རྒྱུ་མེད་པ་ལས་འགྱུར་གྲང་ན། བརྟགས་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ལས་མི་འཐད་དོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། བདག་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཉིད་ལས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་ དངོས་པོ་རྣམས་བདག་གི་བདག་ཉིད་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དེ།དེ་དག་གི་སྐྱེ་བ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་། སྐྱེ་བ་ཐུག་པ་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་དངོས་པོ་བདག་གི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་རྣམས་ལ་ཡང་སྐྱེ་བ་དགོས་པ་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་ཡོད་ཀྱང་ཡང་སྐྱེ་ན་ ནམ་ཡང་མི་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བས་དེ་ཡང་མི་འདོད་དེ།དེའི་ཕྱིར་རེ་ཞིག་དངོས་པོ་རྣམས་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ། །གཞན་ལས་ཀྱང་སྐྱེ་བ་མེད་དེ་། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཐམས་ཅད་ལས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །བདག་དང་གཞན་གཉིས་ལས་ཀྱང་སྐྱེ་བ་མེད་ དེ།གཉི་གའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་། །རྒྱུ་མེད་པ་ལས་ཀྱང་སྐྱེ་བ་མེད་དེ། རྟག་ཏུ་ཐམས་ཅད་ལས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་། རྩོམ་པ་ཐམས་ཅད་དོན་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་གང་གི་ཕྱིར་དངོས་པོ་སྐྱེ་བ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མི་ འཐད་པས་དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་མེད་པས་སྐྱེ་བར་བརྗོད་པ་ནི་ཐ་སྙད་ཙམ་ཡིན་ནོ།།སྨྲས་པ། དངོས་པོ་རྣམས་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དེ། འདི་ལྟར་མྱུ་གུ་དེ་ཉིད་ལས་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་ཞེས་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་ན་བདག་དང་གཞན་གཉིས་ལས་སྐྱེ་བ་དེ་ཡང་མི་རིགས་ཏེ། ཕྱོགས་གཅིག་ཉམས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འདི་ལྟར་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱོགས་དེ་ནི་ཐ་ཆད་ཡིན་པས་དེ་དག་ནི་རེ་ཞིག་ཁས་མི་ལེན་ཏོ། །དངོས་པོ་རྣམས་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཁོ་ནའོ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ངེས་པར་གཟུང་སྟེ་བཤད་པ་གང་ཡིན པ་དེ་ལ་སྨྲ་བར་བྱ་སྟེ།རྐྱེན་རྣམས་བཞི་སྟེ་རྒྱུ་དང་ནི། །དམིགས་པ་དང་ནི་དེ་མ་ཐག་།བདག་པོ་ཡང་ནི་དེ་བཞིན་ཏེ། །རྐྱེན་ལྔ་པ་ནི་ཡོད་མ་ཡིན། །ལྔ་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སློབ་དཔོན་ཁ་ཅིག་གིས་རྐྱེན་བཞི་པོ་འདི་ལས་གཞན་གང་དག་ཐ་སྙད་དུ་བརྗོད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ ཀྱང་རྐྱེན་བཞི་པོ་འདི་དག་ཏུ་འདུས་སོ།།ཞེས་ངེས་པར་འཛིན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་རྐྱེན་བཞི་པོ་དེ་དག་དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེད་པའི་རྐྱེན་དུ་བསྟན་ཏེ། རྐྱེན་བཞི་པོ་དེ་དག་ལས་དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་རྐྱེན་བཞི་པོ་གཞན་དུ་ གྱུར་པ་དེ་དག་ལས་དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྣམས་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཁོ་ནའོ།།ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ནོ། །བཤད་པ། གལ་ཏེ་ཁྱོད་ཀྱིས་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་རྐྱེན་བཞི་པོ་གང་དག་གཞན་ཡིན་པར་ཐ་སྙད་བཏགས་པ་དེ་དག་དངོས་པོ་རྣམས་ ལས་གཞན་ཡིན་པར་གྱུར་ན་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་གཞན་ལས་སྐྱེ་བར་ཡང་འགྱུར་བ་ཞིག་ན།དེ་དག་ནི་གཞན་ཡིན་པར་མི་འཐད་དོ།

于此说道：且应当如实宣说诸法生起仅是名言。将详细解说。
非从自生，非从他生，非从二生，非无因生，任何诸法于任何处，生起永远皆不存在。
对此，假若有某一事物生起，则此事物之生起，应当是从自生，或从他生，或从自他二者生，或从无因生，然而经观察后，从一切方面皆不合理。
何以故？'从自'即是'从自身'之意。首先，诸法不从自身生起，因为它们的生起将成无义，且将成无穷生起。如是，诸法若已自性存在，则不需再生。若已存在仍再生，则永不停止生起，此亦不应理。是故，首先诸法非从自生。
也非从他生。为何？因为将导致一切皆从一切生起之过失。
也非从自他二者生，因为将有二者之过失。
也非从无因生，因为将导致恒常一切从一切生起之过失，且一切努力将成无义之过失。
如是，由于诸法生起于一切方面皆不合理，是故无生，所说生起仅是名言。
有人说：诸法非从自生，如所说'芽如何从自身生起'，若无自生则自他二生亦不合理，因为一分已破故。如是，从无因生起之主张乃是过失，故暂不承许彼等。
诸法决定非从他生。对此当说：缘有四种，即因与所缘，等无间及增上，第五缘实不存在。
所谓'第五不存在'，是说某些论师主张，凡是言说中所说的其他缘，皆摄入此四缘中。
为显示此义，宣说因等四缘为诸法生起之缘，诸法从此四缘生起。
由于诸法从异于自身的四缘生起，故说'诸法决定非从他生'之说法不善。
解释：若汝所说因等四缘为他法，则诸法应从他生，然而彼等非为他法，故不应理。

།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི། །རྐྱེན་ལ་སོགས་ལ་ཡོད་མ་ཡིན། །བདག་གི་དངོས་པོ་ཡོད་མིན་ན། །གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ཡོད་མ་ཡིན། ། འདི་ལ་དངོས་པོ་ཡོད་པ་རྣམས་གཅིག་ལ་གཅིག་ལྟོས་ནས་གཞན་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ནི་དཔེར་ན་ཙཻ་ཏྲ་ལས་གུབ་ཏ་གཞན་དུ་འགྱུར་ལ། གུབ་ཏ་ལས་ཀྱང་ཙཻ་ཏྲ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ན། གནས་སྐབས་གང་ན་ས་བོན་ལ་སོགས་རྐྱེན་རྣམས་ཡོད་པའི་གནས་སྐབས་དེ་ན་མྱུ་གུ་ལ སོགས་པ་དངོས་པོ་རྣམས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་རྐྱེན་རྣམས་ཡོད་པ་ན་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་རྣམས་ཀྱི་བདག་གི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་དག་ཇི་ལྟར་གཞན་དུ་འགྱུར་། དེ་ལྟ་བས་ན་རྒྱུ་ལ་སོགས་ པ་རྐྱེན་རྣམས་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་རྣམས་ལས་གཞན་ཉིད་ཡིན་པར་མི་འཐད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྣམས་གཞན་ལས་སྐྱེའོ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རྐྱེན་ལ་སོགས་ལ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་པ་ནི་གཞན་གྱི་གཞུང་ ལུགས་ཀྱང་ངེས་པར་གཟུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ།དེས་ན་གཞན་གྱི་གཞུང་ལུགས་དག་ལ་ཡང་དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེ་བ་མི་འཐད་པར་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །འདིར་སྨྲས་པ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྐྱེན་རྣམས་ཡོད་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ནམ་བཤད་པ། མ་ཡིན་ཏེ་དངོས་པོ་ རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་འདི་བརྟག་པར་བྱའོ།།ཁྱོད་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་སྐྱེས་པ་རྐྱེན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་དག་ལས་སྐྱེ་བར་འདོད་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་སྐྱེས་པ་ལ་བདག་གི་དངོས་པོ་ག་ལ་ཡོད། བདག་གི་དངོས་པོ་མེད་ན་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ཡང་ག་ལ་ཡོད། གཞན་གྱི་དངོས་ པོ་མེད་ན་དེ་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པ་ཡིན་ནོ།།ཡང་ན་འདི་ནི་དོན་གཞན་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་རྐྱེན་རྣམས་ལ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན། རྐྱེན་རྣམས་ལས་གཞན་པ་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན། གཉི་ག་ལ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་དུ་ བརྟག་པ་དོན་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ།འདི་ལྟར་གལ་ཏེ་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་རྐྱེན་རྣམས་ལའམ་རྐྱེན་རྣམས་ལས་གཞན་པ་ལའམ། གཉི་ག་ལ་ཡོད་པར་གྱུར་ན། ཡོད་པ་ལ་སྐྱེ་བ་ཅི་ཞིག་བྱ་སྟེ། དངོས་པོ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་རྣམས་ལ་ཡང་སྐྱེ་བར་བརྟག་ པ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།།ཡོད་པ་ལ་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཅི་ཞིག་བྱ་སྟེ། རྐྱེན་དུ་བརྟག་པ་ཡང་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན། དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི། །རྐྱེན་ལ་སོགས་ལ་ཡོད་མ་ཡིན། །གང་རྐྱེན་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་བདག་གི་དངོས་ པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་སྟེ།དེ་དག་ལས་གཞན་དུ་ཡོངས་སུ་བརྟག་ཏུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདག་གི་དངོས་པོ་ཡོད་མིན་ན། །གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ཡོད་མ་ཡིན། །གཞན་གྱི་དངོས་པོ་མེད་ན་སུ་ཞིག་དངོས་པོ་རྣམས་གཞན་ལས་སྐྱེ་བའོ་ཞེས་སྨྲ་བར་རིགས། འདིར་སྨྲས་པ། དངོས་པོ་རྣམས་ བདག་དང་གཞན་ལ་སོགས་པ་ལས་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་ཅི་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟར་མིག་ལ་སོགས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་བྱ་བའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འདི་ལ་སྐྱེ་བའི་བྱ་བ་ནི་སྐྱེད་པ་དང་སྐྱེ་བ་དང་འབྱུང་བ་སྟེ་གཙོ་ཆེར་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་ལ་འཇུག་གོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་མིག་ལ་སོགས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་བྱ་བ་དེ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྐྱེན་ཡིན་ནོ།

怎么说呢？诸事物的自性，不存在于缘等之中。若无自体事物，则他体事物亦不存在。对此，诸事物相互观待而成为他性，譬如从吉祥天变成善护，从善护变成吉祥天。在种子等诸缘存在的时候，芽等诸事物并不存在，因此当因等诸缘存在时，芽等诸事物的自性并不存在。当它们的自体事物不存在时，因等又怎能成为他性？因此，因等诸缘是芽等诸事物的他性是不合理的。因此，正因为无他体事物，所以'诸事物从他生'这种说法是不合理的。
说'缘等'是为了确定把握他人的宗义，由此显示在他人的宗义中诸事物生起也是不合理的。
有人说：当色等诸缘存在时，难道不是会产生识吗？答：不是，应当观察诸事物的生起。你认为未生的识从异于它的诸缘中生起，那么未生的识怎么会有自体事物呢？若无自体事物，又怎么会有他体事物呢？若无他体事物，则它与芽等是相同的。
或者这是另一个意思：诸事物的自性既不存在于诸缘中，也不存在于异于诸缘者中，也不存在于二者中。为什么呢？因为会有观待生起之缘毫无意义的过失。如此，若诸事物的自性存在于诸缘中，或存在于异于诸缘者中，或存在于二者中，那么对已存在者何需生起呢？对本性已存在的诸事物观待生起也将毫无意义。对已存在者诸缘又能做什么呢？观待为缘也将毫无意义。
因此，'诸事物的自性不存在于缘等中'。凡是不存在于缘等中的，就不存在自体事物，因为除此之外无法遍计。'若无自体事物，则他体事物亦不存在。'若无他体事物，谁能合理地说诸事物从他生呢？
有人说：诸事物从自生、他生等这种说法与我们何干？如此，眼等是产生识的缘。那又是怎样呢？对此，生起的作用是产生、出生、显现，主要作用于识。识是所生。如此，眼等是成办识生起作用的，因为是成办者，所以是缘。

།དཔེར་ན་བཙོ་བའི་བྱ་བ་ནི་འཚེད་པ་དང་བཙེད་པ་སྟེ་གཙོ་ཆེར་འབྲས་ཆན་ལ་འཇུག་ ཅིང་།འབྲས་ཆན་ནི་བཙོ་བ་ཡིན་ལ། མི་དང་སྣོད་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་ཐབ་ལ་སོགས་པ་རང་རང་གི་བྱ་བ་བྱེད་པ་དག་ནི་བཙོ་བའི་བྱ་བ་དེ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་རྐྱེན་དག་ཡིན་པར་མཐོང་བ་བཞིན་ནོ། །འདིར་བཤད་པ། བྱ་བ་རྐྱེན་དང་ལྡན་མ་ཡིན། འདི་ལ་ཁྱེད་ན་རེ་མིག་ལ་སོགས་པ་ནི་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་བྱ་བ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ལ།དེ་ཉིད་ཀྱང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་འཇུག་གོ་ཞེས་ཟེར་བ་ནི་བྱ་བ་བརྟགས་ན་མི་འཐད་པས་མིག་ལ་སོགས་པ་དག་དེ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པར་ག་ལ་འགྱུར། གལ་ཏེ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེའི་ ཕྱིར་བཤད་པ་འདི་ལ་སྐྱེ་བའི་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་སྐྱེས་པའམ་སྐྱེས་པ་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་གྲང་ན།དེ་ལ་རེ་ཞིག་མ་སྐྱེས་པ་ལ་ནི་མི་འཇུག་སྟེ། གནས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་སྐྱེ་བའི་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་ལ་འཇུག་གི་།གནས་མེད་པ་ལ་མི་འཇུག་པས་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་སྐྱེས་པ་དེ་ཡང་མེད་པ་ཡིན་ལ།དེ་མེད་ན་སྐྱེ་བའི་བྱ་བ་དེ་ལ་གནས་པ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེས་པ་ལ་ཡང་སྐྱེ་བའི་བྱ་བ་མི་འཇུག་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་སྐྱེས་ཟིན་པ་ལ་ནི་ཡང་སྐྱེ་བ་ མེད་དོ།།དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བཞིན་པ་ལ་སྐྱེ་བའི་བྱ་བ་ཡོད་པར་སེམས་ན། དེ་ཡང་མི་རུང་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྐྱེས་པ་དང་མ་སྐྱེས་པ་མ་གཏོགས་པར་སྐྱེ་བཞིན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེ་བ་དང་མ་སྐྱེས་པ་གཉིས་ལ་སྐྱེ་བའི་བྱ་བ་མི་འཇུག་པར་ནི་བསྟན་ ཟིན་པས་དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བའི་བྱ་བ་མེད་དོ།།འདིས་བཙོ་བའི་བྱ་བ་ཡང་བསལ་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་བྱ་བ་རྐྱེན་དང་ལྡན་པ་མི་འཐད་དོ། །དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་རྐྱེན་དང་མི་ལྡན་པའི་བྱ་བ་ཡོད་པར་སེམས་ན། བཤད་པ། རྐྱེན་དང་མི་ལྡན་བྱ་བ་མེད། །འདི་ལྟར་རྐྱེན་དང་མི་ལྡན་པའི་ བྱ་བ་མེད་དོ།།གལ་ཏེ་ཡོད་པར་གྱུར་ན་རྟག་ཏུ་ཐམས་ཅད་ལས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་ཡིན་ན་རྩོམ་པ་ཐམས་ཅད་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བས་དེ་ཡང་མི་འདོད་དེ། དེའི་ཕྱིར་རྐྱེན་དང་མི་ལྡན་པའི་བྱ་བ་ཡང་མི་འཐད་དོ། །འདིར་སྨྲས་པ། རེ་ཞིག་རྐྱེན་ རྣམས་ནི་ཡོད་དོ་།།དེ་དག་ཡོད་པས་དངོས་པོ་འགྲུབ་བོ། །དེ་གྲུབ་པས་སྐྱེ་བ་འགྲུབ་བོ། །བཤད་པ། བྱ་བ་མི་ལྡན་རྐྱེན་མ་ཡིན། །གང་དག་ལ་བྱ་བ་མེད་པ་དེ་དག་ནི་རྐྱེན་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། མིག་ལ་སོགས་པ་ནི་སྐྱེ་བའི་བྱ་བ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པས་རྣམ་པར་ཤེས་ པའི་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་ན།སྐྱེ་བའི་བྱ་བ་དེ་མི་འཐད་པར་ནི་སྔར་རབ་ཏུ་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། དེ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་མིག་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བར་བྱ་བའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེ་བར་བྱ་བའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་རྐྱེན་དུ་འགྱུར། ཅི་སྟེ་འགྱུར་ན་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ཐམས་ཅད་ལས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། དེ་ལྟར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་བྱ་བ་དང་མི་ལྡན་པ་རྣམས་རྐྱེན་མ་ཡིན་ནོ། །སྨྲས་པ། ཅི་ཁོ་བོ་རྐྱེན་རྣམས་བྱ་བ་དང་མི་ལྡན་ནོ་ཞེས་སྨྲའམ། འདི་ལྟར་རྐྱེན་རྣམས་ནི་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །བཤད་པ། བྱ་བ་ལྡན་ནམ་འོན་ཏེ་ན་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་སྐབས་དེ་དང་སྦྱར་ཏེ་རྐྱེན་རྣམས་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནོ།

例如，煮的行为即是煮和炒，主要用于米饭，米饭是煮的，而人和器皿、水、火、灶等各自的作用，是成就煮的行为的诸缘，如此可见。此处说明，行为不具有缘。对此，你们说眼等是成就识生起行为的，因此是识的缘，而且这也作用于识。这种说法经过观察行为是不合理的，眼等怎么会成为能成就识的缘呢？如果问为什么，为此解释说，在此，生起的行为是作用于未生起的识或已生起的识呢？对此，首先不作用于未生起的识，因为无有住处。如此，生起的行为作用于识的住处，而不作用于无住处，未生起的识也是不存在的，它不存在时，生起的行为怎么会有住处呢？也不作用于已生起的识。为什么呢？因为识已经生起了，如此，已生起的就不会再生起。
对此，如果认为生起的行为存在于正在生起的识中，这也不合理。为什么呢？因为除了已生起和未生起之外，没有正在生起。已经说明生起和未生起二者不具有生起的行为，因此生起的行为不存在。这也否定了煮的行为，因此行为具有缘是不合理的。对此，如果认为有不具缘的行为，解释说：不具缘的行为不存在。如此，不具缘的行为是不存在的。如果存在，则会恒常地从一切生起一切。如此则一切努力都将成为无意义，这也是不可取的，因此不具缘的行为也不合理。
此处有人说：首先诸缘是存在的。由于它们存在，事物成立。由于事物成立，生起成立。解释说：不具行为非是缘。凡是无有行为的，那些就不是缘。怎么说呢？眼等是由于成就生起的行为而成为识的缘，但是前面已经详细说明生起的行为是不合理的。由于它不存在，怎么会有能成就它的呢？由于无有能成就它的，眼等不是生起的缘。不是生起的缘，怎么会成为缘呢？如果成为缘，则一切也都会成为一切的缘。如此则会从一切生起一切，但不会如此，因此不具行为的诸法不是缘。
有人说：难道我说诸缘不具有行为吗？如此，诸缘只是具有行为的。解释说：具有行为还是不具有行为，与此相关，诸缘不具有行为。

།བྱ་བ་རྐྱེན་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་རྐྱེན་དང་མི་ལྡན་པ་མེད་པ་དེ་ནི་སྔར་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །བྱ་བ མེད་ན་ཇི་ལྟར་རྐྱེན་རྣམས་བྱ་བ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར།དེ་ལྟར་ན་གང་གི་ཕྱིར་བྱ་བ་དང་མི་ལྡན་པའི་རྐྱེན་ཀྱང་མི་འཐད་ལ། བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡང་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་རྐྱེན་དུ་རྣམ་པར་བརྟག་པ་ནི་དོན་མེད་པ་ཉིད་དོ། །འདིར་སྨྲས་པ། ཅིའི་རྐྱེན་རྣམས་བྱ་བ་དང་མི་ལྡན་ནོ་ཞེའམ། བྱ་བ་དང་ ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་མི་དགོས་པ་བསམ་པ་འདིས་ཅི་བྱ།གང་གི་ཕྱིར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རྒྱུ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་བཞི་པོ་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེ་བས་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་དངོས་པོའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ། །བཤད་པ། ཅི་ཁྱོད་ནམ་མཁའ་ལ་ཁུ་ཚུར་དག་གིས་ བརྡེག་གམ།གང་གི་ཚེ་སྐྱེ་བའི་བྱ་བ་མེད་པ་ཁོ་ན་སྟེ་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྐྱེན་རྣམས་མི་འཐད་དོ་ཞེས་སྔར་བསྟན་པའི་ཚེ་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཇི་ལྟར་སྨྲ་བར་འཐད། ཡང་གཞན་ཡང་། འདི་དག་ལ་བརྟེན་སྐྱེ་བས་ན། །དེ་ཕྱིར་འདི་དག་རྐྱེན་ཞེས་གྲགས་། ། ཇི་སྲིད་མི་སྐྱེ་དེ་སྲིད་དུ། །འདི་དག་རྐྱེན་མིན་ཇི་ལྟར་མིན། །གལ་ཏེ་འདི་དག་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བས་རྐྱེན་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ལྟར་རྟོག་ན། ཇི་སྲིད་དུ་མི་སྐྱེ་བ་དེ་སྲིད་དུ་རྐྱེན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་མི་བརྟག་།ཅི་སྟེ་སྔར་རྐྱེན་དུ་མ་གྱུར་པ་ཕྱིས་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་བར་སེམས་ན། དེ་ཡང མི་འཐད་དེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྐྱེན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་མི་འདོད་དོ། །ཅི་སྟེ་རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་དག་ཀྱང་གཞན་འགའ་ཞིག་ལ་ལྟོས་ནས་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེས་ན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྐྱེན་དུ་ཐམས་ཅད་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་བར་སེམས་ན། དེ་ལ་ཡང་དེ་ཉིད་ དོ།།གང་ཡང་རུང་བ་ལ་ལྟོས་ནས་རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་ཡང་རྐྱེན་ཉིད་དུ་འགྱུར་ན། རྐྱེན་ཉིད་དེ་ལ་ཡང་རྐྱེན་ཡོད་པར་འགྱུར་ཞིང་། དེ་ལ་ཡང་དེ་ལྟར་བསམ་དགོས་སོ། །ཐུག་པ་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་ཡང་འགྱུར་ཏོ་། །གལ་ཏེ་གཞན་ཡང་གཞན་འགའ་ཞིག་ལ་ལྟོས་ནས་རྐྱེན་ཉིད་དུ་འགྱུར་ ན།དེ་ཡང་གཞན་ལ་ལྟོས་ལ་དེ་ཡང་གཞན་ལ་ལྟོས་པས་ཐུག་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་དེ་ཡང་མི་འདོད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་རྐྱེན་རྣམས་མི་འཐད་པ་ཁོ་ནའོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། མེད་དམ་ཡོད་པའི་དོན་ལ་ཡང་། །རྐྱེན་ནི་རུང་བ་མ་ཡིན་ནོ་། །མེད་ན་གང་གི་རྐྱེན་དུ་འགྱུར། ། ཡོད་ན་རྐྱེན་གྱིས་ཅི་ཞིག་བྱ། །འདི་ལ་བརྟེན་ནས་འདི་སྐྱེའོ་ཞེས་པའི་འབྲེལ་པ་འདིས་དོན་འདིའི་རྐྱེན་འདིའོ་ཞེས་ཟེར་ན། འདིའོ་འདིའོ་ཞེས་བྱ་བའི་འབྲེལ་པ་དེ་ཡང་དོན་མེད་པའམ་ཡོད་པའི་རྐྱེན་ཉིད་དུ་བརྟག་གྲང་ན། དོན་མེད་པ་དང་ཡོད་པའི་རྐྱེན་འདིའོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་རུང་ངོ་། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། མེད་ན་གང་གི་རྐྱེན་དུ་འགྱུར། །ཡོད་ན་རྐྱེན་གྱིས་ཅི་ཞིག་བྱ། །དངོས་པོ་མེད་པའི་རྐྱེན་དུ་བརྟགས་ན་རྐྱེན་འདི་གང་གི་ཞེས་ཟེར་བ་ལ་ཇི་སྐད་བརྗོད་པར་བྱ། འདི་ལྟར་སྣམ་བུ་མེད་པའི་རྐྱེན་རྒྱུ་སྤུན་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་མི་རིགས་སོ།

已经明确显示了事物不具有缘和不是无缘。若无作用，诸缘如何成为具有作用？如此，由于不具作用的缘不合理，也无具作用的缘，因此思维缘是毫无意义的。
此处有人说：何必思维诸缘是否具有作用？因为一切事物都依靠因等四缘而生，所以它们是事物的缘。
回答：你是要用拳头打虚空吗？当已经说明没有生起的作用，因此诸缘不合理时，怎么能说依靠这些而生起诸事物呢？此外：
由于依此等而生，故此等称为缘。只要不生起，为何这些不是非缘？
如果认为依靠这些而生故是缘，那么在未生起之前为什么不认为是非缘？如果认为先前非缘后来成为缘，这也不合理。
为什么？因为会导致一切都成为缘的过失，这是不能接受的。如果认为非缘也可依靠某些其他而成为缘，因此不会导致一切都成为一切的缘，对此也同样：
如果非缘依靠任何而成为缘，那么对于缘性也应有缘，对此也应如是思维。这会导致无穷尽的过失。
如果某物依靠其他而成为缘，而它又依靠其他，其他又依靠其他，这会导致无穷尽的过失，这也是不能接受的。因此诸缘确实不合理。此外：
对于无或有的事物，缘都是不合理的。若是无，它是什么的缘？若是有，缘又有何用？
如果说'依此生此'的关系表明'此是此的缘'，那么这种'此此'关系是对无的事物还是有的事物而言的缘？对于无的事物和有的事物都不合理成为缘。
怎么说呢？若是无，它是什么的缘？若是有，缘又有何用？如果说是无的事物的缘，那么当问'这是什么的缘'时该如何回答？例如，说毛线是不存在的毛毯的缘是不合理的。

།སྨྲས་པ། རྒྱུ་སྤུན དག་ལས་སྣམ་བུ་འབྱུང་བས་ཕྱིས་འབྱུང་བའི་ཚུལ་གྱིས་རྒྱུ་སྤུན་དག་སྣམ་བུའི་རྐྱེན་ཡིན་པར་བསྟན་དུ་རུང་ངོ་།།བཤད་པ། ཅི་ཁྱོད་བུ་མ་འབྱུང་བའི་ནོར་གྱིས་བུའི་མ་ཁ་དྲངས་པར་འདོད་དམ། དངོས་པོ་མེད་པའི་རྐྱེན་མི་འཐད་དོ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། རྐྱེན་མི་འཐད་པས་དངོས་པོ་སྐྱེ་བ་ བཀག་བཞིན་དུ་ཁྱོད་མ་འོངས་པའི་དངོས་པོ་སྐྱེ་བས་རྐྱེན་ཉིད་བསྒྲུབ་པར་འདོད་དོ་།།གང་གི་ཚེ་གང་དུ་དུས་ལ་ལར་ཡང་། དངོས་པོ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ། །མེད་ན་གང་གི་རྐྱེན་དུ་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཉེ་བར་གནས་པ་དེའི་ཚེ་དངོས་པོ་ཕྱིས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལ་ལྟོས་ནས་ཁྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་འགྲུབ་པར་ འགྱུར་བ་གང་ལ་ཡོད།དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ནི་གྱི་ནའོ། །དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་ཡོད་པའི་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་སེམས་ན། བཤད་པ། ཡོད་ན་རྐྱེན་གྱིས་ཅི་ཞིག་བྱ། །དངོས་པོ་ཡོད་པ་ལ་རྐྱེན་མི་འཐད་དོ། །འདི་ལྟར་ཡོད་པ་ལ་ཡང་རྐྱེན་གྱིས་ཅི་ཞིག་བྱ་སྟེ། སྣམ་བུ་གྲུབ་ཅིང་ཡོད་པའི་རྐྱེན་རྒྱུ་ སྤུན་དག་ཡིན་ནོ།།ཞེས་བསྟན་པར་མི་རིགས་སོ། །སྨྲས་པ། ཁོ་བོ་སྐྱེས་པ་ལ་ཡང་རྐྱེན་གྱི་བྱ་བ་ཡོད་དོ་ཞེས་མི་སྨྲ་སྟེ་འོན་ཀྱང་སྣམ་བུ་ཡོད་པའི་རྐྱེན་རྒྱུ་སྤུན་ཡིན་པར་ཐ་སྙད་འདོགས་པར་བྱེད་པས་སྣམ་བུ་དེའི་རྐྱེན་རྒྱུ་སྤུན་དག་ཡིན་ནོ། །བཤད་པ། ཅི་ཁྱོད་རང་གི་ཆུང་མ་མ་ བླངས་པར་བུའི་ཆུང་མ་བླང་བར་སེམས་སམ།དངོས་པོ་ཡོད་པ་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་མི་འཐད་པས་དངོས་པོ་སྐྱེ་བ་བཀག་བཞིན་དུ་ཁྱོད་སྣམ་བུ་སྐྱེས་པའི་རྐྱེན་སྟོན་པར་བྱེད་འདོད་ཀོ་།འོ་ན་ནི་དངོས་པོ་སྐྱེ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཇེ་སྒྲིམས་ཤིག་དང་དེའི་འོག་ཏུ་འདིའི་རྐྱེན་འདིའོ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ འཐད་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ཡང་གྱི་ནའོ། །འདིར་སྨྲས་པ། འདི་ལ་དངོས་པོ་རྣམས་ནི་མཚན་ཉིད་ལ་འགྲུབ་ལ། རྒྱུ་ནི་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའོ། །ཞེས་རྒྱུའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་བསྟན་པས་དེ་ལྟར་མཚན་ཉིད་ཡོད་པའི་རྒྱུ་ཡོད་དེ། བཤད་པ། གང་ཚེ་ཆོས་ནི་ཡོད་པ་དང་། ། མེད་དང་ཡོད་མེད་མི་འགྲུབ་པས་། །ཇི་ལྟར་སྒྲུབ་བྱེད་རྒྱུ་ཞེས་བྱ། །དེ་ལྟར་ཡིན་ན་མི་རིགས་སོ། །འདི་ལ་ཆོས་གང་རྒྱུས་སྒྲུབ་པར་གྱུར་ན་དེ་ཡོད་པའམ་མེད་པའམ་ཡོད་མེད་ཅིག་སྒྲུབ་པར་འགྱུར་གྲང་ན། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མི་འཐད་དོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་ཡོད པ་ནི་སྒྲུབ་པར་མི་བྱེད་དེ།སྐྱེས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་སྐྱེས་པ་ལ་ཡང་སྐྱེ་བས་ཅི་བྱ་སྟེ་། ཅི་སྟེ་ཡོད་ཀྱང་ཡང་སྐྱེ་བ་ནི་ནམ་ཡང་མི་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བས་དེ་ཡང་མི་འདོད་དོ། །རྒྱུར་བསྟན་དུ་ཡང་མི་འཐད་དེ། འདི་ལྟར་ཡོད་པ་ལ་རྒྱུས་ཅི་བྱ། འདི་ལྟར་རེ་ཞིག་ཡོད་པ་ནི་ སྒྲུབ་པར་མི་བྱེད་དོ།།ད་ནི་མེད་པ་ཡང་སྒྲུབ་པར་མི་བྱེད་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་སྟེ་མེད་ཀྱང་སྐྱེ་ན་ནི་རི་བོང་གི་རྭ་ཡང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་དངོས་པོ་ནི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེའོ་ཞེ་ན། མི་རུང་སྟེ། རྒྱུ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་དངོས་པོ་མེད་ན་གང་གི་རྒྱུར་ཅི་འགྱུར། ཡང་ན་ཅི་ཞིག་ བྱས་ན་རྒྱུའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་འགྱུར།འདི་ལྟར་ཐམས་ཅད་དུ་དངོས་པོ་མེད་། དེ་ལ་འདི་ནི་རྒྱུའོ། །འདི་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱེ་བྲག་བསྟན་པ་དེ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། དེ་ལྟ་བས་ན་མེད་པ་ཡང་སྒྲུབ་པར་མི་བྱེད་དོ། །ད་ནི་ཡོད་མེད་ཀྱང་སྒྲུབ་པར་མི་བྱེད་དེ། ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ གཉིས་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་འགལ་བའི་ཕྱིར་དང་།སྐྱོན་སྔ་མར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་ཡོད་མེད་ཀྱང་སྒྲུབ་པར་མི་བྱེད་དོ།

说道：'因为毛线是从线团产生的，以后来产生的方式，可以说明线团是毛线的缘。'
解释道：'你是否认为用尚未出生的孩子的财富来供养孩子的母亲？不存在的事物作为缘是不合理的。'这样说着，在否定缘不合理而事物生起的同时，你却想要通过未来事物的生起来证成缘的存在。
当任何时候，在任何时分，'事物无有生起，若无则成为何者之缘？'这个道理就在眼前时，对于后来将要生起的事物，你们所说的缘从何而立？
因此，这是不对的。如果认为是已有事物的缘，解释道：'若已有何需缘？'对已存在的事物，缘是不合理的。比如，对已经完成且存在的毛线，说线团是其缘，这是不合理的。
说道：'我不说对已生起的也有缘的作用，但是可以说毛线存在的缘是线团，因此线团是那毛线的缘。'
解释道：'你是想在未娶妻子之前就娶儿媳妇吗？'因为已存在事物生起的缘不合理而否定事物生起的同时，你却想要显示毛线生起的缘。那么为了证成事物的生起，你应当更加努力，之后才能说'这是这个的缘'这样的话才会合理。
因此，这也是不对的。这里有人说：'关于这个，诸事物是依相而成立，因是能成办者。'这样也说明了因的相，如此有相的因是存在的。
解释道：'当法不成立为有，无，亦有亦无时，怎能说能成办之因？如此则不应理。'对此，若法为因所成办，它应当是成办有或无或亦有亦无，但这三种情况都不合理。
首先，不会成办已有，因为已经生起了。比如，对已生起的再生起有何用？如果说虽然已有仍要生起，那就永远不会停止生起，这是不能接受的。说为因也不合理，因为对已有的事物因有何用？首先，已有的不需要成办。
其次，也不会成办无，因为是无的缘故。如果说虽然无也能生起，那么兔角也应当能生起。如果说事物是从因生起，这不对，因为因不成立。比如，若无事物，什么是什么的因？或者做什么才能成为因的因性？
如此一切处皆无事物，那么说'这是因，这不是因'这样的差别如何能存在？因此，也不会成办无。
最后，也不会成办亦有亦无，因为有和无二者同时产生相违，且会有前述过失。如此，也不会成办亦有亦无。

།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་བརྟགས་ན་གང་གི་ཚེ་དངོས་པོ་གྲུབ་པ་ཇི་ལྟར་ཡང་མི་འཐད་པ་དེའི་ཚེ། ཇི་ལྟར་སྒྲུབ་བྱེད་རྒྱུ་ཞེས་བྱ། །དེ་ལྟར་ཡིན་ ན་མི་རིགས་སོ།།དེ་ལྟར་ཡིན་ན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མི་རིགས་སོ། །འདིར་སྨྲས་པ། དམིགས་པ་ནི་ཡོད་དེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཤད་པ། ཡིན་པའི་ཆོས་ནི་དམིགས་པ་ནི། །མེད་པ་ཁོ་ནར་ཉེ་བར་བསྟན། །འདི་ ལ་དམིགས་པ་དང་བཅས་པར་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་ལྷག་མའོ།།ཡིན་པའི་ཆོས་འདི་དམིགས་པ་ཁོ་ན་ལས་དམིགས་པ་དང་བཅས་པར་ཉེ་བར་བསྟན་ཏོ། །ཡིན་པའི་ཆོས་འདི་དམིགས་པ་མེད་པ་ཁོ་ན་ལས་ཁྱོད་ཀྱིས་རང་གི་བློ་དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ ན་འདི་ལ་དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པ་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཆོས་ཡོད་པ་ནི་དམིགས་པ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་གྱི་མེད་པ་ནི་མི་འགྱུར་རོ། །དམིགས་པ་དང་བཅས་པའི་སྔོན་རོལ་ན་དམིགས་པ་མེད་པས་དེ་ནི་དམིགས་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་ནོར་ཡོད་པ་ནི་ནོར་དང་བཅས་པ་སྟེ་ནོར་ཅན་ཞེས་བྱའོ། །འགའ་ཞིག་ཡོད་ན་ནོར་དང་བཅས་པར་འགྱུར་གྱི། མེད་ན་མི་འགྱུར་རོ། །ནོར་དང་བཅས་པའི་སྔོན་རོལ་ན་ནོར་མེད་པས་དེ་ནི་ནོར་མེད་པ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དམིགས་པ་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པའི་ཆོས་འདི་ལ་ཁྱེད་རང་གི་རྣམ པར་རྟོག་པས་དམིགས་པ་དང་བཅས་པར་རྟོག་པར་བྱེད་དོ།།དེ་ལ་ཁོ་བོས་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཆོས་ནི་དམིགས་མེད་ན། །དམིགས་པ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། །དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་དྲི་བའོ། །ག་ལ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཆོས་ དམིགས་པ་མེད་པར་གྲུབ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་དོན་མེད་པའི་དམིགས་པ་ལ་རྟོག་པར་བྱེད།སྨྲས་པ། ཁྱོད་ཉིད་གཞུང་ལུགས་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པ་ཁོ་ནས་ལོག་པར་རྟོག་གི་།ཁོ་བོ་ནི་དམིགས་པ་ཡོད་པ་ནི་དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་སྟེ་ནོར་དང་བཅས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་མི་སྨྲའོ། །དེའི་དོན་ནི་ འདི་ཡིན་ཏེ་ཆོས་གྲུབ་པ་ནི་གཞི་གང་གིས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་དེའི་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ།དེས་ན་དེ་དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་ཉེ་བར་སྟོན་ཏོ། །བཤད་པ། དེ་མི་འཐད་དེ། དེ་ལ་ཡང་བཤད་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཆོས་ནི་དམིགས་མེད་ན། །དམིགས་པ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། ། དེ་ལྟར་ཆོས་དམིགས་པ་མེད་དེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞིང་མངོན་པར་མ་གྲུབ་ན་དམིགས་པ་ཡོད་པར་འཐད་པར་ག་ལ་འགྱུར། ཆོས་ཀྱི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་མངོན་པར་མ་གྲུབ་པ་ཁོ་ནའོ། །མངོན་པར་མ་གྲུབ་ཅིང་མེད་པ་དེ་ལ་དམིགས་པ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། དམིགས པ་མེད་ན་ཇི་ལྟར་དམིགས་པས་ཆོས་སྒྲུབ་པར་བྱེད།དེའི་ཕྱིར་དམིགས་པ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ། ཆོས་ཀྱང་དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ནའོ། །འདིར་སྨྲས་པ། དངོས་པོ་གཞན་འགགས་མ་ཐག་པ་ནི་དངོས་པོ་གཞན་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་དེ་མ་ཐག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ སྟེ་དེ་ཡོད་དོ།།བཤད་པ། ཆོས་རྣམས་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་ན། །འགག་པ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ཕྱིར་དེ་མ་ཐག་མི་རིགས། །འགགས་ན་རྐྱེན་ཡང་གང་ཞིག་ཡིན། །དེ་ལ་རྩ་བ་འོག་མ་གཉིས། །འགགས་ན་རྐྱེན་ཡང་གང་ཞིག་ཡིན། །དེ་ཕྱིར་དེ་མ་ཐག་མི་ རིགས།།ཞེས་བསྣོར་བར་བལྟ་བར་བྱའོ། ། ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་འདིར་མ་སྐྱེས་པ་ལ་ལྟོས་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ཡང་མ་སྐྱེས་པའི་སྒྲ་ལ་ལྟོས་ནས། འགགས་ན་རྐྱེན་ཡང་གང་ཞིག་ཡིན། །མ་སྐྱེས་པའི་རྐྱེན་གང་ཞིག་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་གཉིས་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ སྦྱར་བའི་ཕྱིར་གོ་རིམས་བཞིན་མ་བྱས་སོ།

因此，如此观察时，当事物的成立如何也不合理时，怎么能说有能成立的因？如此则不合理。如此则称为能成立的因是不合理的。此处有人说：所缘是存在的，因为是识等的所依故。回答：有法的所缘，唯是无的显示。此处'有所缘'是词的省略。此有法唯从所缘而显示为有所缘。此有法唯从无所缘而你说自心有所缘。
怎样呢？此处'有所缘'即是'有所缘'的同义语。有法成为有所缘，无则不成。在有所缘之前无所缘，故彼是无所缘。譬如，有财富者称为有财或具财。某者有则成为有财，无则不成。在有财之前无财，故彼是无财一样。因此，唯是无所缘的此有法，你以自己的分别执为有所缘。
对此我当说：如是法无所缘，岂有所缘存在？'如是'之声是疑问。'岂有'是显示理由，如是法成立无所缘时，为何妄执无义的所缘？有人说：你自己完全不通教理而邪执，我并非说有所缘即是有所缘，如同有财一样。其义是这样的：法的成立是由某基础来成立，彼即是其所缘，故说彼有所缘。
回答：这不合理，对此也当说明。如是法无所缘，岂有所缘存在？如是法无所缘即是不存在且未成立时，所缘存在怎么合理？法的所缘也是完全未成立。对未成立且不存在者，怎么会有所缘？若无所缘，如何由所缘成立法？因此，所缘也是不存在，法也完全不是有所缘。
此处有人说：一事物灭尽之后即是另一事物生起的缘，彼即称为等无间，彼是存在的。回答：诸法若非生，灭则不应理，是故无间不应理，若灭缘亦是何？其中后面两句根本颂：'若灭缘亦是何？是故无间不应理。'应当颠倒观看。'即是'之声在此应观待'未生'。彼也依未生声，'若灭缘亦是何？'即是'未生的缘是什么？'如是连接。彼二者为了偈颂相连而未按次第。

།དངོས་པོ་གཞན་འགག་མ་ཐག་པ་ནི་དངོས་པོ་གཞན་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་མི་འཐད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར། ཆོས་རྣམས་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་ན། །འགག་པ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །འགགས་ན་རྐྱེན་ ཡང་གང་ཞིག་ཡིན།།འགག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེད་པ་སྟེ། དེ་ལ་གལ་ཏེ་མྱུ་གུ་སྐྱེ་བའི་སྔོན་རོལ་དུ་ས་བོན་འགག་པར་འགྱུར་ན་ནི་ས་བོན་འགགས་ཏེ་མེད་ན་མྱུ་གུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེའི་རྐྱེན་ཡང་གང་ཞིག་ཡིན། ཡང་ན་ས་བོན་འགག་པའི་རྐྱེན་ཡང་གང་ཞིག་ཡིན། ས་བོན་ འགགས་ཏེ་མེད་པ་ཡང་ཇི་ལྟར་མྱུ་གུ་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་དུ་འགྱུར།མྱུ་གུ་མ་སྐྱེས་པའི་རྐྱེན་དུ་ས་བོན་འགག་པ་ཇི་ལྟར་འགྱུར། དེ་ལྟ་བས་ན་ས་བོན་འགགས་ནས་མྱུ་གུ་སྐྱེ་བར་རྟོག་ན་དེ་གཉི་ག་རྒྱུ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། རྒྱུ་མེད་པར་ནི་མི་འདོད་དོ། །སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་མྱུ་གུ་སྐྱེས་མ་ ཐག་ཏུ་ས་བོན་འགག་པར་འགྱུར་ན།དེ་ལྟ་ན་ཡང་དེ་མ་ཐག་འགྲུབ་སྟེ། འདི་ལྟར་མྱུ་གུ་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་ས་བོན་འགག་པའི་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །བཤད་པ། དེ་ཡང་མི་འཐད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྐྱེས་ནའང་རྐྱེན་དུ་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཏེ། གལ་ཏེ་མྱུ་གུ་སྐྱེ་ཞིང་མྱུ་གུ་སྐྱེ་བའི་བྱ་བ་མཐར་ ཐུག་པའི་ཚེ་ས་བོན་འགག་པར་འགྱུར་ན་འགག་པ་དེའི་རྐྱེན་ཡང་གང་ཞིག་ཡིན་པར་འགྱུར།མྱུ་གུ་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་ཡང་གང་ཞིག་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་ན་ཡང་དེ་གཉི་ག་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རྒྱུ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཅི་སྟེ་ས་བོན་འགག་བཞིན་པ་ན་མྱུ་གུ་སྐྱེ་བས་དེས་ན་རྒྱུ་མེད་ པའི་རྐྱེན་དུ་མི་འགྱུར་བར་སེམས་ན།དེ་ཡང་མི་རིགས་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་འགག་པ་དང་གང་སྐྱེ་བ་དེ་གཉི་ག་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མ་འགག་པའི་ཕྱིར་དང་། སྐྱེས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དངོས་པོ་གཉིས་ཡོད་ན། དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཉིད་དུ་ཇི་ལྟར་འགྱུར། སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་ གཉིས་དུས་གཅིག་ཏུ་རྟོག་ན་ཡང་དེ་མ་ཐག་པ་མི་འཐད་དེ།དུས་མཉམ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་མ་ཐག་མི་རིགས། དེ་ལྟར་གང་གི་ཕྱིར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བརྟགས་ན་དེ་མ་ཐག་པ་མི་འཐད་དེ་། དེའི་ཕྱིར་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཡོད་དོ་ཞེས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་མི་འཐད་དོ། ། ཡང་ན་འདི་ནི་དོན་གཞན་ཡིན་ཏེ། འདི་ལ་དངོས་པོ་རྣམས་མ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་སྔར་བསྒྲུབས་ཟིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དེ་གྲུབ་པར་བྱས་ནས། །བཤད་པ། ཆོས་རྣམས་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་ན། །འགག་པ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེས་པ་མ ཡིན་ཞིང་མེད་ན་འགག་པ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།མེད་པ་ལ་ཅི་ཞིག་འགག་པར་འགྱུར། དེ་ཕྱིར་དེ་མ་ཐག་མི་རིགས། །དེ་ལྟར་གང་གི་ཕྱིར་དངོས་པོ་འགག་པ་ཉིད་མི་འཐད་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་མ་ཐག་པ་མི་རིགས་སོ། །དེ་ནི་འགག་པར་རྟོག་ན་ཡང་དེ་མ་ཐག་པ་མི་རིགས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འགགས་ན་རྐྱེན་ཡང་གང་ཞིག་ཡིན། སྐྱེས་ནའང་རྐྱེན་དུ་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་དོན་ནི་སྔར་རྣམ་པར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །འདིར་སྨྲས་པ། བདག་པོ་ཉིད་ནི་ཡོད་དོ། །བདག་པོའི་དངོས་པོ་ནི་བདག་པོ་ཉིད་དེ། དེ་ཡང་མདོར་བསྡུ་ན་གང་ཡོད་ན་གང་འབྱུང་བ་དང་། གང་མེད་ན་གང་མི་འབྱུང བ་དེ་ནི་དེའི་བདག་པོ་ཉིད་དོ།

所说'一个事物灭尽之后立即成为另一个事物生起的缘'这种说法是不合理的。为什么呢？如此：
诸法若未生，灭则不应理，若已灭则何为缘？
所谓'灭'即是不存在，如果种子在芽生起之前就灭去，那么种子已灭不存在时，芽将从何处生起？这样的缘又是什么？或者说种子灭去的缘又是什么？种子已灭不存在，又怎么能成为芽生起的缘？种子的灭又怎么能成为芽未生的缘？因此，如果认为种子灭去后芽才生起，那么这两者都将成为无因，而无因是不可接受的。
有人说：如果芽生起的同时种子灭去，那么等无间缘就成立了，因为芽生起的同时种子灭去成为缘。
回答：这也不合理。为什么呢？已生怎能成为缘？如果芽生起并且芽生起的作用完成时种子灭去，那么这个灭的缘又是什么？芽生起的缘又是什么？因此这样的话，这两者如前所说都将成为无因。
如果认为种子正在灭时芽正在生，因此不会成为无因之缘，这也不合理。为什么呢？正在灭和正在生这两者都是不存在的，因为尚未灭去，已经生起。两个事物若都存在，怎么能成为等无间缘？如果认为生和灭同时存在，等无间性也不合理，因为是同时的缘故。因此等无间性不合理。
如是，由于从一切方面观察等无间性都不合理，因此所说'有等无间缘'是不合理的。
或者这是另一个意思：此中诸法无生已在前面成立，因此诸法无生已经确立后，说：诸法若未生，灭则不应理。诸法若未生且不存在，灭就不合理，因为不存在有什么可灭？因此等无间不合理。
如是，由于事物的灭本身不合理，所以等无间性不合理。即使承认有灭，等无间性也不合理。怎么说呢？若已灭则何为缘？已生怎能成为缘？这个意思前面已经详细解释过了。
这里有人说：增上性是存在的。增上事即是增上性，简言之，若有此则彼生起，若无此则彼不生起，这就是彼的增上性。

།བཤད་པ། དངོས་པོ་རང་བཞིན་མེད་རྣམས་ཀྱི། །ཡོད་པ་གང་ཕྱིར་ཡོད་མིན་ན། །འདི་ཡོད་པས་ན་འདི་འབྱུང་ཞེས། །བྱ་བ་དེ་ནི་འཐད་མ་ཡིན། །འདི་ལ་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་ནི་སྔར་ཡང་ཀུན་ཏུ་བསྟན་ཅིང་ཕྱིས་ཀྱང་རྒྱ་ཆེར་སྟོན་ ཏོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་རབ་ཏུ་གྲུབ་པར་བྱས་ནས་དངོས་པོ་རང་བཞིན་མེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་གང་གི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རང་བཞིན་མེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་པའི་དངོས་པོ་མི་འཐད་པ་དེའི་ཕྱིར་གང་ཡོད་ན་འདི་ཡོད་པས་ཞེས་བརྗོད་པར་ནུས་པའི་དངོས་ པོ་དེ་ཉིད་མེད་དོ།།འདི་ཡོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་མེད་ན་འདི་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་དེ་འཐད་པར་ག་ལ་འགྱུར། འདི་ཡོད་པས་འདི་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་མི་འཐད་ན་གང་གི་བདག་པོ་ཉིད་དུ་ཇི་ཞིག་འགྱུར། དེའི་ཕྱིར་བདག་པོ་ཉིད་ཀྱང་མི་འཐད་དོ། །འདིར་ སྨྲས་པ།རྐྱེན་གྱི་དངོས་པོ་རྣམས་འདི་ལྟར་གྲུབ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་སྨྲ་བར་མི་ནུས་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་རྐྱེན་རྣམས་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་དག་ལས་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ན་ས་བོན་ལ་སོགས་པ་རྐྱེན་རྣམས་ལས་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བར་ མཐོང་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལས་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བར་མཐོང་ནས་འབྲས་བུའི་རྐྱེན་ནི་འདི་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་སོ། །བཤད་པ། རྐྱེན་རྣམས་སོ་སོ་འདུས་པ་ལས། །འབྲས་བུ་དེ་ནི་མེད་པ་ཉིད། །རྐྱེན་རྣམས་ལ་ནི་གང་མེད་པ། །དེ་ནི་རྐྱེན་ལས་ཇི་ལྟར་སྐྱེ། །ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ཁོ་ན་ཞེས་ བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།སོ་སོ་བ་དག་ལ་ཡང་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། འདུས་པ་དག་ལ་ཡང་མེད་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱའོ། །ཁྱོད་ཀྱིས་རྐྱེན་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བར་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་མི་འཐད་ན། རྐྱེན་འགྲུབ་པར་ག་ལ་འགྱུར་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་རྐྱེན་རྣམས་ སོ་སོ་བ་དང་འདུས་པ་ལ་འབྲས་བུ་དེ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།རྐྱེན་རྣམས་སོ་སོ་བ་དང་འདུས་པ་ལ་མེད་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ཇི་ལྟར་དེ་དག་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར། འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་མེད་ན་ཁྱོད་ཀྱིས་རྐྱེན་འགྲུབ་པར་ག་ལ་འགྱུར། དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་རྐྱེན་རྣམས་ལས་འབྲས་བུ་ཡོད་ པ་ཁོ་ནར་སེམས་ན།དེ་ལྟ་ན་ཡང་རྐྱེན་འཐད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཡོད་པ་ལ་རྐྱེན་གྱིས་བྱ་བ་མེད་དེ་སྐྱེས་ཟིན་པ་ཡང་སྐྱེད་མི་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་གཞན་ཡང་གལ་ཏེ་རྐྱེན་རྣམས་ལ་འབྲས་བུ་དེ་ཡོད་པར་གྱུར་ན། རྐྱེན་དུ་མའི་འབྲས་བུ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྐྱེན་རེ་རེ་ལ་ཡོངས་སུ་ རྫོགས་པར་ཡོད་པའམ།ཆ་ཤས་ཅིག་ཡོད་པར་འགྱུར་གྲང་ན། དེ་ལ་རེ་ཞིག་གལ་ཏེ་རེ་རེ་ལ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་ཡོད་པར་བརྟགས་ན་ནི་རྐྱེན་དུ་མར་མི་འགྱུར་ཏེ། རེ་རེ་ལ་ཡང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་མི་ལྟོས་པར་རེ་རེ་ལས་ཀྱང་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཅི་སྟེ་རྐྱེན་རྣམས་ལ་ འབྲས་བུའི་ཆ་ཤས་ཡོད་པར་བརྟགས་ན་ནི།དེ་ལྟ་ན་ཡང་མི་ལྟོས་པར་རེ་རེ་ལས་འབྲས་བུའི་ཆ་ཤས་སྐྱེ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་དེ་ཡང་མི་འདོད་དེ། དེའི་ཕྱིར་རྐྱེན་རྣམས་སོ་སོ་བ་དང་འདུས་པ་ལ་འབྲས་བུ་དེ་ཡོད་པར་མི་འཐད་དོ།

论曰：诸无自性法，因其无所有，是故说此有，彼生不应理。对此，诸法无自性已于前广说，后亦当广说。因此，已成立此理而说'诸无自性法'。如是，因诸无自性法中所谓'有'之有法不应理，故能说'此有故彼有'之法即是无。若'此有故'不存在，则'彼生'之理何能成立？若'此有故彼生'不应理，则何者能成为能作因？是故，能作因亦不应理。
于此有人说：虽不能说'诸缘如是成办事物'，然而诸缘确实是存在的。何以故？因为从彼等生果故。此中，见从种子等诸缘生出苗芽等果，因此，见从彼等生果，即知'此等是果之缘'。
论曰：诸缘各别聚合中，彼果实无所有，诸缘中若无有，彼云何从缘生？'实'字即是'唯'之义。于各别中亦唯无，于聚合中亦唯无。汝为成立缘而说生果，若彼不应理，缘如何能成立？云何不应理？因为诸缘各别及聚合中彼果实无所有故。若于诸缘各别及聚合中实无所有，彼如何能从彼等生？若无果生，汝之缘如何能成立？
若作是念：从诸缘中果实是有。如是亦不应理，因为于已有者缘无所作，已生者不须再生故。复次，若诸缘中彼果是有，则多缘之果或于一一缘中圆满存在，或有一分存在。其中，且若许于一一中圆满存在，则不应成多缘，以于一一中亦有故，应成不待余而从一一生果之过。若许诸缘中有果之一分，如是亦应成不待余而从一一生果分之过，然彼亦非所许。是故，于诸缘各别及聚合中彼果是有不应理。

།ཅི་སྟེ་རྐྱེན་རྣམས་ལ་འབྲས་བུ་མེད་ཀྱང་རྐྱེན་རྣམས་ ལས་སྐྱེ་སྟེ།འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་ལ་ལྟོས་ནས་ཁོ་བོའི་རྐྱེན་རབ་ཏུ་འགྲུབ་བོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན། དེ་ལ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ཅི་སྟེ་དེ་ནི་མེད་པར་ཡང་། །རྐྱེན་དེ་དག་ལས་སྐྱེ་འགྱུར་ན། །རྐྱེན་མིན་ལས་ཀྱང་འབྲས་བུ་ནི། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་སྐྱེ་མི་འགྱུར། །འདི་ལ་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་ལས་རྐྱེན་དང་རྐྱེན་ མ་ཡིན་པའི་བྱེ་བྲག་ཏུ་འགྱུར་ན།འབྲས་བུ་དེ་ཡང་རྐྱེན་དང་རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་དག་ལ་མེད་དོ། །དེ་དག་ལ་མེད་བཞིན་དུ་གལ་ཏེ་རྐྱེན་རྣམས་ལས་འབྲས་བུ་སྐྱེ་ན་ནི་རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ལས་ཀྱང་ཅིའི་ཕྱིར་མི་སྐྱེ་སྟེ། འདི་ལྟར་རྐྱེན་དང་རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ལ་འབྲས་བུ་མེད་པར་མཚུངས་ པ་ལས།རྐྱེན་རྣམས་ལས་ནི་འབྲས་བུ་སྐྱེ་ལ་རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ལས་ནི་མི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་ཡིད་ལ་བསམས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་མི་འཐད་དེ། འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་མེད་ན་རྐྱེན་འགྲུབ་པར་ག་ལ་འགྱུར། འདིར་སྨྲས་པ། རྐྱེན་རྣམས་ལ་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་དང་ མེད་པའི་རྐྱེན་རྣམས་ལས་སྐྱེའོ།།ཞེས་ནི་མི་སྨྲའོ། །འབྲས་བུ་ནི་རྐྱེན་རྣམས་ལས་གྱུར་པའི་རྐྱེན་གྱི་བདག་ཉིད་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སྨྲའོ། །དེ་ལྟ་ཡིན་ནི་སྣམ་བུ་ནི་རྒྱུ་སྤུན་ལས་གྱུར་པ་རྒྱུ་སྤུན་གྱི་བདག་ཉིད་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པས། རྒྱུ་སྤུན་དག་ནི་སྣམ་བུའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ། ། བཤད་པ། འབྲས་བུ་རྐྱེན་ལས་བྱུང་ཡིན་ནོ་། །རྐྱེན་རྣམས་རང་ལས་བྱུང་མ་ཡིན། །རང་བྱུང་མིན་ལས་འབྲས་བུ་གང་། །དེ་ནི་ཇི་ལྟར་རྐྱེན་ལས་བྱུང་། །འབྲས་བུ་རྐྱེན་ལས་གྱུར་པ་རྐྱེན་གྱི་བདག་ཉིད་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པར་བརྟགས་ན། རྐྱེན་དེ་རྣམས་ནི་རང་ལས་གྱུར་པ་མ ཡིན།རང་ཉིད་རབ་ཏུ་གྲུབ་པ་མ་ཡིན། རང་ཉིད་བདག་ཉིད་མ་ཡིན། རང་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །རྐྱེན་རང་ལས་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པ། རང་ཉིད་རབ་ཏུ་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་པ། རང་གི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་པ། རང་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དེ་དག་ ལས་འབྲས་བུ་བྱུང་བར་རྟོག་ན་ཇི་ལྟར་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བར་ཉེ་བར་བརྟགས་ན་།འདི་ལྟར་གལ་ཏེ་རྒྱུ་སྤུན་དག་རང་ཉིད་རབ་ཏུ་གྲུབ་ན་ནི་རང་ལས་བྱུང་བར་ཡང་འགྱུར་བས། དེས་ན་སྣམ་བུ་རྒྱུ་སྤུན་དག་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་འཐད་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། གང་གི་ ཚེ་རྒྱུ་དག་རང་ཉིད་རབ་ཏུ་མ་གྲུབ་པ་རང་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་སྟེ།རྒྱུ་དག་ལས་གྱུར་པ་རྒྱུ་དག་གི་བདག་ཉིད་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ། སྣམ་བུ་རྒྱུ་སྤུན་དག་ལས་བྱུང་ངོ་། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཇི་ལྟར་འཐད་པར་འགྱུར། སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ལྷས་ཀྱང་། སྣམ་བུ་ རྒྱུ་ལས་གྲུབ་ཡིན་ན།།རྒྱུ་ཡང་གཞན་ལས་གྲུབ་པ་ཡིན། །གང་ལ་རང་ལས་གྲུབ་མེད་པ། །དེ་ཡིས་གཞན་ནི་ཇི་ལྟར་བསྐྱེད་། །ཅེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་གང་གི་ཕྱིར་རྐྱེན་རྣམས་རང་ཉིད་རབ་ཏུ་མ་གྲུབ་རང་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་ཞིང་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ། དེའི་ཕྱིར་རྐྱེན་བྱུང་མ་ཡིན། འབྲས་བུ་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་འབྲས་བུ་རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་ལས་བྱུང་བར་སེམས་ན། བཤད་པ། རྐྱེན་མིན་ལས་བྱུང་འབྲས་བུ་ནི། །ཡོད་མིན། གང་གི་ཚེ་སྣམ་བུ་རྒྱུ་སྤུན་ལས་བྱུང་བར་མི་འཐད་པ་དེའི་ཚེ་སྣམ་བུ་རྩི་རྐྱང་ལས་བྱུང་ངོ་། །ཞེས་བྱ་བ་འཇིག་རྟེན དང་འགལ་བ་འདི་ཇི་ལྟར་འཐད་པར་འགྱུར།དེའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡང་མེད་དོ།

如果你认为'虽然诸缘中没有果，但是从诸缘中生起，我的缘是依赖于果的生起而成立的'，对此应当解释：
如果无有彼果，而从彼等缘中生起，那么为何果不从非缘中生起？
在此，如果从有果而区分缘与非缘，但是彼果在缘与非缘中都是不存在的。如果在它们不存在的情况下，果从诸缘中生起，那么为何不从非缘中生起呢？因为诸缘与非缘中果都同样不存在，说'从诸缘中生果而不从非缘中生'，这仅仅是意想而已。因此，果的生起是不合理的。果若不生起，缘如何能成立？
有人说：'我们并不说从有果或无果的诸缘中生起。我们说果是从缘所成的缘的自性、从缘所生的。'就像毛毯是从因线所成的因线自性中生起的，因此因线是毛毯的缘。
对此解释：果是从缘所生，诸缘非从自生，非从自生的果，如何是从缘生？
如果观察果非从缘所成的缘的自性所生，那么彼等诸缘非从自成，非自己成立，非自性，非从自生，是无自性的。从非自成、非自己成立、非自性、非从自生、无自性的诸缘中，如果认为有果生起，如何能观察为从缘所生？
如此，如果因线自己成立，就会从自生，那么说'毛毯从因线所生'也会合理。但是当因非自己成立、非从自生、无自性，是从因所成、因的自性、从因所生时，'毛毯从因线所生'如何合理？
圣者提婆也说：'若毛毯从因成，因亦从他成，若无自成者，如何能生他？'
如是，因为诸缘非自己成立、非从自生且无自性，所以非缘生，果非从缘所生。
如果认为果从非缘所生，解释道：果非从非缘所生。当毛毯从因线所生不合理时，说'毛毯从草茎所生'这与世间相违的说法如何合理？因此，果也非从非缘所生。

།སྨྲས་པ། རྐྱེན་རྣམས་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྐྱེན་དང་རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ན་རྐྱེན་དང་རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་ངེས་པ་མཐོང་སྟེ། འབྲུ་དག་ ལས་འབྲུ་མར་ཁོ་ན་འབྱུང་གི་མར་མི་འབྱུང་ངོ་།།ཞོ་ལས་ནི་མར་ཁོ་ན་འབྱུང་གི་འབྲུ་མར་མི་འབྱུང་ངོ་། །བྱེ་མ་དག་ལས་ནི་དེ་གཉི་ག་མི་འབྱུང་ངོ་། །འདི་ལྟར་གང་གི་ཕྱིར་འདི་དག་ནི་འདིའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ། །འདི་དག་ནི་འདིའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་རྐྱེན་འགྲུབ་ བོ།།བཤད་པ། འབྲས་བུ་མེད་པས་ན། །རྐྱེན་མིན་རྐྱེན་དུ་ག་ལ་འགྱུར། །འདི་ལ་ཁྱོད་ཀྱིས་འབྲུ་མར་ལ་སོགས་པ་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་དང་། མི་འབྱུང་བ་རྐྱེན་དང་རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་ངེས་པའི་རྒྱུར་སྨྲས་པ་ནི་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་མི་འཐད་དོ་ཞེས་སྔར་བསྟན་ཟིན་ཏེ། འབྲས་བུ་དེ་མེད་ན་ འདི་དག་ནི་འདིའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་ནོ།།འདི་དག་ནི་འདིའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་འཐད་པར་ག་ལ་འགྱུར། འབྲས་བུ་ལ་ལྟོས་ནས་དེ་གཉིས་སུ་འགྱུར་ན་འབྲས་བུ་དེ་ཡང་མེད་དོ། །འབྲས་བུ་མེད་པས་ན་རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་དང་རྐྱེན་དུ་ག་ལ་འགྱུར། དེ་ལྟ་བས་ན་འབྲས་བུ་ཡང་མི་ འཐད་ལ་རྐྱེན་དང་རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་དག་ཀྱང་མེད་དོ།།འབྲས་བུ་དང་རྐྱེན་དང་རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་དག་མེད་པས་སྐྱེ་བར་བརྗོད་པ་ནི་ཐ་སྙད་ཙམ་དུ་གྲུབ་བོ། །རྐྱེན་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དང་པོའོ།། །།སྨྲས་པ། ཁྱེད་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་རིགས་པ་འདི་རྗེས་སུ་རབ་ཏུ་བསྟན་པས་ ཁོ་བོའི་ཡིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཉན་པ་ལ་ངོ་མཚར་སྙིང་པོ་ཅན་དུ་བྱས་ཀྱིས།ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་གྱིས་མངོན་སུམ་གྱི་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་མི་འཐད་པ་དེ་ཇེ་སྨྲོས་ཤིག་།བཤད་པ། རེ་ཞིག་སོང་ལ་འགྲོ་མེད་དེ། །མ་སོང་བ་ལའང་འགྲོ་བ་མེད། །འདི་ལ་གལ་ཏེ་འགྲོ་བ་ཞིག་ཡོད་པར་གྱུར་ན། དེ་སོང་ བ་ལའམ།མ་སོང་བ་ལ་ཡོད་པར་འགྱུར་གྲང་ན། དེ་ལ་རེ་ཞིག་སོང་བ་ལ་ནི་འགྲོ་བ་མེད་དོ། །འགྲོ་བའི་བྱ་བ་འདས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་སོང་བ་ལ་ཡང་འགྲོ་བ་མེད་དེ། འགྲོ་བའི་བྱ་བ་མ་བརྩམས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྨྲས་པ། དེ་ནི་དེ་བཞིན་ཏེ། སོང་བ་དང་མ་སོང་བ་ལ་འགྲོ་བ་ མེད་མོད་ཀྱི།འོན་ཀྱང་བགོམ་པ་ལ་འགྲོ་བ་ཡོད་དོ། །བཤད་པ། སོང་དང་མ་སོང་མ་གཏོགས་པར། །བགོམ་པ་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །སོང་བ་དང་མ་སོང་བ་མ་གཏོགས་པར་བགོམ་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་དོ་། །ཤེས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར། ཤེས་པར་མི་ འགྱུར་རོ།།ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཟུང་དུ་མེད་པས་ཏེ་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལྟར་གང་གི་ཕྱིར་སོང་བ་དང་མ་སོང་བ་མ་གཏོགས་པར་བགོམ་པ་གཟུང་དུ་མེད་པ་ཁོ་ན་སྟེ་མི་འཐད་པ་དེའི་ཕྱིར་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་འགྲོ་བ་མེད་དོ། །སྨྲས་པ། བགོམ་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ འགྲོ་བ་ཡོད་དོ།།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གང་ན་གཡོ་བ་དེ་ན་འགྲོ། །དེ་ཡང་གང་གི་བགོམ་པ་ལ། །གཡོ་བ་སོང་མིན་མ་སོང་མིན། །དེ་ཕྱིར་བགོམ་ལ་འགྲོ་བ་ཡོད། །འདི་ལ་ཁྱོད་ཀྱི་འགྲོ་བ་མེད་པའི་གཏན་ཚིགས་སུ་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་འདས་ཟིན་པ་དང་མ་བརྩམས་པ་བསྟན་པ་དེའི་ཕྱིར། གང་ ན་གཡོ་བ་དེ་ན་འགྲོ།།ཞེས་བྱ་བ་འདི་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་གང་གི་བགོམ་པ་ལ་གཡོ་བ་དེ་དམིགས་པ་ནའོ། །གང་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བ་པོའི་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལྟར་གང་གི་ཕྱིར་གཡོ་བ་ནི་སོང་བ་ལ་མེད། མ་སོང་བ་ལ་ཡང་མེད་ཀྱི་བགོམ་པ་ལ་ ཡོད་པ་དེའི་ཕྱིར་གང་ན་གཡོ་བ་ཡོད་པ་དེ་ན་འགྲོ་བ་ཡོད་དོ།།དེ་ལྟར་འགྲོ་བ་ཡོད་པས་བགོམ་པ་ལ་འགྲོ་བ་ཡོད་དོ།

说道：诸缘确实是存在的。为什么呢？因为缘和非缘是确定的。在此可见缘和非缘的确定性，如从谷物中只能产生油，不能产生酥油。从酪中只能产生酥油，不能产生油。从沙子中这两者都不能产生。如此，因为有'这些是这个的缘'，'这些不是这个的缘'这样的说法存在，所以缘得以成立。
解说：因为没有果，非缘怎能成为缘？对此，你说油等果的生起与不生起是缘与非缘确定的原因，但前面已经说明了果的生起是不合理的。如果没有那个果，'这些不是这个的缘'，'这些是这个的缘'这样的说法怎么会合理？依赖果而成为这两者，但那个果也是不存在的。因为没有果，怎么会有非缘和缘？因此，果也不合理，缘和非缘也都不存在。因为果、缘和非缘都不存在，所说的生起仅仅是世俗言说而已。这是名为'观缘品'的第一品。
说道：你以这种无生的道理如此详细地教导，使我的心对空性的听闻充满惊奇精要，请说说世间所见的来去如何不合理。解说：已去中无去，未去中也无去。在此，如果有去，它应当存在于已去或未去中，其中首先已去中没有去，因为去的动作已经过去了。未去中也没有去，因为去的动作尚未开始。
说道：确实如此，已去和未去中没有去，但是在正去中有去。解说：除了已去和未去，正去不可得知。除了已去和未去，正去是什么？不可得知。为什么呢？'不可得知'的意思是不可取得，即不合理的意思。如此，因为除了已去和未去之外，正去确实不可取得即不合理，所以是完全不存在的，因此没有去。
说道：正去确实存在，其中有去。为什么呢？哪里有动，那里有去。而且在正去中有动。动非已去非未去，因此正去中有去。在此，你说去不存在的理由是去的动作已经过去和尚未开始，因此就有了'哪里有动，那里有去'这种说法，而且是在观察到正去中有动的时候。'某者的'是指行走者的意思。如此，因为动不存在于已去中，也不存在于未去中，而是存在于正去中，所以哪里有动，那里就有去。这样去是存在的，所以正去中有去。

།བཤད་པ། བགོམ་ལ་འགྲོ་བ་ཡོད་པར་ནི། །ཇི་ལྟ་བུར་ན་འཐད་པར་འགྱུར། །གང་ཚེ་འགྲོ་བ་མེད་པ་ཡི། །བགོམ་པ་འཐད་པ་མེད་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལ་ཁྱོད་འགྲོ་བ་ དང་ལྡན་པས་བགོམ་པར་འདོད་ལ་དེ་ལ་འགྲོ་བ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་ན་འདི་ལ་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་ནི་གཅིག་ཏུ་ཟད་ལ།དེ་ནི་བགོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་ཉེ་བར་སྦྱར་བས་དེའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་དང་བྲལ་བས་འགྲོ་བ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཡང་མི་འཐད་དེ། འདི་ལྟར་འགྲོ་བ་མེད་པར་ཇི་ལྟར་འགྲོ་བར་འགྱུར། དེ་ལ་གང་གི་ཚེ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་དང་བྲལ་བས་མི་འཐད་པས་དེའི་ཚེ་བགོམ་པ་ལ་འགྲོ་བ་ཡོད་པར་ཇི་ལྟར་འཐད་པར་འགྱུར། ཡང་གཞན་ཡང་། བཤད་པ། གང་གི་བགོམ་ལ་འགྲོ་ཡོད་པ། །དེ་ཡི་བགོམ་ལ འགྲོ་མེད་པར།།ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ་གང་གི་ཕྱིར་། །བགོམ་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་བློ་ལ་སྐྱོན་དེར་གྱུར་ན་མི་རུང་ངོ་སྙམ་པས་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་འགྲོ་བ་དང་ལྡན་པས་འགྲོ་བར་སེམས་པ་དེའི་ཡང་འགྲོ་བ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་བྱས་པས་བགོམ་པ་ནི་འགྲོ་བ་མེད་པ་འགྲོ་ བ་དང་བྲལ་བ་གྲོང་དང་གྲོང་ཁྱེར་ལྟ་བུར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ།དཔེར་ན་གྲོང་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་བགོམ་པ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་དེ་ཡང་མི་འདོད་དེ། དེའི་ཕྱིར་བགོམ་པ་ལ་འགྲོ་བ་ཡོད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཇི་ལྟར་ཡང་མི་འཐད་དོ། །ཅི་སྟེ་སྐྱོན་དེར་གྱུར་ན་མི་རུང་ངོ་སྙམ་པས་འགྲོ་ ཞེས་བྱ་བ་དེ་དང་བགོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གཉིས་ཀ་ཡང་འགྲོ་བ་དང་ལྡན་པར་སེམས་ན།དེ་ལ་སྐྱོན་འདི་ཡོད་དེ། བཤད་པ། བགོམ་ལ་འགྲོ་བ་ཡོད་ན་ནི། །འགྲོ་བ་གཉིས་སུ་ཐལ་འགྱུར་ཏེ། །གང་གིས་བགོམ་པ་དེ་དང་ནི། །དེ་ལ་འགྲོ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །བགོམ་པ་འགྲོ་བ་དང་ལྡན་ པ་ལ་འགྲོ་བར་བརྟགས་ན།འགྲོ་བ་གཉིས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། འགྲོ་བ་དང་ལྡན་པས་བགོམ་པ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་བ་དང་། དེ་ལ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་འགྲོ་བ་གཉིས་པར་བརྟག་པའོ། །འགྲོ་བ་གཉིས་སུ་ནི་མི་འདོད་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་མི་འཐད་དོ། །དེ་ལ་སྐྱོན་གཞན་ འདི་ཡང་ཡོད་དོ་།།བཤད་པ། འགྲོ་བ་གཉིས་སུ་ཐལ་འགྱུར་ན། །འགྲོ་བ་པོ་ཡང་གཉིས་སུ་འགྱུར། །གང་ཕྱིར་འགྲོ་པོ་མེད་པར་ནི། །འགྲོ་བ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་ཕྱིར། །འགྲོ་བ་གཉིས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ན་འགྲོ་བ་པོ་ཡང་གཉིས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་ ཕྱིར་འགྲོ་པོ་མེད་པར་ནི།།འགྲོ་བ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་ཕྱིར། །གང་གི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་པོ་ཡོད་ན་འགྲོ་བ་ཡང་ཡོད་ཀྱི། འགྲོ་བ་པོ་སྤངས་ན་འགྲོ་བ་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་གཉིས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ན་འགྲོ་བ་པོ་ཡང་གཉིས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་དེ་ཡང་མི་འདོད་དེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ སྐྱོན་དུ་མ་ཡོད་པས་བགོམ་པ་ལ་འགྲོ་བ་མེད་པ་ཉིད་དོ།།གང་གི་ཕྱིར་སོང་བ་དང་མ་སོང་བ་དང་བགོམ་པ་ལ་འགྲོ་བ་མི་འཐད་པ་དེའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་མེད་པ་ཁོ་ནའོ། །འདིར་སྨྲས་པ། སོང་བ་དང་མ་སོང་བ་དང་བགོམ་པ་ལ་འགྲོ་བ་མི་འཐད་དུ་ཟིན་ཀྱང་། འགྲོ་བ་པོ་ལ་བརྟེན་ པའི་འགྲོ་བ་ཡོད་པ་ཉིད་དེ།འདི་ལྟར་འགྲོ་བ་པོ་ལ་འགྲོ་བ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཤད་པ། གལ་ཏེ་འགྲོ་པོ་མེད་གྱུར་ན། །འགྲོ་བ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། །འགྲོ་པོ་མེད་པར་གྱུར་ན་འགྲོ་བ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་བར་ནི་སྔར་བསྟན་ཟིན་ཏོ།

说道：'在已走过的路上有行走，这怎么能够合理呢？因为当没有行走时，已走过的路是不合理的。'在此，你认为具有行走的已走过的路，并说那里有行走，对此，行走的动作只有一个，它被应用于所谓的已走过的路，因此所谓的行走就失去了行走的动作，将导致没有行走。这也是不合理的。如此，没有行走怎么能成为行走呢？当所谓的行走失去了行走的动作而不合理时，那时在已走过的路上有行走怎么会合理呢？
又说：'对于在已走过的路上有行走者，其已走过的路上将导致没有行走，因为已走过的路已被理解。'对于那些认为这样的过失不应该存在而认为所谓的行走是具有行走的行走的人，即使对他们来说，行走这个词被应用于所谓的行走，已走过的路将成为没有行走、失去行走的如同村庄和城市一样。就像说'去村庄'一样，已走过的路也将如此，这也是不希望的。因此，说'在已走过的路上有行走'这种说法无论如何都不合理。
如果认为这样的过失不应该存在，而认为所谓的行走和所谓的已走过的路两者都具有行走，那么这里有这样的过失：说道：'如果已走过的路上有行走，将导致有两种行走：即使已走过的路成为行走，以及在其上的行走。'如果认为已走过的路具有行走而行走，将导致有两种行走：因为具有行走而成为所谓的已走过的路，以及对此称为行走的第二种行走。不希望有两种行走，因此这也不合理。
对此还有另一个过失。说道：'如果导致两种行走，行走者也将成为两个。因为没有行走者就不会有合理的行走。'如果导致两种行走，行走者也将成为两个。为什么呢？因为没有行走者就不会有合理的行走。因为有行走者才有行走，离开行走者就没有行走，所以如果导致两种行走，行走者也将成为两个，这也是不希望的。
因此，由于有如此多的过失，已走过的路上实在没有行走。因为已走过的、未走过的和正在走的路上的行走都不合理，所以根本没有行走。在此有人说：'即使已走过的、未走过的和正在走的路上的行走不合理，但依赖于行走者的行走是存在的，因为这样可以观察到行走者的行走。'说道：'如果没有行走者，行走就不会合理。'如果没有行走者，行走不会合理，这在前面已经说明了。

།གལ་ཏེ་འགྲོ་བ་པོ་མེད་པར་གྱུར་ན་ འགྲོ་བ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་ན་གང་འགྲོ་བ་པོ་ལ་བརྟེན་ཅིང་འགྲོ་བ་པོ་ལ་འཇུག་པའི་འགྲོ་བ་དེ་གང་ཡིན།སྨྲས་པ། གང་འགྲོ་བ་པོ་ལ་འཇུག་པའི་འགྲོ་བ་གཞན་འགྲོ་བ་པོ་ལས་ཐ་དད་དུ་གྱུར་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་ནི་མི་སྨྲའོ་། །འདི་ལྟར་འགྲོ་བ་གང་དང་ལྡན་པས་འགྲོ་བ་པོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ ཡོད་དོ་ཞེས་སྨྲའོ།།འདིར་བཤད་པ། འགྲོ་བ་མེད་ན་འགྲོ་བ་པོ། །ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ག་ལ་འགྱུར། །གལ་ཏེ་རྟེན་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པའི་འགྲོ་བ་ཞིག་རབ་ཏུ་གྲུབ་པར་གྱུར་ན་ནི་དེ་དང་འགྲོ་བ་པོའམ། འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་ལྡན་པར་ཡང་འགྱུར་གྲང་ན། ཐ་དད་པར་གྱུར་པ་རྟེན་མེད་པའི་ འགྲོ་བ་ནི་འགའ་ཡང་མེད་དེ།དེས་ན་ཐ་དད་པར་གྲུབ་པའི་འགྲོ་བ་མེད་པར་ཁྱོད་ཀྱིས་འགྲོ་བ་ལྡན་པས་འགྲོ་བ་པོར་འགྱུར་བ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ག་ལ་འགྱུར་འགྲོ་བ་པོ་མེད་ན་ཡང་སུ་ཡི་འགྲོ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་འགྲོ་བ་མེད་དོ། །སྨྲས་པ། སྤྲོས་པ་འདིས་ཅི་བྱ། གང་ ལ་ལྟོས་ནས་འགྲོའོ།།ཞེས་བྱ་བ་དེ་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ། །འདིར་བཤད་པ། གལ་ཏེ་འགྲོ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཉིད་རབ་ཏུ་གྲུབ་པར་གྱུར་ན་ནི་དེས་ན་འགྲོ་བ་ཡང་རབ་ཏུ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་གྲང་ན། དེ་རབ་ཏུ་མི་འགྲུབ་པས་འགྲོ་བ་རབ་ཏུ་འགྲུབ་པར་ག་ལ་འགྱུར། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འདི་ལ་འགྲོ་བ་ཞིག་ཡོད་ན་ འགྲོ་བ་པོའམ།འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་འགྲོ་གྲང་ན། འདིར་བཤད་པ། རེ་ཞིག་འགྲོ་པོ་མི་འགྲོ་སྟེ། །འགྲོ་བ་པོ་མིན་འགྲོ་པོ་མིན། །འགྲོ་པོ་འགྲོ་པོ་མིན་ལས་གཞན། །གསུམ་པ་གང་ཞིག་འགྲོ་བར་འགྱུར། །དེ་བས་ན་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་མི་འགྲུབ་བོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ ན།རེ་ཞིག་འགྲོ་པོ་འགྲོའོ་ཞེས། །ཇི་ལྟར་འཐད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །འགྲོ་བ་མེད་ན་འགྲོ་བ་པོ། །ནམ་ཡང་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །འདི་ལ་འགྲོ་བ་པོ་འགྲོའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། འགྲོ་བའི་བྱ་བ་གཅིག་པུ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ནི་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་ཉེ་བར་སྦྱར་བས་དེས་ན་འགྲོ་བ་པོ་ནི་འགྲོ་བ་ དང་བྲལ་ཏེ།གུབ་ཏ་དང་ཙཻ་ཏྲ་བཞིན་དུ་མིང་ཙམ་དུ་གྱུར་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་དེ་ཡང་མི་འདོད་དོ། །དེའི་ཚེ་གང་གི་ཚེ་འགྲོ་བ་མེད་ན་འགྲོ་བ་པོ་ནམ་ཡང་འཐད་པར་མི་འགྱུར་བ་དེའི་ཚེ་འགྲོ་བ་པོ་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཇི་ལྟར་འཐད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར། ཡང་གཞན་ཡང་བཤད་པ། གང་གི་ ཕྱོགས་ལ་འགྲོ་བ་པོ།།འགྲོ་བ་དེ་ལ་འགྲོ་མེད་པའི། །འགྲོ་པོ་ཡིན་པར་ཐལ་འགྱུར་ཏེ། །འགྲོ་པོ་འགྲོ་བར་འདོད་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ཕྱོགས་ལ་སྐྱོན་དེར་གྱུར་ན་མི་རུང་ངོ་སྙམ་པས་འགྲོ་བ་པོ་འགྲོ་བ་དང་ལྡན་པས་འགྲོ་པོ་སྙམ་པ་དེ་ལ་ཡང་འགྲོ་བ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་ཉེ་བར་ སྦྱར་བ་བྱས་པས་འགྲོ་བ་མེད་པའི་འགྲོ་བ་པོ་ཡིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་སྟེ།འགྲོ་བ་པོ་འགྲོ་བར་འདོད་པའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་མེད་པར་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ནི་མི་འཐད་དེ། འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ། འགྲོ་བ་མེད་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་རོ་། །ཅི་སྟེ་ སྐྱོན་དེར་གྱུར་ན་མི་རུང་ངོ་སྙམ་པས་འགྲོ་བ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།འགྲོ་བ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གཉི་ག་ཡང་འགྲོ་བ་དང་ལྡན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ལ་ཡང་སྐྱོན་འདི་ཡོད་དེ། བཤད་པ། གལ་ཏེ་འགྲོ་པོ་འགྲོ་འགྱུར་ན། །འགྲོ་བ་གཉིས་སུ་ཐལ་འགྱུར་ཏེ། །གང་གིས་འགྲོ་པོར་མངོན་པ་དང་། །འགྲོ་པོར་ གྱུར་ནས་གང་འགྲོ་བའོ།

如果没有行走者，行走就不能成立，那么依赖行走者并作用于行走者的行走是什么？有人说：'我不说存在一个作用于行走者的行走，是与行走者相异的其他行走。我是说存在一个具有行走的行走者。'
对此解释道：没有行走，行走者怎么能存在？如果一个完全没有依据的行走能够成立，那么它与行走者或非行走者相应也许可以，但是没有任何独立的、无依据的行走存在。因此，在没有独立成立的行走的情况下，你说的具有行走的行走者怎么能存在？如果没有行走者，又是谁在行走呢？所以没有行走。
有人说：'何必如此繁琐？依靠某物而行走，这就是行走。'对此解释道：如果所谓的行走者能够成立，那么行走也就能成立，但是行走者不能成立，那么行走怎么能成立？怎么说呢？如果有行走，是行走者在行走还是非行走者在行走呢？
对此解释道：首先行走者不行走，非行走者也不行走。除了行走者和非行走者之外，第三者又是谁在行走呢？因此，所谓的行走就不能成立。为什么？因为不合理。怎么说呢？首先行走者行走，怎么能合理？没有行走，行走者永远不能成立。
关于'行走者行走'这一说法，如果只有一个行走的动作，那么这个'行走'被运用后，行走者就会失去行走，就像古普塔和柴特拉一样变成仅仅是名称而已，这样的过失是不能接受的。这时，如果没有行走，行走者就永远不能成立，那么'行走者行走'这种说法怎么能合理呢？
还有其他解释：在主张行走者行走的立场中，行走者就会变成没有行走的行走者，因为认为行走者在行走。如果有人认为这样的过失不能接受，而认为行走者是具有行走才成为行走者，那么对于所谓的行走者，行走的动作已经被运用，就会导致成为没有行走的行走者的过失。
因为主张行走者行走，所以会导致没有行走却在行走的过失。这是不合理的，因为怎么能在没有行走的情况下行走呢？如果认为这样的过失不能接受，而说行走者和所谓的行走者两者都具有行走，那么这也有过失，解释道：如果行走者在行走，就会导致有两个行走的过失：一个是使其成为行走者的行走，另一个是行走者行走时的行走。

།འགྲོ་བ་པོ་འགྲོ་བ་དང་ལྡན་པ་ལ་འགྲོ་བར་བརྟགས་ན་འགྲོ་བ་གཉིས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། འགྲོ་བ་གང་དག་ལྡན་པས་འགྲོ་བ་པོ་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་པ་དང་། དེ་འགྲོ་བ་གང་ལ་ལྟོས་ནས་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་བའོ། །འགྲོ་བ་གཉིས་སུ་ནི་མི་འཐད་དེ། འགྲོ་བ་ གཉིས་སུ་ཐལ་བར་གྱུར་ན་སྔ་མ་བཞིན་དུ་འགྲོ་བ་པོ་ཡང་གཉིས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་དེ་ཡང་མི་འདོད་དེ་དེ་ལྟ་བས་འགྲོ་བ་པོ་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མི་འཐད་དོ།།ད་ནི་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མི་འགྲོ་སྟེ། གང་གི་ཚེ་འགྲོ་བ་པོ་འགྲོ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མི་འཐད་པ་དེ་ཚེ་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་འགྲོ་ བ་དང་བྲལ་བའང་འགྲོ་བའོ།།ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཇི་ལྟར་འཐད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར། དེ་ལྟ་བས་ན་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མི་འགྲོའོ། །དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་འགྲོ་བ་པོ་ཡིན་པ་དང་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་འགྲོ་བར་སེམས་ན། བཤད་པ། འགྲོ་པོ་འགྲོ་པོ་མིན་ལས་གཞན། །གསུམ་པོ་གང་ཞིག་ འགྲོ་བར་འགྱུར།།འགྲོ་བ་པོ་དང་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་ལས་གཞན་པ་གསུམ་པ། འགྲོ་བ་པོ་ཡིན་པ་དང་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་གང་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བར་འཐད་པ་ཞིག་གང་ཞིག་ཡིན། དེ་ལྟ་བས་ན་མེད་པའི་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་དང་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མི་འགྲོའོ། །དེ་ལྟར་གང་ གི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་པོ་དང་།འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་དང་། འགྲོ་བ་པོ་ཡིན་པ་དང་། འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་འགྲོའོ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་མི་འཐད་པ་དེའི་ཕྱིར། འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་རབ་ཏུ་མི་འགྲུབ་བོ། །འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མེད་ན་འགྲོ་བ་རབ་ཏུ་འགྲུབ་པར་ག་ལ་འགྱུར། འདིར་སྨྲས་པ། འགྲོ་བ་པོ་ དང་།འགྲོ་བ་པོ་ཡིན་པ་དང་། འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་འགྲོའོ། །ཞེས་བྱ་བ་མི་འཐད་དུ་ཟིན་ཀྱང་། གུབ་ཏ་འགྲོའོ། །ཙཻ་ཏྲ་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བ་འཐད་དོ། །བཤད་པ། དེས་ནི་ཅི་ཡང་སྨྲས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གུབ་ཏ་ལ་བརྟེན་ན་ཅི་གུབ་ཏ་འགྲོ་བ་པོར་གྱུར་ནས་འགྲོའམ། འོན་ཏེ་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་འགྲོའམ། འོན་ཏེ་འགྲོ་བ་པོ་ཡིན་པ་དང་། འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་ཞིག་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གསལ་བ་མ་བྱས་སམ། དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་ནི་གྱི་ནའོ། །འདིར་སྨྲས་པ། འགྲོ་བ་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ནའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འགྲོ་བའི་བྱ་བ་རྩོམ་པ ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་ལ་སོང་བ་དང་མ་སོང་བ་དང་བགོམ་པ་ལ་འགྲོ་བ་ཡོད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་བརྗོད་པར་མི་ནུས་སུ་ཟིན་ཀྱང་། གང་གི་ཚེ་སྡོད་པ་ལས་འགྲོ་བ་དེའི་ཚེ་ན་སྡོད་པའི་བྱས་པ་འདས་མ་ཐག་ཏུ་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་འཇུག་པར་འགྱུར་བས་དེ་ལྟ་བས་ན་བྱ་བ་རྩོམ་པ་ཡོད་པས་འགྲོ་བ་ཡོད་པ་ ཁོ་ནའོ།།བཤད་པ། ཅི་ཁྱོད་མིང་གཞན་དུ་བསྒྱུར་བས་སེམས་རྨོངས་ནས་རང་གི་བུ་ངོ་མི་ཤེས་སམ། ཁྱོད་དོན་དེ་ཉིད་ལ་བློ་ཕྱི་མས་བརྗོད་པ་གཞན་གྱིས་བརྗོད་ཀོ་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་རྩོམ་པ་ཡོད་པར་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་སོང་བའམ་མ་སོང་བའམ། བགོམ་པ་ལ་ཡོད་ གྲང་ན།དེ་ལ་གཏན་ཚིགས་སྔར་བསྟན་པ་དག་ཉིད་ཀྱིས་བཤད་པ། སོང་ལ་འགྲོ་བའི་རྩོམ་མེད་དེ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འགྲོ་བའི་བྱ་བ་འདས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་སོང་བ་ལའང་འགྲོ་རྩོམ་མེད། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འགྲོ་བའི་བྱ་བ་མ་བརྩམས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བགོམ་ལ་རྩོམ་པ་ཡོད་ མིན་ན།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བགོམ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། འགྲོ་བ་གཉིས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་། འགྲོ་བ་པོ་གཉིས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གང་དུ་འགྲོ་བ་རྩོམ་པར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བའི་ལན་དེ་ད་སྨྲོས་ཤིག་།དེ་ལྟ་བས་ན་འགྲོ་བའི་རྩོམ་པ་མེད་དོ།

如果观察具有行走的行走者的行走，就会导致有两个行走的过失。即由于具有行走而显现为行走者，以及依靠行走而成为行走的行走。两个行走是不合理的，如果导致两个行走的过失，如前所述也会导致有两个行走者的过失，这也是不可接受的，因此'行走者行走'这种说法是不合理的。
现在非行走者也不行走，因为当'行走者行走'这种说法不合理时，'非行走者离开行走也行走'这种说法怎么会合理呢？因此非行走者也不行走。
对此如果认为是行走者和非行走者在行走，解释道：除了行走者和非行走者，第三者是谁在行走？除了行走者和非行走者之外的第三者，既是行走者又是非行走者，这种说法怎么会合理呢？因此由于根本不存在，既是行走者又是非行走者也不行走。
如此，由于行走者、非行走者、既是行走者又是非行走者行走这种说法不合理，因此'行走'这种说法根本不成立。当'行走'这种说法不存在时，行走怎么可能成立？
对此有人说：虽然'行走者、既是行走者又是非行走者行走'这种说法不合理，但'笈多行走'、'遮特拉行走'这种说法中的'行走'是合理的。解释道：这根本没说什么，依靠笈多是作为行走者而行走，还是作为非行走者而行走，还是作为既是行走者又是非行走者而行走，这一点没有说清楚。因此这是无意义的。
对此有人说：行走确实存在。为什么呢？因为有开始行走的动作。虽然不能说'在已走、未走和正走之处有行走'，但当从静止转为行走时，刚刚结束静止的动作就开始进入行走的动作，因此由于有开始动作，行走确实存在。
解释道：你是否因为改换名称而迷惑，认不出自己的儿子？你用后来的想法表达同样的内容，说有开始行走动作的观察，这也是在已走、未走还是正走之处存在呢？对此用前面说明的理由解释道：已走处没有开始行走，为什么呢？因为行走的动作已经过去。未走处也没有开始行走，为什么呢？因为行走的动作还未开始。正走处也没有开始，为什么呢？因为没有正走处，而且会导致有两个行走和两个行走者的过失。那么在哪里开始行走呢？请现在回答。因此没有开始行走。

།རྩོམ་ པ་མེད་ན་འགྲོ་བ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར།འདིར་སྨྲས་པ། འགྲོ་བ་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ནའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བགོམ་པ་དང་སོང་བ་དང་མ་སོང་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་བགོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ལ། འགྲོ་བ་མཐར་ཕྱིན་པ་ནི་སོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན། འགྲོ་ བའི་བྱ་བ་མ་སོང་བ་ལ་ལྟོས་ནས་མ་སོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པས་ན་དེ་ལྟ་བས་ན་བགོམ་པ་དང་སོང་བ་དང་།མ་སོང་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་ཡོད་དོ། །བཤད་པ། ཅི་ཁྱེད་ནམ་མཁའ་འདི་ལ་ལྡང་བར་བསྐྱོད་དམ། གང་གི་ཚེ། འགྲོ་བ་རྩོམ་པའི་སྔ་རོལ་ན། །གང་དུ་འགྲོ་བ་རྩོམ་འགྱུར་བ། ། བགོམ་པ་མེད་ཅིང་སོང་བ་མེད། །འདི་ལ་འགྲོ་བ་རྩོམ་པའི་སྔ་རོལ་སྡོད་པར་གྱུར་པ་ན་གང་དུ་འགྲོ་བ་རྩོམ་པར་འགྱུར་བའི་བགོམ་པ་ཡང་མེད་ཅིང་། སོང་བ་ཡང་མེད་དོ། །འགྲོ་བ་རྩོམ་པ་མེད་ན་བགོམ་པ་འགྲོ་བ་དང་ལྡན་པར་ག་ལ་འགྱུར། འགྲོ་བ་དང་ལྡན་པ་མེད་ན་འགྲོ་བ་མཐར་ཕྱིན པ་ཡོད་པར་ཡང་ག་ལ་འགྱུར།འདིར་སྨྲས་པ། མ་སོང་བ་ནི་ཡོད་དེ། དེར་འགྲོ་བ་རྩོམ་པར་འགྱུར་རོ། །བཤད་པ། མ་སོང་འགྲོ་བ་ག་ལ་ཡོད། །འདི་ལ་སྡོད་ཅིང་མི་བསྐྱོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མ་སོང་བ་སྟེ། དེ་ལ་ནི་རྩོམ་པ་མེད་དོ། །གང་གི་ཚེ་སྐྱོད་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ན་ནི་གོ་སྐབས་ གང་དུ་སྐྱོད་པར་བྱེད་པ་དེ་མ་སོང་བ་མ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཚེ་མ་སོང་བའི་གོ་སྐབས་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ནི་བསྐྱོད་པ་མེད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་མ་སོང་བ་ལ་འགྲོ་བའི་རྩོམ་པ་གང་ལ་ཡོད། དེ་ལྟར་བརྟགས་ན། འགྲོ་རྩོམ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ། །སྣང་བ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ན། །སོང་བ་ཅི་ཞིག་བགོམ་པ་ ཅི།།མ་སོང་ཅི་ཞེས་རྣམ་པར་བརྟག་།གང་གི་ཚེ་དེ་ལྟར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་རྣམ་པར་བརྟག་པ་ན་འགྲོ་བའི་རྩོམ་པ་སྣང་བ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་ཁྱོད་ཀྱི་སོང་བ་ཡང་ཅི། བགོམ་པ་ཡང་ཅི། མ་སོང་བ་དེ་ཡང་ཅི། ཞེས་རྣམ་པར་བརྟག་།སྨྲས་པ། རེ་ཞིག་མ་སོང་བ་ནི་ཡོད་དོ། ། བཤད་པ། ཅི་ཁྱོད་བུ་མ་བཙས་པར་འཆི་བའི་མྱ་ངན་བྱེད་དམ། ཁྱོད་སོང་བ་མེད་པར་མ་སོང་བ་ལ་རྟོག་གོ། །འདི་ལྟར་སོང་བའི་གཉེན་པོ་ནི་མ་སོང་བ་ཡིན་ན། དེ་ལ་གལ་ཏེ་སོང་བ་ཉིད་མེད་ན་ཁྱོད་ཀྱི་མ་སོང་བ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་གཉེན་པོ་མེད་པས་སོང་བ མེད་ན་འོ་ན།འགྲོ་བ་འགྲུབ་བོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མི་མཐུན་པའི་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་འགྲོ་བའི་མི་མཐུན་པ་སྡོད་པ་ཡོད་དེ་། དེ་བས་ན་མི་མཐུན་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་ཡོད་པ་ཁོ་ནའོ། །བཤད་པ་། གལ་ཏེ་སྡོད་པ་ཡོད་ན་ནི་འགྲོ་བ་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་གྲང་ན། སྡོད་པ་མི་ འཐད་པས་འགྲོ་བ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འདི་ལ་གལ་ཏེ་སྡོད་པ་ཡོད་པར་གྱུར་ན། འགྲོ་བ་པོའི་འམ། འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཡིན་གྲང་ན། དེ་ལ། རེ་ཞིག་འགྲོ་བོ་མི་སྡོད་དེ་། །འགྲོ་བ་པོ་མིན་སྡོད་པ་མིན། །འགྲོ་པོ་འགྲོ་པོ་མིན་ལས་གཞན། །གསུམ་པ་གང་ ཞིག་སྡོད་པར་འགྱུར།།དེ་ལྟ་བས་ན་སྡོད་པ་ནི་མེད་པ་ཁོ་ནའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། བཤད་པ། རེ་ཞིག་འགྲོ་པོ་སྡོད་དོ་ཞེས། །ཇི་ལྟར་འཐད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །འགྲོ་བ་མེད་ན་འགྲོ་བ་པོ། །ནམ་ཡང་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། འདི་ལ་འགྲོ་བ་དང་ལྡན་པས་འགྲོ་བ་པོར་འགྱུར་བས་འགྲོ་བ་མེད་ན། འགྲོ་བ་པོར་མི་འཐད་པ་ཉིད་དོ། །འགྲོ་བ་ལོག་པ་ནི་སྡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ན་འགྲོ་བ་དང་སྡོད་པ་མི་མཐུན་པ་དེ་གཉིས་གཅིག་ན་ལྷན་ཅིག་འདུག་པ་མེད་དོ།

如果没有开始，怎么会有行走呢？在此说道：行走确实是存在的。为什么呢？因为有正在走、已走和未走的缘故。因为具有行走的缘故称为正在走，行走完成称为已走。相对于未完成的行走动作称为未走，因此，由于有正在走、已走和未走，所以行走是存在的。
解释道：你是否在虚空中飞行？当什么时候，在开始行走之前，将要开始行走的地方，既没有正在走也没有已走。在此，当处于开始行走之前的静止状态时，将要开始行走的地方既没有正在走，也没有已走。如果没有开始行走，正在走怎么会具有行走呢？如果不具有行走，怎么会有行走完成呢？
在此说道：未走是存在的，将在那里开始行走。解释道：未走哪里有行走？在此，静止不动的就是未走，它是没有开始的。当开始移动时，移动所经过的空间就不是未走了。那时未走的空间是没有移动的。因此，未走中哪里有开始行走？
这样观察：开始行走在一切方面，都是不显现的，那么已走是什么？正在走是什么？未走是什么？应当如此观察。当这样以一切方式观察时，开始行走是不显现的，那时你的已走又是什么？正在走又是什么？未走又是什么？应当如此观察。
说道：暂且未走是存在的。解释道：你是否为未出生的孩子而悲伤？你在没有已走的情况下推测未走。如此，未走是已走的对立面，如果已走本身不存在，你的未走怎么会存在？
说道：如果因为没有对立面而没有已走，那么行走就成立了。为什么呢？因为有不相符的存在，如此，行走的不相符是静止，因此，因为有不相符的存在，所以行走确实存在。解释道：如果有静止，行走也应当存在，但是静止不成立，行走怎么会存在？
怎么说呢？在此，如果静止存在，是行走者的还是非行走者的呢？对此，首先行走者不静止，非行走者不静止，除了行走者和非行走者，第三者又是谁在静止呢？因此，静止确实是不存在的。为什么呢？因为不成立。怎么说呢？
解释道：首先行走者静止，怎么会成立呢？没有行走，行走者任何时候都不会成立。在此，因具有行走而成为行走者，所以没有行走时，行走者就不成立。行走的相反是称为静止，行走和静止不相符，这两者不会同时存在。

།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་འགྲོ་བ་པོ་སྡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཇི་ལྟར་འཐད་པ་ཉིད དུ་འགྱུར།དེ་ནི་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མི་སྡོད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འགྲོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལ་འགྲོ་བ་ལོག་པ་ནི་སྡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ན་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་ནི་འགྲོ་བ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་སྡོད་པ་ཉིད་ཡིན་པས་དེ་ལ་ཡང་སྡོད་པས་ཅི་ཞིག་བྱ། སྡོད་པ་དེ་ལ་ཡང་སྡོད་པར་བརྟག་ན། སྡོད་ པ་གཉིས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་དང་།སྡོད་པ་པོ་ཡང་གཉིས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མི་སྡོད་དོ། །དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་འགྲོ་བ་པོ་ཡིན་པ་དང་། འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་སྡོད་པར་སེམས་ན། བཤད་པ། འགྲོ་པོ་འགྲོ་པོ་མིན་ལས་གཞན། །གསུམ་པ་གང་ཞིག་ སྡོད་པར་འགྱུར།འགྲོ་བོ་དང་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་ལས་གཞན་པ་གསུམ་པ་འགྲོ་བ་པོ་ཡིན་པ་དང་། འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་གང་སྡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་བརྟགས་པ་དེ་གང་ཞིག་ཡིན། དེ་ལྟ་བས་ན་མེད་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་པོ་ཡིན་པ་དང་། འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མི་སྡོད་དོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། འགྲོ་བ་ལོག་པ་ནི་སྡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་། ལྡོག་པ་དེ་ཡང་བགོམ་པ་ལས་སམ། སོང་བ་ལས་སམ་མ་སོང་བ་ལས་ལྡོག་པར་འགྱུར་གྲང་ན། དེ་ལ། བགོམ་ལས་ལྡོག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། །སོང་དང་མ་སོང་ལས་ཀྱང་མིན། །བགོམ་པ་ལས་སྡོད་པ་མི་འགྱུར་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འགྲོ་བ དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་བགོམ་པ་ཡིན་ལ།འགྲོ་བ་ལོག་པ་ནི་སྡོད་པ་ཡིན་པས་སྡོད་པ་དང་འགྲོ་བ་མི་མཐུན་པ་དེ་གཉིས་ཅིག་ན་མི་སྲིད་པས་དེའི་ཕྱིར་རེ་ཞིག་བགོམ་པ་ལས་ལྡོག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་སོང་བ་དང་མ་སོང་བ་ལས་ཀྱང་སྡོད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འགྲོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ རོ།།འདི་ལྟར་འགྲོ་བ་ལོག་པ་ནི་སྡོད་པ་ཡིན་ན་། འགྲོ་བ་ནི་སོང་བ་དང་མ་སོང་བ་ལ་མེད་དེ། འགྲོ་བ་མེད་ན་འགྲོ་བ་ལྡོག་པ་ག་ལ་ཡོད། འགྲོ་བ་ལྡོག་པ་མེད་ན་སྡོད་པ་ག་ལ་ཡོད། དེ་ལྟ་བས་ན་སོང་བ་དང་མ་སོང་བ་ལས་ཀྱང་ལྡོག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །འགྲོ་བ་དང་ནི་འཇུག་པ་དང་། ། ལྡོག་པ་ཡང་ནི་འགྲོ་དང་མཚུངས། །ཇི་ལྟར་འགྲོ་བ་པོ་མི་སྡོད་དེ། སྡོད་པ་དང་། འགྲོ་བ་གཉིས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྡོད་པ་པོ་ཡང་མི་འགྲོ་སྟེ། སྡོད་པ་དང་འགྲོ་བ་གཉིས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་མི་སྡོད་དེ། སྡོད་པ་གཉིས སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྡོད་པ་པོ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མི་འགྲོ་སྟེ།འགྲོ་བ་གཉིས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་འགྲོ་བ་པོ་ཡིན་པ་དང་། ཇི་ལྟར་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་མི་སྡོད་དེ། མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྡོད་པ་པོ་ཡིན་པ་ དང་།སྡོད་པ་པོ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མི་འགྲོ་སྟེ། མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་འགྲོ་བ་པོའི་སྡོད་པ་དང་། སྡོད་པ་པོའི་འགྲོ་བ་མཚུངས་པ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་ཇི་ལྟར་འགྲོ་བའི་རྩོམ་པ་སོང་བ་དང་། མ་སོང་བ་དང་། བགོམ་པ་ལ་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྡོད་པའི་འཇུག་པ་ཡང་ བསྡད་པ་དང་མ་བསྡད་པ་དང་།སྡོད་པ་ལ་མི་འཐད་དེ། དེ་ལྟར་ན་འགྲོ་བའི་རྩོམ་པ་དང་སྡོད་པའི་འཇུག་པ་མཚུངས་པ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་ཇི་ལྟར་འགྲོ་བའི་ལྡོག་པ་སོང་བ་དང་། མ་སོང་བ་དང་། བགོམ་པ་ལས་ལྡོག་པར་མི་འགྱུར་ཞེས་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྡོད་པའི་ལྡོག་པ་ཡང་གང་ དུ་བསྡད་པ་དེ་ནས་མི་འགྲོ་སྟེ།འགྲོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་དུ་མ་བསྡད་པ་དེ་ནས་ཀྱང་མི་འགྲོ་སྟེ། འགྲོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

因此，如此暂且说'行者住'这样的说法怎么能成立呢？非行者也不住，为什么呢？因为无有行走。在此，行走的停止称为住，而非行者因为远离行走所以本来就是住，对于他来说住又有什么作用呢？如果对那个住又观察住，就会导致有两个住的过失，也会导致有两个住者的过失，因此非行者也不住。
对此若想：行者和非行者住。回答：除了行者和非行者，第三者是谁在住？除了行者和非行者之外，第三者是行者或非行者谁在住？这样观察的是什么？因此，正因为根本不存在，行者和非行者也不住。
又复次，所谓行走的停止是住，那个停止是从正在走、已走还是未走中停止呢？对此，不从正在走中停止，也不从已走和未走中。不从正在走中有住，为什么呢？因为这样，由于具有行走所以是正在走，而行走的停止是住，住和行走这两个相违的不可能同时存在，因此暂且不从正在走中停止。
从已走和未走中也不会有住，为什么呢？因为无有行走。这样，行走的停止是住，而已走和未走中没有行走，没有行走哪里有行走的停止？没有行走的停止哪里有住？因此从已走和未走中也不会停止。
行走以及开始和停止，也都与行走相同。如同解释行者不住，因为住和行走二者相违。同样地，住者也不行走，因为住和行走二者相违。如同解释非行者不住，因为会导致有两个住的过失。同样地，非住者也不行走，因为会导致有两个行走的过失。
如同解释行者和非行者不住，因为不可能的缘故。同样地，住者和非住者也不行走，因为不可能的缘故。如此暂且行者的住和住者的行走是相同的。
现在，如同解释行走的开始在已走、未走和正在走中不合理那样，住的开始在已住、未住和正在住中也不合理，如此行走的开始和住的开始是相同的。
现在，如同解释行走的停止不从已走、未走和正在走中停止那样，住的停止也不从已住之处行走，因为无有行走。从未住之处也不行走，因为无有行走。

།གང་དུ་བསྡད་པ་དེ་ནས་ཀྱང་མི་འགྲོ་སྟེ། སྡོད་པ་དང་འགྲོ་བ་གཉིས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་འགྲོ་བའི་ལྡོག་པ་དང་། སྡོད་པའི་ལྡོག་པ་མཚུངས་པ་ ཡིན་ནོ།།འདིར་སྨྲས་པ། འགྲོ་བ་དང་འཇུག་པ་དང་། ལྡོག་པ་སོང་བ་དང་མ་སོང་བ་དང་། བགོམ་པ་ལ་ཡོད་དོ་ཞེའམ་འགྲོ་བ་པོ་དང་། འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་དང་། དེ་ལས་གཞན་པ་ལ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་བརྗོད་པར་མི་ནུས་སུ་ཟིན་ཀྱང་། ཙཻ་ཏྲའི་གོམ་པ་འདོར་བ་མཐོང་ནས། ཙཻ་ཏྲའི་འགྲོ་ བ་པོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་པོ་དང་འགྲོ་བ་ཡོད་དོ།།བཤད་པ། རེ་ཞིག་བརྗོད་པར་མི་ནུས་སུ་ཟིན་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་ཕོངས་པའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །འོན་ཀྱང་གང་མཐོང་ནས་ཙཻ་ཏྲ་འགྲོ་བ་པོ་ཞེས་བྱ་བར་སེམས་པ་ཙཻ་ཏྲའི་གོམ་པ་འདོར་བ་གང་ཡིན་པ་འདོར་། གོམ་ པ་འདོར་བ་དེ་དང་ཙཻ་ཏྲ་གཅིག་པ་ཉིད་དམ་གཞན་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་གྲང་ན།དེ་ལ། འགྲོ་བ་དེ་དང་འགྲོ་བ་པོ། །དེ་ཉིད་ཅེས་ཀྱང་བྱར་མི་རུང་། །འགྲོ་བ་དང་ནི་འགྲོ་བ་པོ། །གཞན་ཉིད་ཅེས་ཀྱང་བྱར་མི་རུང་། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་འགྲོ་བ་གང་ཡིན་པ། །དེ་ཉིད་འགྲོ་བོ་ཡིན་གྱུར་ན། །བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་ཉིད་ ཀྱང་།།གཅིག་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་འགྲོ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་འགྲོ་བ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་ན། དེ་ལྟ་ན་བྱེད་པ་པོ་དང་བྱ་བ་ཡང་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནི་མི་འཐད་དོ་། །བྱེད་པ་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་བྱ་བ་ཡིན་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར། ཅི་སྟེ་སྐྱོན་དེར་གྱུར་ན་མི་རུང་ ངོ་།།སྙམ་པས་བྱེད་པ་པོ་དང་བྱ་བ་གཉིས་གཞན་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ལ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་འགྲོ་དང་འགྲོ་བ་པོ། །གཞན་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་བརྟགས་ན། །འགྲོ་པོ་མེད་པའི་འགྲོ་བ་དང་། །འགྲོ་བ་མེད་པའི་འགྲོ་པོར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་བྱེད་པ་པོ་དང་། བྱ་བ་གཉིས་གཅིག་ པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་མཐོང་བས་འགྲོ་བ་པོ་དང་།འགྲོ་བ་གཞན་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་བརྟགས་ན། དེ་ལྟ་ན་འགྲོ་བ་པོ་ལས་ཐ་དད་པར་གྱུར་པའི་འགྲོ་བ་གཞི་མེད་པ་རང་ལས་རབ་ཏུ་གྲུབ་པར་འགྱུར་བ་དང་། འགྲོ་བ་གཞི་མེད་པ་རང་ལས་རབ་ཏུ་གྲུབ་པར་གྱུར་ན་འགྲོ་བ་པོ་ཡང་འགྲོ་བ་དང་བྲལ་ བ་མི་ལྟོས་པ་རང་ལས་རབ་ཏུ་གྲུབ་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན།དེ་གཉིས་གང་ཡང་མི་འཐད་དེ་འགྲོ་བ་པོ་མེད་པར་འགྲོ་བ་དང་། འགྲོ་བ་མེད་པར་འགྲོ་བ་པོར་ཇི་ལྟར་འགྱུར། འདིར་སྨྲས་པ། ཅི་ཁྱེད་གསོད་པ་པོ་ཉིད་ལ་དབང་འཛུགས་སམ། ཁོ་བོ་ནི་བྱེད་པ་པོ་དང་བྱ་བ་གཉིས་ཐ་དད་པར་ འགྱུར་གྲུབ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར།གཞན་པ་ཉིད་དུ་ཡང་མི་འདོད་ལ། བྱེད་པ་པོ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་ཡང་མི་འདོད་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་གཉི་ག་མེད་པར་ཡང་དེ་གཉིས་གྲུབ་བོ། །བཤད་པ། ཁོ་བོ་ནི་གསོད་པ་པོ་ཉིད་ལ་དབང་མི་འཛུགས་ཀྱི། ཁྱོད་ཉིད་ལག་པ་བརྐྱང་སྟེ་ཚེགས་ ཆེན་པོར་གཡོབ་ཅིང་ཁོང་པ་དབུགས་ཀྱིས་བརྫངས་བཞིན་དུ་སྨིག་རྒྱུའི་ཆུ་ལ་རྐྱལ་བར་བྱེད་དམ།ཁྱོད་དེ་ཉིད་དང་གཞན་མ་གཏོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡོད་པའི་བློས་གནས་པར་བྱེད་ཀོ་། །གང་དག་དངོས་པོ་གཅིག་པ་དང་། །དངོས་པོ་གཞན་པ་ཉིད་དུ་ནི། །གྲུབ་པར་གྱུར་པ་ཡོད་མིན་ན་། ། དེ་གཉིས་གྲུབ་པ་ཇི་ལྟར་ཡོད། །གལ་ཏེ་བྱེད་པ་པོ་དང་བྱ་བ་གཉིས་གཅིག་པ་ཉིད་དང་གཞན་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པ་མེད་དེ་གཉིས་མ་གཏོགས་པར་རྣམ་པ་གཞན་གང་གིས་དེ་གཉིས་གྲུབ་པ་ཡོད་པ་དེ་ཇེ་སྨྲོས་ཤིག་།དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ནི་བརྟགས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ།

从所住之处也不会离去，因为安住与离去二者相互矛盾。如是，离去的否定与安住的否定是相同的。
此处有人说：虽然无法说明离去、进入、返回、已去、未去、正在去是否存在于离去者、非离去者或是其他，但是看见柴特拉迈步，就成为柴特拉离去者，因此离去者与离去是存在的。
解释：首先，说'虽然无法说明'这是贫乏之语。然而，看见柴特拉迈步而认为柴特拉是离去者，那么这迈步与柴特拉是一体还是他体呢？对此：
离去与离去者，既不可说一体，离去与离去者，也不可说他体。为何如此？若是离去，即是离去者，作者与业，将成一体性。若是离去即是离去者，那么作者与作业也将成为一体，这是不合理的。作者怎么会是作业呢？
若想：'如果有这过失则不行'而认为作者与作业是他体，对此解释：若将离去与离去者，观察为他体性，将成无离去者之离去，及无离去之离去者。
若因见到作者与作业一体的过失，而观察离去者与离去为他体，那么离去将成为离开离去者而独立自成，离去若成独立自成，离去者也将成为脱离离去而不依赖独立自成，但这二者都不合理，因为怎么会有无离去者的离去和无离去的离去者呢？
此处有人说：你是否执著于杀者？我既不承认作者与作业二者为他体，因为无法成立他体性，也不承认一体性，因为作者有差别，所以即使无此二者，这二者也能成立。
解释：我并非执著于杀者，而是你自己伸手用力挥舞，胸腔充满气息，却在海市蜃楼的水中游泳。你以为除了一体与他体之外还有其他立足之处。
若诸法一体性，及诸法他体性，皆无法成立时，此二如何成立？若作者与作业二者既不能成立一体性也不能成立他体性，除此二者之外，以何种方式能成立此二者，请说说看。因此，这只是分别而已。

།འདིར་སྨྲས་པ། འཇིག་རྟེན་མངོན་སུམ་གྱི དོན་འདི་གབ་གབ་ཀྱིས་གནོད་པར་ཇི་ལྟར་ནུས།ཡོང་ནི་གང་མེད་པས་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་དང་། གང་ལ་ལྟོས་ནས་འདི་འགྲོ་བ་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་འགྲོ་བ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་འགྲོ་བ་པོ་ཞེས་བྱའོ། །བཤད་པ། ཅི་ཁྱོད་བུ་འདོད་ལ་མ་ནིང་ལ་སྤྱོད་དམ། ཁྱོད་འགྲོ་བ་པོ་མེད་ པ་ལ་འགྲོ་བ་པོར་རྟོག་གོ།།འདི་ལྟར་བགྲོད་པར་བྱ་བ་ཞིག་ཡོད་ན་ནི་འགྲོ་བ་པོར་བརྟག་ཏུ་ཡང་རུང་གྲང་ན། གང་གི་ཚེ་འགྲོ་བ་པོར་བརྟགས་ཀྱང་བགྲོད་པར་བྱ་བ་མི་འཐད་པ་དེའི་ཚེ་ཅི་ཡང་མི་ཕན་པ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་འདིས་ཅི་ཞིག་བྱ། བགྲོད་པར་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་མི་འཐད་ཅེ་ན། དེ་ ནི་སོང་བ་ཡང་མ་ཡིན་མ་སོང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ལ།བགོམ་པ་ནི་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །དེ་དག་ཙམ་དུ་དེ་འགྲོ་བས་འགྲོ་བ་པོ་ཡིན་གྲང་ན། དེ་ནི་མི་འགྲོ་བས་དེའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་པོར་བརྟགས་པ་ནི་དོན་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །འདིར་སྨྲས་པ། འགྲོ་བ་པོ་ཡིན་པས་འགྲོ་བ་ཉིད་ འགྲོ་སྟེ།དཔེར་ན་སྨྲ་པོ་དག་ན་རེ་ཚིག་སྨྲའོ། །བྱ་བ་བྱེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་བཞིན་ནོ། །བཤད་པ། འགྲོ་བ་པོའི་འགྲོ་བ་ལ་བརྟག་ན་ཡང་འགྲོ་བ་གང་གིས་དེའི་འགྲོ་བ་པོར་མངོན་པའི་འགྲོ་བ་དེ་ཉིད་དམ། དེ་ལས་གཞན་པ་ཞིག་འགྲོ་གྲང་ན། གཉི་ག་ཡང་མི་མཐོང་ངོ་། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འགྲོ་བ་ གང་གི་འགྲོ་པོར་མངོན།།འགྲོ་བ་དེ་ནི་དེ་འགྲོ་མིན། །འགྲོ་བ་གང་དང་ལྡན་ན། ཙཻ་ཏྲ་འགྲོ་བ་པོ་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་པའི་འགྲོ་བ་དེ་ནི་འགྲོ་བ་པོ་དེ་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་ཕྱིར་འགྲོ་བའི་སྔ་རོལ་མེད། །གང་ཞིག་གང་དུ་འགྲོ་བར་འགྱུར། །གང་གི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་ གང་གིས་འགྲོ་བ་པོ་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་པའི་འགྲོ་བ་འདི་སྔ་རོལ་ནི་འགྲོ་བའི་སྔ་རོལ་ཏེ་དེའི་སྔ་རོལ་ན་འགྲོ་བ་པོ་མེད་དོ།།དེ་དང་ལྡན་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་པོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། གང་ཞིག་གང་དུ་དཔེར་ན་གྲོང་དང་གྲོང་ཁྱེར་ལྟ་བུ་ཐ་དད་པར་གྱུར་པས་འགྲོ་བར་འགྱུར་བ་ ཡིན་ན་འགྲོ་བ་པོར་གྱུར་ནས་གང་འགྲོ་བར་འགྱུར་བའི་འགྲོ་བ་དེ་ནི་འགྲོ་བ་པོ་ལས་གྲོང་དང་གྲོང་ཁྱེར་ལྟ་བུར་ཐ་དད་པར་གྱུར་པ་མེད་དོ།།དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་འགྲོ་བ་གང་གིས་འགྲོ་བ་པོ་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་པའི་འགྲོ་བ་དེ་ནི་འགྲོ་བ་པོ་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་དེ་ལས་གཞན་པ་ ཞིག་འགྲོ་བར་སེམས་ན།བཤད་པ། འགྲོ་བ་གང་གིས་འགྲོ་པོར་མངོན། །དེ་ལས་གཞན་པ་དེ་འགྲོ་མིན། །འགྲོ་བ་གང་དང་ལྡན་ན་ཙཻ་ཏྲ་འགྲོ་བ་པོ་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་པ་དེ་ལས་གཞན་པའི་འགྲོ་བ་ཡང་འགྲོ་བ་པོ་དེ་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་ཕྱིར་འགྲོ་ པོ་གཅིག་པུ་ལ།།འགྲོ་བ་གཉིས་སུ་མི་འཐད་དོ། །གང་གི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་པོ་གཅིག་པུ་ལ་གང་གི་འགྲོ་བ་པོ་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་པ་དང་འགྲོ་པོར་གྱུར་ནས་གང་འགྲོ་བར་འགྱུར་བའི་འགྲོ་བ་གཉིས་མི་འཐད་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་ལས་གཞན་པའི་འགྲོ་བ་ཡང་འགྲོ་བ་པོ་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། དེས་ན་ཚིག་སྨྲའོ། །བྱ་བ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་ལན་བཏབ་པ་ཡིན་ནོ། །འདིར་སྨྲས་པ། འགྲོ་བ་པོའི་བགྲོད་པར་བྱ་བ་གྲོང་དང་གྲོང་ཁྱེར་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནམ་། བཤད་པ། དེ་ལ་ནི་ལན་བཏབ་ཟིན་ཏེ། གྲོང་དང་གྲོང་ཁྱེར་ལ་བརྟེན་ནས། ཅི་དེ་གྲོང་དུ་སོང་བ་ལ་འགྲོ་བ་ཡོད་དམ་མ་སོང བ་ལ་འགྲོ་བ་ཡོད་དམ་བགོམ་པ་ལ་འགྲོ་བ་ཡོད་ཅེས་བསམས་ཟིན་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་གྱི་ནའོ།

于此说道：现见世间之义，怎能以隐晦方式损害。由于根本无有，故非行者。如是说道，依何而说此为行者，彼即是行，彼亦称为行者。
解释道：你是否想要儿子却与阉人交合？你于无行者处执著为行者。如是，若有所行境，则可思维为行者，然当思维为行者时，所行境不合理时，此无益之思维有何用？
若问所行境如何不合理？已说彼非已行亦非未行，于正行亦不可知。若仅由彼等行故为行者，彼不行故，是故思维为行者乃无义。
于此说道：因是行者故而行，譬如说者言说言语，作者作业。
解释道：若观察行者之行，是否为使其显现为行者之彼行，抑或是其他之行，二者皆不可见。云何？彼行于何显现为行者，彼行非彼所行。
具足何等行，称为执著为行者？使遮特罗显现为行者之彼行，非令行者行。何以故？因为行之前际无有，谁于何处而行？
因为使显现为行者之此行，前际即行之前际，其前际无有行者。唯由具足彼故称为行者。譬如村落与城市等差别，谁于何处而行？
若成为行者后所行之行，彼行与行者无如村落与城市般之差别。如是，首先使显现为行者之彼行，非令行者行。
若于此作是念，是否其他者行？解释道：由何行显现为行者，异于彼之行亦非。具足何等行而显现为遮特罗行者，异于彼之行亦非令行者行。
何以故？因为一个行者，不应有二行。因为一个行者，不应有显现为行者之行与成为行者后所行之二行，是故异于彼之行亦非令行者行。
是故，言说言语、作者作业等亦已答复。
于此说道：行者之所行境如村落、城市等，岂非存在？解释道：于此已作答复：依于村落与城市，是否于已至村者有行？于未至者有行？于正至者有行？已思维故，是故如是。

།ཡང་གཞན་ཡང་། འགྲོ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ནི། །འགྲོ་རྣམ་གསུམ་དུ་འགྲོ་མི་བྱེད། །མ་ཡིན་པར་ནི་གྱུར་དེ་ཡང་། །འགྲོ་རྣམ་གསུམ་དུ་འགྲོ་མི་བྱེད། །ཡིན་དང་མ་ཡིན་གྱུར་པ་ ཡང་།།འགྲོ་རྣམ་གསུམ་དུ་འགྲོ་མི་བྱེད། །དེ་ཕྱིར་འགྲོ་དང་འགྲོ་པོ་དང་། །བགྲོད་པར་བྱ་བའང་ཡོད་མ་ཡིན། །འགྲོ་བ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བ་པོ་གང་འགྲོ་བ་དང་ལྡན་པའོ། །དེ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བ་པོ་གང་འགྲོ་བ་དང་བྲལ་བའོ། །ཡིན་པ་ དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བ་པོ་གང་འགྲོ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡང་ཡིན་ལ་འགྲོ་བ་དང་བྲལ་བ་ཡང་ཡིན་པའོ།།འགྲོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བགྲོད་པར་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྣམ་གསུམ་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོང་བ་དང་མ་སོང་བ་དང་བགོམ་བར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཡང་དག་པའི་རྗེས་ སུ་འབྲང་བའི་བློས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ན།འགྲོ་བ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ནི་བགྲོད་པར་བྱ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འགྲོ་བར་མི་བྱེད་ལ། འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡང་བགྲོད་པར་བྱ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འགྲོ་བར་མི་བྱེད་ཅིང་། འགྲོ་བ་པོ་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡང་བགྲོད་པར་བྱ་ བ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འགྲོ་བར་མི་བྱེད་པ་དེའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་དང་འགྲོ་བ་པོ་དང་བགྲོད་པར་བྱ་བ་མེད་དོ།།བྱ་བ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་གཙོ་བོ་ཡིན་པས། འགྲོ་བའི་བྱ་བ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ཏེ། ཇི་ལྟར་འགྲོ་བ་མི་འཐད་པར་རབ་ཏུ་སྒྲུབ་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མི་ འཐད་པར་གྲུབ་བོ།།སོང་བ་དང་མ་སོང་བ་དང་བགོམ་པ་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་གཉིས་པའོ།། །།དབུ་མ་རྩ་བའི་འགྲེལ་པ་བུད་དྷ་པཱ་ལི་ཏ། བམ་པོ་གཉིས་པ། འདིར་སྨྲས་པ། ཁྱེད་ཀྱིས་འགྲོ་བ་མི་འཐད་པ་དེ་རྗེས་སུ་རབ་ཏུ་བསྟན་པས་ཁོ་བོའི་ཡིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཉན་ པ་ལ་སྤྲོ་བར་བྱས་ཀྱིས།དེའི་ཕྱིར་ད་ནི་རང་གི་གཞུང་ལུགས་ལ་བརྟེན་པ་ཆུང་ཞིག་རྗེས་སུ་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་རིགས་སོ། །བཤད་པ། དེ་ལྟར་བྱའོ། །སྨྲས་པ། ལྟ་དང་ཉན་དང་སྣོམ་པ་དང་། །མྱོང་བར་བྱེད་དང་རེག་བྱེད་ཡིད། །དབང་པོ་དྲུག་པོ་དེ་དག་གི། །སྤྱོད་ཡུལ་བལྟ་བར་བྱ་ ལ་སོགས།།ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ནི་དབང་པོ་དྲུག་ཏུ་བསྟན་ལ། དེ་དག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དྲུག་པོ་དག་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་གཟུགས་ལ་ལྟ་བར་བྱེད་པས་ལྟ་བར་བསྟན་ལ། ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་རང་རང་གི་ཡུལ་འཛིན་པར་བྱེད་པས་བསྟན་ཏོ། །དངོས་ པོ་མེད་ན་གཟུགས་ལ་ལྟ་བར་བྱེད་པས་ལྟ་བ་ཞེས་བརྗོད་པར་མི་འཐད་དོ།།འདི་ལྟར་མེད་པས་ཇི་ལྟར་ལྟ་བར་འགྱུར། ཅི་སྟེ་ལྟ་ན་ནི་རི་བོང་གི་རྭས་ཀྱང་རུས་སྦལ་གྱི་སྤུ་སོགས་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་དེ་ནི་མི་འཐད་པས་དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཡོད་དོ། །བཤད་པ། གལ་ཏེ་གཟུགས་ལ་ ལྟ་བར་བྱེད་པས་ལྟའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་འཐད་ན་ནི།སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཡོད་པ་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་དེ་ནི་འཐད་དོ།

再者，作为行走者，不在三种行走中行走。非行走者，也不在三种行走中行走。是与非行走者，也不在三种行走中行走。因此，行走、行走者和所行之处皆不存在。
所谓'作为行走者'是指具有行走的行走者。所谓'非行走者'是指与行走分离的行走者。所谓'是与非行走者'是指既是具有行走又是与行走分离的行走者。
'行走'是指所行之处的同义词。'三种'是指已去、未去和正去。因此，如此以随顺真实的智慧观察时，作为行走者不在三种所行之处中行走，非行走者也不在三种所行之处中行走，是与非行走者也不在三种所行之处中行走，因此行走、行走者和所行之处都不存在。
在诸多行为中行走是主要的，通过观察行走的行为，如同证成行走不合理一样，所有行为也都证成是不合理的。
这是观察已去、未去和正去的第二品。
《中论根本慧论·佛护释》第二卷。此处有人说：'您已详细宣说行走不合理的道理，使我对听闻空性生起欢喜，因此现在应当依据自宗略作宣说。'答曰：'如是应做。'
问曰：'见闻嗅尝触，以及意根等，六根之对境，见等诸行境。'见等六种即是宣说六根，其行境即是宣说色等六境。其中以见色而说见，其余诸根也是以各自执取境而说。若无实法，则以见色而说见是不合理的。
如此，无者如何能见？若能见，则兔角也应能梳理龟毛等，然而这是不合理的，因此处所是存在的。
答曰：若以见色而说见是合理的话，则处所应当存在，然而这是不合理的。

།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར། ལྟ་དེ་རང་གི་བདག་ཉིད་ན། །དེ་ནི་དེ་ལ་མི་ལྟ་ཉིད། །གང་ཞིག་བདག་ལ་མི་ལྟ་བ། །དེ་གཞན་དག་ལ་ཇི་ལྟར་ལྟ། །འདི་ལ་ དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་མཐོང་ན་དེ་དང་ལྡན་པས་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་ལ་ཡང་དམིགས་པར་འགྱུར་ཏེ།དཔེར་ན་ཆུ་ལ་རླན་མཐོང་ན་དེ་དང་ལྡན་པས། ས་ལ་ཡང་དམིགས་པ་དང་། མེ་ལ་ཚ་བ་མཐོང་ན་དེ་དང་ལྡན་པས་ཆུ་ལ་ཡང་དམིགས་པ་དང་། སྣ་མའི་མེ་ ཏོག་ལ་དྲི་ཞིམ་པ་ཉིད་མཐོང་ན་དེ་དང་ལྡན་པས་གོས་ལ་ཡང་དམིགས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ན་དངོས་པོ་གང་རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་མི་སྣང་བ་དེ་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་ལ་ཇི་ལྟར་དམིགས་པར་འགྱུར་ཏེ།འདི་ལྟར་སྣ་མའི་མེ་ཏོག་ལ་དྲི་ང་བ་ཉིད་མ་མཐོང་ན་གོས་ལ་ཡང་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་བ་ལྟ་བུའོ། ། དེའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་ལྟ་བ་རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་ལྟ་བར་བྱེད་ན་ནི་དེས་ན་གཟུགས་ལ་ལྟ་བར་བྱེད་པས་ལྟ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་འཐད་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་ལྟ་བ་ནི་རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་ལྟ་བར་མི་བྱེད་དོ། །དེ་གང་རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་ལྟ་བར་མི་བྱེད་པ་དེ་གཞན་དག་ལ་ཇི་ལྟར་ལྟ་བར་བྱེད་དེ། དེས ན་གཟུགས་ལ་ལྟ་བར་བྱེད་པས་ལྟ་བའོ།།ཞེས་བྱ་བ་དེ་མི་འཐད་དོ། །སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ལྷས་ཀྱང་། །དངོས་པོ་ཀུན་གྱི་རང་བཞིན་ནི། །ཐོག་མར་བདག་ལ་སྣང་གྱུར་ན། །མིག་ཉིད་ལ་ཡང་མིག་གིས་ནི། །ཅི་ཡི་ཕྱིར་ན་འཛིན་མི་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་སོ། །སྨྲས་པ། མེ་བཞིན་དུ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་འགྲུབ་སྟེ། དཔེར་ན་མེ་ནི་སྲེག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཡང་གཞན་དག་སྲེག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི། རང་གི་བདག་ཉིད་སྲེག་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ལྟ་བ་ཡང་ལྟ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཡང་གཞན་དག་ལ་ལྟ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་གྱི་རང་གི་བདག་ཉིད ལ་ལྟ་བར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།བཤད་པ། ལྟ་བ་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། །མེ་ཡི་དཔེ་ནི་ནུས་མ་ཡིན། །ནུས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་ཆོག་པ་དང་། མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། ཁྱོད་ཀྱིས་ལྟ་བ་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་མེའི་དཔེ་བྱས་པ་གང་ཡིན་པ་དེས་ནི་ལྟ་བ་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་ པར་མི་ནུས་སོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལ་བུད་ཤིང་བསྲེག་གོ་ཞེས་བྱ་མོད་ཀྱི། བུད་ཤིང་ལས་མེ་གུད་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་བས་ན་མེ་ནི་རང་གི་བདག་ཉིད་སྲེག་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་གྱི་གཞན་དག་སྲེག་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཅི་སྟེ་གཞན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་བུད་ཤིང་ ནི་བསྲེག་པར་བྱ་བའོ།།མེ་ནི་སྲེག་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་རྟོག་ན། ཁོ་བོས་ཀྱང་བུད་ཤིང་ནི་སྲེག་པར་བྱེད་པའོ། །མེ་ནི་བསྲེག་པར་བྱ་བའོ། །ཞེས་སྨྲ་ལ་རག་གོ། །ཡང་ན་ཁྱད་པར་གྱི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་བརྗོད་དགོས་སོ། །སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ལྷས་ཀྱང་། མེས་ནི་ ཚ་བ་ཉིད་བསྲེག་སྟེ།།ཚ་བ་ལ་ཡིན་ཇི་ལྟར་བསྲེག་།དེས་ན་བུད་ཤིང་ཞེས་བྱ་མེད། །དེ་མ་གཏོགས་པར་མེ་ཡང་མེད། །ཅེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་མེའི་དཔེས་ནུས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལ་ཁ་ཅིག་མེ་ནི་རང་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་དག་སྣང་བར་བྱེད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ དེས་ཀྱང་ནུས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།མེ་ནི་ཇི་ལྟར་རང་དང་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་དག་སྣང་བར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་རང་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་དག་སྲེག་པར་ཡང་བྱེད་པའི་རིགས་སོ།

为什么这样说呢？如是：见若是自性，则彼不能见自身，若不能见自身者，如何能见他者？对此，诸法的自性若能见自身，则由具有彼性而能缘取他性，譬如见水有湿性，由具有彼性而能缘取地，又如见火有热性，由具有彼性而能缘取水，又如见花有香性，由具有彼性而能缘取衣服。然而，若某法于自身不显现，如何能缘取他性？譬如花若不见有臭性，则于衣服亦不能缘取。
因此，若见能见自身，则'由见色故为见'之说应当合理，然而见不能见自身。彼不能见自身者，如何能见他者？因此'由见色故为见'之说不合理。圣者提婆亦说：'诸法之自性，若先现自身，眼自身亦应，为何不能见？'
有人说：如火般成立见等，譬如火虽能烧，但只能烧他物，而不能烧自身。同样，见虽能见，但只能见他物，而不能见自身。
答曰：为成立见，火之譬喻不能成立。'不能成立'即不足够、不能之意。你为成立见而作火之譬喻，此不能成立见。为何？虽说烧柴，但离开柴无火，因此火是烧自身而非烧他物。即使不是他性，若认为柴是所烧，火是能烧，那么我也可说柴是能烧，火是所烧。或者应说差别因。圣者提婆亦说：'火烧热性故，热性如何烧？是故无所谓柴，离彼亦无火。'
因此，火之譬喻不能成立。对此，有人认为火能显现自他二性，此亦不能成立，因为若火如是能显现自他二性，则理应也能烧自他二性。

།འོན་ཀྱང་གཞན་དག་སྲེག་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་གྱི་རང་གི་བདག་ཉིད་སྲེག་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་ ན་ཡང་མེས་ཇི་ལྟར་གཞན་དག་སྲེག་པར་བྱེད་ཀྱི།རང་གི་བདག་ཉིད་སྲེག་པར་མི་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ལྟ་བ་ཡང་གཞན་དག་ལ་ལྟ་བར་བྱེད་ཀྱི། རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་ལྟ་བར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཇི་ལྟར་རུང་སྟེ། མེ་ཇི་ལྟར་རང་དང་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་དག་སྣང་བར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ ལྟ་བ་ཡང་ནི་གལ་ཏེ་ལྟ་བ་ཡིན་ན།རང་དང་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་དག་ལ་ལྟ་བར་བྱེད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུར་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འགྱུར། བདག་ཉིད་བདག་ཉིད་ལ་ལྟའོ་ཞེས་ཀྱང་ཟེར་ལ། དེ་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་ན་སྨྲ་བ་པོ་དག་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བདག་ཉིད་འཛིན་ཏོ་ཞེས་ཀྱང་ཟེར་བས། དེའི་ཕྱིར་རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་འཇུག་པའི་ཚིག་གིས་ན། ལྟ་བ་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་མེའི་དཔེས་ནུས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། སོང་དང་མ་སོང་བགོམ་པ་ཡིས། །དེ་ནི་ལྟར་བཅས་ལན་བཏབ་བོ། །ལྟར་བཅས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟ་བ་དང་བཅས་པའོ། །གང་ཞེ་ན། མེའི དཔེ་སྟེ།དཔེ་དང་ལྟ་བ་དེ་གཉི་ག་མཚུངས་པར་ལན་བཏབ་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གང་གིས་ལན་བཏབ་ཅེ་ན། སོང་བ་དང་། མ་སོང་བ་དང་། བགོམ་པ་དག་གིས་ཏེ། ཇི་ལྟར་སོང་བ་དང་། མ་སོང་བ་དང་། བགོམ་པ་བརྟག་པར་སོང་བ་ལ་ཡང་འགྲོ་ བ་མེད།མ་སོང་བ་ལ་ཡང་མེད། བགོམ་པ་ལ་ཡང་འགྲོ་བ་མེད་དོ། །ཞེས་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ་མེས་ཀྱང་བསྲེགས་པ་ཡང་སྲེག་པར་མི་བྱེད། མ་བསྲེགས་པ་ཡང་སྲེག་པར་མི་བྱེད། ལྟ་བ་ཡང་བལྟས་པ་ལ་ཡང་ལྟ་བར་མི་བྱེད། མ་བལྟས་པ་ལ་ཡང་ལྟ་བར་མི་བྱེད། ལྟ་བ་ལ་ཡང་ལྟ་ བར་མི་བྱེད་དོ།།དེ་ལྟར་མེ་ཡང་སྲེག་པར་མི་བྱེད་ལ། ལྟ་བ་ཡང་ལྟ་བར་མི་བྱེད་ན་ཅི་ཞིག་གང་གི་དཔེར་འགྱུར། དེའི་ཕྱིར་ཡང་ལྟ་བ་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་མེའི་དཔེས་ནུས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། གང་ཚེ་ཅུང་ཟད་མི་ལྟ་བ། །ལྟ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ལྟ་བས་ ལྟ་བར་བྱེད་ཅེས་བྱར་།།དེ་ནི་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་འགྱུར། །འདི་ལྟར་ཁྱོད་ཀྱིས་གཟུགས་ལ་ལྟ་བར་བྱེད་པས་ལྟ་བའོ་ཞེས་སྨྲས་པ་ནི་བྱེད་པ་པོ་ལ་བྱ་བའི་རྐྱེན་བརྗོད་ནས་ལྟ་བར་བྱེད་པས་ལྟ་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ལྟ་བ་ཉིད་ན་ལྟ་བ་ཡིན་གྱི་མི་ལྟ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་གང་གི་ཚེ་ ན་ལྟ་བ་ཉིད་ན་ལྟ་བ་ཡིན་གྱི་མི་ལྟ་བ་ན་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་ལྟ་བར་བྱེད་པས་ལྟ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་སྨྲ་བ་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་འགྱུར་ཏེ།འདི་ལ་གང་གིས་ལྟ་བར་བྱེད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་རིགས་པར་འགྱུར་བ་ལྟ་བའི་བྱ་བ་གཉིས་པ་དེ་ག་ལ་ཡོད། ཅི་སྟེ་འདི་ལ་ལྟ་བའི་བྱ་བ་གཉིས་པ་མེད་བཞིན་ དུ་ཡང་རབ་ཏུ་རྟོག་ན།དེ་ལྟ་བས་ན་ཡང་ལྟ་བ་གཉིས་སུ་ཐལ་བ་དང་། ལྟ་བ་པོ་ཡང་གཉིས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་དེ་ནི་མི་འདོད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་གཟུགས་ལ་ལྟ་བར་བྱེད་པས་ལྟ་བའོ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་མི་འཐད་དོ། །ཅི་སྟེ་ཐལ་བའི་བྱ་བ་གཉིས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ སྐྱོན་དེར་གྱུར་ན་མི་རུང་ངོ་།།སྙམ་ནས་ལྟ་བ་ཉིད་ལྟ་བའི་བྱ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བར་བྱེད་པས་ལྟ་བའོ་ཞེ་ན། དེ་ལ་བཤད་པ། ལྟ་བ་ལྟ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། །ལྟ་བ་ལྟ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་དོ། །ཞེས་དེ་ལྟར་རྟོག་ན་དེ་ཡང་མི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ལྟ་བར་བྱེད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་ ལྟ་བའི་བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་སྐྱོན་དེར་གྱུར་ན་མི་རུང་བས་ལྟ་བར་བྱེད་དོ།

然而，如果说火是能烧其他物而不能自烧，那么同样的，视觉如何能见其他而不能见自身呢？就像火既能照亮自身也能照亮他物一样，如果视觉是真实的视觉，为什么不能既见自身又见他物呢？人们说'自身见自身'，同样在世间说话者也说'自身执取自身'，因此以自身趋入的语词，用火的比喻来证成视觉是不恰当的。
此外，已经用已行、未行、正行对带有视觉的（比喻）作了回答。'带有视觉'即具有视觉。是什么呢？即火的比喻，已经对比喻和视觉二者相同作了回答。用什么回答呢？用已行、未行、正行来回答。如同观察已行、未行、正行时，已行中无行走，未行中也无，正行中也无行走。同样，火也不能烧已烧、不能烧未烧；视觉也不能见已见、不能见未见、不能见正见。
如此，火既不能烧，视觉也不能见，那么什么是什么的比喻呢？因此，用火的比喻来证成视觉也是不恰当的。再者，当完全不见时，就不是能见者。说视觉能见，这怎么合理呢？如此，你说'以见色故为见'，是说了能作者的作用词根后，由能见故是见。因此，正见时才是见，不见时则不是。
既然正见时才是见而不见时不是，那么说'由能见故是见'怎么合理呢？在此，说'由何见'时，哪里有第二个见的作用？如果在没有第二个见的作用时仍然分别，那么就会导致有两个见和两个见者的过失，这是不能接受的。因此，'由见色故是见'这种说法是不合理的。
如果认为两个见的作用的过失不应该存在，而想着由于见本身具有见的作用故由能见而成见，对此回答说：见非见自身，见是能见性。如果这样认为，那也不合理，因为在'能见'中没有见的作用。如果认为这样的过失不应该存在，则能见。

།ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཉིད་ལྟ་བའི་བྱ་བ་དང་ལྡན་པར་སེམས་ན། དེ་ལྟ་བཤད་པ། ལྟ་བ་མིན་པ་མི་ལྟ་ཉིད། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་ལྟ་བའི་བྱ་བ་དང་བྲལ་བའི་ལྟ་བ་ནི་ལྟ་བ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ལྟ་ བ་མ་ཡིན་པ་ཇི་ལྟར་ལྟ་བར་བྱེད་དོ།།ཞེས་བྱར་ནི་མི་རུང་སྟེ། འདི་ལྟར་ལྟ་བ་མ་ཡིན་པ་ཇི་ལྟར་ལྟ་བར་འགྱུར། ཅི་སྟེ་ལྟ་ན་ནི་སོར་མོའི་རྩེ་མོ་ཡང་ལྟ་བར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་མི་ལྟ་སྟེ། དེ་ལྟ་བས་ན་ལྟ་བ་མ་ཡིན་པ་ལྟ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་མི་རུང་ངོ་། །སྨྲས་པ། བྱ་བའི་ རྐྱེན་འདི་ནི་བྱེད་པ་ལ་བརྗོད་པ་ཡིན་གྱི་བྱེད་པ་པོ་ལ་མ་ཡིན་པས།འདིས་ལྟ་བར་བྱེད་པས་ལྟ་བ་སྟེ། གང་ཞིག་ལྟ་བར་བྱེད་ཅེ་ན། ལྟ་བ་པོའོ། །བཤད་པ། ལྟ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ལྟ་བ་པོའང་། །རྣམ་པར་བཤད་པར་ཤེས་པར་བྱ། །འདི་ལ། ལྟ་བ་རང་གི་བདག་ཉིད་ནི་། །དེ་ནི་དེ་ ལ་མི་ལྟ་ཉིད།།གང་ཞིག་བདག་ལ་མི་ལྟ་བར། །དེ་གཞན་དག་ལ་ཇི་ལྟར་ལྟ་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་ལྟ་བས་ལྟ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བསལ་ཟིན་ཏེ། ལྟ་བས་བསལ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ལྟ་བ་པོ་ཡང་བསལ་བ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདིར་དོན་ གཞན་ཅུང་ཟད་མ་སྨྲས་པ་སྟེ་།མིག་ལྟ་བ་པོ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་བཏང་སྟེ་བདག་ལྟ་བ་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ལྟ་བ་ལ་ལྟ་བ་པོར་རྟོག་གམ་བདག་ལ་ལྟ་བ་པོར་རྟོག་ཀྱང་རུང་སྟེ་བསལ་བའི་གཏན་ཚིགས་དག་ནི་མཚུངས་སོ། །འདིར་སྐྱོན་ གཞན་འདི་ཡང་ཡོད་དེ།ལྟ་བ་པོས་ལྟ་བས་ལྟ་བར་བྱེད་ན་ལྟ་བ་གསུམ་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །སྨྲས་པ། ལྟ་བས་ལྟ་བར་བྱེད་ཞེའམ་ལྟ་བ་པོས་ལྟ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ཁོ་བོ་ལ་ཅི་བྱ། ཡོང་ནི་བལྟ་བར་བྱ་བ་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་དག་ཡོད་པ་ལ་གང་གིས་ལྟ་བར་ བྱེད་པའི་ལྟ་བ་དེ་ནི་ཡོད་དོ།།བཤད་པ། ཅི་ཁྱོད་ས་མཁན་མེད་པར་འབྲོག་དགོན་པར་འཐོམ་མམ། ཁྱོད་ལྟ་བ་པོ་མེད་པར་བལྟ་བར་བྱ་བ་དང་ལྟ་བ་ཡོད་པར་འདོད་ཀོ། །མ་སྤངས་ལྟ་པོ་ཡོད་མིན་ཏེ། །ལྟ་བ་སྤངས་པར་གྱུར་ཀྱང་ངོ་། །ལྟ་པོ་མེད་ན་བལྟ་བྱ་དང་། །ལྟ་བ་དེ་དག་ ག་ལ་ཡོད།།འདི་ལ་ལྟ་བ་ཉིད་ན་ལྟ་བ་པོ་ཡིན་གྱི་མི་ལྟ་ན་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སྔར་བསྟན་པ་དེས་ན་ལྟ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བ་པོ་ཡིན་པས་ལྟ་བ་པོ་ལྟ་བར་བྱེད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་མི་འཐད་དོ། །ལྟ་བའི་བྱ་བ་གཉིས་ལ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་ལྟ་བ་མ་ སྤངས་ན་ལྟ་བ་པོ་མ་ཡིན་པས་ལྟ་བ་པོ་མེད་དོ།།ད་ནི་ལྟ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ལྟ་བར་མི་བྱེད་པ་ཉིད་དེ། ལྟ་བའི་བྱ་བ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ལྟ་བ་སྤངས་པར་གྱུར་ན་ཡང་ལྟ་བ་པོ་མེད་དོ། །དེ་ལ་ལྟ་བ་སྤངས་ཀྱང་རུང་མ་སྤངས་ཀྱང་རུང་སྟེ་ལྟ་བ་པོ་མེད་ན་ཁྱོད་ཀྱི་བལྟ་ བར་བྱ་བ་དང་ལྟ་བ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར།འདི་ལྟར་གང་གིས་ལྟ་བར་བྱེད་པས་བལྟ་བར་བྱ་བ་ཡིན་ན་གང་གིས་ལྟ་བར་བྱེད་པས་དེ་ནི་མེད་དོ། །དེ་མེད་ན་གང་གིས་ལྟ་བར་འགྱུར། མི་ལྟ་ན་བལྟ་བར་བྱ་བར་ཇི་ལྟར་འགྱུར། འགའ་ཞིག་གིས་གང་གིས་ལྟ་བར་བྱེད་པ་དེ་ནི་དེའི་ལྟ་བ་ཡིན་ ན་གང་གིས་ལྟ་བར་བྱེད་པ་དེ་ནི་མེད་དོ།།དེ་མེད་ན་གང་གིས་ལྟ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་ལྟ་བ་པོ་མེད་ན་བལྟ་བར་བྱ་བ་དང་ལྟ་བ་མི་འཐད་པ་ཉིད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །སྨྲས་པ། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྣམ་པར་ ཤེས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དངོས་པོ་རྣམས་དམིགས་པར་བྱེད་པ་ནི་ཡོད་དོ།

如果认为所说的彼即具有见的作用，对此解释道：非见者不见。即使如此，远离见的作用的见也将成为非见。对此，非见者如何能见呢？这是不合理的，因为非见者怎么能见呢？如果能见的话，连指尖也应该能见，但是不见。因此，说非见者能见这一点也是不合理的。
有人说：作用的词缀是说明作用而非作者，因此由此见而成为见，那么是谁在见呢？是见者。解释道：应当了知以见本身来解释见者。对此，见的自性，彼于彼不见。若不能见自己，怎能见他人？等等已经遮破了'以见而见'这一说法，应当了知以遮破见的同理也遮破了见者。
为什么呢？这里没有说其他任何意思，仅仅是放弃了'眼睛是见者'这种说法，只是说'我是见者'而已。对此，无论是认为见是见者还是认为我是见者，遮破的理由都是相同的。这里还有另一个过失，即如果见者以见而见的话，就会导致有三个见。
有人说：'以见而见'或'见者而见'这些对我有什么关系？只要有所见之物如瓶子、毛毯等存在，那么能见之见就存在。解释道：你是否如同没有向导而在荒野中迷失一样？你怎能认为没有见者而有所见和能见？
无论是否舍见，见者都不存在。若无见者，所见与见，如何能有？对此，之前已经说明只有在见的时候才是见者，不见则不是。因此，由于具有见而成为见者，所以'见者能见'这种说法是不合理的，因为见的作用不能有二。
如此，首先若未舍见则非见者故无见者。其次，非见者也确实不能见，因为远离见的作用。如此所说，即使舍弃见也无见者。那么，无论是否舍弃见，若无见者，你所说的所见和能见怎么可能存在？
这样，由谁见而成为所见，但能见者不存在。若其不存在，由谁来见？若不见，如何成为所见？若某者由谁见即是其见，但能见者不存在。若其不存在，由谁来见？因此，若无见者，所见和能见都不合理。所以，诸处都是不存在的。
有人说：诸处确实是存在的。为什么呢？因为识存在。如此，缘取诸事物的识是存在的。

།དེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱང་ཡོད་དོ། །བཤད་པ། བལྟ་བྱ་ལྟ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། །རྣམ་པར་ཤེས་ལ་སོགས་པ་བཞི། །ཡོད་མིན་ཉེ་བར་ལེན་ལ་སོགས། ། ཇི་ལྟ་བུར་ན་ཡོད་པར་འགྱུར། །གང་གི་ཚེ་ལྟ་བ་པོ་མེད་ན་བལྟ་བར་བྱ་བ་དང་ལྟ་བ་མི་འཐད་དོ། །ཞེས་བཤད་པ་དེའི་ཚེ་གནས་མེད་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཇི་ལྟར་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་བལྟ་བར་བྱ་བ་ལས་གཞན་ཅི་ཞིག་རྣམ་པར་ཤེས་པར་འགྱུར། ལྟ་བ་མེད་ན་རྣམ་པར་ཤེས པ་ལྟོས་པ་མེད་པར་ཇི་ལྟར་ཡོད་པར་འགྱུར།ཅི་སྟེ་འགྱུར་ན་ནི་ལོང་བ་ལ་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་བལྟ་བར་བྱ་བ་དང་ལྟ་བ་མེད་ན་གནས་མེད་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པར་མི་འཐད་དོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་རེག་པ་ག་ལ་ཡོད། རེག་པ་མེད་ན་ཚོར་ བ་ག་ལ་ཡོད།།ཚོར་བ་མེད་ན་སྲེད་པ་ག་ལ་ཡོད། །དེ་བཞིན་དུ་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་སྲིད་པ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་དག་ཀྱང་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་སྐད་དུ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་། དེ་ལ་འཕགས་པ་ ཉན་ཐོས་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་གཟུགས་གང་དག་འདས་པ་དང་།མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་འདི་དག་ལ་རྟག་པ་ཉིད་དམ་བརྟན་པ་ཉིད་དམ། དེ་བཞིན་ཉིད་དམ་གཞན་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་དམ། མ་ནོར་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་འགའ་ཡང་མེད་ཀྱི་སྒྱུ་མ་དེ་ནི་ཡོད་དོ། །སྒྱུ་མར་ བྱས་པ་དེ་ནི་ཡོད་དོ།།སེམས་རྨོངས་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་ཡོད་དེ། དེ་ནི་གྱི་ན་ཞིག་ཡོད་དོ། །སྙམ་དུ་དེ་ལྟར་སོ་སོར་རྟོག་པར་བྱེད་དོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །སྨྲས་པ། ཁྱོད་ཀྱིས་རེ་ཞིག་ལྟ་བ་ནི་བཀག་ན་ཉན་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་བཀག་པས་དེས་ན་ཉན་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ དངོས་པོ་རྣམས་ཡོད་དོ།།བཤད་པ། ལྟ་བས་ཉན་དང་སྣོམ་པ་དང་། །མྱོང་བར་བྱེད་དང་རེག་བྱེད་ཡིད། །ཉན་པ་པོ་དང་མཉན་ལ་སོགས། །རྣམ་པར་བཤད་པར་ཤེས་པར་བྱ། །ཉན་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ནི་རྣམ་པར་བཤད་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །གང་གིས་རྣམ་ པར་བཤད་ཅེ་ན།ལྟ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ལྟ་བ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བརྟགས་ན་མི་འཐད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཉན་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་ལྟ་བ་པོ་མི་འཐད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཉན་པ་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་བལྟ་བར་བྱ་བ་བསལ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ མཉན་པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་ཤེས་པར་བྱའོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱང་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །སྐྱེ་མཆེད་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་གསུམ་པའོ།། །།འདིར་སྨྲས་པ། འདི་ལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དག་བསྟན་ཏོ། །དེ་དག་ སྡུག་བསྔལ་ལོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ།སྡུག་བསྔལ་འཕགས་པའི་བདེན་པར་གསུངས་སོ། །འཕགས་པའི་བདེན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མེད་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་ཡོད་དོ། །བཤད་པ། གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་མ་གཏོགས་པར། །གཟུགས་ནི་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་ རོ།།འདི་ལ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་པོ་དག་ནི་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུར་བསྟན། གཟུགས་ནི་དེ་དག་གི་འབྲས་བུར་བསྟན་ན། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་པོ་དག་མ་གཏོགས་པར་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་པོ་དེ་དག་ལས་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བར་འབྲས་བུ་ནི་ཅི་ ཡང་མེད་དེ།དེ་ལྟ་བས་ན་གཟུགས་ནི་མི་འཐད་དོ། །སྨྲས་པ། རེ་ཞིག་འབྱུང་བ་དག་ནི་ཡོད་དེ། དེ་ལ་རྒྱུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་ཡང་ཡོད་པས་གཟུགས་ཀྱང་རབ་ཏུ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ།

由于有彼故，诸处亦有。说：由于无所见及能见，识等四者不存在，取等如何能存在？当说'若无见者，则所见及能见不合理'时，无处所时识如何能存在？如是，除所见外何者能成为识？若无能见，识无所依如何能存在？若能存在，则应于盲者存在，然而并非如此。因此，若无所见及能见，则无处所之识不合理。若无识，何有触？若无触，何有受？若无受，何有爱？如是，取、有、生、老死等亦如何能存在？因此，诸处实非存在。
如是，世尊亦说：'于此，圣声闻对于眼识所识之色，凡是过去、未来、现在者，于此等中，实无常性或坚固性，或真如性，或非异真如性，或无谬真如性，然幻化是有，所作幻化是有，令心迷惑者是有，彼于此处是有，如是作如理观察。'
说：你暂且遮破了见，但未遮破闻等，因此由于有闻等故，诸法存在。说：以见而知闻及嗅，能尝及能触意，闻者及所闻等，应知如是分别说。应知彼等闻等即是分别说。由何分别？即由见，如见于一切方面观察则不合理，如是亦应知闻等。如见者不合理，如是亦应知闻者等。如遮破所见，如是亦应知所闻等。因此，应知诸处亦成立为空性。此为观察处品第三。
于此说：此中宣说色等五蕴。说彼等是苦，宣说苦圣谛。凡是圣谛者，如何能成无？因此，诸蕴是有。说：除色因外，色不可得。此中说四大种为色因，色说为彼等之果，然而除四大种外，异于彼四大种之果即所谓色者全无，因此色不合理。说：暂且大种是有，由于有因故果亦有，故色亦成立。

།བཤད་པ། གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་མ་གཏོགས་པར། །གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡང་མི་སྣང་ངོ་། །གཟུགས་ མ་གཏོགས་པར་ཡང་འདི་ནི་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུའོ།།ཞེས་བྱ་བ་མི་སྣང་བ་ཉིད་དོ། །གཟུགས་ནི་མི་འཐད་པར་སྨྲས་ཟིན་ཏེ། དེ་ལྟར་གཟུགས་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡང་མི་འཐད་དོ། །སྨྲས་པ། འདི་ལ་ཁྱོད་རྒྱུ་ལ་བརྟེན་ནས་འབྲས་བུ་སེལ་བར་བྱེད་ཅིང་། འབྲས་བུ་ལ་ བརྟེན་ནས་རྒྱུ་སེལ་བར་བྱེད་པས་དེ་ལ་གང་ལ་བརྟེན་ནས་གཞན་ཞིག་སེལ་བར་བྱེད་པ་དེ་ནི་རེ་ཞིག་ཡོད་དོ།།དེ་ཡོད་ན་གཞན་ཡང་རབ་ཏུ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །བཤད་པ། གཞན་ཡོད་པ་ཉིད་དོ། །ཞེས་བརྗོད་པར་མི་ནུས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར། གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ ནི་མ་གཏོགས་པར།།གཟུགས་ན་གཟུགས་ནི་རྒྱུ་མེད་པར། །ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ་དོན་གང་ཡང་། །རྒྱུ་མེད་པ་ནི་གང་ནའང་མེད། །གལ་ཏེ་རྒྱུ་བས་ཀྱང་འབྲས་བུ་ཡོད་ན་ནི་དེའི་ཚེ་རྒྱུ་མེད་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་ཏེ། དོན་གང་ཡང་རྒྱུ་མེད་པ་ཅན་ནི། མ་མཐོང་ཞིང་གང་དུ་ཡང་མ་བསྟན་ཏེ། རྟག་ཏུ་ཐམས་ཅད་ལས་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་། རྩོམ་པ་ཐམས་ཅད་དོན་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ། གལ་ཏེ་གཟུགས་ནི་མ་གཏོགས་པར། །གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ཞིག་ཡོད་ན་ནི། །འབྲས་བུ་མེད་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་ཏེ། །འབྲས་བུ་མེད པའི་རྒྱུ་མེད་དོ།།གལ་ཏེ་འབྲས་བུ་བསལ་ཀྱང་རྒྱུ་ཡོད་ན་ནི་རྒྱུ་དེ་འབྲས་བུ་མེད་པ་ཅན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །འབྲས་བུ་མེད་པ་ཅན་གྱི་རྒྱུ་ནི་མེད་དེ། འདི་ནི་འདིའིའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་སྙད་ཀྱང་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་ཐམས་ཅད་ཡིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ ན་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་དག་ཀྱང་མི་འཐད་པ་ཉིད་ཡིན་ལ།གཟུགས་ཀྱང་འབྲས་བུར་མི་འཐད་དོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། གཟུགས་ཡོད་ན་ཡང་གཟུགས་ཀྱི་ནི། །རྒྱུ་ཡང་འཐད་པར་མི་འགྱུར་ཉིད། །གཟུགས་མེད་ན་ཡང་གཟུགས་ཀྱི་ནི། །རྒྱུ་ཡང་འཐད་པར་མི་འགྱུར་ཉིད། །འདི་ལ་གཟུགས་ཀྱི་ རྒྱུ་ཅི་ཞིག་བརྟགས་ན་གཟུགས་ཡོད་པ་ལ་བརྟག་གམ།འོན་ཏེ་གཟུགས་མེད་པ་ལ་བརྟག་གྲང་ན། གཟུགས་ཡོད་པ་ལ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་མི་འཐད་དེ། མེད་པ་ལ་ཡང་མི་འཐད་དོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་ཡོད་པ་ནི་མི་འཐད་དེ། འདི་ལྟར་ཡོད་པ་ལ་རྒྱུས་ཅི་ཞིག་བྱ། ཅི་སྟེ་ཡོད་པ་ལ་ཡང་རྒྱུའི་ བྱ་བ་ཡོད་པར་འགྱུར་ན་ནི་ནམ་ཡང་མི་བྱ་བར་མི་འགྱུར་རོ།།དེ་ཡང་མི་འདོད་དེ། དེ་ལྟ་བས་ན་གཟུགས་ཡོད་པ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་མི་འཐད་དོ། །གཟུགས་མེད་པ་ལ་ཡང་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་མི་འཐད་དེ། འདི་ལྟར་གཟུགས་མེད་ན་དེ་གང་གི་རྒྱུར་འགྱུར། དེ་ལྟ་བས་ན་གཟུགས་མེད་པ་ལ་ཡང་གཟུགས་ ཀྱི་རྒྱུ་མི་འཐད་དོ།།དེ་ནི་རྐྱེན་དགག་པར་ཡང་མེད་དམ། ཡོད་པའི་དོན་ལ་ཡང་། རྐྱེན་ནི་རུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། །ཞེས་རབ་ཏུ་བསྟན་ཟིན་མོད་ཀྱི། ཡང་འདི་ཡང་སྐབས་སུ་བབ་པས་བསྟན་ཏོ། །རྒྱུ་མེད་པ་ཡི་གཟུགས་དག་ནི། །འཐད་པར་མི་རུང་རུང་མིན་ཉིད་། །རྒྱུ་མ་བསྟན་པ་གློ་བུར་ གྱི་གཟུགས་ནི་འཐད་པར་མི་རུང་བ་ཉིད་དེ་རུང་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྟག་ཏུ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་། རྩོམ་པ་ཐམས་ཅད་དོན་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་རྒྱུ་མེད་པ་ཅན་གྱི་ཕྱོགས་ནི་ཐམས་ཅད་ཁོ་ན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འཐད་པར་ མི་རུང་བ་ཉིད་དེ་རུང་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ།།ཞེས་ཡང་དང་ཡང་དུ་ངེས་པར་བཟུང་སྟེ་བཤད་དོ།

解说：除了'色'这个概念之外，色的因也不显现。除了色之外，说'这是色的因'也是不显现的。色已经说明是不成立的，因此色不成立的缘故，色的因也不成立。
有人说：在此，你依靠因来否定果，依靠果来否定因，因此，所依靠而否定他者的那个是首先存在的。若那个存在，其他也将成立。
解说：不能说'其他是存在的'。为什么呢？如此：除了色的因之外，若有色，则色将成为无因，任何事物，无因的在任何处都不存在。如果没有因而有果的话，那时就成为无因，任何事物若是无因的，既未见到也未显示，因为将导致恒常地一切生一切的过失，以及一切努力成为无义的过失。
同样地，若除色之外，有色的因的话，将成为无果之因，无果之因是不存在的。如果否定了果而因存在的话，那个因将成为无果的。无果的因是不存在的，因为'这是这个的'这样的言说也不成立，以及将导致一切都是一切因的过失。因此，色的因也是不成立的，色作为果也不成立。
又者：即使色存在，色的因也不会成立；即使色不存在，色的因也不会成立。在此，观察色的因时，是观察于色存在还是色不存在呢？对色存在，色的因不成立；对色不存在，也不成立。
首先，对存在的不成立，如此：对已存在的，因有何用？如果对已存在的也有因的作用，那就永远不会停止作用。那也是不希望的。因此，对色存在，色的因不成立。对色不存在，色的因也不成立，如此：若无色，它将成为什么的因？因此，对色不存在，色的因也不成立。
这在否定缘时不是已经说过了吗？对于存在的义，已经显示了'缘是不合理的'。虽然已经说明，但因为到了这个场合，所以再说。无因的色是不合理的，确实不合理。为什么呢？因为将导致恒常地一切生起的过失，以及一切努力成为无义的过失。
因此，无因的立场完全不合理，确实不合理。这样反复确定而解说。

།དེ་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་།འགའ་ཡང་རྣམ་པར་བརྟག་མི་བྱ། །གང་གི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་མ་གཏོགས་པར་གཟུགས་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་། གཟུགས་ཡོད་པ་ དང་མེད་པ་ལ་ཡང་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་མི་འཐད་པ་དང་།རྒྱུ་མེད་པའི་གཟུགས་ནི་འཐད་པར་མི་རུང་བ་ཉིད་དེ་རུང་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ལྟ་བུ་མཁས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་དེ་ཁོ་ན་རྟོགས་པར་འདོད་པས་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འགའ་ཡང་རྣམ་པར་བརྟག་པར་མི་བྱ་བར་རིགས་ ཏེ།འདི་ལྟར་གནས་མེད་པ་ལ་བསམ་པ་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་འགྱུར། ཡང་གཞན་ཡང་། འབྲས་བུ་རྒྱུ་དང་འདྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་འཐད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འབྲས་བུ་རྒྱུ་དང་མི་འདྲ་ཞེས། །བྱ་བའང་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འབྲས་བུ་དང་རྒྱུར་བརྟགས་ན། འབྲས་བུ་རྒྱུ་དང་ འདྲ་བའམ།མི་འདྲ་བར་བརྟག་གྲང་ན། དེ་ལ་འབྲས་བུ་རྒྱུ་དང་འདྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་དེ་ལ་ནི་གཟུགས་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུར་མི་འཐད་པ་ཉིད་དོ། །འབྲས་བུ་རྒྱུ་དང་མི་འདྲ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱོགས་དེ་ལ་ཡང་གཟུགས་[(]འབང་[,]འབྱུང་[)]བ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུར་མི་འཐད་པ་ཉིད་དོ། །ཇི་ ལྟར་ཞེ་ན།འདི་ལ་འབྱུང་བ་རྣམས་ནི་སྲ་བ་དང་། གཤེར་བ་དང་། ཚ་བ་དང་གཡོ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་བསྟན་ན་འབྱུང་བའི་ཡོན་ཏན་དེ་དག་ནི་གཟུགས་ལ་དམིགས་སུ་མེད་དེ། འདི་ལྟར་ས་ནི་སྲ་བ་ཉིད། ཆུ་ནི་གཤེར་བ་ཉིད། མེ་ནི་ཚ་བ་ཉིད། རླུང་ནི་གཡོ་བ་ཉིད་དུ་དམིགས་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ ལྟར་འབྲས་བུ་རྒྱུ་དང་འདྲ་བ་ཡང་མེད་ལ།རྒྱུ་དང་མི་འདྲ་བ་ཡང་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་འབྲས་བུའོ། །ཞེས་བྱ་བར་མི་འཐད་པ་ཉིད་དོ། །ཚོར་བ་འདུ་ཤེས་འདུ་བྱེད་དང་། །སེམས་དང་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་། །རྣམ་པ་དག་ནི་ཐམས་ཅད་དུ། །གཟུགས་ཉིད་ཀྱིས་ནི་རིམ་པ་ མཚུངས།།ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་དག་ཀྱང་གཟུགས་མི་འཐད་པ་ཉིད་ཀྱིས་མི་འཐད་པར་རིམ་པ་མཚུངས་ཏེ། ཇི་ལྟར་འབྱུང་བ་མ་གཏོགས་པར་གཟུགས་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་རེག་པ་མ་གཏོགས་པར་ཚོར་བ་མེད་ལ། ཇི་ལྟར་གཟུགས་ མ་གཏོགས་པར་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་མ་གཏོགས་པར་ཡང་རེག་པ་མེད་དེ།དེ་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་། བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་རེག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བདེ་བའི་ཚོར་བ་སྐྱེའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་ བྱ་སྟེ་དེ་ལྟ་བས་ན་ཕུང་པོ་རྣམས་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མི་འཐད་པ་ཉིད་དོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་སྒྱུ་མ་འདི་ནི་བྱིས་པ་འདྲིད་པའོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་ཡང་། གཟུགས་ནི་དབུ་བ་རྡོས་པ་འདྲ། །ཚོར་བ་ཆུ་བུར་དག་དང་མཚུངས། །འདུ་ཤེས་སྨིག་རྒྱུ་འདྲ་བ་སྟེ། །འདུ་ བྱེད་རྣམས་ནི་ཆུ་ཤིང་བཞིན།།རྣམ་ཤེས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཞེས། །ཉི་མའི་གཉེན་གྱིས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །ཞེས་ཀྱང་གསུངས་སོ། །ཕུང་པོ་རྣམས་ཉི་ཚེ་གཟུགས་མི་འཐད་པ་ཉིད་ཀྱིས་མི་འཐད་པར་རིམ་པ་མཚུངས་པར་མ་ཟད་ཀྱི། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་གཟུགས་མི་འཐད་ པ་ཉིད་ཀྱིས་མི་འཐད་པར་རིམ་པ་མཚུངས་སོ།།དེ་ལྟར་གང་གི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་གཟུགས་མི་འཐད་པ་ཉིད་ཀྱིས་མི་འཐད་པར་རིམ་པ་མཚུངས་པ་དེའི་ཕྱིར། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་བརྩད་བྱས་ཚེ། །གང་ཞིག་ལན་འདེབས་སྨྲ་བྱེད་པ། །དེ་ཡིས་ཐམས་ཅད་ལན་བཏབ་མིན། ། བསྒྲུབ་པར་བྱ་དང་མཚུངས་པར་འགྱུར། །སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་བརྩད་ཅིང་འགྱེད་པ་བརྩམས་ཏེ་ཡོངས་སུ་གླེང་བའི་ཚེ་གང་ཞིག་སྟོང་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པས་ལན་འདེབས་ཤིང་སྨྲ་བར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ལན་བཏབ་པ་མ་ཡིན་ནོ།

因此不应当作任何色法的分别。因为离开色法的因就不能缘取色法，对于色法的有和无也不能成立色法的因，无因的色法是不合理的、不应理的，所以像你这样具有智者本性、想要通达真实义的人，不应当作任何色法的分别观察，因为对于无处所的事物怎么会合理地思维呢？
此外，果与因相似这种说法是不合理的，果与因不相似这种说法也是不合理的。如果观察果和因，果是与因相似还是不相似呢？对此，果与因相似这种主张中，色法不能成立为诸大种的果。果与因不相似这种主张中，色法也不能成立为诸大种的果。
为什么呢？在此，诸大种被说为坚性、湿性、热性和动性的自性，而这些大种的性质在色法中是不可得的。比如地是坚性、水是湿性、火是热性、风是动性，因此这样果既不与因相似也不与因不相似，所以说色法是果这种说法是不合理的。
受想行识以及一切事物，在一切方面都与色法的道理相同。受、想、行、识等也因色法不成立而同样不成立。就像离开大种就没有色法一样，离开触就没有受，就像离开色法就没有色法的因一样，离开受也就没有触。如是世尊也说：'依靠能感受乐的触而生起乐受。'其余诸法也应当如是类推，因此说诸蕴存在是不合理的。
世尊也说：'此幻术是愚人的欺诳。'如是又说：'色如聚沫，受如水泡，想如阳焰，诸行如芭蕉，识如幻术，日亲如是宣说。'
不仅诸蕴因色法不成立而同样不成立，一切法也因色法不成立而同样不成立。因为一切法都因色法不成立而同样不成立，所以当以空性质难时，若有人以非空回答，那就不是对一切作了回答，将与所要成立的相同。当以空性质难和开始论辩、普遍议论时，若有人以非空性来回答和宣说，那时这一切都不是回答。

།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང མཚུངས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་།འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པའོ། །ཞེས་དམ་བཅས་ན་དཔེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྣམ་བུ་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཚེ་གང་ཞིག་རེ་ཞིག་རྒྱུ་སྤུན་དག་ནི་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་བའི་དེ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་མཚུངས་པ་ཡིན་ ཏེ།གཏན་ཚིགས་གང་དག་ཉིད་ཀྱིས་སྣམ་བུ་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པར་བསྟན་པ་དེ་དག་ཉིད་རྒྱུ་སྤུན་དག་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རབ་ཏུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡང་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་སྤུན་དག་སྟོང་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་སྟོན་པ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་སྣམ་བུ་དང་མཚུངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ སྐྱེ་བོ་ཆོས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཤེས་པ་དག་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་དགེ་བའོ་སྙམ་པ་དང་།ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ངེས་སོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཤིང་དེ་དག་ལ་སོགས་པ་སྨྲ་ན་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་ མེད་པས་ན་དེ་ཡང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་མཚུངས་པ་ཡིན་ཏེ།བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་ལན་བཏབ་པ་མ་ཡིན་ནོ། །སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ལྷས་ཀྱང་། དངོས་པོ་གཅིག་ལ་གང་ལྟ་བ། །དེ་ནི་ཀུན་ལའང་ལྟ་བར་འདོད། །གཅིག་གི་སྟོང་ཉིད་གང་ཡིན་པ། །དེ་ཉིད་ ཀུན་གྱི་སྟོང་པ་ཉིད།།ཅེས་གསུངས་སོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་བཤད་བྱས་ཚེ། །གང་ཞིག་སྐྱོན་འདོགས་སྨྲ་བྱེད་པ། །དེ་ཡིས་ཐམས་ཅད་སྐྱོན་བཏགས་མིན། །བསྒྲུབ་པར་བྱ་དང་མཚུངས་པར་འགྱུར། །སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་ རྣམ་པར་བཤད་པའི་ཚེ་གང་ཞིག་སྟོང་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པས་སྐྱོན་འདོགས་ཤིང་སྨྲ་བར་བྱེད་པ་དེའི་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྔ་མ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་སྐྱོན་བཏགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་དོན་གཅིག་པ་ཁོ་ན་ཡིན་མོད་ཀྱི། གནས་སྐབས་གཞན་ གྱི་བྱེ་བྲག་གིས་ཡང་བསྟན་ཏོ།།ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་གཉིས་ནི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། ཐམས་ཅད་དུ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕུང་པོ་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཞི་པའོ།། །།འདིར་སྨྲས་པ། འདི་ ལ་སོགས་པ་ཁམས་དྲུག་པོ་དག་ཀྱང་བསྟན།དེ་དག་གི་སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་ནི་མི་སྒྲིབ་པའོ། །ཞེས་བསྟན་ཏེ། དངོས་པོ་མེད་ན་ནི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པར་མི་རིགས་པས་དེ་ལྟ་བས་ན་མཚན་ཉིད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ནམ་ མཁའ་ཡོད་དོ།།ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའ་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཁམས་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཡོད་དོ། །བཤད་པ། ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་ནི་མི་འཐད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར། ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་སྔ་རོལ་ན། །ནམ་མཁའ་ ཅུང་ཟད་ཡོད་མ་ཡིན།།གལ་ཏེ་ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྔ་རོལ་ན་ནམ་མཁའ་ཞེས་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་ཅིག་ཡོད་ན་ནི་དེ་ལ་ནམ་མཁའ་འདིའི་མཚན་ཉིད་ནི་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ཡང་རིགས་པ་ཞིག་ན་ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྔ་རོལ་ན་ནམ་མཁའ་མེད་དོ། །ནམ་མཁའ་ མེད་ན་ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ཇི་ལྟར་འཐད་པར་འགྱུར།ཅི་སྟེ་ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྔ་རོལ་ན་ནམ་མཁའ་ཡོད་དོ་ཞེས་དེ་ལྟར་རྟོག་ན། དེ་ལྟ་ན། གལ་ཏེ་མཚན་ལས་སྔ་གྱུར་ན། མཚན་ཉིད་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར། འདིར་སྨྲས་པ། མཚན་ཉིད་མེད་པ་ཡོད་དོ།

为什么呢？因为会与所要成立的相同，就像这样，比如说，当立论'一切事物皆无自性'时，为了说明例子而证成毛毯无自性时，如果有人说'毛毯的因——线是存在的'，这就与所要成立的相同。因为用来说明毛毯无自性的那些理由，同样也能证成线是空性，所以说线不是空性就与所要成立的毛毯相同。同样地，如果了解法的状态的人们认为'善法的自性是善'，并且认为其余的也是如此确定，并说这些等等的话，由于善法也是缘起的，所以无自性，这也与所要成立的相同。因为与所要成立的相同，所以不是回答。如圣天论师所说：'于一事物如何见，即许见于一切中，一事物空性为何，即是一切之空性。'当以空性解说时，若有人说过失，彼非说一切过失，与所成立相同故。当以空性解说诸法无自性时，若有人以非空性而说过失，那一切也如前所说，因为与所要成立相同，所以不是过失，这只是同一个意义，但由于其他情况的差别而再次说明。这两个偈颂应当视为包含在所有品中，因为都是成立的缘故。这是蕴的观察，即第四品。
这里有人说：此等六界也已说明，也说明了它们各自的相。其中虚空的相是不障碍，如此说明。若无事物则不应说相，因此由于有相故虚空存在。如同虚空存在一样，其余界也因有各自的相而存在。
解说：虚空的相不合理。为什么呢？如此：在虚空相之前，丝毫无有虚空。如果在虚空相之前有所谓的虚空，那么说'这是这个虚空的相'是合理的，但在虚空相之前没有虚空。若无虚空，所谓虚空相如何合理？如果认为在虚空相之前有虚空，那么，若在相前已有，则成无相。这里有人说：无相是存在的。

།ཞེས་བཤད་པ། མཚན་ཉིད་མེད་པའི་དངོས་པོ་ནི། །འགའ་ཡང་གང་ན་ཡོད་མ་ཡིན། །ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། མཚན་ཉིད་མེད་པའི་དངོས་པོ་ནི་འགའ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དེ། གཞུང་ལུགས་གང་དུ་ཡང མ་བསྟན་ཏོ།།འོ་ན་ད། མཚན་ཉིད་མེད་པའི་དངོས་མེད་ན། །མཚན་ཉིད་གང་དུ་འཇུག་པར་འགྱུར། །དེ་བསྟན་པར་རིགས་སོ། །འདི་ལྟར། མཚན་ཉིད་མེད་ལ་མཚན་ཉིད་ནི། །མི་འཇུག་དེ་ལྟར་གང་གི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་དངོས་པོ་འགའ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་དངོས་པོ་མེད་ན་དེ་གཞི་མེད་པ་ལ་མཚན་ཉིད་འཇུག་པར་མི་འཐད་དོ།།འོ་ན་མཚན་ཉིད་དང་བཅས་པའི་དངོས་པོ་ལ་མཚན་ཉིད་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ན། བཤད་པ། མཚན་ཉིད་བཅས་ལ་མིན། མཚན་ཉིད་དང་བཅས་པའི་དངོས་ པོ་ལ་ཡང་མཚན་ཉིད་འཇུག་པར་མི་འཐད་དེ།དགོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དངོས་པོ་རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་བཅས་པར་རབ་ཏུ་གྲུབ་པ་ལ་ཡང་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཅི་ཞིག་བྱ། དེ་ལྟ་ན་ཐུག་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནམ་ཡང་མཚན་ཉིད་དང་བཅས་པ་མ་ཡིན་ པར་མི་འགྱུར་ཞིང་།རྟག་ཏུ་མཚན་ཉིད་འཇུག་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཡང་མི་འདོད་དེ། དེ་ལྟ་བས་ན་མཚན་ཉིད་དང་བཅས་པའི་དངོས་པོ་ལ་ཡང་མཚན་ཉིད་འཇུག་པར་མི་འཐད་དོ། །དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་མཚན་ཉིད་དང་བཅས་པ་དང་མཚན་ཉིད་མེད་པ་དག་ལས་ གཞན་པ་ལ་འཇུག་པར་སེམས་ན།བཤད་པ། མཚན་བཅས་མཚན་ཉིད་མེད་པ་ལས། །གཞན་ལའང་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གལ་ཏེ་མཚན་ཉིད་དང་བཅས་ན་ནི་མཚན་ཉིད་མེད་པ་མ་ཡིན་ལ། ཅི་སྟེ་མཚན་ཉིད་མེད་ ན་ནི་མཚན་ཉིད་དང་བཅས་པ་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་དང་བཅས་པ་དང་མཚན་ཉིད་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་དགག་པར་མི་མཐུན་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟ་བས་ན་མི་སྲིད་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་དང་བཅས་པ་དང་མཚན་ཉིད་མེད་པ་གཞན་ལ་ཡང་མཚན་ཉིད་འཇུག་ པར་མི་འཐད་དོ།།མཚན་ཉིད་འཇུག་པ་མ་ཡིན་ན། །མཚན་གཞི་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །མཚན་ཉིད་འཇུག་པ་མ་ཡིན་ན་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཡང་འཐད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་ཁྱོད་ཀྱིས་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ལས་ཁམས་རབ་ཏུ་འགྲུབ་ པར་བསྟན་ན་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་དེ་ཡང་མཚན་ཉིད་མི་འཇུག་པའི་ཕྱིར་མི་འཐད་དོ།།དེ་མེད་ན་ཁྱོད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་གང་གིས་འགྲུབ་པར་འཐད། སྨྲས་པ། དེ་རེ་ཞིག་མཚན་ཉིད་ནི་ཡོད་དེ། མཚན་ཉིད་ཡོད་པས་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཡང་རབ་ཏུ་འགྲུབ་པར་ འགྱུར་རོ།།བཤད་པ། མཚན་གཞི་འཐད་པ་མ་ཡིན་ན། །མཚན་ཉིད་ཀྱང་ནི་ཡོད་མ་ཡིན། །འདི་ལ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ལ་བརྟེན་ནས་མཚན་ཉིད་དུ་འགྱུར་ན་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་དེ་ཡང་མི་འཐད་དོ། །མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་མེད་ན་གཞི་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟར་ འཐད།དེ་ལྟ་བས་ན་མཚན་ཉིད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ཕྱིར་མཚན་གཞི་ཡོད་མིན་ཏེ། །མཚན་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན། །དེ་ལྟར་གང་གི་ཕྱིར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བརྟགས་ན་མཚན་ཉིད་འཇུག་པར་མི་འཐད་པ་དེའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། གང་གི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་གང་ཞིག་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །སྨྲས་པ། འདི་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞིའོ། །འདི་ནི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་བརྗོད་པར་མི་ནུས་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་རེ་ཞིག་དངོས་པོ་ནི་ཡོད་དོ།

如是说道：'无有相之事物，于任何处皆不存在。'其中'又'字的含义即是'即是'之意，无相之事物于任何处皆不存在，于任何教法中亦未宣说。
那么，'若无无相之事物，相于何处得安立？'应当如是宣说。如是，'于无相中相不立。'如是，由于无相之事物于任何处皆不存在，因此若无无相之事物，则于无基础处相不应安立。
若想：'那么相应安立于有相之事物。'说道：'于有相亦非。'于有相之事物中相亦不应安立，因为无有必要。对于已成就自相之事物，相复何为？若如是则将成无穷过失，彼永不成无相，而将成永远安立相之过失。此亦不应理，是故于有相之事物中相亦不应安立。
若于此作是念：'相应安立于异于有相与无相者。'说道：'于异有相无相者，亦不应安立。'何以故？因不可能故。若有相则非无相，若无相则非有相，因此有相与无相二者是相违，是故由于决定不可能，相亦不应安立于异于有相无相者。
'若相不得安立，相之所依不应理。'若相不得安立，则相之所依亦不应理。如是，汝说由具相而成就界，然彼具相亦因相不安立故不应理。若无彼者，汝之相之所依以何成立应理？
有人说：'彼暂时有相，由有相故，相之所依亦当成就。'说道：'若相依不应理，相亦不存在。'此中依相之所依而成为相，然相之所依亦不应理。若无相之所依，无所依之相如何应理？是故相亦决定不存在。
'是故相依不存在，相亦不存在。'如是，由于一切种观察时相不应安立，是故相之所依不存在。由于相之所依不存在，是故某法不存在之相亦不存在。
有人说：'此是相之所依，此是相。'虽不能如是言说，然而暂且事物是存在的。

།བཤད པ།མཚན་གཞི་མཚན་ཉིད་མ་གཏོགས་པའི། །དངོས་པོ་ཡང་ནི་ཡོད་མ་ཡིན། །གལ་ཏེ་དངོས་པོ་འགའ་ཞིག་ཡོད་པར་འགྱུར་ན་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞིའམ་མཚན་ཉིད་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་གྲང་ན། གང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཡང་མ་ཡིན་ལ་མཚན་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་ ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་དང་མཚན་ཉིད་མ་གཏོགས་པའི་དངོས་པོ་འགའ་ཡང་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ།།སྨྲས་པ། དངོས་པོ་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དངོས་པོ་མེད་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལ་ཁྱོད་ན་རེ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ དང་མཚན་ཉིད་དག་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་ནི་དངོས་པོ་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་གང་གི་དངོས་པོ་མེད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པའི་དངོས་པོ་དེ་ནི་འགའ་ཞིག་ཡོད་པས་དེ་ལྟ་བས་ན་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཉིད་དོ། །བཤད་པ་ལེགས་པར་བརྗོད་དོ། །གལ་ཏེ་ དངོས་པོ་མེད་པ་ཡོད་ན་ནི་དངོས་པོ་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན།དངོས་པོ་མེད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་དངོས་པོ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། །དངོས་མེད་གང་གི་ཡིན་པར་འགྱུར། །སྔར། མཚན་གཞི་མཚན་ཉིད་མ་ གཏོགས་པའི།།དངོས་པོ་ཡང་ནི་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བསྟན་པས་དངོས་པོ་དེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་ཁྱོད་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པ་དེ་གང་གི་ཡིན་པར་བརྟག་།འདི་ལྟར་དངོས་པོའི་དངོས་པོ་མེད་པར་འགྱུར་གྲང་ན། དངོས་པོ་དེ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་དངོས་པོ་མེད་པ་དེ་གང་གི་ཡིན་ པར་འགྱུར།དེ་ལྟ་བས་ན་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མེད་དོ། །སྨྲས་པ། གང་གི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དེ་དག་ཤེས་པར་བྱེད་ཅིང་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དག་རྟོག་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་རེ་ཞིག་ཡོད་དོ། །དེ་ཡོད་པས་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་ པ་དག་ཀྱང་རབ་ཏུ་འགྲུབ་པ་ཉིད་དོ།།བཤད་པ། དངོས་དང་དངོས་མེད་མི་མཐུན་ཆོས། །གང་གིས་དངོས་དང་དངོས་མེད་ཤེས། །མི་མཐུན་པའི་ཆོས་ནི་དེ་དག་མི་བཟློག་པའི་ཆོས་ཏེ། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དག་གི་མི་མཐུན་པའི་ཆོས་ནི་དངོས་པོ་དང་དངོས་ པོ་མེད་པ་མི་མཐུན་པའི་ཆོས་སོ།།དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དག་གི་མི་མཐུན་པའི་ཆོས་གང་ཡིན་ཞེ་ན། དངོས་པོ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་གལ་ཏེ་འགའ་ཞིག་ཡོད་པར་འགྱུར་ན་དངོས་པོའི་ཆོས་སམ། དངོས་པོ་མེད་པའི་ ཆོས་ཤིན་ཏུ་འགྱུར་གྲང་ན།གང་དངོས་པོའི་ཆོས་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱང་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དག་དང་མི་མཐུན་པའི་ཆོས་དེ་མེད་ན་གང་གིས་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དེ་དག་ཤེས་པར་བརྟག་།དེ་ལྟ་ བས་ན་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་ཤེས་པ་ཡང་མེད་དོ།།དེ་ཕྱིར་ནམ་མཁའ་དངོས་པོ་མིན། །དངོས་མེད་མ་ཡིན་མཚན་གཞི་མིན། །མཚན་ཉིད་མ་ཡིན། །དེ་ལྟར་གང་གི་ཕྱིར་བརྟགས་ན་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་དང་མཚན་ཉིད་དག་མེད་ཅིང་། མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་དང་མཚན་ཉིད་དག་མ་གཏོགས་པའི་དངོས་པོ་གཞན་ཡང་མེད་དོ། །དངོས་པོ་མེད་ན་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའ་ནི་དངོས་པོ་ཡང་མ་ཡིན་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན། མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཡང་མ་ཡིན་མཚན་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ། ། འདི་ལྟར་གལ་ཏེ་ནམ་མཁའ་ཞེས་བྱ་བ་ཅུང་ཞིག་ཡོད་པར་གྱུར་ན་དེ་བཞི་པོ་དེ་དག་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་གྲང་ན། བཞི་པོ་དེ་དག་ཀྱང་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།

说道：除了所相和能相之外，事物也是不存在的。如果有某个事物存在的话，应该是所相或者能相之一，而既不是所相又不是能相的东西就不存在，因此除了所相和能相之外的事物都是不存在的。
有人说：事物是存在的。为什么呢？因为无事物是存在的。在这里你说所相和能相都不存在，这是依赖于事物而言的。因此，说'无事物'时所说的那个事物是存在的，所以由于无事物的存在而证明事物是存在的。
解释说：说得好。如果无事物存在的话，事物也应该存在，但是无事物并不存在，那么事物怎么会存在呢？怎么说呢？事物若是不存在，无事物又是什么的呢？前面已经说过'除了所相和能相之外，事物也是不存在的'，既然那个事物不存在，你说的无事物又是什么的呢？这样说来，事物的无事物是什么呢？那个事物也不存在的话，无事物又是什么的呢？因此，由于事物不存在，无事物也不存在。
有人说：能够了知事物和无事物，能够分别事物和无事物的那个暂且是存在的。由于它的存在，事物和无事物也得以成立。
解释说：事物与无事物相违的法，由什么而知事物与无事物？相违的法就是它们不相容的法，事物和无事物的相违法就是事物和无事物相违的法。什么是事物和无事物的相违法呢？既不是事物又不是无事物。如果有什么存在的话，要么是事物的法，要么是无事物的法，而既不是事物的法又不是无事物的法的东西是不存在的。事物和无事物相违的法不存在的话，由什么来了知事物和无事物呢？因此，了知事物和无事物的也不存在。
因此虚空不是事物，不是无事物，不是所相，不是能相。这样，因为观察时所相和能相都不存在，除了所相和能相之外的其他事物也不存在。事物不存在则无事物也不存在，因此虚空既不是事物也不是无事物，既不是所相也不是能相。这样，如果有所谓的虚空存在的话，它应该是这四者之一，但是这四者都不存在，因此虚空是不存在的。

།ཁམས་ལྔ་པོ། གཞན་གང་དག་ཀྱང་ནམ་མཁའ་མཚུངས། །ནམ་མཁའ མཚུངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི།།ནམ་མཁའ་དང་མཚུངས་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའ་བརྟགས་ན་དངོས་པོ་ཡང་མ་ཡིན། དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན། མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཡང་མ་ཡིན་མཚན་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། ནམ་མཁའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་ཡང་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ ས་ལ་སོགས་པ་ཁམས་ལྔ་པོ་གཞན་དག་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་དངོས་པོ་ཡང་མ་ཡིན།དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན། མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཡང་མ་ཡིན། མཚན་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་འགའ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ཁམས་རྣམས་ཀྱང་ཡོད་ པ་མ་ཡིན་ནོ།།སྨྲས་པ། འདི་ལ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་བསྟན་པ་དག་ནི་ཕལ་ཆེར་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དག་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ན་དེ་ལ་གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དག་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་དག་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་ རམ་དེ་དག་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་མི་རིགས་ན་དེ་ཅི་ལྟ་བུ་ཞིག་།བཤད་པ། ཁོ་བོས་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དག་མེད་པ་ཉིད་དུ་མི་སྨྲའི། དེ་དག་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །དེ་གཉི་ག་ཡང་སྐྱོན་དུ་ཆེ་སྟེ། འདི་ལྟར་འོག་ནས་ཀྱང་། ཡོད་ཅེས་བྱ བ་རྟག་པར་འཛིན།།མེད་ཅེས་བྱ་བ་ཆད་པར་ལྟ། །དེ་ཕྱིར་ཡོད་དང་མེད་པ་ལ། །མཁས་པས་གནས་པར་མི་བྱའོ། །ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་ཀ་ཏྱ་ན་འཇིག་རྟེན་འདི་ནི་གཉིས་ལ་གནས་ཏེ། ཕལ་ཆེར་ཡོད་པ་ཉིད་དང་། མེད་པ་ཉིད་ལ་ གནས་སོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ།།དེའི་ཕྱིར་ཁོ་བོ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བས་ཡོད་པ་ཉིད་དང་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་དང་བྲལ་བ་ཆད་པ་མ་ཡིན་རྟག་པ་མ་ཡིན་པ་རྗེས་སུ་རབ་ཏུ་སྟོན་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་མི་སྨྲའོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དག་ ལ་བརྟེན་པའི་ཆོས་སྟོན་པ་དག་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་རོ།།བློ་ཆུང་གང་དག་དངོས་རྣམས་ལ། །ཡོད་པ་ཉིད་དང་མེད་ཉིད་དུ། །ལྟ་བ་དེ་ནི་བལྟ་བྱ་བ། །ཉེ་བར་ཞི་བ་ཞི་མི་མཐོང་། །བློ་ཆུང་ངུ་གང་དག་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་མཆོག་ཏུ་ཟབ་པ་མ་རྟོགས་པ་ན་ དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་དང་།མེད་པ་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་ཆད་པ་དང་རྟག་པར་ལྟ་བས་བློ་གྲོས་ཀྱི་མིག་བསྒྲིབས་པ་དེ་དག་གིས་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལྟ་བར་བྱ་བ་ཉེ་བར་ཞི་ཞིང་ཞི་བ་མི་མཐོང་ངོ་། །དེའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མ་མཐོང་བ་སྤྲོས་པ་ལ་ མངོན་པར་དགའ་བའི་ཡིད་དང་ལྡན་པ་དེ་དག་གི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དག་ལ་བརྟེན་པའི་ཆོས་སྟོན་པ་དག་ནི་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་ནི་དོན་དམ་པ་ཡིན་གྱིས་མ་འཇིགས་ཤིག་།སྨྲས་པ། ཅིའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའི་ཁམས་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་ པོར་བརྟགས།ཁམས་བསྟན་པ་ལ་དང་པོར་སའི་ཁམས་བསྟན་པས་སའི་ཁམས་ཉིད་དང་པོ་བརྟག་པར་བྱ་བའི་རིགས་སོ། །བཤད་པ། གྲགས་པའི་དོན་གྱིས་མ་གྲགས་པའི་དོན་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་ནི་ཕལ་ཆེར་ནམ་མཁའ་ལ་ཅི་ཡང་མ་ཡིན་པར་ མོས་ཏེ།འདི་ལྟར་སྨྲ་བ་པོ་དག་ན་རེ་སྤྲོས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ནམ་མཁའོ། །ཞེས་ཟེར་བས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ཅི་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བར་བསམ་མོ་། །དེའི་ཕྱིར་ཁམས་ལྷག་མ་ལྔ་པོ་དག་ཀྱང་ནམ་མཁའ་དང་མཚུངས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དཔེ་བསྟན་ པའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པ་དང་པོར་བསྟན་ཏོ།།ཁམས་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ལྔ་པའོ།

五大种。其余诸法亦如虚空。'如虚空'是指与虚空相同。如同观察虚空既非实有，亦非无实，既非性相之基，亦非性相。所谓虚空即是无有一物。同样，地等其余五大种亦是既非实有，亦非无实，既非性相之基，亦非性相。因为无有任何实物，所以诸大种亦不存在。
有人说：在此，诸佛世尊所说之法多依蕴、界、处。若蕴、界、处皆为空无，则彼等岂不成无义？彼等成无义不应理，此云何？答曰：我不说蕴、界、处为空无，而是遮遣说彼等为实有。此二者皆有大过，如下文所说：'有'即执为常，'无'即堕断见。是故于有无，智者不应住。
世尊亦对迦旃延说：'此世间依二而住，多住于有及无。'是故，我不说缘起离有无过失、非断非常、随顺显示为空无。因此，我等依蕴、界、处所说之法不成无义。
智慧浅薄者，于诸法执著，有与无二见，不见寂灭法。智慧浅薄者不了解甚深缘起，于诸法执著有无二见，为断常见所蔽慧眼，彼等不见涅槃所见寂灭之法。是故，不如实见而乐于戏论者，彼等依蕴、界、处所说之法则成无义。因此，此是胜义谛，勿生恐惧。
有人说：为何先观察虚空界？说界时应先说地界，理应先观察地界。答曰：应以共许义成立未共许义。世间多认为虚空无有一物，如说者言：'彼等一切戏论即是虚空。'故思维彼等一切皆无所有。因此，为显示其余五大种亦如虚空之喻，故先说虚空成空性。此为观察界品第五。

། །།འདིར་སྨྲས་པ། ཁྱོད་ཀྱིས་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དག་གི་སྟོང་པ་ཉིད་རྗེས་སུ་རབ་ཏུ་བསྟན་པས་ཁོ་བོ་སྟོང་པ་ཉིད་ཉན་ འདོད་པར་གྱུར་གྱིས།དེའི་ཕྱིར་ད་ནི་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་བརྟག་པར་བྱ་བའི་རིགས་སོ། །བཤད་པ་དེ་ལྟར་བྱའོ། །སྨྲས་པ། འདི་ལ་དེ་དང་དེར་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་སྤངས་པ་བསྟན། འདོད་ཆགས་ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རིགས་པ་ཡང་བསྟན་ཏོ། ། མེད་ན་ནི་ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱ་བའི་རིགས་པ་ཡང་བསྟན་པའི་མི་རིགས་ཏེ། འདི་ལྟར་སྦྲུལ་གྱིས་མ་ཟིན་ན་གསང་སྔགས་དང་སྨན་གྱི་བྱ་བ་མེད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དག་ནི་ཡོད་དོ། །བཤད་པ། འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དག་ནི་མི་སྲིད་དོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ ན།གལ་ཏེ་འདོད་ཆགས་སྔ་རོལ་ན། །འདོད་ཆགས་མེད་པའི་ཆགས་ཡོད་ན། །དེ་ལ་བརྟེན་ནས་འདོད་ཆགས་ཡོད། །ཆགས་ཡོད་འདོད་ཆགས་ཡོད་པར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་སྔ་རོལ་ན་ཆགས་པ་འདོད་ཆགས་མེད་པ་འདོད་ཆགས་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་ པ་འགའ་ཞིག་ཡོད་ན་ནི་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་འདོད་ཆགས་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཆགས་ཡོད་འདོད་ཆགས་ཡོད་པར་འགྱུར། །འདི་ལྟར་ཆགས་པ་ཡོད་ན་འདོད་ཆགས་ཀྱང་འདིའོ་ཞེས་འཐད་པར་འགྱུར་རོ། །ཆགས་པ་མེད་ན་དེ་སུའི་འདོད་ཆགས་སུ་ འགྱུར་ཏེ།འདི་ལྟར་གཞི་མེད་པ་ལ་འདོད་ཆགས་མི་འཐད་པས་དེའི་ཕྱིར་ཆགས་པ་མེད་ན་འདོད་ཆགས་མི་འཐད་དོ། །སྨྲས་པ། ཆགས་པ་ཡོད་ན་འདོད་ཆགས་ཡོད་དོ། །འདིར་བཤད་པ། ཆགས་པ་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ཡང་། །འདོད་ཆགས་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། ། ཁྱོད་ཀྱི་ཆགས་པ་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ཡང་། འདོད་ཆགས་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་ཆགས་པ་ལ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་བྱ་བ་ཅི་ཡང་མེད་དོ། །ཆགས་པར་མི་བྱེད་ན་ནི་ཇི་ལྟར་འདོད་ཆགས་ཡིན་པར་འགྱུར། ཅི་སྟེ་འགྱུར་ན་ནི་གང་ཡང་འདོད་ཆགས་མ་ཡིན་པ་ཉིད དུ་མི་འགྱུར་བས་དེ་ནི་མི་འདོད་དེ།དེའི་ཕྱིར་ཆགས་པ་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ཡང་འདོད་ཆགས་མི་འཐད་དོ། །སྨྲས་པ། རེ་ཞིག་ཆགས་པ་ནི་ཡོད་དེ། དེ་ཡང་འདོད་ཆགས་མེད་ན་མི་འབྱུང་བས་འདོད་ཆགས་ཀྱང་རབ་ཏུ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ། །བཤད་པ། ཆགས་པ་ལ་ ཡང་འདོད་ཆགས་ནི།།ཡོད་དམ་མེད་ཀྱང་རིམ་པ་མཚུངས། །ཆགས་པ་ཡོད་པར་ཡོངས་བརྟགས་ན། །འདོད་ཆགས་ཡོད་དམ་མེད་ཀྱང་རུང་སྟེ་ཆགས་པ་ལ་ཡང་འདོད་ཆགས་མི་འཐད་པ་དེ་ཉིད་དང་རིམ་པ་མཚུངས་སོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་ཆགས་པའི་སྔ་རོལ་ན། ། ཆགས་མེད་འདོད་ཆགས་ཡོད་ན་ནི། །དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཆགས་པ་ཡོད། །འདོད་ཆགས་ཡོད་ན་ཆགས་ཡོད་འགྱུར། །གལ་ཏེ་ཆགས་པའི་སྔ་རོལ་ན་འདོད་ཆགས་ཆགས་པ་མེད་པ་ཆགས་པ་ལས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་འགའ་ཞིག་ཡོད་ན་ནི། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཆགས་པ་ཡོད པར་འགྱུར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདོད་ཆགས་ཡོད་ན་ཆགས་ཡོད་འགྱུར། །འདི་ལྟར་འདོད་ཆགས་ཡོད་ན་ཆགས་པ་ཡང་འདིས་འདི་ཆགས་སོ་ཞེས་འཐད་པར་འགྱུར་རོ། །འདོད་ཆགས་མེད་ན་གང་གིས་དེ་ཆགས་པར་འགྱུར། མ་ཆགས་པ་ན་ནི་ཇི་ལྟར་ཆགས་ པར་འགྱུར།ཅི་སྟེ་འགྱུར་ན་ནི་གང་ཡང་ཆགས་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་བས་དེ་ནི་མི་འདོད་དེ། དེའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་མེད་ན་ཆགས་པ་མི་འཐད་དོ།

于此说道：'由于你宣说了蕴、界、处等的空性，我也想听闻空性。因此，现在应当观察贪欲和执著。'回答说：'如是宣说。'
说道：'于此处已宣说了断除种种贪欲和执著，为了息灭贪欲也宣说了正理。若无贪欲，则不应宣说息灭之理，就像未被蛇咬，则不需咒语和药物。因此，贪欲和执著是存在的。'
回答说：'贪欲和执著是不存在的。为什么呢？若贪欲在先，无贪欲的执著存在，依此而有贪欲，有执著则有贪欲。若在贪欲之前，有一个无贪欲的执著，异于贪欲，则依此而有贪欲。为什么呢？有执著则有贪欲。如是，若有执著，则贪欲也应当成立。若无执著，则此贪欲依于何处？如是，无有所依则贪欲不成立，因此若无执著则贪欲不成立。'
说道：'若有执著则有贪欲。'于此回答：'即便有执著，怎会有贪欲？你说有执著，但贪欲怎会存在？如是，执著于贪欲无有任何作用。若不执著，怎会是贪欲？若成立，则一切皆不应成为非贪欲，此不应理。因此，即便有执著，贪欲也不成立。'
说道：'暂且执著是存在的，而且若无贪欲则不会生起，因此贪欲也必定成立。'回答说：'对于执著，贪欲存在与否，道理相同。若详细观察执著，无论贪欲存在与否，对于执著而言，贪欲不成立，其道理相同。'
为什么呢？若在执著之前，无执著的贪欲存在，依此而有执著，有贪欲则有执著。若在执著之前，有一个无执著的贪欲，异于执著，则依此而有执著。为什么呢？有贪欲则有执著。如是，若有贪欲，则执著也应当成立。若无贪欲，则何者能执著？若未执著，怎会有执著？若成立，则一切皆不应成为非执著，此不应理。因此，若无贪欲则执著不成立。

།དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་འདོད་ཆགས་ཡོད་ན་ཆགས་པ་ཡོད་པར་སེམས་ན། བཤད་པ། འདོད་ཆགས་ཡོད་ པར་གྱུར་ན་ཡང་།།ཆགས་པ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། །ཁྱོད་ཀྱི་འདོད་ཆགས་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ཡང་ཆགས་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་གལ་ཏེ་འདོད་ཆགས་ཡོད་ན་ཆགས་པར་འགྱུར་ན། ཆགས་པ་མེད་དེ་འདོད་ཆགས་དེས་ཆགས་པར་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ ནོ།།ཆགས་པ་མ་ཡིན་ན་ནི་ཇི་ལྟར་ཆགས་པར་འགྱུར། ཅི་སྟེ་འགྱུར་ན་ནི་ནམ་ཡང་ཆགས་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་བས་དེ་ནི་མི་འདོད་དེ། འདོད་ཆགས་ལ་ཡང་ཆགས་པ་ནི། །ཡོད་དམ་མེད་ཀྱང་རིམ་པ་མཚུངས། །དེའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ཡང་ ཆགས་པ་མི་འཐད་དོ།།སྨྲས་པ། འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་གཉིས་ལ་སྔ་ཕྱི་མེད་དེ། འདི་ལྟར་དེ་གཉིས་ནི་ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །བཤད་པ། འདོད་ཆགས་དང་ནི་ཆགས་པ་དག་།ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་སྐྱེ་མི་རིགས། །འདོད་ཆགས་ དང་ཆགས་པ་དག་ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བར་མི་འཐད་དོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདོད་ཆགས་ཆགས་པ་དག་།ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་མེད་པར་འགྱུར། །འདི་ལྟར་གལ་ཏེ། འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དག་ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བར་གྱུར་ན་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་ པ་དག་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་གྱུར་ན་འདིའི་འདོད་ཆགས་ནི་འདིའོ། །འདིས་ནི་འདི་ཆགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་མི་འཐད་དོ། །དེ་དག་མེད་ན་འདོད་ཆགས་མི་འཐད་པ་ཉིད་ལ་ཆགས་པ་ཡང་མི་འཐད་པ་ཉིད་དེ། འདི་ལྟར་འདོད་ཆགས་ནི་ ཆགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ་ཆགས་པ་ནི་ཆགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ན་ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་སྐྱེས་པ་ཕན་ཚུན་ལྟོས་མེད་པ་དག་ལ་དེ་དག་མི་འཐད་པས་དེའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དག་ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བར་ཡང་མི་རིགས་སོ།།ཡང་གཞན་ཡང་། ཁྱོད་ན་རེ་གང་དག་ལྷན་ཅིག་ཉིད་དོ་ ཞེས་ཟེར་བའི་འདོད་ཆགས་དང་།ཆགས་པ་དེ་དག་གཅིག་པ་ཉིད་དམ་ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་གྲང་ན། དེ་ལ། གཅིག་ཉིད་ལྷན་ཅིག་ཉིད་མེད་དེ། །རེ་ཞིག་གཅིག་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ལྷན་ཅིག་ཉིད་མི་འཐད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་། དེ་ཉིད་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་མིན། །འདི་ན་བ་ལང་ གཅིག་པུ་ཞེས་པ་ནི་གཅིག་པ་ཉིད་དེ་བ་ལང་གཅིག་ལ་སྙེགས་སོ།།དེ་ལ་བ་ལང་གཅིག་པུ་དེ་ཉིད་བ་ལང་གཅིག་པུ་དེ་ཉིད་དང་། ཇི་ལྟར་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་གཅིག་པུ་ཉིད་ཡིན་ན་ལྷན་ཅིག་ཉིད་མི་འཐད་དོ། །སྨྲས་པ། འོ་ན་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ལྷན་ ཅིག་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།།བཤད་པ། ཅི་སྟེ་ཐ་དད་ཉིད་ཡིན་ན། །ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་ཇི་ལྟར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་གཅིག་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ཡང་ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་མི་འཐད་ན་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་ཇི་ལྟར་འགྱུར། འདི་ལྟར་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་ལྷན་ ཅིག་ཉིད་ཡིན་ན་མི་མཐུན་པ་དེ་གཉིས་གཅིག་ན་ཇི་ལྟར་ལྷན་ཅིག་གནས་པར་འགྱུར་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ཡང་ལྷན་ཅིག་ཉིད་མི་འཐད་དོ། །ཅི་སྟེ་མི་འཐད་པ་བཞིན་དུ་ཡང་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དག་ལ་ལྷན་ཅིག་ཉིད་ཡོད་དོ། །ཞེས་རྟོག་ན། དེ་ལ་ ཡང་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།གལ་ཏེ་གཅིག་པུ་ལྷན་ཅིག་ན། །གྲོགས་མེད་པར་ཡང་དེར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ཐ་དད་ལྷན་ཅིག་ན། །གྲོགས་མེད་པར་ཡང་དེར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་རེ་ཞིག་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དག་གཅིག་པ་ཉིད་ཡིན་ཡང་ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་འགྱུར་ན་ནི་དེ་ ལྟ་ན་གྲོགས་མེད་པར་ཡང་ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།

对此如是思维：'若有贪欲则有执著'，对此解释道：虽有贪欲，怎会有执著？虽然你有贪欲，怎会成为无执著？如是，若有贪欲则有执著，然而无执著，因为贪欲并未成为执著。若非执著，如何成为执著？若成为执著，则永远不会成为非执著，这是不应理的。
对于贪欲的执著，有或无都是同样的次第。因此，即使有贪欲，执著也不应理。
有人说：贪欲和执著二者无先后，如是二者是同时生起的。
解释道：贪欲与执著，同时生起不应理。贪欲与执著同时生起是不合理的。为什么呢？如是贪欲执著二者，将成为互不观待。如是若贪欲与执著同时生起，则贪欲与执著将互不观待。若如是，则'此是彼之贪欲'，'此执著于彼'等说法不应理。若无彼等，则贪欲不应理，执著亦不应理。如是，贪欲是能执著，执著是所执著，同时生起则互不观待，彼等不应理，因此贪欲与执著同时生起亦不应理。
复次，你说所谓同时的贪欲与执著，是一体还是异体？对此，一体则无同时性，若是一体则同时性不应理。为什么呢？彼与彼非同时。譬如说'一头牛'是一体，指一头牛。其中，一头牛如何与一头牛同时？因此若是一体则同时性不应理。
有人说：那么若是异体则成同时性。
解释道：若是异体性，如何成同时性？若一体性尚且不成同时性，异体性如何成同时性？如是，异体性与同时性相违，彼二相违时如何同时存在？因此异体性亦不成同时性。
若虽不应理而仍执著贪欲与执著有同时性，对此亦当解释：若一体同时者，无伴亦应尔。若异体同时者，无伴亦应尔。若贪欲与执著是一体而成同时性，则无伴亦应成同时性。

།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འདི་ལ་གཅིག་ནི་གཅིག་པུ་ལ་སྙེགས་ཏེ། དེ་ན་བ་ལང་གཅིག་དང་རྟ་གཅིག་ཅེས་བྱ་བའི་གཅིག་ཉིད་ནི་བ་ལང་ལ་ཡང་སྙེགས་རྟ་ལ་ཡང་སྙེགས་པས་གང་དང་གང་ན་གཅིག་པ་ཉིད་ཡོད་པ་དེ་དང་ དེ་ན་ལྷན་ཅིག་ཉིད་ཡོད་ཅིང་།བ་ལང་གཅིག་པུ་ཉིད་དང་། རྟ་གཅིག་པུ་ཉིད་ལ་གྲོགས་མེད་པར་ཡང་ལྷན་ཅིག་ཉིད་ཡོད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་ན་ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་བརྟག་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཅི་སྟེ་ཡང་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཡིན་ཡང་། ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་འགྱུར་ན་ནི་དེ་ ལྟ་ན་ཡང་གྲོགས་མེད་པར་ཡང་ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འདི་ལ་བ་ལང་ལས་ཀྱང་རྟ་ཐ་དད་ལ། རྟ་ལས་ཀྱང་བ་ལང་ཐ་དད་པས་གང་དང་གང་ན་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཡོད་པ་དེ་དང་དེ་ན་ལྷན་ཅིག་ཉིད་ཡོད་ཅིང་། བ་ལང་ཐ་དད་པ་ཉིད་དང་། རྟ་ཐ་དད་པ་ཉིད་ལ་གྲོགས་ མེད་པར་ཡང་ལྷན་ཅིག་ཉིད་ཡོད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལྟ་ན་ཡང་ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་བརྟག་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །སྨྲས་པ། ཐ་དད་པ་ཉིད་ནི་བ་ལང་ལ་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། རྟ་ལ་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་གྱི། དེ་གཉི་ག་ལྷན་ཅིག་བྱུང་བ་ལ་ཡོད་པས་དེ་ནི་ གཉི་ག་སྤྱིའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ་ཕྲད་པ་བཞིན་ནོ།།གལ་ཏེ་ཐ་དད་པ་ཉིད་སོ་སོ་ལ་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ནི་ཐ་དད་པ་ཉིད་གཉིས་སུ་འགྱུར་བ་དང་། དངོས་པོ་ཕན་ཚུན་མི་ལྟོས་པར་རེ་རེ་ལ་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་བས་དོན་མི་འདོད་དེ། དེའི་ཕྱིར་ཐ་དད་པ་ཉིད་ནི་གཉི་ག་ལྷན་ཅིག་བྱུང་བ་ ལ་ཡོད་དོ།།བཤད་པ། གལ་ཏེ་ཐ་དད་ལྷན་ཅིག་ན། །འདོད་ཆགས་ཆགས་པ་ཅི་ཞིག་ཡིན། །ཐ་དད་ཉིད་དུ་གྲུབ་གྱུར་ན། །དེས་ན་དེ་གཉིས་ལྷན་ཅིག་འགྱུར། །ཐ་དད་པ་ཉིད་གཉི་ག་ལ་ཡོད་པར་ནི་འདོད་ལ་རག་གོ། །གལ་ཏེ་ཐ་དད་པ་ཉིད་གཉི་ག་ ལ་ཡོད་པ་ལ་ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་རྟོག་ན་དེ་ལྟར་ན་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དག་ལ་ཅི་ཞིག་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པ་ཡིན།གང་གི་ཚེ་དེ་ལྟར་ཡང་རྟོག་ན་དེ་གཉིས་ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ། །དེས་ན་ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་རབ་ཏུ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དེ་གཉིས་ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་རྟོག་པར་ འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་འདོད་ཆགས་ཆགས་པ་དག་།ཐ་དད་ཉིད་དུ་གྲུབ་འགྱུར་ན། །དེ་གཉིས་ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་ནི། །ཅི་ཡི་ཕྱིར་ན་ཡོངས་སུ་རྟོག་།ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ཁོ་ནར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གལ་ཏེ་འདི་སྙམ་དུ་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དག་ཐ་དད་པའི་དངོས་པོར་ གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་སེམས་ན།དེ་གཉིས་ལ་ལྷན་ཅིག་གི་དངོས་པོ་ཐ་དད་པའི་དངོས་པོ་དང་མི་མཐུན་པ་དེ་ནི་མེད་པར་ཅིའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་རྟོག་པར་བྱེད་གང་གི་ཚེ་ཐ་དད་པའི་དངོས་པོར་གྲུབ་ན་ལྷན་ཅིག་གི་དངོས་པོར་བརྟགས་སུ་ཟིན་ཀྱང་། འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དག་ལྡོག་པར་འགྱུར་ བའམ།འཇུག་པར་འགྱུར་བ་ཅུང་ཟད་ཙམ་ཡང་མེད་དོ། །འདི་ལྟར་ཆགས་པ་ལ་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཡང་ཅི་ཞིག་བྱར་ཡོད་དེ། དེ་ལྟ་བས་ན་ལྷན་ཅིག་གི་དངོས་པོར་བརྟགས་སུ་ཟིན་ཀྱང་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་ཆགས་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་གི་དངོས་པོར་བརྟག་པ་དོན་མེད་ པར་འགྱུར་ཏེ།ཚིག་ཟིན་པ་ལ་ཆུས་འདེབས་པ་བཞིན་ནོ།

怎么说呢？在此，一是指向单一，如说一头牛和一匹马的'一'，既指向牛也指向马，因此凡是有'一'的地方就有'共同'，
而单独的一头牛和单独的一匹马虽无伴侣也将有共同性，如此则观察共同性将成无意义。
如果说虽然是差别性，也成为共同性的话，那么即使无伴侣也将成为共同性。
怎么说呢？在此，马与牛相异，牛与马相异，因此凡是有差别性的地方就有共同性，
而牛的差别性和马的差别性虽无伴侣也将有共同性，如此则观察共同性将成无意义。
有人说：差别性既不存在于牛也不存在于马，而是存在于二者共同产生之中，这是二者共同的果，如相遇一样。
如果差别性存在于各自之中，则差别性将成为二，事物互不依存而各自存在，这不是所要的意思，因此差别性存在于二者共同产生之中。
解说：如果差别共同在，贪欲与所贪为何物？若已成就差别性，因此彼二成共同。
差别性存在于二者之中是需要承认的。如果认为差别性存在于二者之中而观察共同性，那么对贪欲和所贪有什么可成立的？
当如此观察时，这二者只能成就为差别性。因此，由于成就为差别性，这二者将被观察为共同性。
若贪欲与所贪二，成就为差别性，彼二之共同性，为何而观察？
'性'字的含义是'唯'的意思。如果认为贪欲和所贪成就为差别事物，
对于这二者的共同事物与差别事物不相符合的那个为什么要观察？当成就为差别事物时，即使观察为共同事物，贪欲和所贪也不会有丝毫的退转或趣入。
如此，所贪于贪欲能做什么呢？因此，即使观察为共同事物，由于差别性的过失依然存在，观察共同事物将成无意义，
如对已燃烧之物浇水一样。

།ཐ་དད་གྲུབ་པར་མ་གྱུར་པས། །དེ་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་འདོད་བྱེད་དམ། །ལྷན་ཅིག་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། །ཐ་དད་ཉིད་དུ་ཡང་འདོད་དམ། །འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དག་ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་ནི་དགོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ གྲུབ་པར་མ་གྱུར་པས་དེ་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་འདོད་པར་བྱེད་ལ།ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་ཡང་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་ཆགས་པའི་ཕྱིར་མ་གྲུབ་པས་དེ་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཡང་ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་ཡང་འདོད་པར་བྱེད་པ་ཁྱོད་ནི་གོས་ངན་པ་ལྷགས་པ་ཆེན་པོས་ཉེན་པ་བསྐུམས་ ནས་བསྐུམས་པ་ཡང་བརྣགས་མི་བཟོད་པས་ཡང་སྐྱོང་བར་བྱེད་པ་དང་འདྲ་བའོ་།།ཐ་དད་དངོས་པོ་མ་གྲུབ་པས། །ལྷན་ཅིག་དངོས་པོ་འགྲུབ་མི་འགྱུར། །ཐ་དད་དངོས་པོ་གང་ཞིག་ལ། །ལྷན་ཅིག་དངོས་པོར་འདོད་པར་བྱེད། །འདི་ལ་སོ་སོ་ལ་ཐ་དད་པའི་དངོས་པོ་ཡོད་ དམ་དེ་གཉིས་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ལ་ཡོད་གྲང་ན།འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་ཐ་དད་དུ་གྱུར་པ་དག་ལ་ནི་འདི་ནི་འདོད་ཆགས་སོ། །འདི་ནི་འདིས་ཆགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མི་སྲིད་དོ། །ཐ་དད་པའི་དངོས་པོར་རབ་ཏུ་གྲུབ་པ་མེད་ན་ལྷན་ ཅིག་གི་དངོས་པོ་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་རོ།།འདི་ལྟར་ཁྱོད་ནི་ཐ་དད་པའི་དངོས་པོ་ཡོད་ན་དེ་གཉིས་ཀྱི་ལྷན་ཅིག་གི་དངོས་པོ་ཡོད་པར་འདོད་ན། ཐ་དད་པའི་དངོས་པོ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མི་འགྲུབ་བོ། །ཐ་དད་པའི་དངོས་པོ་མེད་ན་ཁྱོད་ཀྱི་ལྷན་ཅིག་གི་དངོས་པོ་ཡོད་ པར་ག་ལ་འགྱུར།འོ་ན་ཐ་དད་པའི་དངོས་པོ་གང་ཞིག་ཡོད་ན་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དག་ལྷན་ཅིག་གི་དངོས་པོར་འདོད་པ་ཅི་རེ་རེ་ལ་ཡོད་དམ། འོན་ཏེ་གཉི་ག་ལྷན་ཅིག་བྱུང་བ་ལ་ཡོད་དམ་འོན་ཏེ་ཁྱོད་ཀྱིས་རང་དགར་ཐ་དད་པའི་དངོས་པོ་གཞན་ཞིག་བརྟགས་ཀྱང་རུང་སྟེ། ཐ་དད་པ་གང་ཡོད་ན་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དག་ལྷན་ཅིག་གི་དངོས་པོར་འདོད་པ་དེ་སྨྲོས་ཤིག་།དེ་ལྟར་འདོད་ཆགས་ཆགས་པ་དག་།ལྷན་ཅིག་ལྷན་ཅིག་མིན་མི་འགྲུབ། །འདོད་ཆགས་བཞིན་དུ་ཆོས་རྣམས་ཀུན། །ལྷན་ཅིག་ལྷན་ཅིག་མིན་མི་འགྲུབ། །གལ་ཏེ འདོད་ཆགས་སྔ་རོལ་ན།།འདོད་ཆགས་མེད་པའི་ཆགས་ཡོད་ན། །དེ་ལ་བརྟེན་ནས་འདོད་ཆགས་ཡོད། །ཆགས་ཡོད་འདོད་ཆགས་ཡོད་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་དག་སྔར་འདས་པའི་རྣམ་པ་དེ་དག་གིས་དེ་ལྟར་འདོད་ཆགས་རྣམས་ཆགས་པ་ དང་ལྷན་ཅིག་གམ་ཆགས་པ་མེད་པར་ཡང་འགྲུབ་པ་མེད་དོ།།ཇི་ལྟར་འདོད་ཆགས་ཆགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་གམ་ཆགས་པ་མེད་པ་ཡང་འགྲུབ་པ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་འགའ་ཞིག་དང་ལྷན་ཅིག་གམ་འགའ་ཡང་མེད་པར་ཡང་འགྲུབ་པ་མེད་དོ། །འདོད་ ཆགས་དང་ཆགས་པ་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དྲུག་པའོ།། །།འདིར་སྨྲས་པ། ཁྱོད་ཀྱིས་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་བརྟག་པ་དེ་བྱས་པས་ཁོ་བོའི་ཡིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཉན་པ་ལ་སྤྲོ་བར་བྱས་ཀྱི་། དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་འདུས་བྱས ཀྱི་མཚན་ཉིད་བརྟག་པར་བྱ་བའི་རིགས་སོ།།བཤད་པ། དེ་ལྟར་བྱའོ། །འདིར་སྨྲས་པ། འདི་ལ་སྐྱེ་བ་དང་། གནས་པ་དང་འཇིག་པ་དག་འདུས་བྱས་ཀྱི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏེ། མེད་པ་ལ་ནི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པར་མི་རིགས་པས་མཚན་ཉིད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ འདུས་བྱས་ཡོད་དོ།།བཤད་པ། འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མི་འཐད་པས་དེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། གལ་ཏེ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། སྔར། མཚན་ཉིད་མེད་ལ་མཚན་ཉིད་ནི། །མི་འཇུག་མཚན་ཉིད་བཅས་ལ་མིན། །ཞེས་བསྟན་པས་བཀག་ཟིན་ པའི་ཕྱིར་རོ།

由于未成立为相异，因此是否主张为同时，为了完全成立同时，是否又主张为相异？贪欲和执著二者作为相异并无必要，因此未成立，为了完全成立它，就主张为同时，而同时性又因为有一性的过失，所以未成立，为了完全成立它，又主张为相异性，你就像穿着破衣服被大风吹袭蜷缩着，蜷缩了又因无法忍受寒冷而伸展一样。
由于相异事物未成立，同时事物不会成立，对于某一相异事物，为何主张为同时事物？对此，是在各自上有相异事物，还是在二者同时生起上有呢？对于成为相异的贪欲和执著，'这是贪欲，这是由此执著'这样的情况在任何方面都是不可能的。若无相异事物的完全成立，同时事物就不会成立。如此，你认为若有相异事物则有彼二者的同时事物，但相异事物在任何方面都不成立。若无相异事物，你的同时事物怎么可能存在？
那么，若有何种相异事物，贪欲和执著二者被主张为同时事物呢？是各自具有，还是二者同时生起时具有，或者即便你随意设想其他相异事物也可以，请说明当有何种相异性时，贪欲和执著二者被主张为同时事物。如是贪欲执著二者，同时非同时皆不成，如同贪欲般诸法，同时非同时皆不成。
若贪欲在先前，有无贪欲的执著，依此而有贪欲，有执著则有贪欲等，如前所述的这些方式，如是贪欲等与执著既不成立为同时，也不成立为无执著。如同贪欲与执著既不成立为同时，也不成立为无执著一样，一切法也既不成立与某些同时，也不成立为无任何。贪欲和执著观察品，为第六品。
于此有言：你做了贪欲和执著的观察，使我的心对听闻空性生起欢喜，因此应当观察有为相。答曰：如是当为。于此有言：此中宣说生、住、灭为有为的共相，因为不应对无法宣说相，由于有相故有为是存在的。答曰：由于有为相不合理，怎么可能因为它存在而有为存在呢？若问如何，如前所说：'于无相者相不住，于有相者亦非有'，已经遮破故。

།ཡང་གཞན་ཡང་། གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་འདུས་བྱས་ན། །དེ་ལ་མཚན་ཉིད་གསུམ་ལྡན་འགྱུར། །ཅི་སྟེ་སྐྱེ་བ་འདུས་མ་བྱས། །ཇི་ལྟར་འདུས་བྱས་མཚན་ཉིད་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི། གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་འདུས་བྱས་ན་། །ཇི་ལྟར་འདུས་བྱས་མཚན་ཉིད་ཡིན། །ཞེས་ཕྱོགས་ གོང་མ་དང་ཡང་སྦྱར་རོ།།སྐྱེ་བ་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་འདུས་བྱས་སམ་འདུས་མ་བྱས་ཤིག་ཏུ་བརྟག་གྲང་ན། དེ་ལ་རེ་ཞིག་འདུས་བྱས་སུ་ཡོངས་སུ་རྟོག་ན། སྐྱེ་བ་དེ་ཡང་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་མཚན་ཉིད་གསུམ་ དང་ལྡན་པར་འགྱུར་ཏེ།འདུས་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཚན་ཉིད་གསུམ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བ་ནི། མཚན་ཉིད་གསུམ་པོ་དག་ཚོགས་པར་འགྱུར་བའོ། །སྨྲས་པ། དེ་ཡང་མཚན་ཉིད་གསུམ་དང་ལྡན་ནོ། །ཇི་ལྟར་འདུས་བྱས་མཚན་ཉིད་ཡིན། གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་ ཡང་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན།གནས་པ་ཡང་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན། འཇིག་པ་ཡང་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་ན་མཚན་ཉིད་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་རྣམས་ལ་ཁྱད་པར་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ། ། ཁྱད་པར་མེད་ན་འདི་ནི་སྐྱེ་བའོ། །འདི་ནི་གནས་པའོ། །འདི་ནི་འཇིག་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། སྨྲས་པ། དེ་ནི་ཉེས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཇི་ལྟར་སྤྱིར་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཁྱད་པར་གྱི་མཚན་ཉིད་ལ་ལྟོས་ནས་འདི་ནི་བུམ་པའོ། ། འདི་ནི་སྣམ་བུའོ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ཁྱད་པར་གྱི་མཚན་ཉིད་ལ་ལྟོས་ནས་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་པ་དག་རབ་ཏུ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །ཁྱད་པར་དེ་གང་ཞེ་ན། སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་། གནས་པར་བྱེད་པ་དང་། འཇིག་པར་བྱེད་པ་དག་གོ། ། བཤད་པ། དེ་ནི་མི་འཐད་དོ་། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་བུམ་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་། མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེས་ནི་གཞན་ཅི་ཡང་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་ལ། བུམ་པ་གནས་པར་བྱེད་པས་ཀྱང་གཞན་ཅི་ཡང་གནས་པར་མི་བྱེད་ཅིང་། བུམ་པ་འཇིག་པར བྱེད་པས་ཀྱང་གཞན་ཅི་ཡང་འཇིག་པར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྨྲས་པ། དེ་དག་གིས་བུམ་པ་ཉིད་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་། འཇིག་པར་བྱེད་པས་ཉེས་པ་མེད་དོ། །བཤད་པ། འོ་ན་ནི་དེ་དག་བུམ་པའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟ་བུ་ སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཕ་བུའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་ལ་གཞི་དང་ཐོ་བ་ཡང་བུམ་པའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་ལྟ་བས་ན་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་འདུས་བྱས་ཡིན་ན་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་མི་འཐད་དོ། །ཅི་སྟེ་སྐྱེ་བ་འདུས་མ་བྱས་སུ་ཡོངས་སུ་རྟོག་ན་དེ་ལ་ཡང་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་འདུས་བྱས་མཚན་ཉིད་ཡིན། །འདུས་མ་བྱས་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། འདིས་མཚོན་པར་བྱེད་པས་མཚན་ཉིད་ཡིན་ན་གང་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་པ་དང་བྲལ་བ་དེས་ནི་རང་ཉིད་ལ་ཡང་མཚན་པར་མི་བྱེད་དོ།

再者，如果生是有为法，则它应具有三相。如果生是无为法，怎么能成为有为法的相呢？这是与前面的'如果生是有为法，怎么能成为有为法的相呢？'相呼应。
所说的生是有为法的相，它是有为还是无为，应当观察。首先，如果认为是有为法，那么这个生也将具有生、住、灭三相，因为是有为法的缘故。具有三相即是三相聚合。
有人说：那也具有三相。怎么能成为有为法的相呢？如果生也具有生、住、灭相，住也具有生、住、灭相，灭也具有生、住、灭相，由于相相同的缘故，诸相将无差别。若无差别，怎么能说'这是生，这是住，这是灭'呢？
有人说：这并不是过失。就像虽然总的是有为法相，但依据特殊相而言，可以说'这是瓶子，这是毛毯'。同样，在这里也是依据特殊相而成立生、住、灭。
若问什么是特殊相？即是能生、能住、能灭。
解释：这是不合理的。为什么呢？因为能生产瓶子、能成就瓶子的，不能生产其他任何东西；能使瓶子住的，也不能使其他任何东西住；能使瓶子灭的，也不能使其他任何东西灭。
有人说：它们使瓶子本身生、住、灭，所以没有过失。
解释：那么它们就不是瓶子的相，因为是作者的缘故。比如，生子的父亲不是儿子的相，土和锤子也不是瓶子的相。因此，如果生等是有为法，就不能成为有为法的相。
如果认为生是无为法，对此也要解释：怎么能成为有为法的相呢？如果因为能表征而成为相，那么离开生、住、灭的东西，连自身也不能表征。

།གང་རང་ཉིད་ལ་མཚན་པར་མི་བྱེད པ་དེས་གཞན་ཇི་ལྟར་མཚོན་པར་བྱེད།ཅི་སྟེ་བྱེད་ན་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འདུས་མ་བྱས་ཀྱང་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་དེ་ནི་མི་འདོད་དེ། དེ་ལྟ་བས་ན་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་པ་དག་འདུས་མ་བྱས་ཡིན་ན་ཡང་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་མི་འཐད་ དེ་།མཚན་ཉིད་དུ་བརྟགས་ན་ཡང་སྐྱེ་བ་དང་། གནས་པ་དང་། འཇིག་པ་དག་སོ་སོ་བའམ། འདུས་པ་ཞིག་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་འགྱུར་གྲང་ན། དེ་ལ། སྐྱེ་སོགས་གསུམ་པོ་སོ་སོ་ཡིས། །འདུས་བྱས་མཚན་ཉིད་འདྲ་བར་ནི། །ནུས་མིན་འདུས་པ་ ཡིན་ན་ཡང་།།གཅིག་ལ་དུས་གཅིག་ཇི་ལྟར་རུང་། །སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་། འཇིག་པ་དག་རེ་རེ་ལ་ཡང་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བྱ་བར་མི་ནུས་ཏེ། ནུས་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་ཆོག་པ་དང་། མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འདི་ལ་རེ་ཞིག་དངོས་པོ་མངོན་པར་ མ་གྲུབ་ཅིང་།མེད་པ་ལ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་པ་དག་མི་འཐད་དོ། །འདི་ལྟར་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་པ་དག་ནི་དངོས་པོ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ཏེ། བུམ་པའི་སྐྱེ་བ་དང་། བུམ་པའི་གནས་པ་དང་བུམ་པའི་འཇིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ན་བུམ་པ་དེ་མངོན་པར་མ་གྲུབ་ན། སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་པ་དག་གང་གི་མཚན་ཉིད་དུ་འགྱུར། དེ་ནི་འཇིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞིག་པ་དང་མེད་པ་སྟེ། དེ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་མེད་པ་ཉིད་དོ། །དེ་མེད་ན་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་པ་དག་གང་གི་མཚན་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང འཇིག་པ་དག་སོ་སོའམ།འདུས་པ་ཡང་དངོས་པོ་མངོན་པར་མ་གྲུབ་པ་དང་། ཞིག་པའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་དེ་དག་དངོས་པོ་མངོན་པར་གྲུབ་པ་དང་མ་ཞིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་སེམས་ན། དེ་ཡང་མི་འཐད་དེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འདི་ལ་བུམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ དངོས་པོ་ཡོད་པ་ལ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་དེ།འདི་ལྟར་ཡོད་པ་ལ་ཡང་སྐྱེ་བའི་བྱ་བ་མེད་དོ། །ཅི་སྟེ་ཡོད་ཀྱང་སྐྱེ་བར་གྱུར་ན་ནི་ནམ་ཡང་མི་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བས་དེ་ནི་མི་འདོད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཡོད་པ་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་དེ། མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཇི་ལྟར་མཚན་ཉིད་དུ་འགྱུར། སྨྲས་པ། རེ་ཞིག་གནས་པ་ ནི་ཡོད་དོ།།བཤད་པ། གནས་པ་ཡང་མི་འཐད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འཇིག་པ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་འདུས་བྱས་ནི་མི་རྟོག་པ་དང་ཁོར་ཟུག་ཏུ་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པས་ཁོར་ཟུག་ཏུ་མི་རྟག་ན་ཇི་ལྟར་གནས་པར་འགྱུར་ཏེ། གནས་པ་དང་འཇིག་པ་གཉིས་ འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་ལྟར་འོག་ནས་ཀྱང་། དངོས་པོ་འགག་པར་འགྱུར་ན་ནི། །གནས་པར་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་ཡང་འགག་པར་མི་འགྱུར་བ། །དེ་ནི་དངོས་པོ་མི་འཐད་དོ། །ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ལྷས་ཀྱང་། གནས་མེད་དངོས་པོ་ག་ལ་ཡོད། ། མི་རྟག་པས་ན་གང་ལ་གནས། །གལ་ཏེ་དང་པོ་གནས་གྱུར་ན། །ཐ་མར་རྙིངས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ཁོར་ཟུག་མི་རྟག་ཡོད། །ཁོར་ཟུག་གནས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་རྟག་པར་གྱུར་པ་ལས། །ཕྱིས་ན་མི་རྟག་པར་ཡང་འགྱུར། །གལ་ཏེ་དངོས་པོ་མི་རྟག་དང་། །ལྷན་ཅིག གནས་པ་ཡོད་གྱུར་ན།།མི་རྟག་ལོག་པར་འགྱུར་བའམ། །ཡང་ན་གནས་པ་བརྫུན་པར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་གནས་པ་ཡང་མེད་དེ། མེད་ན་གང་ཡིན་པ་ཇི་ལྟར་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་འགྱུར། སྨྲས་པ། འོ་ན་འཇིག་པ་ཡོད་དོ།

不能表征自身者，如何能表征他者？若说能表征，则会导致涅槃无为法也成为有为法的相，这是不可接受的。因此，生、住、灭虽是无为法，但不能成为有为法的相。
若观察为相，则生、住、灭是各自独立或是和合而成为有为法的相呢？对此，生等三者各自独立，不能成为有为法的相，若是和合，如何于一法一时中合理？
生、住、灭各自都不能成为有为法的相。'不能'是指不足够和不能够的意思。为什么呢？首先，对于尚未成立的事物和不存在的事物，生、住、灭是不合理的。
因为生、住、灭是依赖于事物的，如说瓶子的生、瓶子的住、瓶子的灭，若瓶子尚未成立，生、住、灭将成为什么的相？灭是指已坏和不存在，凡有灭者即是不存在。若不存在，生、住、灭将成为什么的相？
因此，首先生、住、灭无论是各自独立还是和合，都不能成为尚未成立和已坏灭事物的相。若有人认为它们是已成立且未坏灭事物的相，这也不合理。为什么呢？
对于已存在的瓶子这样的事物，是没有生的，因为对已存在的事物来说没有生的作用。若说已存在仍可生，则将永远不会停止生，这是不可接受的。因此，已存在的事物没有生，不存在的如何能成为相？
有人说：'至少住是存在的。'回答说：住也不合理。为什么呢？因为与灭相随顺。由于有为法与无常性恒常相随，恒常无常时如何能住？因为住与灭是相违的。
如下文所说：'事物若将灭，则住不合理。若不将灭，则事物不合理。'圣天论师也说：'无住何有事？无常何所住？若初有住性，终不应衰老。'
'若恒时无常，则不应恒住。或先是常性，后成无常性。若事物无常，与住同时有，无常应成倒，或住应成妄。'因此住也不存在，不存在的如何能成为有为法的相？
有人说：'那么灭是存在的。'

།བཤད་པ། གནས་པ་ མེད་པར་འཇིག་པ་ག་ལ་ཡོད་དེ།འདི་ལྟར་དངོས་པོ་གནས་པ་ཡོད་ན་འཇིག་པར་འགྱུར་གྱི་གནས་པ་མེད་ན་འཇིག་པར་ག་ལ་འགྱུར། དེ་ཡང་འཇིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞིག་པ་དང་མེད་པ་སྟེ་དེ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་མེད་པ་ཉིད་དོ། །དེ་མེད་ན་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་པ་དག་གང་གི་ མཚན་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཞེས་བསྟན་ཟིན་པས་དེའི་ཕྱིར་འཇིག་པ་ཡང་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་མི་འཐད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་། འཇིག་པ་དག་སོ་སོ་བ་ཡང་འདུས་བྱས་མངོན་པར་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་མི་འཐད་དོ། །ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐྱེའོ་ཞེས་གསུངས་ པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཤེས་པ་དག་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་པ་དག་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐྱེའོ་ཞེས་བརྗོད་པས་དེའི་ཕྱིར་ཡང་སོ་སོ་བ་དག་མཚན་ཉིད་དུ་མི་འཐད་དོ།།སྨྲས་པ། འདུས་པ་དག་ནི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །བཤད་པ། འདུས་པ་ཡིན་ན་ཡང་། གཅིག་ལ་དུས་ གཅིག་ཇི་ལྟར་རུང་།སོ་སོ་བ་གང་དག་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དེ་དག་འདུས་པ་ཕན་ཚུན་འགལ་བ་དག་འདུས་བྱས་ཀྱི་དངོས་པོ་གཅིག་ལ་དུས་གཅིག་ཏུ་ཇི་ལྟར་རུང་། འདི་ལྟར་གང་གི་ཚེ་ན་སྐྱེ་བ་དེའི་ཚེ་ན་གནས་པ་དང་འཇིག་པ་མེད་ལ། གང་གི་ཚེ་གནས་པ་དེའི་ཚེ་ན་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་ པ་མེད་ཅིང་།གང་གི་ཚེ་འཇིག་པ་དེའི་ཚེ་ན་ཡང་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་པ་སོ་སོ་བ་དང་འདུས་པ་དག་ཀྱང་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་མི་འཐད་དོ། །མཚན་ཉིད་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །སྨྲས་ པ།ལྟག་ཆོད་དེ་ལྟ་བུ་འབའ་ཞིག་གིས་ཅི་བྱ། ཡོང་ནི་གང་གི་སྐྱེ་བ་དང་། གནས་པ་དང་། འཇིག་པ་དེ་འདུས་བྱས་ཡིན་ནོ། །བཤད་པ། ཁོ་བོ་ལྟག་ཆོད་ཀྱི་ཕྱིར་མི་རྩོམ་གྱིས་ཁོ་བོ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྩོམ་མོ། །སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གང་ཡིན་པ་སྨྲོས་ཤིག་། སྨྲས་པ། བུམ་པ་སྐྱེའོ། །བཤད་པ། རེ་ཞིག་གནས་སྐབས་གང་ལ་བུམ་པ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་བ་ལེགས་པར་སོམས་ལ་སྨྲོས་ཤིག་།དེ་ལ་གང་གི་ཚེ་མ་སྐྱེས་པ་ལ་ནི་བུམ་པ་ཞེས་བྱར་ཡང་མི་རུང་སྟེ། སྐྱེས་པ་ཉིད་ལ་བུམ་པ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་ཞིང་བུམ་པ་ཡང་འདུས་བྱས་ཡིན པའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་གསུམ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་སྐྱེ་བ་བུམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ།།ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཇི་ལྟར་འཐད། ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་ལ་ཡང་སྐྱེ་བས་ཅི་བྱ། མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ལ་ཡང་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཅི་བྱ། ཅི་སྟེ་བུམ་པ་མ་ཡིན་པ་སྐྱེ་ཞིང་སྐྱེས་ཟིན་ནས་བུམ་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ན། དེ་ཡང་ རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།བུམ་པ་མ་ཡིན་པ་སྐྱེ་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་དེ་རེ་ལྡེའམ། སྣམ་བུའམ། འོན་ཏེ་བུམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཡང་མེད་པ་ཞིག་གམ་ཅི་ཡིན། དེ་ལ་རེ་ཞིག་གལ་ཏེ་རེ་ལྡེའམ། སྣམ་བུ་ཞིག་སྐྱེ་ན་ནི་དེ་སྐྱེས་ཟིན་ནས་ཇི་ལྟར་བུམ་པར་འགྱུར། ཅི་སྟེ་བུམ་པ་མ་ཡིན་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ཅིའང་མེད་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་ཅི་ཡང་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་ཅི་སྟེ་སྐྱེ་ན་ནི་རི་བོང་གི་རྭ་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་མི་སྐྱེ།དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མི་འཐད་དོ། །སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་འདི་ལ་མེད་ན་གང་སྐྱེ་བ་དེ་འདུས་བྱས་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཇི་ལྟར་འཐད་པར་འགྱུར། གང་སྐྱེ་བ་མེད་ པ་ཇི་ལྟར་གནས་པ་དང་འཇིག་པར་འགྱུར།དེ་ལྟ་ན་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ནི། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཁོ་ནར་ཟད་དོ།

论曰：若无住，何有灭？如是，若诸法有住则有灭，若无住何有灭？所谓灭者，即是坏灭与无，若有灭者即是无。若无灭，则生住灭等如何成为其相，如前所说，是故灭亦不应成为有为法之相。
是故如是生住灭等，各别亦不应成为有为法成就之相。由于说'同时生'故，了知诸法之状态者说生住灭等同时而生，是故各别之相亦不应理。
问曰：和合者即是相。答曰：若是和合，一法一时如何应理？若各别者非是相，彼等和合相互矛盾者，于一有为法中一时如何应理？如是，若时有生则无住灭，若时有住则无生灭，若时有灭则亦无生住，是故生住灭各别及和合等皆不应成为有为法之相。由相不应理故，有为法亦非有。
问曰：何须如是诡辩，凡是有生住灭者即是有为法。答曰：我非为诡辩而说，我是为了知真实而说。请说何为生？问曰：瓶生。答曰：且请善思何时名为瓶而说。
其中未生时不应名为瓶，唯生已方名为瓶，瓶亦是有为法故具三相，尔时生是瓶之相，此说如何应理？已有者何须生？已具相者何须相？若谓非瓶而生，生已成瓶，此亦不应理。
所谓非瓶生者，是毛毯或布，抑或所谓非瓶者是全无之物耶？其中若是毛毯或布生，则生已如何成瓶？若所谓非瓶是全无之物，则全无者如何生？若能生者，兔角何故不生？是故所谓生不应理。
若此无所谓生，则说'凡是生者即是有为法'如何应理？若无生者如何有住灭？如是，所谓生住灭等，唯是世间言说而已。

།ཡང་གཞན་ཡང་། སྐྱེ་དང་གནས་དང་འཇིག་རྣམས་ལ། །འདུས་བྱས་མཚན་ཉིད་གཞན་ཞིག་ནི། །གལ་ཏེ་ཡོད་ན་ཐུག་པ་མེད། །མེད་ན་དེ་ དག་འདུས་བྱས་མིན།།སྐྱེ་བ་དང་། གནས་པ་དང་། འཇིག་པ་གང་དག་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་དེ་དག་ལ་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གཞན་ཞིག་ཡོད་དམ་འོན་ཏེ་མེད། དེ་ལ་རེ་ཞིག་གལ་ཏེ་དེ་དག་ལས་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གཞན་ཞིག་ཡོད་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་ཐུག་པ་མེད་ པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ།སྐྱེ་བ་ལ་ཡང་སྐྱེ་བ་ཡོད་ལ་དེ་ལ་ཡང་གཞན་ཞིག་ཡོད་ཅིང་དེ་ལ་ཡང་གཞན་ཡོད་དེ། མཐའ་མེད་པར་འགྱུར་བས་དེ་ནི་མི་འདོད་དོ། །ཅི་སྟེ་ཐུག་པ་མེད་པར་གྱུར་ན་མི་རུང་ངོ་སྙམ་པ་དེ་དག་ལ་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གཞན་མེད་པར་སེམས་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་ དེ་དག་འདུས་བྱས་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ།འདུས་བྱས་མ་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཞེ་ན་། སྔར་བསྟན་ཟིན་ཏོ།། །།དབུ་མ་རྩ་བའི་འགྲེལ་པ་བུད་དྷ་པཱ་ལི་ཏ། བམ་པོ་གསུམ་པ། སྨྲས་པ། སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་པ་དག་འདུས་བྱས་ཀྱང་ ཡིན་ལ།ཐུག་པ་མེད་པར་ཡང་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བས་རྩ་བ་ཡི། །སྐྱེ་བ་འབའ་ཞིག་སྐྱེད་པར་བྱེད། །རྩ་བའི་སྐྱེ་བས་སྐྱེ་བ་ཡི། །སྐྱེ་བའང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན། །འདི་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་རྣམས་ལས་ཆོས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ སྐྱེ་བ་ན་དེ་བདག་ཉིད་དང་བཅོ་ལྔ་སྟེ།ཆོས་དེ་དང་། ཆོས་དེའི་སྐྱེ་བ་དང་། ཆོས་དེའི་གནས་པ་དང་། ཆོས་དེའི་འཇིག་པ་དང་། ཆོས་དེའི་ལྡན་པ་དང་། ཆོས་དེའི་རྒ་བ་དང་། འདིར་གལ་ཏེ་ཆོས་དེ་དཀར་པོ་ཡིན་ན་ཆོས་དེ་ཡང་དག་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའམ། ཅི་སྟེ་ཆོས་དེ་ ནག་པོ་ཡིན་ན་ཆོས་དེའི་ལོག་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་གལ་ཏེ་ཆོས་དེ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ན་ཆོས་དེའི་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཉིད་དམ། ཅི་སྟེ་ཆོས་དེ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ན་ཆོས་དེའི་ངེས་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་སྐྱེ་སྟེ། དེ་དག་ནི་རེ་ཞིག་འཁོར་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ ནི་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་དང་།གནས་པའི་གནས་པ་དང་། འཇིག་པའི་འཇིག་པ་དང་། ལྡན་པའི་ལྡན་པ་དང་། རྒ་བའི་རྒ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡང་དག་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའམ། ལོག་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལོག་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་ བ་ཉིད་ཀྱི་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཉིད་དམ།ངེས་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ངེས་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱང་སྐྱེ་སྟེ། དེ་དག་ནི་འཁོར་གྱི་འཁོར་ཅེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཆོས་སྐྱེ་བ་བདག་ཉིད་དང་བཅོ་ལྔ་སྐྱེའོ། །དེ་ལ་རྩ་བའི་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེས་ནི་བདག་ཉིད་མ་ གཏོགས་པར་ཆོས་དེའི་བདག་ཉིད་དང་བཅུ་བཞི་པོ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དག་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ།།སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བས་ནི་རྩ་བའི་སྐྱེ་བ་དེ་འབའ་ཞིག་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་གཅིག་གིས་གཅིག་སྐྱེད་པར་བྱེད་པས་ཐུག་པ་མེད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྩ་བའི་གནས་པས་ཀྱང་གནས་པའི་གནས་ པ་གནས་པར་བྱེད་ལ།གནས་པའི་གནས་པས་ཀྱང་རྩ་བའི་གནས་པ་གནས་པར་བྱེད་དོ། །རྩ་བའི་འཇིག་པས་ཀྱང་འཇིག་པའི་འཇིག་པ་འཇིག་པར་བྱེད་ལ། འཇིག་པའི་འཇིག་པས་ཀྱང་རྩ་བའི་འཇིག་པ་འཇིག་པར་བྱེད་པས་དེ་ལྟར་ན་འདི་ལ་ཡང་ཐུག་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་རོ།

再者，对于生、住、灭，如果有其他的有为相，则将无穷尽；如果没有，则它们不是有为法。
对于所说的有为相即生、住、灭，是否还有其他的有为相，或者没有？首先，如果它们有其他的有为相，那么就会导致无穷尽，因为生又有生，那个生又有另一个生，那个生又有其他的生，将成为无穷尽，这是不可取的。如果认为无穷尽不合理，而认为它们没有其他的有为相，那么它们就不是有为法了。如果不是有为法，怎么能成为有为相呢？这个问题前面已经说明了。
《中论根本慧论·佛护释》第三品
有人说：生、住、灭既是有为法，也不会导致无穷尽。为什么呢？生的生只能生根本的生，根本的生能生生的生。对此，当识等诸法中任何一法生起时，连同自身共有十五法，即：该法本身、该法的生、该法的住、该法的灭、该法的相应、该法的衰老，此处如果该法是善的，则有该法的正解脱，如果该法是恶的，则有该法的邪解脱，同样，如果该法是出离的，则有该法的出离性，如果该法不是出离的，则有该法的非出离性生起。这些称为眷属。
还有生的生、住的住、灭的灭、相应的相应、衰老的衰老、正解脱的正解脱或邪解脱的邪解脱、出离性的出离性或非出离性的非出离性也生起，这些称为眷属的眷属。这样，法生起时连同自身共有十五法生起。
其中，根本的生能生起除自身外该法的其余十四法。生的生只能生起根本的生，这样互相生起，就不会导致无穷尽。同样，根本的住也使住的住安住，住的住也使根本的住安住。根本的灭也使灭的灭灭去，灭的灭也使根本的灭灭去，因此这样也不会导致无穷尽。

།བཤད་ པ།གལ་ཏེ་ཁྱོད་ཀྱི་སྐྱེ་བའི་སྐྱེས། །རྩ་བའི་སྐྱེ་བ་སྐྱེད་བྱེད་ན། །ཁྱོད་ཀྱི་རྩ་བས་མ་སྐྱེད་དེས། །དེ་ནི་ཇི་ལྟར་སྐྱེད་པར་བྱེད། །གལ་ཏེ་ཁྱོད་ཀྱི་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བས་རྩ་བའི་སྐྱེ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ན་ཁྱོད་ཀྱི་རྩ་བའི་སྐྱེད་པས་མ་སྐྱེས་པའི་སྐྱེ་བ་དེས་རྩ་བའི་སྐྱེ་བ་དེ་ཇི་ལྟར་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ། རང་ཉིད་ མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྨྲས་པ། རྩ་བའི་སྐྱེ་བས་བསྐྱེད་པ་ཁོ་ནའི་སྐྱེ་བ་སྐྱེ་བས་རྩ་བའི་སྐྱེ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཀྱི་མ་སྐྱེད་པས་མི་བྱེད་དོ། །བཤད་པ། གལ་ཏེ་ཁྱོད་ཀྱི་རྩ་བ་ཡིས། །བསྐྱེད་པ་དེ་ཡིས་རྩ་སྐྱེད་ན། །དེས་མ་སྐྱེད་པའི་རྩ་བ་དེས། །དེ་ནི་ཇི་ལྟར་སྐྱེད་པར་བྱེད། །གལ་ཏེ་ ཁྱོད་ཀྱི་རྩ་བའི་སྐྱེ་བས་བསྐྱེད་པའི་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་དེས་རྩ་བའི་སྐྱེ་བ་དེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ན་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་དེས་མ་སྐྱེད་པའི་རྩ་བའི་སྐྱེ་བ་དེས་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་དེ་ཇི་ལྟར་སྐྱེད་པར་བྱེད།དེ་ལྟར་ན་དེ་ནི་གཅིག་ལ་གཅིག་བརྟེན་པ་ཡིན་ཏེ། གཅིག་ལ་གཅིག་བརྟེན་པ་དག་ནི་རབ་ཏུ་རྟག་ཏུ་མི་རུང་ངོ་། །སྨྲས་པ། སྐྱེ་བ་ཉིད་སྐྱེ་བཞིན་པས་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཀྱི་མ་སྐྱེས་པས་ནི་མི་བྱེད་དོ། །བཤད་པ། ཁྱོད་ཀྱི་དེ་ནི་སྐྱེ་བཞིན་པ། །མ་སྐྱེས་དེ་ཡིས་གལ་ཏེ་ནི། །དེ་ནི་སྐྱེས་པར་བྱེད་ནུས་ན། །དེ་སྐྱེད་པར་ནི་འདོད་ལ་རག་།ཁྱོད་ཀྱི་རྩ་བའི་སྐྱེ་བ་དེ་སྐྱེ་བཞིན་པ་རང་ཉིད་མ་སྐྱེས་པ་དེས་གལ་ཏེ་སྐྱེ བའི་སྐྱེ་བ་གཞན་དེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ནུས་ན་ནི་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་དེ་སྐྱེད་པར་འདོད་ལ་རག་གོ།།ཡང་ན་ཁྱོད་ཀྱི་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་དེ་སྐྱེ་བཞིན་པ་རང་ཉིད་མ་སྐྱེས་པ་དེས་གལ་ཏེ་རྩ་བའི་སྐྱེ་བ་གཞན་དེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ནུས་ན་ནི་རྩ་བའི་སྐྱེ་བ་དེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ལ་རག་ན་མི་ནུས་ཏེ། འདི་ལྟར་རང་ཉིད་མ་སྐྱེས་ཤིང་མེད་ པས་གཞན་ཇི་ལྟར་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་རྟོག་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ། །སྨྲས་པ། སྐྱེ་བ་གཞན་གྱིས་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་ཀྱང་སྐྱེ་བ་ཉིད་ཀྱིས་རང་དང་གཞན་དག་བསྐྱེད་པར་བྱའོ་། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་མར་མེ་རང་དང་གཞན། །སྣང་བར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། །སྐྱེ་བའང་རང་དང་གཞན་གྱི་ དངོས།།གཉི་ག་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན། །ཇི་ལྟར་མར་མེས་རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱང་སྣང་བར་བྱེད་ལ་བུམ་པ་དང་། སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་གཞན་དག་ཀྱང་སྣང་བར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བས་ཀྱང་རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱང་སྐྱེད་པར་བྱེད་ལ་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་གཞན་དག་ཀྱང་ སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ།།བཤད་པ། གལ་ཏེ་མར་མེས་རང་དང་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་དག་སྣང་བར་བྱེད་ན་ནི་སྐྱེ་བས་ཀྱང་མར་མེ་བཞིན་དུ་རང་དང་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་དག་སྐྱེད་པར་བྱེད་ལ་རག་ན། མར་མེས་ནི་རང་དང་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་དག་སྣང་བར་མི་བྱེད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར། མར་མེ་དང་ནི་གང་དག་ན། །དེ་འདུག་པ་ན་མུན་པ་མེད། །འདི་ན་གང་མི་སྣང་བ་དེ་སྣང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ལ། མུན་པས་བསྒྲིབས་པས་མི་སྣང་བ་ཉིད་ཡིན་ན་མར་མེ་ལ་ནི་མུན་པས་དེའི་ཕྱིར་མར་མེ་ལ་མི་སྣང་བ་མེད་དོ། །གཞན་དག་སྣང་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མར་མེ་གཞན་བདག་ཉིད་དག་ལ་འཇུག་པ་དེ་ཡང་མུན་པ་མེད་དེ། མུན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་ཡང་མི་སྣང་བ་མེད་དོ།

说道：'如果你的生的生，能生根本的生，你的根本未生的它，如何能够生起？如果你的生的生能生根本的生，那么你的根本生未生的生，如何能生根本的生？因为自身未生的缘故。'
说道：'根本的生所生的生的生，能生根本的生，而非未生的。'
解释道：'如果你的根本所生的它能生根本，那未被它所生的根本，如何能够生起？如果你的根本生所生的生的生能生根本生，那么生的生未生的根本生，如何能生生的生？如此则是互相依赖，互相依赖是永远不合理的。'
说道：'生本身正在生时能生生的生，而非未生时。'
解释道：'你的那个正在生，未生的它如果能，生起那个的话，就看是否愿意生。你的根本生正在生时自身未生的它，如果能生其他生的生，就看是否愿意生生的生。或者你的生的生正在生时自身未生的它，如果能生其他根本生，就看是否愿意生根本生，但是不能，因为自身未生且不存在，如何能生他者？因此这只是分别念而已。'
说道：'虽然不被其他生所生，但生本身能生自己和他者。怎样呢？如同灯照亮自己和他者，生也同样能生自己和他者两者的事物。如同灯能照亮自身，也能照亮瓶子、毛毯等其他事物，同样地，生也能生起自身，也能生起瓶子、毛毯等其他事物。'
解释道：'如果灯能照亮自己和他者的自性，那么生也应该像灯一样能生自己和他者的自性。但是灯并不能照亮自己和他者的自性。为什么呢？因为灯所在之处没有黑暗。这里所谓能照亮的是指本来不显现的，而不显现是因为被黑暗遮蔽，但灯处没有黑暗，因此灯处没有不显现。所说能照亮他者也不合理，因为灯到达其他事物处也没有黑暗，因为没有黑暗，所以它们也没有不显现。'

།འོ་ན་རང་དང་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་དག་ལ་མི་སྣང་བ་མེད་ན། མར་མེས་ཅི་ཞིག་སྣང་བར་བྱེད། དེ་སྨྲོས་ཤིག་།སྨྲས་པ། མུན་པ་སེལ་བས་སྣང་བྱེད་ཡིན། འདི་ན་མར མེ་སྐྱེ་བཞིན་པས་མུན་པ་སེལ་ཅིང་སྣང་བར་བྱེད་པས་སྣང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལ་མུན་པ་སེལ་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་མར་མེ་རང་དང་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་དག་སྣང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པ་དེའི་ཕྱིར། མར་མེ་དང་ནི་གང་དག་ན། །འདུ་བྱེད་པ་ན་མུན་པ་མེད། །ཅེས་ཀྱང་བཤད་པས་མར་ མེ་སྐྱེ་བཞིན་པས་མུན་པ་སེལ་བའི་ཕྱིར་དེས་ན་མར་མེ་རང་དང་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་དག་ལ་མུན་པ་མེད་དོ་།།མུན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྣང་བར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་མུན་པ་སེལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་མར་མེས་ནི་རང་དང་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་དག་སྣང་བར་བྱེད་དོ། ། མར་མེ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བས་ཀྱང་རང་དང་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་དེ་དག་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་རིགས་པ་ཡིན་ནོ། །བཤད་པ། མར་མེ་སྐྱེ་བཞིན་པས་མུན་པ་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །ཞེས་ཟེར་བ་དེ་སྨྲོས་ཤིག་།ཇི་ལྟར་མར་མེ་སྐྱེ་བཞིན་པས། །མུན་པ་སེལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན། །གང་ཚེ མར་མེ་སྐྱེ་བཞིན་པ།།མུན་པ་དང་ནི་ཕྲད་པ་མེད། །གང་ཚེ་མར་མེ་དང་མུན་པ་དག་གཅིག་ནི་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་མར་མེ་སྐྱེ་བཞིན་པ་མུན་པ་དང་ཕྲད་པ་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་མར་མེ་སྐྱེ་བཞིན་པ་མུན་པ་དང་མ་ཕྲད་པ་དེས་མུན་པ་སེལ་བར་བྱེད། མར་མེ་ཕྲད་པ་མེད་པར་ཡང་། །གལ་ཏེ་མུན་པ་ སེལ་བྱེད་ན།།འཇིག་རྟེན་ཀུན་ན་གནས་པའི་མུན། །འདི་ན་འདུག་པ་དེས་སེལ་འགྱུར། །ཅི་སྟེ་མར་མེ་ཕྲད་པ་ཉིད་དུ་ཡང་མུན་པ་སེལ་བར་བྱེད་ན་ནི་དེ་ལྟར་ན་འཇིག་རྟེན་ཀུན་ན་གནས་པའི་མུན་པ་དག་ཀྱང་མར་མེ་འདི་ན་འདུག་པ་དེས་བསལ་བར་འགྱུར་ཏེ། མ་ཕྲད་པ་འདྲ་བ་ལས་ལ་ལ་ནི་སེལ་བར་ བྱེད་ལ།ལ་ལ་ནི་སེལ་བར་མི་བྱེད་པ་དེ་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད། ཡང་གཞན་ཡང་། མར་མེ་རང་དང་གཞན་གྱི་དངོས། །གལ་ཏེ་སྣང་བར་བྱེད་གྱུར་ན། །མུན་པའང་རང་དང་གཞན་གྱི་དངོས། །སྒྲིབ་པར་འགྱུར་བར་ཐེ་ཚོམ་མེད། །འདི་ན་མར་མེ་ནི་མུན་པའི་གཉེན་པོར་གནས་པ་ཡིན་པས་དེས་ན་གལ་ཏེ་ མར་མེས་རང་དང་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་དག་སྣང་བར་བྱེད་པར་གྱུར་ན།མུན་པས་ཀྱང་རང་དང་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་དག་སྒྲིབ་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་འདི་ལ་ཐེ་ཚོམ་མེད་པ་ཞིག་ན་མུན་པས་ནི་རང་དང་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་དག་སྒྲིབ་པར་མི་བྱེད་དོ། །གལ་ཏེ་སྒྲིབ་པར་བྱེད་ན་ནི་གཞན་བཞིན་དུ་མུན་པ་ཉིད་ཀྱང་མི་ དམིགས་པར་འགྱུར་རོ།།མུན་པ་མི་དམིགས་ན་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་རྟག་ཏུ་སྣང་བར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། དངོས་པོ་རྣམས་རྟག་ཏུ་མི་སྣང་བས་དེའི་ཕྱིར་མུན་པས་ནི་རང་དང་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་དག་སྒྲིབ་པར་མི་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟ་ཡིན་ན་མུན་པའི་གཉེན་པོར་མར་མེས་ཀྱང་རང་དང་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་དག་སྣང་ བར་མི་བྱེད་པས་དེ་ལ་མར་མེ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བས་ཀྱང་རང་དང་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་དག་ཀྱང་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ།།ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། གལ་ཏེ་སྐྱེ་བས་རང་གི་བདག་ཉིད་སྐྱེད་པར་བྱེད་ན་སྐྱེས་པས་སམ། མ་སྐྱེས་པ་ཞིག་གིས་སྐྱེད་པར་སྐྱེད་གྲང་ན། གཉི་གས་ཀྱང་མི་འཐད་དོ།

那么，如果自己和他人的本体都不是不显现的，那么灯火究竟显现什么？请说说看。
回答说：因为驱除黑暗所以是能显现的。这里灯火正在生起时驱除黑暗并且显现，所以是能显现的。
其中，凡是能驱除黑暗的，那个就是能显现灯火自身和他物本体的，因为说了这个，所以'灯火和任何存在的有为法中都没有黑暗'，也是这样说的。因为灯火正在生起时驱除黑暗，所以灯火自身和他物的本体中没有黑暗。
因为没有黑暗所以是能显现的。如是因为能驱除黑暗，所以灯火能显现自身和他物的本体。如同灯火一样，生起也能生起自身和他物的本体，这样说是合理的。
解释说：'灯火正在生起时能驱除黑暗'，这样说请说说看。怎样灯火正在生起时能驱除黑暗呢？当灯火正在生起时，与黑暗并未相遇。
当灯火和黑暗不可能同时存在时，灯火正在生起时未与黑暗相遇，因此，如何能以未与黑暗相遇的正在生起的灯火来驱除黑暗？
如果灯火不相遇也能驱除黑暗的话，那么世间一切处的黑暗，都应被此处的灯火所驱除。如果灯火不相遇也能驱除黑暗的话，那么这样的话，世间一切处的黑暗也应该被此处的灯火所驱除，因为同样是不相遇，有的能驱除，有的不能驱除，这其中有什么差别？
复次，如果灯火能显现自身和他物的实体，那么黑暗也应该能遮蔽自身和他物的实体，这是毫无疑问的。
这里灯火是作为黑暗的对治而存在的，所以如果灯火能显现自身和他物的实体，那么黑暗也应该能遮蔽自身和他物的实体，这是毫无疑问的，然而黑暗并不能遮蔽自身和他物的实体。
如果能遮蔽的话，如同其他事物一样，黑暗本身也将不可被认知。如果黑暗不可被认知，那么诸事物就应该永远显现，然而诸事物并非永远显现，因此黑暗并不能遮蔽自身和他物的实体。
如此，作为黑暗对治的灯火也不能显现自身和他物的实体，因此如同灯火一样，生起也能生起自身和他物的本体这样说是不合理的。
复次，如果生起能生起自身的本体，是已生起的还是未生起的在生起呢？两者都不合理。

།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། སྐྱེ་བ་འདི་ནི་མ་སྐྱེས་པས། །རང་གི་བདག་ཉིད་ཇི་ལྟར་སྐྱེད་། །སྐྱེ་བ་འདི་མ་སྐྱེས་ཤིང་མེད་པས་རང་གི་བདག་ཉིད་ཇི་ལྟར་སྐྱེད་པར་བྱེད། ཡང་ན་འདི་མ་སྐྱེས་ཤིང་མེད་པའི་བདག་ཉིད་སུ་ཞིག་གིས་སྐྱེད་པར་བྱེད། ཅི་སྟེ་མེད་པས་ཀྱང་བདག་ཉིད་མེད་པ སྐྱེས་ན་ནི་རི་བོང་གི་རྭས་ཀྱང་བདག་ཉིད་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཞིག་ན་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་སྐྱེ་བ་མ་སྐྱེས་པས་བདག་ཉིད་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་སྐྱེ་བ་སྐྱེས་པས་བདག་ཉིད་སྐྱེད་པར་སེམས་ན། དེ་ལ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ཅི་སྟེ་སྐྱེས་པས་སྐྱེད་བྱེད་ན། །སྐྱེས་ན་ཅི་ཞིག་བསྐྱེད་ དུ་ཡོད།།གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་སྐྱེས་པ་ཉིད་ཡིན་ན་སྐྱེ་བ་སྐྱེས་པས་བདག་ཉིད་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་འཐད་པའི་དོན་མེད་པ་འདི་ཅིའི་ཕྱིར་བྱེད་དེ། སྐྱེས་ཟིན་པ་ལ་ཡང་སྐྱེ་བས་ཅི་བྱ། དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་སྐྱེས་པས་བདག་ཉིད་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དོ། །སྐྱེ་བས་གཞན་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །ཞེས་གང་ སྨྲས་པ་དེ་ཡང་མི་འཐད་དེ།འདི་ལྟར་གལ་ཏེ་སྐྱེ་བས་གཞན་སྐྱེད་པར་བྱེད་ན་སྐྱེ་བས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་གཞན་དེ་སྐྱེས་པའམ་མ་སྐྱེས་པའམ། སྐྱེ་བཞིན་པ་ཞིག་སྐྱེད་པར་བྱེད་གྲང་ན། དེ་ལ། སྐྱེས་དང་མ་སྐྱེས་སྐྱེ་བཞིན་པ། །ཇི་ལྟ་བུར་ཡང་སྐྱེད་མི་བྱེད། །སྐྱེ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ཡང་སྐྱེད་པར་མི་འཐད་ དོ།།མ་སྐྱེས་པ་ཡང་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་ལ། སྐྱེ་བཞིན་པ་ཡང་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། བཤད་པ། སོང་དང་མ་སོང་བགོམ་པ་ཡིས། །དེ་དག་རྣམ་པར་བཤད་པ་ཡིན། །ཇི་ལྟར་སོང་བ་ལ་འགྲོ་བ་མེད་དེ། འགྲོ་བའི་བྱ་བ་འདས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེས་ པ་ཡང་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དེ་སྐྱེ་བའི་བྱ་བ་འདས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྐྱེས་པ་ལ་ཡང་སྐྱེ་བའི་བྱ་བ་མེད་དེ། ཅི་སྟེ་ཡང་སྐྱེས་པར་འགྱུར་ན་ནི་ནམ་ཡང་མི་སྐྱེད་པར་མི་འགྱུར་བས་དེ་ནི་མི་འདོད་དེ། དེའི་ཕྱིར་སྐྱེས་པ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དོ། །མ་སྐྱེས་པ་ཡང་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མེད་ པའི་ཕྱིར་རོ།།མ་སྐྱེས་པ་ལ་གང་སྐྱེད་པར་འགྱུར་བ་ཅི་ཞིག་ཡོད། ཅི་སྟེ་མེད་ཀྱང་སྐྱེད་པར་འགྱུར་ན་ནི་རི་བོང་གི་རྭ་ཡང་སྐྱེད་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་སྐྱེད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་སྐྱེས་པ་ཡང་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དོ། །དེ་ནི་སྐྱེ་བཞིན་པ་ཡང་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དེ། སྐྱེས་ པ་དང་མ་སྐྱེས་པ་མ་གཏོགས་པར་སྐྱེ་བཞིན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་།སྐྱེ་བ་གཉིས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། གང་དང་ལྡན་པས་སྐྱེ་བཞིན་པ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་བ་དང་། གང་དང་ལྡན་པས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །ཞེས་བརྗོད་པར་། ཡང་གཞན་ཡང་། འདི་ལ་སྐྱེ་བཞིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་གང་གི་ཅུང་ཟད་ནི་སྐྱེས་ཅུང་ཟད་ནི་མ་སྐྱེས་པའམ།ཡང་ན་དེ་ལས་གཞན་པ་སྐྱེས་པའམ། མ་སྐྱེས་པ་ཞིག་ཡིན་གང་ན། དེ་ལ་གལ་ཏེ་སྐྱེས་པ་དང་མ་སྐྱེས་པ་དེ་སྐྱེ་བས་སྐྱེད་པར་བྱེད་ན་རེ་ཞིག་དེའི་གང་ཅུང་ཟད་སྐྱེད་པ་དེ་ནི་སྐྱེ་བ་དེས་བསྐྱེད་པ་མ་ཡིན་ལ། སྐྱེས་པ་དེ་སྐྱེ་བཞིན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་སྐྱེས་ན་སྐྱེ་བཞིན་པ་མ་ཡིན་ཞིང་སྐྱེ་བཞིན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ཅུང་ཟད་སྐྱེས་པ་དེ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཁོ་ནར་སྐྱེས་ན་ནི། དེའི་ལྷག་མ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཁོ་ནར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བར་ངེས་སོ།

怎么说呢？此生既然未生，如何能生自体？此生未生且不存在，如何能生自体？或者说，这未生且不存在的自体谁能生起？如果说不存在也能生起自体，那么兔角也应该能生起自体，但是并不能生。因此，未生的生不能生起自体。
对此若有人想：已生的生能生起自体。对此应当解释：如果已生能生，已生还有什么可生？如果生已经生起，说'已生的生能生起自体'这样的说法就没有道理，因为已经生起的还需要生吗？如此，已生不能生起自体。
若说生能生起他法，这也不合理。如此，如果生能生起他法，那么生所要生起的他法是已生、未生还是正在生？对此，已生、未生与正在生，无论如何都不能生。生无论如何都不合理。已生不能生，正在生也不能生。
怎么说呢？解释道：已去、未去与正去，以此来详细说明。如同已去中没有去，因为去的动作已经完成。同样，已生也不能生，因为生的动作已经完成。已生中也没有生的动作，如果还能生，就永远不会停止生，这是不能接受的。因此已生不能生。
未生也不能生。为什么呢？因为不存在。未生中有什么可以生起呢？如果说不存在也能生，那么兔角也应该能生，但是不能生。因此，已生不能生。
正在生也不能生，因为除了已生和未生之外没有正在生，而且会导致有两个生，即具有什么而称为正在生，具有什么而说能生。
另外，这里所说的正在生，是指某物一部分已生一部分未生，或者是除此之外的已生或未生？对此，如果说生能生起已生和未生，那么首先，其中已生的部分不是由这个生所生，已生的不是正在生，为什么呢？因为已经生起就不是正在生，而说正在生能生。如果说已生的一部分是无生而生，那么剩余部分也必定是无生而生。

།ཡང་ན་དེའི་གང་ཅུང་ཟད་ནི་སྐྱེ་བ མེད་པ་ཁོ་ནར་སྐྱེས་ལ་ཅུང་ཟད་ནི་སྐྱེ་བས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད་པ་བརྗོད་དགོས་སོ།།ཅི་སྟེ་དེའི་གང་ཅུང་ཟད་སྐྱེས་པ་དེ་ཡང་སྐྱེ་བ་ཁོ་ནས་བསྐྱེད་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་མ་སྐྱེས་པ་སྐྱེ་བས་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཀྱི། སྐྱེ་བཞིན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། དེའི་གང་ཅུང་ཟད་སྐྱེས་ པ་དེ་ནི་སྐྱེ་བས་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དེ།སྐྱེས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་དེའི་ལྷག་མ་མ་སྐྱེས་པ་གང་ཞིག་ཡིན་པ་དེ་སྐྱེ་བས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་སྐྱེ་བཞིན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ཉམས་པར་གྱུར་ཏོ། །ཅི་སྟེ་དེའི་ཅུང་ཟད་སྐྱེས་པ་དེ་ཡང་སྐྱེད་པར་བྱེད་ ན་ནི་དེ་ལ་སྐྱེ་བ་གཉིས་ཀྱིས་བྱས་པའི་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་མི་འགྱུར་ཏེ།སྐྱེས་ཟིན་པ་དེ་ལ་ནི་ཡང་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་བྱ་བ་འགའ་ཡང་རྩོམ་པར་མི་བྱེད་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་ཡང་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་སྐྱེ་བཞིན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་སྙིང་པོ་མེད་པ་ལ་བློས་སྙིང་པོར་ བཟུང་བར་ཟད་དེ་གྱི་ནའོ།།སྨྲས་པ། བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བ་དག་ཀྱང་དམིགས་ཤིང་། བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་དུ་བྱ་བ་དག་ལ་འཇུག་པ་ཡང་སྣང་བས་དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་ཡོད་ན་སྐྱེ་བ་ལ་བརྟེན་ཅིང་སྐྱེ་བ་ལ་ལྟོས་ནས་སྐྱེ་བཞིན་པ་སྐྱེད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །བཤད་པ། གང་ཚེ་སྐྱེ་བ་ཡོད་པས་ནི། །སྐྱེ་བཞིན་འདི་འབྱུང་མེད་པའི་ཚེ། །ཇི་ལྟར་སྐྱེ་ལ་བརྟེན་ནས་ནི། །སྐྱེ་བཞིན་ཞེས་ནི་བརྗོད་པར་བྱ། །གང་གི་ཚེ་སྐྱེ་བ་འདི་ཡོད་པས་སྐྱེ་བཞིན་པ་འདི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མེད་ཅིང་མི་སྲིད་པ་དེའི་ཚེ་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བཞིན་པ་སྐྱེད་དོ། །ཞེས བརྗོད་པར་བྱ།སྨྲས་པ། ཇི་ལྟར་མི་སྲིད་པ། བཤད་པ། རེ་ཞིག་སྣམ་བུ་སྐྱེ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་ཅི་ཞིག་སྐྱེ་བཞིན་པ་ཡིན། སྨྲས་པ། སྣམ་བུ་ཉིད་སྐྱེ་བཞིན་པ་ཡིན་ནོ། །བཤད་པ། གལ་ཏེ་སྣམ་བུ་སྐྱེ་བཞིན་པའི་གནས་སྐབས་ཉིད་ན་སྣམ་བུ་ཡིན་ན། དེ་ལ་སྐྱེ་བ་ལ་བརྟེན་ ནས་སྐྱེ་བཞིན་པ་སྐྱེད་དོ་ཞེས་གང་བརྗོད་པའི་སྐྱེ་བས་ཡང་ཅི་བྱ།དེ་ནི་མི་འཐད་དེ། སྐྱེས་པ་དང་སྐྱེ་བཞིན་པ་གཉིས་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བཞིན་པ་སྣམ་བུ་མ་ཡིན་ནོ། །སྨྲས་པ། རེ་ཞིག་སྐྱེས་པ་ནི་སྣམ་བུ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེས་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཇི་སྲིད་དུ་བརྟག་པའི་ བྱ་བ་མ་ཟིན་པ་དེ་སྲིད་དུ་སྐྱེ་བཞིན་པ་ཡིན་ནོ།།བཤད་པ། དྲང་ངོ་། །གང་སྐྱེ་བཞིན་པ་ན་སྣམ་བུ་མ་ཡིན་པ་དེ་སྐྱེས་ན་ཇི་ལྟར་སྣམ་བུར་འགྱུར། འདི་ལྟར་གཞན་བྱེད་བཞིན་པ་ན་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །ཅི་སྟེ་འགྱུར་ན་ནི་རེ་ལྡེ་བྱེད་བཞིན་པ་ན་སྣམ་བུར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་མི་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་ སྐྱེས་པ་ཡང་སྣམ་བུ་མ་ཡིན་ནོ།།སྣམ་བུ་དེ་མེད་ན་གང་གི་སྐྱེ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་ཅི་ཞིག་སྐྱེ་བཞིན་པར་འགྱུར། སྨྲས་པ། ཅི་ཁྱོད་མཚོན་ཐབས་ལ་མཁས་ཞེས་ཏེ་མ་ཉིད་ལ་འདེབས་པར་བྱེད་དམ། ཁྱོད་འགྱེད་པ་ལ་ཆགས་པས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་རིགས་པ་ཉིད་སུན་འབྱིན་ཀོ། །བཤད་ པ།དེ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་སྨྲ་བ་རྣམས་ལ་ནི་དངོས་པོ་སྐྱེ་བཞིན་པ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ། དངོས་པོ་སྐྱེ་བཞིན་པའི་སྐྱེ་བ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།

或者，对于其中一些无生而生，一些由生而生，应当说明有何差别。如果其中一些已生的也是由生而生，那么这样就是未生由生而生，而不是正在生的生。再者，其中一些已生的不由生而生，因为已经生了。因此，其中剩余的未生的由生而生，这样就成了，那么所说的正在生的生就失效了。如果其中一些已生的也生，那么就会有两个生所作的差别，但是不会有，因为已生的不会再有任何生的作用，所以不会再生。因此，说正在生的生，这只是对无实质的执著而已。
有人说：瓶子等生也可见，而且也见到瓶子等的作用，因此有生，依于生、观待生而生正在生的。回答：当生存在时，正在生不存在，如何说依于生而有正在生？当生存在而正在生不存在、不可能时，如何说依于生而生正在生？
有人问：为何不可能？回答：首先，毛毯生时，什么是正在生？有人说：毛毯本身正在生。回答：如果在正在生的阶段就是毛毯，那么所说的依于生而生正在生的生又有何用？这是不合理的，因为已生和正在生二者没有差别。因此，正在生不是毛毯。
有人说：已生是毛毯，依于已生，在完成所观察的作用之前是正在生。回答：好吧。正在生时不是毛毯，生了怎么会成为毛毯？就像其他正在做时不会成为其他。如果会成为，那么正在做绳子时就会成为毛毯，但不会这样，所以已生也不是毛毯。毛毯不存在，依于什么的生而什么正在生？
有人说：你是否精通比喻方法而攻击自己？你执著于争论而破坏缘起的道理。回答：这不是缘起的道理，对于说缘起的人来说，既没有正在生的事物，也没有正在生的生。

།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། རྟེན་ཅིང་འབྱུང་བ་ གང་ཡིན་པ།།དེ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ནི། །རྟེན་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དང་། འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དང་། གཉི་ག་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཞི་བ་ངོ་བོ་ཉིད་དང་བྲལ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཕྱིར་སྐྱེ་བཞིན་ཉིད་དང་ནི། །སྐྱེ་བ་ཡང་ནི་ཞི་བ་ཉིད། །དེ་ལྟར་གང་གི་ཕྱིར་རྟེན་ ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དང་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་དེ་གཉི་ག་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཞི་བ་ངོ་བོ་ཉིད་དང་བྲལ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ།དེའི་ཕྱིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་སྨྲ་བ་རྣམས་ལ་སྐྱེ་བཞིན་པ་དང་སྐྱེ་བ་གཉི་ག་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཞི་བ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་བྲལ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་གཉི་ག་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཡིན་པ་སྐྱེ་བ་འདི་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བཞིན་པ་འདི་སྐྱེད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཇི་ལྟ་བུར་སྲིད་པར་འགྱུར། སྨྲས་པ། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་ཇི་སྲིད་ན་སྐྱེས་པར་འགྱུར་བ་དེ་སྲིད་དུ་དངོས་པོ་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་བྱ་བ་རྩོམ་སྟེ། དེས་ན་དངོས་པོ་གང་ཁོ་ན་སྐྱེ་བ དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་བྱ་བ་རྩོམ་པར་ཡང་མི་བྱེད་ལ།གཞི་མེད་པར་ཡང་བྱ་བ་རྩོམ་པར་མི་བྱེད་པས་བྱ་བ་དང་ལྡན་པའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་དངོས་པོ་སྐྱེ་ཞིང་དེའི་སྐྱེ་བ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །བཤད་པ། གང་གི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དག་ལ་བརྟེན་ནས་བྱ་བ་རྩོམ་པར་བྱེད། སྨྲས་ པ།སྣམ་བུའོ་། །བཤད་པ། ཅི་ཁྱོད་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་སོགས་པར་བྱེད་དམ། ཁྱོད་སྣམ་བུ་མེད་པའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དག་ལ་བརྟེན་ནས་བྱ་བ་རྩོམ་པར་བྱེད་ཀོ། །གལ་ཏེ་དངོས་པོ་མ་སྐྱེས་པ། །འགའ་ཞིག་གང་ན་ཡོད་གྱུར་ན། །དེ་ནི་ཅི་ཕྱིར་དེར་སྐྱེ་འགྱུར། །ཡོད་ན་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་རོ། ། གལ་ཏེ་སྐྱེ་བའི་སྔ་རོལ་ན་དངོས་པོ་མ་སྐྱེས་པ་འགའ་ཞིག་ག་ཤེད་ན་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུ་སྲིད་ན་ནི་དེས་ན་དངོས་པོ་ཡོད་པ་དེའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དང་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་བྱ་བ་དག་ཀྱང་ཐ་སྙད་གདགས་སུ་རུང་གྲང་ན། གང་གི་ཚེ་དངོས་པོ་མ་སྐྱེས་པ་ཇི་ལྟར་ཡང་མི་འཐད་པ་དེའི་ཚེ་དངོས་པོ་སྐྱེ་བ་དང་བྲལ བ་དེ་ཡོད་པ་དེ་མ་ཡིན་ན་གང་གི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དུ་འགྱུར།རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གང་ཞིག་ལ་བརྟེན་ནས་བྱ་བ་རྩོམ་པར་བྱེད་ཅིང་གང་ཞིག་སྐྱེད་པར་བྱེད། གང་རྩོམ་པར་མི་བྱེད་སྐྱེ་བར་མི་བྱེད་པ་དེ་ལ་སྐྱེ་བ་ག་ལ་ཡོད། གང་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བར་འགྱུར། དེ་ལྟ་བས་ན་རྟེན་ཅིང་ འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་ལྟ་བ་ནི་སྐྱེ་བཞིན་པ་དང་སྐྱེ་བ་ཞི་བ་ཡིན་ནོ།།ཡང་གཞན་ཡང་། གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་དེ་ཡིས་ནི། །སྐྱེ་བཞིན་པ་ནི་སྐྱེད་བྱེད་ན། །སྐྱེ་བ་དེ་ནི་སྐྱེད་བྱེད་པ། །སྐྱེ་བ་ཡང་ནི་གང་ཞིག་ཡིན། །གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་དེས་སྐྱེ་བཞིན་པ་གཞན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ན། འོ་ན་ ད་སྐྱེ་བ་དེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་སྐྱེ་བ་ཡང་གང་ཞིག་ཡིན།དེ་ལ། འདི་སྙམ་དུ་དེ་ནི་སྐྱེ་བ་གཞན་ཞིག་གིས་སྐྱེད་པར་སེམས་ན། དེ་ལ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་གཞན་ཞིག་གིས། །དེ་སྐྱེད་ཐུག་པ་མེད་པར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་གཞན་ཞིག་གིས་སྐྱེ་བཞིན་པ་གཞན་སྐྱེད་པར་ བྱེད་ན་དེ་ལྟ་ན་ཐུག་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ཡང་གཞན་གྱིས་སྐྱེད་ཅིང་དེ་ཡང་གཞན་གྱིས་སྐྱེད་དེ་མཐའ་མེད་པར་འགྱུར་བས་དེ་ནི་མི་འདོད་དོ།

缘起的含义是这样的：凡是缘起，以自性而言，所谓缘和所谓起，二者都是自性寂灭、离自性、自性空。因此，正在生起和生起都是寂灭。如是因为所谓缘和所谓起，这两者都是自性寂灭、离自性、自性空，所以对于说缘起的人们来说，正在生起和生起二者都是自性寂灭、离自性、自性空。
既然二者都是自性空，那么'依此生起而生起正在生起'这样的说法怎么可能成立？
答：依靠因缘，只要有生起，就开始造作以产生事物。因此，对于正在生起的事物本身既不依靠开始造作，也不会无基础地开始造作，所以依靠具有作用的因缘，事物生起，依靠其生起而生起。
问：依靠什么因缘开始造作？答：毛毯。问：你是在编织虚空之花吗？你是在依靠没有毛毯的因缘开始造作。如果有某个未生的事物存在某处，它为什么要在那里生起？如果已经存在就不会生起。
如果在生起之前有某个未生的事物存在某处，如果这种情况成立，那么这个已有的事物的因缘和依靠它的作用也可以假立。当未生的事物如何都不合理时，离开生起的事物不存在，那么什么是它的因缘？依靠什么因缘开始造作并产生什么？对于不开始造作、不生起的，哪里有生起？对于没有生起的，怎么能依靠生起而生起？
因此，说缘起的人们的见解是：正在生起和生起都是寂灭的。
复次，如果那个生起能产生正在生起，那么产生那个生起的生起又是什么？如果那个生起能产生其他正在生起的，那么现在产生那个生起的生起又是什么？
对此，如果认为它是由另一个生起所产生，对此要解释：如果由另一个生起产生它，就会成为无穷。如果由另一个生起产生其他正在生起的，那么就会导致无穷过失，因为那个也由另一个产生，那个又由另一个产生，成为无穷，这是不可取的。

།ཅི་སྟེ་གཞན་སྐྱེད་པ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཁོ་ནར་སྐྱེས་སོ་སྙམ་ན། དེ་ལ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ཅི་སྟེ་སྐྱེ་བ་མེད་སྐྱེ་ན། །ཐམས་ཅད་ དེ་བཞིན་སྐྱེ་བར་འགྱུར།།ཇི་ལྟར་གཞན་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དེ་སྐྱེད་པ་གཞན་མེད་པར་སྐྱེས་ན་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་གཞན་མེད་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། སྐྱེས་པས་གཞན་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་དོན་མེད་པའི་རྟོག་པ་མེད་པ་འདིས་ཅི་བྱ། ཡང་ན་འདི་ལྟར་སྐྱེ་བ་ཉིད་ནི་ སྐྱེད་པ་གཞན་མེད་པར་སྐྱེ་ལ་དངོས་པོ་གཞན་དག་ནི་སྐྱེད་པ་གཞན་མེད་པར་མི་སྐྱེའོ།།ཞེས་ཁྱད་པར་གྱི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པར་བྱ་དགོས་ན་དེ་ཡང་མི་བྱེད་པས་དེའི་སྐྱེ་བས་སྐྱེ་བཞིན་པ་གཞན་སྐྱེད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་གྱི་ནའོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། འདི་ལ་དངོས་པོ་འགའ་ཞིག་སྐྱེ་ བར་འགྱུར་ན་དེ་ཡོད་པའམ་མེད་པ་ཞིག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་གྲང་ན།དེ་ལ། རེ་ཞིག་ཡོད་དང་མེད་པ་ཡང་། །སྐྱེ་བར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རེ་ཞིག་ཡོད་པ་ནི་སྐྱེ་བར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་བར་བརྟག་པ་དོན་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་ཡོད་པ་ལ་ཡང་སྐྱེ་བས་ཅི་ཞིག་བྱ། མེད་ པ་ཡང་སྐྱེ་བར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལ་ཅི་ཞིག་སྐྱེ་བར་འགྱུར། ཅི་སྟེ་མེད་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ན་ནི་རི་བོང་གི་རྭ་ཡང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ལ། ཉེས་པ་ཟད་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ཉེས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བས་དེ་ནི་མི་འདོད་དེ། དེ་ལྟ་བས་ན་མེད་པ་ཡང་སྐྱེ་བར་ རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་ཡོད་མེད་གཅིག་སྐྱེ་བར་སེམས་ན། བཤད་པ། ཡོད་མེད་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། ཡོད་མེད་ཀྱང་སྐྱེ་བར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། བཤད་པ། གོང་དུ་བསྟན་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་གོང་དུ། རེ་ཞིག་ཡོད་དང་ མེད་པ་ཡང་།།སྐྱེ་བར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། ཡོད་མེད་ནི་གཉིས་ལ་སྙེགས་པས་དེ་གཉིས་ནི་དགག་པ་སྔ་མས་བཀག་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དང་ཡོད་མེད་དག་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བར་རིགས་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི། དང་པོ་ཁོ་ན་བསྟན་ཟིན་ཏོ་། །གང་དུ་ ཞེ་ན།གང་ཚེ་ཆོས་ནི་ཡོད་པ་དང་། །མེད་དང་ཡོད་མེད་མི་བསྒྲུབ་པ། །ཇི་ལྟར་སྒྲུབ་བྱེད་རྒྱུ་ཞེས་བྱ། །དེ་ལྟ་ཡིན་ན་མི་རིགས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་དེར་རོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། དངོས་པོ་འགག་བཞིན་ཉིད་ལ་ནི། །སྐྱེ་བ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །འདི་ལ་ཁྱོད་ཀྱིས་དངོས་ པོ་སྐྱེ་བཞིན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་སྨྲས་པས་དངོས་པོ་སྐྱེ་བཞིན་པ་ལ་འགག་པ་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དངོས་པོ་ནི་འཇིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དངོས་པོ་འགག་བཞིན་པ་ལ་ནི། །སྐྱེ་བ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། །འདི་ལྟར་སྐྱེ་བཞིན་པ་མངོན་པར་ འཕེལ་བ་ལ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ལ།དེ་ཡང་འཇིག་པ་ཟད་པར་འགྱུར་བས་ཟད་པ་ནི་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་སྟེ་སྐྱེ་བཞིན་པའི་གནས་སྐབས་ན་འགག་པར་མི་འགྱུར་བ་ཉིད་དོ་སྙམ་ན། དེ་ལ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། གང་ཞིག་འགག་བཞིན་མ་ཡིན་པ། །དེ་ནི་དངོས་པོར་མི་འཐད་དོ། ། གལ་ཏེ་དངོས་པོ་སྐྱེ་བཞིན་པ་ཉིད་ན་འགག་པར་མི་འགྱུར་བ་སྐྱེ་བཞིན་པ་ཉིད་དངོས་པོ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

如果认为'他生是无生而生'，对此应当解释：如果无生而生，一切法都将如是而生。如果能生他者的法是无有他生而生，那么一切法也都将如是无有他生而生，'已生者能生他'这种无意义的分别就没有必要了。
或者应当说明'生本身是无有他生而生，而其他事物则不是无有他生而生'这样的差别理由，但这也做不到，所以说'以其生而生起他者'是不合理的。
再者，如果有某个事物要生起，那它是有还是无而生起呢？对此，首先有和无都不应理。首先，已有的不应该生起，因为生起就没有意义了。这样，对已有的事物来说生起又有什么用呢？无也不应该生起。为什么呢？因为是无，那又有什么可生起的？如果无也能生起，那兔角也应该生起，已断尽过失的人也应该生起过失，这是不可接受的。因此，无也不应该生起。
如果认为亦有亦无能生起，对此说：亦有亦无也不应理。亦有亦无也不应该生起。如果问为什么，解释说：如前所述。即前面说'首先有和无都不应理'，因为亦有亦无涉及两者，所以已被前面的否定所否定了。
或者，有、无、亦有亦无如何不应该生起，这在最初就已经说明了。在哪里呢？在'当法不成有、无、亦有亦无时，怎能说有生因？如是则不应理'中说明了。
再者，对正在灭的事物，生起是不应理的。在此，你说'正在生起的事物能生'，那么正在生起的事物也应该有灭。为什么呢？因为事物具有坏灭的性质。对正在灭的事物，生起是不应理的。这样，正在生起是增长，而它又成为灭尽，灭尽就不会生起。
如果认为在正在生起的阶段不会灭，对此应当解释：凡是不在灭的，就不成立为事物。如果正在生起时不会灭，那么正在生起就不成为事物了。为什么呢？因为缺少事物的性质。

།འདི་ལྟར་འཇིག་པ་ནི་དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་དུ་བསྟན་པས་དེ་མེད་ན་ཇི་ལྟར་དངོས་པོ་ཡིན་པར་འགྱུར། དེ་ལྟར་ཡིན་ན དངོས་པོ་སྐྱེ་བཞིན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ཉམས་པ་དང་།དངོས་པོ་མེད་པ་སྐྱེ་བཞིན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་སྐྱེ་བས་གཞན་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་མི་འཐད་དོ། །གང་རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱང་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་ལ། ། གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱང་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་པ་དེ་སྐྱེ་བ་ཡིན་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་སྐྱེ་བ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདིར་སྨྲས་པ། གནས་པ་ནི་ཡོད་དེ། དེ་ཡང་དངོས་པོ་མ་སྐྱེས་པ་ལ་མི་འཐད་པས་སྐྱེ་བ་ཡང་རབ་ཏུ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ། །བཤད་པ། འདི་ལ་དངོས་པོ་གང་ཞིག གནས་པར་འགྱུར་ན་དེ་གནས་པ་གནས་སམ།མ་གནས་པ་གནས་སམ། གནས་བཞིན་པ་གནས་གྲང་ན། དེ་ལ། དངོས་པོ་གནས་པ་མི་གནས་ཏེ། །དངོས་པོ་མ་གནས་གནས་པ་མིན། །གནས་བཞིན་པ་ཡང་མི་གནས་ཏེ། །རེ་ཞིག་དངོས་པོ་གནས་པ་ནི་གནས་པར་མི་བྱེད་དེ་། གནས་པ་ལ་ཡང་གནས་པས་ཅི་བྱ། གནས་པ་གཉིས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། གང་དང་ལྡན་པས་གནས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་བའོ། །དེ་ལྟར་གྱུར་ན་གནས་པ་པོ་ཡང་གཉིས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་དེ་ནི་མི་འདོད་དོ། །དངོས་པོ་མ་གནས་པ་ཡང་གནས་པར་མི་བྱེད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གནས་པ་དང་གནས་པ་མ་ཡིན་པ་གཉིས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གནས་བཞིན་ཡང་གནས་པར་མི་བྱེད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གནས་པ་དང་མ་གནས་པ་མ་གཏོགས་པར་གནས་བཞིན་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་དང་། གནས་པ་གཉིས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་དང་། གནས་པ་པོ ཡང་གཉིས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་གཞན་ཡང་། མ་སྐྱེས་གང་ཞིག་གནས་པར་བྱེད། །གང་གི་ཚེ་རིགས་པ་སྔོན་དུ་བཏོང་བས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་ཟིན་པ་དེའི་ཚེ་མ་སྐྱེས་པ་གཞན་གང་ཞིག་གནས་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་། ཡང་གཞན་ཡང་། དངོས་ པོ་འགག་བཞིན་ཉིད་ལ་ནི།།གནས་པ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དངོས་པོ་འགག་བཞིན་པ་ལ་གནས་པ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གནས་པ་དང་འགག་པ་གཉིས་སུ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་གནས་པའི་གནས་སྐབས་ན་འགག་པར་མི་འགྱུར་བ་ ཉིད་དུ་སེམས་ན་དེ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།གང་ཞིག་འགག་བཞིན་མ་ཡིན་པ། །དེ་ནི་དངོས་པོར་མི་འཐད་དོ། །གང་གནས་པའི་གནས་སྐབས་ན་འགག་པར་མི་འགྱུར་བ་དེ་ནི་གནས་པའི་གནས་སྐབས་ན་དངོས་པོ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དངོས་པོའི་མཚན་ ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་ལྟར་འཇིག་པ་ནི་དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་དུ་བསྟན་པས་དེ་མེད་ན་ཇི་ལྟར་དངོས་པོ་ཡིན་པར་འགྱུར། དངོས་པོ་མེད་ན་གང་གིས་གནས་པར་འགྱུར། དེ་ལྟ་བས་ན་འགག་བཞིན་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡང་དངོས་པོའི་གནས་པ་མི་འཐད་དོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་དུས་ཀུན་དུ། །རྒ་དང་འཆི་བའི་ཆོས་ཡིན་ན། །གང་དག་རྒ་དང་འཆི་མེད་པར། །གནས་པའི་དངོས་པོ་གང་ཞིག་ཡིན། །གང་གི་ཚེ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར། མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྒ་བ་དང་འཆི་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པ་དེ་ཁས་བླང་བར་བྱ་བ དེའི་ཚེ་གང་དག་ལ་ལྟོས་ནས་གནས་པ་ཡོད་པར་བརྗོད་པ་གང་དག་རྒ་བ་དང་འཆི་བ་མེད་པར་གནས་པའི་དངོས་པོ་དེ་དག་གང་ཞིག་ཡིན་དེ་ལྟ་བས་ན་གནས་པ་ཡང་མི་འཐད་དོ།

如此，既然已说明坏灭是事物的本性，若无此性，如何能成为事物？若是如此，所说'事物正在生起而生'之说便已破，且将导致'无事物正在生起而生'之过失。因此，'生起能生他法'之说也不合理。
既不能生自性，也不能生他性，如何能成为生起？因此，生起是不存在的。
此处有人说：住是存在的。而且由于住不能在未生的事物上成立，所以生起也是完全成立的。
对此回答：若有某一事物要住，是已住者住，还是未住者住，还是正住者住？对此：事物已住者不住，事物未住者不住，正住者也不住。首先，已住的事物不再住，因为已住何需再住？这将导致有两个住，即具有何者而说为住。如此将导致有两个住者，这是不可接受的。
未住的事物也不住。为什么？因为住与非住二者相违。正住者也不住。为什么？因为除了住与未住外，不存在正住；且将导致有两个住和两个住者之过。
复次，未生者何能住？当以理证已说明无生之时，未生者何能住？
复次，正在灭的事物，住是不合理的。正在灭的事物上住是不合理的。为什么？因为住与灭二者相违。
若有此想：在住的阶段不会灭，对此解释：若非正在灭，则不成事物。若在住的阶段不灭，则在住的阶段就不是事物。为什么？因为无有事物的本性。
如此，既然已说明坏灭是事物的本性，若无此性，如何能成为事物？若无事物，依何而住？因此，由于是正在灭的缘故，事物的住也不合理。
复次，一切事物在任何时候，都是衰老和死亡的法性，那么，何者是无衰老和死亡而住的事物？
当一切事物由于与无常相随，而承认是以无常性为衰老和死亡的性质时，相对于何者而说有住，这些无衰老和死亡而住的事物是什么？因此，住也不合理。

།གནས་པའི་གནས་པ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ལ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། གནས་པ་གནས་པ་གཞན་དང་ནི། །དེ་ཉིད་ཀྱིས་ ཀྱང་གནས་མི་རིགས་།།གནས་པ་ནི་གནས་པ་གཞན་གྱིས་ཀྱང་གནས་པར་བྱེད་པ་མི་རིགས་པ་ཉིད་ཡིན་ལ། གནས་པ་དེ་ཉིད་གནས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་གནས་པར་བྱེད་པར་མི་རིགས་པ་ཉིད་དོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བ་རང་དང་ནི། །གཞན་གྱིས་བསྐྱེད་པ་མ་ཡིན་ཉིད། །ཇི་སྐད་དུ། སྐྱེ་བ་འདི་ནི་མ་སྐྱེས་པས། །རང་གི་བདག་ཉིད་ཇི་ལྟར་བསྐྱེད། །ཅི་སྟེ་སྐྱེས་པས་སྐྱེད་བྱེད་ན། །སྐྱེ་ན་ཅི་ཞིག་སྐྱེད་དུ་ཡོད། །ཅེས་སྨྲས་པ་དེ་བཞིན་དུ་གནས་པ་ཡང་མི་གནས་པས་རང་གི་བདག་ཉིད་གནས་པར་བྱེད་དམ། གནས་པ་རང་གི་བདག་ཉིད་གནས་པར་བྱེད་གྲང་ན། དེ་ལ རེ་ཞིག་མ་གནས་པས་ནི་རང་གི་བདག་ཉིད་གནས་པར་མི་བྱེད་དོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་མ་གནས་པ་ལ་ནི་གནས་པ་མི་འཐད་དོ། །གང་མེད་པ་དེས་རང་གི་བདག་ཉིད་གང་ཞིག་ཇི་ལྟར་གནས་པར་བྱེད། ཅི་སྟེ་གནས་པར་བྱེད་ན་ནི་རི་བོང་གི་རྭས་ཀྱང་རང་གི་བདག་ཉིད་ གནས་པར་བྱེད་པ་ཞིག་ན་དེ་ནི་མི་འདོད་དེ།དེ་ལྟ་བས་ན་གནས་པ་མ་གནས་པས་རང་གི་བདག་ཉིད་གནས་པར་མི་བྱེད་དོ། །གནས་པ་གནས་པས་ཀྱང་རང་གི་བདག་ཉིད་གནས་པར་མི་བྱེད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གནས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ། གནས་པ་ལ་ཡང་གནས་པས་ཅི་ཞིག་བྱ། དེ་ལྟ་ བས་ན་གནས་པ་གནས་པས་ཀྱང་རང་གི་བདག་ཉིད་གནས་པར་མི་བྱེད་དེ།གང་གནས་པར་མི་བྱེད་པ་དེ་གནས་པ་ཡིན་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར། དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་གནས་པ་དེ་ཉིད་གནས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་གནས་པར་མི་བྱེད་དོ། །ཇི་ལྟར་གནས་པ་དེ་གནས་པ་གཞན་གྱིས་གནས་པར་བྱེད་པར་མི་ རིགས་ཤེ་ན།ཇི་སྐད་དུ། གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་གཞན་ཞིག་གིས། །དེ་སྐྱེད་ཐུག་པ་མེད་པར་འགྱུར། །ཅི་སྟེ་སྐྱེ་བ་མེད་སྐྱེ་ན། །ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །ཞེས་སྨྲས་པ་དེ་བཞིན་དུ། གནས་པ་ཡང་གནས་པ་གཞན་ཞིག་གིས་གནས་པར་བྱེད་དམ། གནས་པ་གཞན་མེད་པར་ གནས་པར་བྱེད་གྲང་ན།དེ་ལ་རེ་ཞིག་གནས་པ་ནི་གནས་པ་གཞན་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱེད་དོ། །གལ་ཏེ་གནས་པ་གནས་པ་གཞན་གྱིས་གནས་པར་བྱེད་ན། དེ་ལྟ་ན་ཐུག་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་གཞན་གྱིས་གནས་པར་བྱེད་ཅིང་། དེ་ཡང་གཞན་གྱིས་གནས་པར་བྱེད་ པ་དེ་མཐའ་མེད་པར་འགྱུར་བས་དེ་ནི་མི་འདོད་དེ་།དེ་ལྟ་བས་ན་གནས་པ་ནི་གཞན་པ་གཞན་གྱིས་གནས་པར་མི་རིགས་སོ། །ཅི་སྟེ་གནས་པ་དེ་གནས་པ་གཞན་མེད་པར་གནས་པར་བྱེད་དོ་སྙམ་ན་དེ་ལ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར་གཞན་གནས་པར་བྱེད་པ་དེ་གནས་པ་གཞན་མེད་ པར་གནས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་གནས་པ་གཞན་མེད་པར་གནས་པར་འགྱུར་ཏེ།གནས་པས་གཞན་གནས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དོན་མེད་པའི་རྟོག་པ་འདིས་ཅི་བྱ། ཡང་ན་འདི་ལྟར་གནས་པ་ཉིད་ནི་གནས་པ་གཞན་མེད་པར་གནས་པ་ལ་དངོས་པོ་གཞན་དག་ནི་གནས་པ་གཞན་ མེད་པར་མི་གནས་སོ་ཞེས་ཁྱད་པར་གྱི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པར་བྱ་དགོས་ན་དེ་ཡང་མི་བྱེད་པས་དེའི་ཕྱིར་གནས་པ་ནི་གནས་པ་གཞན་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱེད་དོ།།གང་གནས་པར་མི་བྱེད་པ་དེ་ནི་གནས་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་གནས་པ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདིར་སྨྲས་ པ།འགག་པ་ནི་ཡོད་དེ། དེ་ཡང་དངོས་པོ་མ་སྐྱེས་པ་དང་མི་གནས་པ་དག་ལ་མི་འཐད་པས་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དག་ཀྱང་རབ་ཏུ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ། །བཤད་པ། གལ་ཏེ་འགག་བཞིན་པ་ཡོད་པར་གྱུར་ན། དེ་དངོས་པོ་འགག་པའམ། མ་འགག་པའམ། འགག་བཞིན་པའི་ཡིན་ གྲང་ན།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མི་འཐད་དོ།

对于所说的'住的住'，当解释如下：住不应以其他住，也不应以自身而住。住不应由其他住而住，住也不应由住自身而住。为什么呢？就像生不能由自身和他者所生一样。如所说：'此生若未生，如何生自身？若已生而生，生时何所生？'同样地，住也是由未住而住自身呢？还是由住而住自身呢？首先，未住不能住自身。为什么呢？因为不存在，如此未住则住不合理。不存在者如何能住自身？如果能住的话，兔角也能住自身，但这是不被承认的。因此，未住不能住自身。
已住也不能住自身。为什么呢？因为已经是住的缘故，已住何需再住？因此，已住也不能住自身。不能住的怎么能成为住呢？如此，首先住自身不能由住自身而住。
为什么住不应由其他住而住呢？如所说：'若由他生生，则成无穷尽。若无生而生，一切皆应生。'同样地，住是由其他住而住呢？还是无其他住而住呢？首先，住不由其他住而住。如果住由其他住而住，那么就会成为无穷，因为那个也需要由其他而住，那个又需要由其他而住，如此无尽，这是不被承认的。因此，住不应由其他住而住。
如果认为住不需要其他住而住，对此应当解释：如果其他能住不需要其他住而住，那么一切也都应该不需要其他住而住。说住能使他物住这样的无意义分别有何用？或者应当说明为什么住自身不需要其他住而住，而其他事物却不能不需要其他住而住的区别理由，但这也做不到，因此住不由其他住而住。
不能住的也不是住，因此住也不存在。这里有人说：灭是存在的，而且灭对未生和不住的事物不合理，所以生和住也是成立的。回答：如果有正在灭，那是已灭的事物在灭呢？还是未灭的事物在灭呢？还是正在灭的事物在灭呢？所有这些都不合理。

།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར། འགགས་པ་འགག་པར་མི་བྱེད་དེ། །མ་འགགས་པ་ཡང་འགག་མི་བྱེད། །འགག་བཞིན་པ་ཡང་དེ་བཞིན་མིན། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་འགགས་པ་ནི་འགག་པར་མི་བྱེད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མེད་པ་ལ་ཅི་ཞིག་འགག་པར་འགྱུར། །མ་འགགས་པ་ཡང་འགག་པར་མི་བྱེད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འགགས་པ་དང་མ་འགགས་པ་གཉིས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འགག་བཞིན་པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་འགག་པར་མི་བྱེད་དེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཇི་སྐད་དུ། སྐྱེ་བཞིན་པ སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་སྨྲས་པ་དེ་བཞིན་ཏེ།དེས་ན་འགགས་པ་དང་། མ་འགགས་པ་མ་གཏོགས་པར་འགག་བཞིན་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་དང་། འགག་པ་གཉིས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་དང་། འགག་བཞིན་པ་གཉིས་སུ་ཐལ་བར་ཡང་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་འགག་བཞིན་པ་ འགག་པར་མི་བྱེད་དོ།།ཡང་གཞན་ཡང་། འདི་ལ་འགག་བཞིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཅུང་ཟད་ནི་འགགས་ཅུང་ཟད་ནི་མ་འགགས་པའམ། ཡང་ན་དེ་ལ་གཞན་འགགས་པའམ། མ་འགགས་པ་ཞིག་ཡིན་གྲང་ན། དེ་ལ་གལ་ཏེ་འགགས་པ་དང་མ་འགགས་པ་དེ་འགག་ པས་དེ་འགོག་པར་བྱེད་ན་ནི་རེ་ཞིག་དེའི་ཅུང་ཟད་འགག་པ་དེས་ནི་བཀག་པ་མ་ཡིན་ལ།འགག་པ་དེ་འགག་བཞིན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་འགགས་ན་འགག་བཞིན་པ་མ་ཡིན་ཞིང་འགག་བཞིན་པ་འགོག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ཅུང་ཟད་ འགགས་པ་དེ་འགག་པ་མེད་པ་ཁོ་ནར་འགགས་ན་ནི་དེའི་ལྷག་མ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་འགག་པ་མེད་པ་ཁོ་ནར་འགག་པར་འགྱུར་བར་ངེས་སོ།།ཡང་ན་དེའི་གང་ཅུང་ཟད་ནི་འགག་པ་མེད་པ་ཁོ་ནར་འགགས་ལ། ཅུང་ཟད་ནི་འགགས་པས་འགག་པར་བྱེད་པ་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད་པ་བརྗོད་དགོས་ སོ།།ཅི་སྟེ་དེའི་གང་དུ་ཅུང་ཟད་འགགས་པ་དེ་ཡང་འགག་པ་ཁོ་ནར་བཀག་པ་ནི་དེ་ལྟ་ན་མ་འགགས་པ་འགགས་པས་འགག་པར་བྱེད་ཀྱི་འགག་བཞིན་པ་འགག་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་། དེའི་ཕྱིར་ཅུང་ཟད་འགགས་པ་དེ་ནི་འགགས་པས་འགག་པར་མི་བྱེད་དེ། འགགས་ ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེས་ན། དེའི་ལྷག་མ་མ་འགགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་འགགས་པས་འགག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་འགག་བཞིན་པ་འགག་པར་བྱེད་དོ། །ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ཉམས་པར་གྱུར་ཏོ། །ཅི་སྟེ་དེའི་གང་ཅུང་ཟད་འགགས་པས་འགག་པར་བྱེད་ན་ནི་དེ་ ལ་འགག་པ་གཉིས་ཀྱིས་བྱས་པའི་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་མི་འགྱུར་ཏེ།འགག་པ་ཟིན་པ་དེ་ལ་ནི་ཡང་འགག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བྱ་བ་འགའ་ཡང་རྩོམ་པར་མི་བྱེད་པར་དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་ཡང་འགག་པར་མི་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་འགག་བཞིན་པ་འགག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ ཡང་སྙིང་པོ་མེད་པ་ལ་བློས་སྙིང་པོར་བཟུང་བར་ཟད་དེ་གྱི་ནའོ།།ཡང་གཞན་ཡང་། མ་སྐྱེས་གང་ཞིག་འགག་པར་བྱེད། །གང་གི་ཚེ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་སྐྱེ་བ་མེད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་སྔར་བསྟན་ཟིན་པ་དེའི་ཕྱིར་མ་སྐྱེས་པ་གཞན་གང་ཞིག་འགག་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་དང་། དེ་ལྟ་བས་ན་འགག་ པ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ཡང་གཞན་ཡང་། འགག་པ་ནི་གནས་པའམ། མ་གནས་པ་ལ་བརྟག་གྲང་ན། དེ་ནི་གཉི་ག་ལ་ཡང་མི་རུང་སྟེ། དེ་ལ། རེ་ཞིག་དངོས་པོ་གནས་པ་ལ། །འགག་པ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །གནས་པའི་བྱ་བ་སྐྱེས་པ་ལ་གནས་པ་དང་མི་མཐུན་པའི་འགག་ པ་མི་འཐད་དེ།གནས་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་གྲགས་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་མི་གནས་པ་ལ་འགག་པ་ཡོད་པས་ཉེས་པ་མེད་དོ། །ཞེ་ན། དངོས་པོ་མི་གནས་པ་ལ་ཡང་། །འགག་པ་མི་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །མི་གནས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་འགགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ དགོངས་སོ།

为什么呢？如是：已灭不能灭，未灭亦不灭，正灭亦复然。对此，首先已灭者不能灭，为什么呢？因为不存在，对于不存在者何能灭？未灭者亦不能灭，为什么呢？因为已灭与未灭二者相违故。正在灭者亦如是不能灭，如何呢？如同所说'正生者不能生'一样。因此，除了已灭和未灭外，正在灭者不可能存在，并且会导致有两个灭和两个正在灭的过失，所以正在灭者不能灭。
复次，此中所谓正在灭者，是指其中一部分已灭一部分未灭，或者其中一部分是已灭或未灭。若其中已灭和未灭者以灭而灭，则其中已灭的部分并非已被遮止，而且那个灭并非正在灭。为什么呢？因为说它已灭就不是正在灭，却说正在灭者能灭。若其中已灭的部分是无灭而灭，则其余部分也必定是无灭而灭。
或者，其中一部分是无灭而灭，一部分是以灭而灭，那么应说明有何差别。若其中已灭的部分也是以灭而灭，则是未灭者以灭而灭，而非正在灭者能灭。又，因此其中已灭的部分不能以灭而灭，因为已经灭了。因此，其余未灭的部分以灭而灭，这样'正在灭者能灭'的说法就被破除了。
若其中一部分以灭而灭，则应有两个灭所作的差别，但实际并非如此。对已灭者，不会为了再次灭而有任何作为，因此它不会再灭。所以，'正在灭者能灭'这种说法只是对无实质的事物妄执为有实质罢了。
复次，未生者何能灭？当无少许生时，如前已说，未生者何能灭？因此，灭亦不存在。
复次，灭是住或不住，二者皆不应理。对此，首先对于住的事物，灭是不应理的。对已生起住的作用者，与住相违的灭不应理，因为是住，这是众所周知的。若说对不住者有灭则无过失。对于不住的事物，灭亦不应理。因为不住，如同已灭一样。

།སྨྲས་པ། མངོན་སུམ་ལ་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་ཚིག་དོན་མེད་པ་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་དངོས་པོ་མ་འགགས་པར་གནས་པ་རྒྱུ་འགའ་ཞིག་ཁོ་ནས་འཇིག་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་གཞོན་ནུ་ཡན་ཆད་ཀྱི་མངོན་སུམ་དུ་ཡིན་པས། དེའི་ཕྱིར་འགག་པ་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ ན་ཡིན་ནོ།།བཤད་པ། དེ་ལྟ་བས་ན། འདི་ཡང་ཁྱོད་ཀྱི་བློའི་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་རིགས་ཏེ། གནས་སྐབས་དེ་ཡི་གནས་པ་ནི། །དེ་ཡིས་འགག་པ་ཉིད་མི་འགྱུར། །གནས་སྐབས་གཞན་གྱིས་གནས་སྐབས་ནི། །གཞན་གྱིས་འགག་པ་ཉིད་མི་འགྱུར། །དངོས་པོ་གནས་ སྐབས་གང་དུ་འཇུག་པར་རྟག་པར་དེའི་གནས་སྐབས་དེ་ནི་གནས་སྐབས་དེས་འགག་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གནས་སྐབས་དེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་འོ་མའི་གནས་སྐབས་ཉིད་ཀྱིས་འོ་མ་འགག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། འོ་མའི་གནས་སྐབས་ ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གནས་སྐབས་གཞན་གྱིས་ཀྱང་གནས་སྐབས་གཞན་འགག་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཞན་ནི་གནས་སྐབས་གཞན་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་ཞོའི་གནས་སྐབས་སུ་འོ་མའི་གནས་སྐབས་འགག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཞོའི་གནས་སྐབས་ན་ འོ་མའི་གནས་སྐབས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཅི་སྟེ་ཡོད་ན་ནི། འོ་མ་དང་ཞོ་གཉིས་ལྷན་ཅིག་ན་གནས་པ་དང་། ཞོ་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་འབྱུང་བར་ཡང་འགྱུར་བས་དེ་ནི་མི་འདོད་དེ། དེ་ལྟ་བས་ན་འགག་པ་མི་འཐད་པ་ཡང་བློའི་མངོན་སུམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འགག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཡང་མེད་པ་དེ་ ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།སྨྲས་པ། འགག་པ་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྔར་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་ཁྱོད་ཀྱིས་སྔར་དངོས་པོ་འགག་བཞིན་པ་ལ་སྐྱེ་བ་མི་འཐད་དོ་ཞེས་སྨྲས་པ་དེའི་ཕྱིར་འགག་པ་དེ་ཡོད་དེ། གང་གི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་སྐྱེ་བ་ དགག་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་ལྟར་མེད་པ་ནི་རྒྱུར་མི་འཐད་དོ། །བཤད་པ། ཅི་ཁྱོད་རི་མོའི་མེ་གསོད་པར་བྱེད་དམ། ཁྱོད་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་འགག་པ་འདོད་ཀོ། །གང་ཚེ་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི། །སྐྱེ་བ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་བ། །དེ་ཚེ་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི། ། འགག་པ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །གང་གི་ཚེ་ཁོ་བོས་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐྱེ་བ་མི་འཐད་དོ་ཞེས་སྨྲས་པ་དེའི་ཚེ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འགག་པ་ཡང་མི་འཐད་དོ་ཞེས་སྨྲས་པ་མ་ཡིན་ནམ། འདི་ལྟར་དངོས་པོར་སྐྱེས་ཤིང་མེད་པ་ལ་འགག་པ་ཡོད་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར། དེ་ལྟ བས་ན་སྐྱེ་བ་བཀག་པ་ཁོ་ནས་འགག་པ་མི་འཐད་པར་ཡང་རབ་ཏུ་བསྟེན་པ་ཡིན་ནོ།།ཡང་གཞན་ཡང་། འདི་ལ་གལ་ཏེ་རེ་ཞིག་འགག་པ་ཞིག་ཡོད་པར་གྱུར་ན། དེ་དངོས་པོ་ཡོད་པའམ། མེད་པ་བརྟག་གྲང་ན། དེ་ལ། རེ་ཞིག་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ལ། །འགག་པ་འཐད་པར་མི་ འགྱུར་རོ།།རེ་ཞིག་དངོས་པོ་ཡོད་པ་གནས་པ་ལ་ནི་འགག་པ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར། དངོས་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དག་།གཅིག་ཉིད་ན་ནི་འཐད་པ་མེད། །དངོས་པོ་ཡོད་པའི་ཡོད་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་ནི་དངོས་པོ་ཡོད་པའོ། །དངོས་པོ་འགགས་པའི་ མེད་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་སྟེ།དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ཕན་ཚུན་མི་མཐུན་པ་དེ་གཉིས་ཇི་ལྟར་གཅིག་པ་ཉིད་ནི་འཐད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན། དངོས་པོ་ཡོད་པ་ལ་འགག་པ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དངོས་པོ་མེད་པར་གྱུར་པ་ལའང་། །འགག་ པ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ།།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། མགོ་གཉིས་པ་ལ་ཇི་ལྟར་ནི། །བཅད་དུ་མེད་པ་དེ་བཞིན་ནོ། །མེད་པ་ལ་ཅི་ཞིག་འགག་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་མགོ་གཉིས་པ་མེད་པར་བཅད་པར་མི་ནུས་པ་བཞིན་ནོ།

说道：'现量不需要能立的语词，这是世间共许的。比如事物未灭而住，仅由某些因而灭，这是从少年以上都能现量了知的，因此灭是确实存在的。'
解释道：'因此，这也应当成为你的心识现量所了知的：某一状态的住，不会由该状态而灭；其他状态也不会由其他状态而灭。事物处于某一状态时，该状态不会由该状态而灭。为什么呢？因为该状态存在的缘故。比如，牛奶的状态不会由牛奶的状态而灭，因为牛奶的状态存在的缘故。'
其他状态也不会使其他状态灭。为什么呢？因为其他状态中不存在其他状态。比如，在酸奶状态中不会有牛奶状态的灭，因为在酸奶状态中没有牛奶状态。若有的话，牛奶和酸奶二者就会同时存在，酸奶也会无因而生，这是不合理的。因此，灭不成立也是心识现量所了知的，应当了知所谓的灭是完全不存在的。
说道：'灭是确实存在的。为什么呢？因为先前已经承许了。如你先前所说『正在灭的事物中生不合理』，因此灭是存在的，因为你否定了由此为因所生的生的缘故。如此，不存在的不能成为因。'
解释道：'你是要扑灭画中的火吗？你承许无生中有灭。当一切法的生不成立时，一切法的灭也不成立。当我说一切事物的生不成立时，难道不是也说了一切事物的灭也不成立吗？如此，对于未生而不存在的事物，怎么会有灭呢？因此，仅仅通过否定生，也已经确立了灭不成立。'
又复次，在此若有所谓的灭存在，那么应当观察它是存在的事物还是不存在的事物？对此，首先对于存在的事物，灭是不成立的。首先，对于存在的事物安住时，灭是不成立的。为什么呢？如此：'有和无二者，于一时不成立。'存在事物的有性即是存在事物，已灭事物的无性即是不存在事物，有和无二者相互矛盾，这二者怎么会成为一体呢？因此，对于存在的事物，灭是不成立的。
对于不存在的事物，灭也不成立。怎么说呢？'如同二头人，无法被砍断。'对于不存在的事物，有什么可灭的呢？就像不存在的双头人无法被砍断一样。

།འགག་པའི་འགག་པ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ལ་བཤད་པར་ བྱ་སྟེ།འགག་པ་འགག་པ་གཞན་དང་ནི། །དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་འགག་མི་རིགས། །འདི་ལ་གལ་ཏེ་འགག་པ་ལ་འགག་པ་ཞིག་ཡོད་པར་གྱུར་ན་དེ་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་དམ་རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་འགག་པར་འགྱུར་གྲང་ན། གཉི་གས་ཀྱང་འགག་པར་མི་རིགས་སོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བ་རང་དང་ནི། །གཞན་གྱིས་བསྐྱེད་པ་མ་ཡིན་བཞིན། །ཇི་སྐད་དུ། སྐྱེ་བ་འདི་ནི་མ་སྐྱེས་པས། །རང་གི་བདག་ཉིད་ཇི་ལྟར་སྐྱེད། །ཅི་སྟེ་སྐྱེད་པས་སྐྱེད་བྱེད་ན། །སྐྱེས་ན་ཅི་ཞིག་བསྐྱེད་དུ་ཡོད། །ཅེས་སྨྲས་པ་དེ་བཞིན་དུ་འགག་པ་ཡང་མ་འགགས་པས་རང་གི་བདག་ཉིད འགག་པར་བྱེད་དམ།འགགས་པས་རང་གི་བདག་ཉིད་འགག་པར་བྱེད་གྲང་ན། དེ་ལ་གལ་ཏེ་འགག་པ་མ་འགགས་པས་རང་གི་བདག་ཉིད་འགག་པར་བྱེད་པ་རྟོག་ན། དེ་ཇི་ལྟར་འཐད་པར་འགྱུར་ཏེ། གང་གི་ཚེ་མ་འགགས་པ་ནི་འགག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པས་མེད་པས་བདག་ཉིད་ མེད་པ་ཇི་ལྟར་འགག་པར་བྱེད།ཅི་སྟེ་འགག་པ་འགགས་པས་རང་གི་བདག་ཉིད་འགག་པར་བྱེད་པར་རྟོག་ན། དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་འཐད་པར་གྱུར་ཏེ། འགགས་པ་ལ་གང་འགག་པ་འགག་པར་འགྱུར་བའི་རང་གི་བདག་ཉིད་ཡང་འགག་པར་བྱ་བ་དེ་ཅི་ཡང་མེད་དོ། །དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་འགག་ པ་རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་འགག་པར་བྱེད་པར་མི་འཐད་དེ་།གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་མི་འཐད་དེ། ཇི་སྐད་དུ། གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་གཞན་ཞིག་གིས། །དེ་སྐྱེད་ཐུག་པ་མེད་པར་འགྱུར། །ཅི་སྟེ་སྐྱེ་བ་མེད་སྐྱེ་ན། །ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །ཞེས་སྨྲས་ པ་དེ་བཞིན་དུ་འགག་པ་ཡང་འགག་པ་གཞན་ཞིག་གིས་འགག་པར་བྱེད་དམ།འགག་པ་གཞན་མེད་པར་འགག་པར་བྱེད་གྲང་ན། དེ་ལ་གལ་ཏེ་འགག་པ་དེ་འགག་པ་གཞན་གྱིས་འགག་པར་བྱེད་ན་དེ་ལྟ་ན་ཐུག་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་གཞན་གྱིས་འགག་པར་བྱེད་ ཅིང་དེ་ཡང་གཞན་གྱིས་འགག་པར་བྱེད་དེ་མཐའ་མེད་པར་འགྱུར་བས་དེ་ནི་མི་འདོད་དེ་།དེ་ལྟ་བས་ན་འགག་པའི་འགག་པ་མི་འཐད་དོ། །ཅི་སྟེ་འགག་པ་དེ་འགག་པ་གཞན་མེད་པར་འགག་གོ་སྙམ་ན། དེ་ལ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ཅི་སྟེ་འགག་པ་མེད་འགགས་ན། །ཐམས་ ཅད་དེ་བཞིན་འགག་པར་འགྱུར།།ཇི་ལྟར་འགག་པ་དེ་འགག་པ་གཞན་མེད་པར་འགགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་འགག་པ་གཞན་མེད་པར་འགག་པར་འགྱུར་ཏེ། འགགས་པས་གཞན་འགག་པར་བྱེད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་མེད་པའི་རྟོག་པ་འདིས་ཅི་བྱ། ཡང་ན་ འདི་ལྟར་འགག་པ་ཉིད་ནི་འགག་པ་གཞན་མེད་པར་འགག་པ་ལ་དངོས་པོ་གཞན་དག་ནི་འགག་པ་མེད་པར་མི་འགག་གོ།།ཞེས་ཁྱད་པར་གྱི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པར་བྱ་དགོས་ན་མི་བྱེད་པས་དེའི་ཕྱིར་འགག་པ་ནི་འགག་པ་གཞན་གྱིས་འགག་པར་མི་འཐད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་ དེ་ལྟར་བརྟགས་ན་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་པ་དག་ཇི་ལྟར་ཡང་མི་འཐད་དེ་།མི་འཐད་ན་ཇི་ལྟར་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་འགྱུར། དེ་ལྟ་བས་ན། སྐྱེ་བ་དང་། གནས་པ་དང་། འཇིག་པ་དག་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་རྟོག་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ། ། སྨྲས་པ། འདུས་བྱས་ཀྱི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དེ་དག་མི་རུང་དུ་ཟིན་ཀྱང་རང་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཁོ་ནས་འདུས་བྱས་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་ལྐོག་ཤལ་དང་མཇུག་མ་དང་རྔོག་དང་རྨིག་པ་དང་རྭའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་བ་ལང་ཡོད་པ་ལྟ་བུའོ།

对于所说的'灭的灭'，将作如下解释：灭法不应由其他灭法或自身而灭。如果灭法有一个灭，那么它应该是由他性还是自性而灭呢？两者都不合理。为什么呢？就像生不能由自身和他者所生一样。
如前所说：'此生既未生，如何生自身？若已生则生，有何可生者？'同样地，灭法是以未灭的自性来灭，还是以已灭的自性来灭呢？
如果认为是未灭的灭法使自身灭，这怎么合理呢？因为未灭时就不是灭法，不存在，那么不存在的自性如何能灭？如果认为是已灭的灭法使自身灭，这也怎么合理呢？已灭的法中，没有任何可以再灭的自性。
因此，首先灭法不能由自性而灭，由他性也不合理。如前所说：'若由他生生，则成无穷尽。若无生而生，一切应皆生。'同样地，灭法是由其他灭法而灭，还是无其他灭法而灭呢？
如果说那个灭法是由其他灭法而灭，那就会导致无穷过失，因为那个灭法还要由其他灭法灭，如此无穷。这是不可取的。因此，灭的灭是不合理的。
如果认为灭法不需要其他灭法而灭，对此解释道：'若无灭而灭，一切应皆灭。'就像那个灭法不需要其他灭法而灭一样，那么一切有为法也应不需要灭法而灭。既然如此，何必妄执'已灭者令他灭'这样的观念？
或者应当说明：为什么灭法本身不需要其他灭法而灭，而其他事物却不能无灭法而灭的区别理由。但既然做不到这点，所以灭法由其他灭法而灭是不合理的。
因此，经过如此观察，生、住、灭都不合理。若不合理，如何能成为有为法的相？所以说'生、住、灭是有为法的相'这只是分别念而已。
有人说：即使有为法的共相不成立，但通过各自的自相可以证明有为法的存在，就像通过垂胡、尾巴、肩峰、蹄和角的特征可以证明有牛的存在一样。

།བཤད་པ། ཅི་ཁྱོད་ལ་ལོག་རྟོག་མ་སྐྱེས་པར་ལེགས སོ་ཞེས་སྒྲོགས་སམ།ཁྱོད་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་པ་མེད་པ་ལ་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་སྟོན་པར་བྱེད་ཀོ། །སྐྱེས་དང་གནས་དང་འཇིག་པ་དག་།མ་གྲུབ་པར་ན་འདུས་བྱས་མེད། །འདི་ལྟར་སྐྱེས་པ་དག་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་པ་རབ་ཏུ་གྲུབ་ན་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱང་ རབ་ཏུ་གྲུབ་པར་འགྱུར་གྲང་ན།དེ་དག་རབ་ཏུ་མི་འགྲུབ་པས་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་པ་དག་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་མེད་ན་གང་གི་མཚན་ཉིད་དུ་འགྱུར། མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་མི་འཐད་དོ། །སྨྲས་པ། དངོས་པོ་རྣམས་མཚན་ཉིད་ཁོ་ན་ལས་རབ་ཏུ་ འགྲུབ་པར་མ་ངེས་ཀྱི།དངོས་པོ་རྣམས་ནི་གཉེན་པོ་ལས་ཀྱང་རབ་ཏུ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བས་འདུས་བྱས་ཀྱི་གཉེན་པོར་འདུས་མ་བྱས་ཡོད་པས་དེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་ཀྱང་རབ་ཏུ་འགྲུབ་པ་ཉིད་དོ། །བཤད་པ། ཅི་ཁྱོད་སྒྲོན་མེས་ཉི་མ་ཚོལ་ལམ། ཁྱོད་འདུས་མ་བྱས་ཀྱིས་ འདུས་བྱས་འགྲུབ་པར་འདོད་ཀོ།།འདུས་བྱས་རབ་ཏུ་མ་གྲུབ་པས། །འདུས་མ་བྱས་ནི་ཇི་ལྟར་འགྲུབ། །གལ་ཏེ་ཁྱོད་གཉེན་པོ་ལས་འགྲུབ་པར་སེམས་ན་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་གཉེན་པོ་འདུས་བྱས་ཏེ། མ་གྲུབ་པར་བསྟན་ཟིན་པས་ཇི་ལྟར་འདུས་བྱས་རབ་ཏུ་གྲུབ་ན་འདུས་མ་ བྱས་རབ་ཏུ་གྲུབ་པར་འགྱུར་བ་དང་།འདུས་མ་བྱས་ལས་འདུས་བྱས་རབ་ཏུ་འགྲུབ་པར་འདོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཇེ་སྨྲོས་ཤིག་།སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་ཁྱོད་ལ་སྐྱེ་བ་དང་། གནས་པ་དང་འཇིག་པ་དག་མེད་པ་ཡིན་ན་ནི་འདུས་བྱས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། ཀྱེ་མ་འདུ་བྱེད་ མི་རྟག་སྟེ།།སྐྱེ་ཞིང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ཇི་ལྟ་བུ། བཤད་པ། རྨི་ལམ་ཇི་བཞིན་སྒྱུ་མ་བཞིན། །དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་ཇི་བཞིན་དུ། །དེ་བཞིན་སྐྱེ་དང་དེ་བཞིན་གནས། །དེ་བཞིན་དུ་ནི་འཇིག་པ་གསུངས། །ཇི་ལྟར་རྨི་ལམ་མཐོང་བ་དང་། སྒྱུ་མ་བྱས་པ་དང་ དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་དག་སྐྱེས་པ་དང་གནས་པ་དང་ཞིག་པར་བརྗོད་ཀྱང་དེ་དག་ལ་སྐྱེས་པ་དང་།གནས་པ་དང་ཞིག་པ་ཅི་ཡང་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདུས་བྱས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་པ་དག་བཀའ་སྩལ་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་དེ་དག་ལ་སྐྱེ་བར་བྱེད་པ་དང་། གནས་པར་ བྱེད་པ་དང་།འཇིག་པར་བྱེད་པ་ཅི་ཡང་མེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་བདག་མེད་པའི་དཔེར་སྒྱུ་མ་དང་། བྲག་ཆ་དང་། གཟུགས་བརྙན་དང་། སྨིག་རྒྱུ་དང་། རྨི་ལམ་དང་། དབུ་བ་རྡོས་པ་དང་། ཆུའི་ཆུ་བུར་དང་། ཆུ་ཤིང་གི་སྡོང་པོ་ དག་བསྟན་ཏེ།འདི་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་དམ་མ་ནོར་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་འགའ་ཡང་མེད་ཀྱི། འདི་དག་ནི་སྤྲོས་པ་ཡང་མ་ཡིན། འདི་དག་ནི་བརྫུན་པའང་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཀྱང་གསུངས་སོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་བདག་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་དོན་ཏེ། བདག་ ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་འདུས་བྱས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་པའི་ཚིག་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པར་གྲུབ་བོ། །སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་པ་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བདུན་པའོ།། །།སྨྲས་པ། ཁྱོད་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་དང་། གནས་པ་ དང་།འཇིག་པ་བརྟག་པ་དེ་བྱས་པས་ཁོ་བོའི་ཡིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཉན་པ་ལ་འབབ་པར་བྱས་ཀྱིས། དེའི་ཕྱིར་ད་ནི་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་བརྟག་པར་བྱ་བའི་རིགས་སོ། །བཤད་པ། འདུན་པ་བཞིན་བྱའོ།

说道：'你没有产生邪见真是太好了'，你在无生、无住、无灭的情况下说明有为法的相。
若生住灭不成立，则无有为法。如此，若生住灭完全成立，则有为法也将完全成立。然而，由于它们完全不成立，因为生住灭不成立，所以无有为法，那又将成为什么之相？因为无相，所以有为法不合理。
有人说：诸法不一定仅从相而成立，诸法也可从对治而成立，因为有为法的对治是无为法，因为它存在的缘故，有为法也必定成立。
说道：你是要用灯寻找太阳吗？你想用无为法来成立有为法。
有为法既然不成立，无为法又怎能成立？如果你认为从对治而成立，无为法的对治是有为法，已经说明不成立，那么如何能在有为法成立时无为法成立，以及你所认为的从无为法成立有为法，这到底是怎么回事？
有人说：如果你说没有生住灭，那么就不会有有为法，然而经中说：'呜呼，诸行无常，是生灭法。'这又作何解释？
说道：如同梦境幻化，如同乾闼婆城，如是而生如是而住，如是而灭所说。如同见到梦境、变现幻术、乾闼婆城等，虽说有生有住有灭，但它们实际上毫无生住灭可言。同样，世尊虽然宣说有为法的生住灭，但是它们实际上毫无能生、能住、能灭。
同样，世尊为了说明诸行无我，以幻术、回声、影像、阳焰、梦境、泡沫、水泡、芭蕉树干为喻，于此既无真实性也无不错谬性，这些既非戏论，这些也是虚妄的。
所说'一切法无我'中的'无我'是指无自性的意思，因为'我'这个词是表示自性的词。因此，有为法的生住灭之说是在世俗谛中成立。
这是观察生住灭的第七品。
有人说：你观察了生住灭之后，使我的心趋向于听闻空性，因此现在应当观察作者与业。
说道：如你所愿。

།སྨྲས་པ། འདི་ལ་ཐམས་ཅད་དུ་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཡང་བསྟན། དེའི་འབྲས་བུ་ ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་།མི་འོང་བ་ཡང་བསྟན། དེ་བཞིན་དུ་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་བྱེད་པ་པོ་ཡང་བསྟན། དེ་ཉིད་ཀྱང་དེའི་འབྲས་བུ་ཟབ་པོར་བསྟན་ཏེ། བྱེད་པ་པོ་མེད་ན་ཡང་ལས་མི་འཐད་ལ། ལས་མེད་ན་ཡང་འབྲས་བུ་མི་འཐད་དོ། །དེ་ལྟར་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་ཡོད་པས་དེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དངོས་ པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རབ་ཏུ་འགྲུབ་པ་འཐད་དོ།།བཤད་པ། གལ་ཏེ་བྱེད་པ་པོ་ཞིག་ལས་བྱེད་པར་གྱུར་ན་དེ་ཡིན་པར་འགྱུར་བའམ། མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཞིག་བྱེད་པར་འགྱུར་ཞིང་། ལས་ཀྱང་ཡིན་པར་གྱུར་པའམ། མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཞིག་བྱ་བར་འགྱུར་གྲང་ན། དེ་ལ། བྱེད་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་དེ་། ། ལས་སུ་གྱུར་པ་མི་བྱེད་དོ། །བྱེད་པོ་མ་ཡིན་གྱུར་པ་ཡང་། །ལས་སུ་མ་གྱུར་མི་བྱེད་དོ། །བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ནི། ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་དོ། །བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡང་ལས་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར། ཡིན་པར་གྱུར་ལ་བྱ་བ་མེད། །ལས ཀྱང་བྱེད་པ་མེད་པར་འགྱུར།།ཡིན་པར་གྱུར་ལ་བྱ་བ་མེད། །བྱེད་པ་པོ་ཡང་ལས་མེད་འགྱུར། །འདི་ལ་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ཁོ་ནས་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་བྱེད་པ་པོ་ཁོ་ན་ནི་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་གྱི། མི་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་བྱེད་པ་པོ་གང་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་དེ་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་ པར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་དེ་ལ་ནི་ཡང་གང་གིས་ལས་བྱེད་དོ། །ཞེས་བྱ་བའི་བྱ་བ་གཞན་མེད་དོ། །ཅི་སྟེ་ཡོད་ན་ནི་བྱ་བ་གཉིས་སུ་འགྱུར་ཏེ། བྱེད་པ་པོ་གཅིག་ལ་བྱ་བ་གཉིས་ནི་མེད་དོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། ལས་ཀྱང་བྱེད་པོ་མེད་པར་འགྱུར། །བྱེད་པ་པོ་གཞན་ཅི་ཡང་མི་ བྱེད་པ་དེ་ལ་ལས་ཡོད་པར་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཡང་བྱེད་པ་པོ་མེད་པར་འགྱུར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བྱེད་པ་པོ་ལས་བྱེད་ན་ལས་དེའི་བྱེད་པ་པོར་འགྱུར་ཞིང་། བྱེད་པ་པོ་བྱེད་པ་དེས་ཀྱང་ལས་དེ་བྱེད་པ་པོ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ན་བྱ་བ་དང་བྲལ་ན་བྱེད་པ་པོ་ལས་དེ་མི་བྱེད་པའི་ ཕྱིར་ཏེ།དེ་ལྟ་བས་ན་ལས་དེ་བྱེད་པ་པོ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལ་བྱ་བ་མེད་དེ། འདི་ལ་ཡང་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ཁོ་ན་ལས་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་བྱ་བ་ཁོ་ན་ལས་ཡིན་གྱི། མི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ལས་གང་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་དེ་ལས་ཡིན་ པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་སྟེ།ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་དེ་ལ་ནི། གང་གིས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བའི་བྱ་བ་གཞན་མེད་དོ། །ཅི་སྟེ་ཡོད་ན་ནི། བྱ་བ་གཉིས་སུ་འགྱུར་ཏེ། ལས་གཅིག་ལ་བྱ་བ་གཉིས་ནི་མེད་དོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། བྱེད་པ་པོ་ཡང་ལས་མེད་གྱུར་། །ལས་མི་བྱ་བ་དེ་ལ་བྱེད་པ་པོ་ཡོད་པར་ ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཡང་ལས་མེད་པར་འགྱུར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བྱེད་པ་པོའི་བྱ་བ་ཡིན་ན་བྱེད་པ་པོ་དེའི་ལས་སུ་འགྱུར་ཞིང་། ལས་བྱ་བ་དེས་ཀྱང་བྱེད་པ་པོ་དེ་ལས་དང་བཅས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ན་བྱ་བ་དང་བྲལ་ན་ལས་དེ་བྱེད་པ་པོའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་བྱེད་པ་ པོ་དེ་ལས་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ལས་ཀྱང་བྱེད་པ་པོ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ལ། བྱེད་པ་པོ་ཡང་ལས་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་ཡིན་པ་མི་བྱེད་དོ། །བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡང་ལས་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་དོ།

说道：在此处，既阐述了善业与不善业，也阐述了其悦意与不悦意的果报。同样地，也阐述了造作善业与不善业的作者，并深入阐述了其果报。若无作者则业不合理，若无业则果报也不合理。如此，由于有作者和业的缘故，一切事物皆得以成立是合理的。
解释道：如果作者造作某业，那么他是已成为作者而造作，还是未成为作者而造作？业也是已成为业而被造作，还是未成为业而被造作？对此：已成为作者者，不造作已成为业者；未成为作者者，也不造作未成为业者。已成为作者者不造作已成为业者，未成为作者者也不造作未成为业者。
为什么呢？因为：已成者无所作，业也将无作者；已成者无所作，作者也将无业。此中唯有具有作用者才成为作者，因为唯有造作者才是作者，不造作者则不是。因此，凡是具有作用的作者即称为'已成为作者者'，对于该已成为作者者，就不存在'以何造业'的其他作用。若有的话就会成为两种作用，而一个作者不可能有两种作用。
另外，业也将无作者。对于完全不造作的其他作者，若推测其有业，则业也将无作者。为什么呢？因为若作者造业，则彼为该业之作者，而作者之造作也使该业具有作者，然而若离开作用，作者就不造作该业，因此该业将成为无作者。
同样地，已成为业者无所作，此中也唯有具有作用者才成为业，因为唯有所作才是业，非所作则不是。因此，凡是具有作用的业即称为'已成为业者'，对于该已成为业者，就不存在'以何为作用'的其他作用。若有的话就会成为两种作用，而一个业不可能有两种作用。
另外，作者也将无业。对于不造作的业，若推测其有作者，则作者也将无业。为什么呢？因为若是作者的作用则成为该作者之业，而业的作用也使该作者具有业，然而若离开作用，该业就不是作者的作用，因此该作者将成为无业。
因此，由于无作用，业将成为无作者，作者也将成为无业，所以已成为作者者不造作已成为业者，未成为作者者也不造作未成为业者。

། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་བྱེད་པོར་མ་གྱུར་པ། །ལས་སུ་མ་གྱུར་བྱེད་ན་ནི། །ལས་ལ་རྒྱུ་མེད་ཐལ་བར་འགྱུར། །བྱེད་པ་པོ་ཡང་རྒྱུ་མེད་འགྱུར། །བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་དག་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དག་བྱ་བ་དང་བྲལ་བ་དག་གོ། །དེ་ལ་གལ་ཏེ་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར པ་བྱ་བ་དང་བྲལ་བ་ལས་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བྱ་བ་དང་བྲལ་བ་བྱེད་ན་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་རྒྱུ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་བྱེད་པ་པོ་བྱ་བ་དང་ལྡན་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་ཡིན་ལ། ལས་ཀྱང་ལས་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་དག་ མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བྱ་བ་དང་བྲལ་བ་ཡོངས་སུ་རྟོག་ན་རྒྱུ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་འགའ་ཡང་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་ལ་གང་ཡང་ལས་མ་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་ན་འདི་ནི་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་ལས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དག་མི་སྲིད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་དག་མི་སྲིད་ ན་འདི་ནི་བསོད་ནམས་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།འདི་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་སྡིག་པ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ཀྱང་མི་འཐད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་དག་མི་འཐད་ན་འཆོལ་བའི་ཉེས་པ་ཆེན་པོར་འགྱུར་བས་དེའི་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་དེ་། ཡང་ན། རྒྱུ་མེད་ན་ནི་འབྲས་བུ་དང་། །རྒྱུ་ཡང་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །རྒྱུ་མེད་ན་འབྲས་བུ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་འཐད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། རྒྱུ་མེད་པ་ལ་འབྲས་བུ་ཇི་ལྟར་འཐད་པར་འགྱུར། ཅི་སྟེ་འཐད་ན་ནི་གློ་བུར་དུ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞིང་། རྩོམ་པ་ཐམས་ཅད་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཡང་འགྱུར བས་དེ་ནི་མི་འདོད་དེ།དེ་ལྟ་བས་ན་རྒྱུ་མེད་ན་འབྲས་བུ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །རྒྱུ་ཡང་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་མེད་ན་རྐྱེན་ཀྱང་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་འཐད་ཅེ་ན། དངོས་པོ་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ལ་རྐྱེན་ཀྱང་ཕན་འདོགས་པར་ བྱེད་པ་ཡིན་ན་རྒྱུ་མེད་ཅིང་དེ་ཉིད་མི་འབྱུང་ན་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱིས་གང་ལ་ཕན་འདོགས་པར་འགྱུར་རོ།།ཕན་འདོགས་པར་མི་བྱེད་ན་ནི་ཇི་ལྟར་རྐྱེན་རྣམས་སུ་འགྱུར། དེ་ལྟ་བས་ན་རྒྱུ་མེད་ན་འབྲས་བུ་ཡང་འཐད་པར་མི་འགྱུར་ལ། རྒྱུ་ཡང་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་མེད་ན་ནི་བྱ་བ་དང་། །བྱེད་པ་པོ་དང་བྱེད་ མི་རིགས།།དེ་མེད་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་མེད་ན་སྟེ། འབྲས་བུ་དེ་མེད་ན་བྱ་བ་དང་བྱེད་པ་པོ་དང་། བྱེད་པ་དག་ཀྱང་མི་རིགས་སོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འདི་ན་གཅད་པར་བྱ་བ་གཅོད་པ་ན་གཅོད་པ་པོས་གཅད་པས་གཅོད་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལ་གཅད་པར་བྱ་བ་འབྲས་བུ་ཡོད་ན་གཅད་པའི་བྱ་བ་ཡོད་ཅིང་གཅད་ པའི་བྱ་བའི་བྱེད་པ་པོ་གཅོད་པ་པོ་ཡང་ཡོད་ལ།གཅོད་པ་པོ་དེ་ཡང་གཅད་པའི་བྱེད་པས་གཅོད་པར་བྱེད་དེ། གཅད་པར་བྱ་བ་འབྲས་བུ་མེད་ན་གཞི་མེད་པ་ལ་གཅད་པའི་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་ཡོད་པར་འགྱུར། གཅད་པའི་བྱ་བ་མེད་ན་དེའི་བྱེད་པ་པོ་གཅོད་པ་པོ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། གཅོད་པ་པོ་མེད་ན་ གཅད་པའི་བྱེད་པ་ག་ལ་ཡོད།བྱ་བ་ལ་སོགས་མི་རིགས་ན། །ཆོས་དང་ཆོས་མིན་ཡོད་མ་ཡིན། །བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་མི་རིགས་པར་ཐལ་བར་གྱུར་ན་ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།

怎么说呢？如果作者未成为作者，作业未成为作业而做，则作业将成为无因，作者也将成为无因。所谓非作者和非作业，是指那些远离行为的。如果非作者即远离行为者去做非作业即远离行为的事，则作者和作业将成为无因。为什么呢？因为作者是由具有行为的因而产生的才是作者，作业也是作业。因此，如果思维非作者和非作业即远离行为者，将成为无因。其中，既不会有非作者，也不会有非作业，如此一来，'这是作者'、'这是作业'等说法将不存在。如果这些不存在，则'这是行善者'、'这不是'、'这是作恶者'、'这不是'等说法也将不合理。如果这些不合理，将产生混乱的大过失，因此非作者不会做非作业。
或者说，若无因则果，因也将不合理。无因则任何果都不合理，无因怎么会有果呢？如果合理的话，一切将突然产生，一切努力都将成为无意义，这是不可取的。因此，无因则任何果都不合理。'因也不合理'的意思是说无因则缘也不合理。这又怎么合理呢？对于从因产生的事物，缘也能起作用，如果无因且不产生，诸缘将对什么起作用呢？如果不起作用，怎么能成为诸缘呢？因此，无因则果不合理，因也不合理。
若无彼则行为、作者和作业不合理。'若无彼'是指若无彼，即若无果，则行为、作者和作业都不合理。怎么说呢？在此，当砍伐所砍之物时，砍伐者用砍伐而砍。其中，若有所砍之果，则有砍伐的行为，也有作为砍伐行为的作者即砍伐者，该砍伐者也用砍伐的作业而砍。若无所砍之果，则无基础上怎么会有砍伐的行为呢？若无砍伐的行为，其作者即砍伐者怎么会存在呢？若无砍伐者，怎么会有砍伐的作业呢？
若行为等不合理，则无有善法与非善法。若行为等成为不合理，则善法与非善法也将不存在。

།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལ་ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་ ཅན་དག་ནི་བྱེད་པ་པོ་དང་བྱ་བ་ལ་བརྟེན་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་ལྟ་བས་ན། བྱ་བ་དང་བྱེད་པ་པོ་དང་བྱེད་པ་དག་མི་རིགས་ན་དེ་དག་ལ་བརྟེན་པའི་ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་དང་ཆོས་མིན་མེད་ན་ནི། །དེ་ལས་བྱུང་བའི་འབྲས་བུ་མེད། །དེ་ལྟར་ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་ པ་དག་མེད་ན་ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་དེ་དག་ལས་བྱུང་བའི་འབྲས་བུ་ཡང་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ས་བོན་ལ་སོགས་པ་ལས་ལོ་ཏོག་སྐྱེ་བ་བཞིན་དུ་ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་དག་ལས་འབྲས་བུ་འགྲུབ་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་ རོ་།།ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་དེ་དག་མེད་དོ། །དེ་དག་མེད་པས་དེ་ལས་བྱུང་བའི་འབྲས་བུ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། འབྲས་བུ་མེད་ན་ཐར་པ་དང་། །མཐོ་རིས་འགྱུར་བའི་ལམ་མི་འཐད། །འབྲས་བུ་མེད་པར་ཐལ་བར་གྱུར་ན། །མཐོ་རིས་སུ་འགྱུར་བ་དང་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ལམ་ཡང་ མི་འཐད་པར་འགྱུར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མཐོ་རིས་དང་བྱང་གྲོལ་དག་ནི་ཆོས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་ལ་དེ་དག་འཐོབ་པའི་ཐབས་ནི་ལམ་ཡིན་ན་མཐོ་རིས་དང་བྱང་གྲོལ་ཞེས་བྱ་བ་འབྲས་བུ་དེ་དག་མེད་ན་ལམ་དེ་གང་གིས་འཐོབ་པའི་ཐབས་སུ་འགྱུར། བྱ་བ་དག་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་། །དོན་མེད་ཉིད་ དུ་ཐལ་བར་འགྱུར།།འབྲས་བུ་མེད་པས་མཐོ་རིས་དང་བྱང་གྲོལ་གྱི་ལམ་མི་འཐད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཡང་མ་ཟད་ཀྱི། འཇིག་རྟེན་ན་ཞིང་ལས་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ནི་འབྲས་ བུའི་དོན་དུ་བྱ་བ་དེ་དང་དེ་དག་རྩོམ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ན་འབྲས་བུ་དེ་དང་དེ་དག་མི་འཐད་ཅིང་འབྲས་བུ་མེད་ན་བྱ་བ་སྒྲུབ་པ་དག་དུབ་པའི་སྣོད་དུ་ཟད་པས་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་རྒྱུ་མེད་ན་ཉེས་པ་མང་པོ་དང་ཆེན་པོ་དག་ཏུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་ པར་འགྱུར་བས་ལས་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བྱེད་དོ།།ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཚིག་ངན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བྱེད་པར་སེམས་ན། དེ་ལ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། བྱེད་པ་པོར་གྱུར་མ་གྱུར་པ། །གྱུར་མ་གྱུར་དེ་མི་བྱེད་ དེ།།བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ནི་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་བྱ་བ་དང་མི་ལྡན་པའོ། །ལས་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡང་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་བྱ་བ་དང་མི་ལྡན་པའོ། །བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཡིན་དང་ མ་ཡིན་གྱུར་པ་ནི།།ཕན་ཚུན་འགལ་བས་ག་ལ་གཅིག་།གལ་ཏེ་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་དེ་ལྟ་བུ་དག་སྲིད་པར་གྱུར་ན་ནི་བྱེད་པ་པོ་དེ་ལས་དེ་བྱེད་པར་ཡང་འགྱུར་གྲང་ན། ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ནི་ཕན་ཚུན་འགལ་བ་ཡིན་པས། གཅིག་ན་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་དང་། གཉི་གའི་སྐྱོན་ཇི་སྐད་བསྟན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པ་དང་། མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་ཕྱོགས་མཐུན་པ་གསུམ་གྱིས་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་མི་འཐད་དེ། བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་པ་དང་། བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར པ་ལས་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་པ་དང་།བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པ་དང་། མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་ཡིན་པ་དང་། མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་དོ།

为什么呢？在此，法与非法的身语意业差别，是依赖作者和作业而成立，因此，如果作业、作者和作用不合理，则依赖于它们的法与非法也不存在。
若无法与非法，则无从其所生之果。如是，若无法与非法，则从法与非法所生之果也将成为不存在。
为什么呢？因为如同从种子等生长庄稼一样，认为从法与非法中成就果报。由于作业等不合理的缘故，法与非法不存在。它们既然不存在，从其所生之果又怎么会存在呢？
若无果报，则解脱与善趣之道不合理。若果报成为不存在，则善趣和解脱之道也将成为不合理。
为什么呢？善趣和解脱是法的果报，而道是获得它们的方法，如果没有所谓善趣和解脱这些果报，那么这道又怎能成为获得它们的方法呢？
一切诸作业，将成无意义。不仅仅是因为无果报而导致善趣和解脱之道不合理，而且世间的农耕等一切作业也将成为无意义。
因为世间是为了果报而开始这些作业，如果这些果报不合理且无果报，则完成作业只是徒劳之事，将成为无意义。
因此如是，若无因则将成为诸多大过失，所以说'非作者所作非业'这样的说法是极其恶劣的言论。
对此若想：作者与非作者造作业与非业，对此解释道：已成未成作者，不造已成未成业。
作者与非作者是指具有作业和不具有作业。业与非业也是指具有作业和不具有作业。作者与非作者不造作业与非业。
为什么呢？已成与未成，互相矛盾岂能一？若这样的作者和业存在，则该作者或可造作该业，但已成和未成是互相矛盾的，怎么可能同时存在呢？
因此，由于不可能存在，以及将导致前述两种过失，作者与非作者不造作。如是，首先以三种相同方面说明作者和业不合理：作者不造作业，非作者不造非业，作者与非作者不造作业与非业。

།མི་མཐུན་པས་ཀྱང་མི་འཐད་དེ། །འདི་ལྟར། བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་དག་ནི། །གྱུར་པ་མ་གྱུར་མི་བྱེད་དོ། །མ་གྱུར་པ་ ཡང་གྱུར་མི་བྱེད་།།རེ་ཞིག་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས། མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་དོ། །བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར། འདིར་ཡང་སྐྱོན་དེར་ཐལ་བར་འགྱུར། །བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་དག་ཡོངས་སུ་རྟོག་ན་འདིར་ཡང་གང་གི་ ཕྱིར་སྔར་བསྟན་པའི་སྐྱོན་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལ་བྱ་བ་མེད་པ་དང་།ལས་ལ་བྱེད་པ་པོ་མེད་པ་དང་། ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལ་བྱ་བ་མེད་པ་དང་། བྱེད་པ་པོ་ལས་མེད་པ་དང་། བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་དག་ལ་རྒྱུ་མེད་པར་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་མ་ཡིན་པར་ གྱུར་པ་མི་བྱེད་ལ་།བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་དོ། །བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་དག་ནི། །གྱུར་དང་བཅས་པ་མ་གྱུར་དང་། །གྱུར་མ་གྱུར་པ་མི་བྱེད་དེ། །བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་དང་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཏན་ཚིགས་གོང་དུ་བསྟན་ཕྱིར་རོ། །བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལ་བྱ་བ་མེད་པ་དང་། ལས་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལ་རྒྱུ་མེད་པ་དང་། ལས་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཕན་ཚུན་འགལ་བས་ག་ལ་གཅིག་ཅེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་དག་ནི། །མ་གྱུར་པ་ནི་གྱུར་བཅས་དང་། ། གྱུར་མ་གྱུར་པ་མི་བྱེད་དེ། །བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་དང་། ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཏན་ཚིགས་གོང་དུ་བསྟན་ཕྱིར་རོ། །བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་རྒྱུ་མེད་པ་བྱེད་། ལས་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལ་བྱ་བ་མེད་པ་དང་། ལས ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཕན་ཚུན་འགལ་བས་ག་ལ་གཅིག་ཅེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།།བྱེད་པ་པོར་གྱུར་མ་གྱུར་ནི། །ལས་སུ་གྱུར་དང་མ་གྱུར་པ། །མི་བྱེད། བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་དང་། མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདིར་ཡང་གཏན་ཚིགས་ནི། གོང་དུ་བསྟན་པས་ཤེས་པར་བྱ། །བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས། ཕན་ཚུན་འགལ་བས་ག་ལ་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་དང་། ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལ་བྱ་བ་མེད་པ་དང་། ལས་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལ་རྒྱུ་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན པ་དག་གིས་ཤེས་པར་བྱའོ།།དེ་ལྟར་ཕྱོགས་མི་མཐུན་པ་དྲུག་གིས་ཀྱང་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་མི་འཐད་དེ། ཡིན་པར་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་དང་། མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་པ་དང་། ཡིན་པར་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་དང་། ཡིན་པ་དང་མ་ ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་པ་དང་།མ་ཡིན་པར་གྱུར་པས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་དང་། ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་པ་དང་། ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་དང་། མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་དེ། དེ་ལྟ་བས་ན་བྱེད་པ་པོ་འདི་ལས་འདི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཇི་ལྟར་ ཡང་མི་འཐད་དོ།།སྨྲས་པ། བྱེད་པ་པོ་འདི་ལས་འདི་བྱེད་དོ་ཞེའམ། མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེས་ཁོ་བོ་ལ་ཅི་བྱ། ཡོད་ན་ནི་རེ་ཞིག་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་ཡོད་དོ།

不相符合也不合理。如是，作者与业，已成未成不能作。未成也不能作已成。暂且作者已成者，不作未成者。作者未成者不作已成者。为什么呢？如是，于此亦将成彼过失。若遍观察如是作者与业，于此亦因前说过失，已成作者无所作业，及业无作者，已成业无所作，作者无业，作者与业未成者无因，是故已成作者不作未成者，未成作者不作已成者。作者与业，已成及未成，已成未成不能作。已成作者不作未成者及已成未成者。为什么呢？因上已说理由。已成作者无所作业，及未成业无因，已成未成业互相矛盾岂能为一，故已说。作者与业，未成者及已成，已成未成不能作。未成作者不作已成者及已成未成者。为什么呢？因上已说理由。未成作者作无因业，未成业无所作，已成未成业互相矛盾岂能为一，故已说。已成未成作者，于已成未成业，不作。已成未成作者不作已成业及未成业。为什么呢？于此理由，亦当知上已说。已成未成作者互相矛盾岂能为一，及已成业无所作，未成业无因，如是已说当知。如是以六种不相符合，作者与业不合理，已成者不作未成者，未成者不作已成者，已成者不作未成者及已成未成者，未成者不作已成者及已成未成者，已成未成者不作已成者及未成者，是故作者作此业之说无论如何不合理。
问曰：作者作此业与否于我何干？若有则暂且有作者与业。

།བཤད་པ། ཅི་ཁྱོད་ཏིལ་མར་འདོད་ལ་དགོན་པའི་ཏིལ་ཀ་ཚོལ་ལམ། ཁྱོད་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་ཙམ་ གྱིས་དགའ་ཞིང་ཅི་ཡང་མི་བྱེད་པ་བྱེད་པོར་འདོད་ལ་མི་བྱ་བ་ལས་སུ་འདོད་ཀོ།།བྱ་བ་གཞན་མི་འཐད་པས་དེ་དག་ཡོད་པར་བརྟག་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་དུ་ངེས་ཏེ། དེ་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་ཅན་ནི་བྱེད་པ་པོ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་དེ་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་ཅན་ནི་ལས་ཀྱང་མ་ཡིན་པས་འདིར་གང་བདེན་པར་ གྱུར་པ་དེ་ཉིད་གཟུང་བར་བྱ་བའི་རིགས་པ་སྙམ།སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་བྱེད་པ་པོ་ཡང་མེད་ལ། ལས་ཀྱང་མེད་ན་ཁྱོད་ཀྱིས་རྒྱུ་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་གང་དག་བསྟན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཁྱོད་ལ་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བར་མི་འགྱུར་རམ། བཤད་པ། མི་འགྱུར་ ཏེ།ཁོ་བོ་ནི་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་དག་མེད་པ་ཉིད་དུ་མི་སྨྲའི། ཁོ་བོས་དེ་དག་གི་བྱ་བ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་དང་། མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པ་སྤངས་པ་དེ་བྱས་ཏེ། ཁོ་བོ་ནི་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་དག་བརྟེན་ནས་གདགས་པར་འདོད་དེ། དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། བྱེད་པོ་ལས་ལ་བརྟེན་བྱས་ ཤིང་།།ལས་ཀྱང་བྱེད་པོ་དེ་ཉིད་ལ། །བརྟེན་ནས་འབྱུང་བ་མ་གཏོགས་པར། །འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ནི་མ་མཐོང་ངོ་། །བྱེད་པ་པོ་ནི་ལས་ལ་བརྟེན་ཅིང་ལས་ལ་གནས། ལས་ལ་ལྟོས་ནས་བྱེད་པ་པོ་ཞེས་གདགས་ཤིང་བརྗོད་དོ། །དེའི་ལས་ཀྱང་བྱེད་པ་པོ་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་ཞིང་དེའི་ལས་ ཞེས་གདགས་ཤིང་བརྗོད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་གཉིས་ནི་ལྟོས་པ་ཅན་དུ་གདགས་པ་ཡིན་གྱི། ངོ་བོ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པ་དང་མ་གྲུབ་པ་མེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་དེ་གཉིས་ཡོད་པ་ཉིད་དང་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཁས་མ་བླངས་པས་དབུ་མའི་ལམ་དུ་གདགས་པ་ཡིན་ནོ། །གདགས་པ་དེ་མ་གཏོགས་པར་དེ་ གཉིས་འགྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་གཞན་མ་མཐོང་ངོ་།།དེ་བཞིན་ཉེར་ལེན་ཤེས་པར་བྱ། །ཉེར་ལེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོར་ལྟ་སྟེ། གང་ལ་དངོས་པོ་ཡོད་པ་དེ་ལ་བྱེད་པ་པོ་དུ་མ་ཡོད་པས་འདིར་ཉེ་བར་བླངས་པ་དང་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་གཟུང་བར་འདོད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་བྱེད་པ་པོ་ལ་བརྟེན་ ནས་གདགས་པ་དེ་བཞིན་དུ།ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཡང་ཉེ་བར་བླང་བ་ལ་བརྟེན་ནས་གདགས་སོ། །ཇི་ལྟར་ལས་བྱེད་པ་པོ་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་གདགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཉེ་བར་བླང་བ་ཡང་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་གདགས་ཏེ། དེ་གཉིས་ལ་ཡང་དེ་མ་གཏོགས་པར་འགྲུབ་པའི་ མཚན་ཉིད་མ་མཐོང་ངོ་།།དེ་ཡང་། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ལས་དང་བྱེད་པོ་བསལ་ཕྱིར་རོ། །བསལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཀག་པའོ། །ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་ཏེ། བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་དེ་དག་སྔར་རྣམ་པ་དུ་མར་གསལ་བར་བྱས་པས་དེ་དག་གསལ་བ་ཁོ་ནས་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དང་ཉེ་ བར་བླང་བ་དག་གིས་འགྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་གཞན་ཡང་བསལ་བར་ཤེས་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་ཇི་ལྟར་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་ལ་། བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད། བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་ པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་དེ།སྐྱོན་དུ་མར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཡང་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཉེ་བར་བླང་བ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཉེ་བར་ལེན་པར་མི་བྱེད། ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཉེ་བར་བླང་བ་མ་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཉེ་བར་ ལེན་པར་མི་བྱེད་དེ།སྐྱོན་དུ་མར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱོགས་མི་མཐུན་པ་དག་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ།

解释说：你是想要芝麻油却在寺院里寻找芝麻吗？你仅仅因为'作者'和'业'这样的名称而欢喜，却把什么都不做的称为作者，把不作为称为业吗？
因为其他行为不合理，所以确定探究它们的存在是毫无意义的。因为具有这样本性的既不是作者，具有这样本性的也不是业，所以在此应当执取真实的道理。
有人说：如果这样作者也不存在，业也不存在，那么你所说的无因过失不就都与你相关联了吗？
解释说：不会的。我并不是说作者和业完全不存在，而是我放弃了它们是行为或非行为的遍计，我认为作者和业是依缘而假立的。那又是如何呢？
作者依于业而立，业也依于彼作者，除此相依而起外，未见成立之因。作者依于业而住，依于业而假立称为作者。其业也依于彼作者而生，称为其业而假立。
因此，这二者是依缘假立的，并非以自性成立或不成立。因此，如是不承认这二者是存在或不存在，故是中道的假立。除此假立外，未见这二者成立的其他相。
应当如是了知取者。所谓取者是指实体，凡是有实体之处就有多个作者，在此应当理解所取和能取。
其中，如同依于作者而假立一样，能取者也依于所取而假立。如同业依于彼作者而假立一样，所取也依于彼能取者而假立。对于这二者也是除此之外未见成立的其他相。
那又是如何呢？因为已遮遣业和作者。'遮遣'是指否定。'因为'是表示理由，由于前面已经以多种方式明确说明了作者和业，仅仅通过明确这些，也应当知道能取者和所取的其他成立相也被遮遣了。
其中，如同已成为作者者不造作已成为业者，非作者不造作非业，既是作者又非作者者不造作既是业又非业者，因为会导致诸多过失。同样地，能取者是能取者时不取所取是所取者，非能取者不取非所取者，既是能取者又非能取者不取既是所取又非所取者，因为会导致诸多过失。对相违品也同样运用。

།བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་དག་གིས། །དངོས་པོ་ལྷག་མ་ཤེས་པར་བྱ། །བྱེད་པ་པོ་ལས་དག་དང་དངོས་པོ་ལྷག་མ་རྣམས་མཚུངས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཉེ་བར་ལེན་པ་ ལོགས་ཤིག་ཏུ་སྨོས་པ་ནི་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་།དོན་འོག་མ་དག་གི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལ་དངོས་པོ་ལྷག་མ་རྣམས་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དང་ཡན་ལག་དང་ཡན་ལག་ཅན་དང་། མེ་དང་བུད་ཤིང་དང་། ཡོན་ཏན་དང་ཡོན་ཏན་ཅན་དང་། མཚན་ཉིད་དང་། མཚན་ཉིད་ ཀྱི་གཞི་དང་།རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་དག་གོ། །དེ་རྒྱུ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་འབྲས་བུ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་སྐྱེད་། རྒྱུ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་སྐྱེད་། རྒྱུ་ཡིན་པ་དང་། མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་འབྲས་བུ་ཡིན་པ་དང་། མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་སྐྱེད་དེ། ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་ དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱ་ཞིང་།སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་ཇི་སྐད་སྨོས་པ་དག་ཀྱང་བསྟན་པར་བྱའོ། །རྒྱུ་ཡང་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ན་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལས་གཞན་པ་ནི་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པའོ། །འབྲས་བུ་ཡང་སྐྱེད་པར་བྱ་བ་ན་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལས་གཞན་ པ་ནི་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པའོ་།།དེ་བཞིན་དུ་ཡན་ལག་དང་ཡན་ལག་ཅན་དག་ལ་ཡང་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། ཡན་ལག་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡན་ལག་ཅན་ཡིན་པར་གྱུར་པ་དག་ལ་མི་འཇུག་།མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་དག་ལ་མི་འཇུག་།ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡང་ཡིན་ པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་དག་ལ་མི་འཇུག་གོ།།མེ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡང་བུད་ཤིང་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་སྲེག་།མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་སྲེག་།ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡང་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་སྲེག་གོ། །ཡོན་ཏན་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡང་ཡོན་ཏན་ ཅན་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལ་མི་འཇུག་།མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལ་མི་འཇུག་།ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡང་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལ་མི་འཇུག་གོ། །མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མཚོན་པར་མི་བྱེད། མ་ཡིན པར་གྱུར་པ་ཡང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མཚོན་པར་མི་བྱེད།ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡང་ཡིན་པ་དང་། མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མཚོན་པར་མི་བྱེད་དོ། །ཇི་ལྟར་བྱེད་པ་པོ་ལས་ལ་བརྟེན་ནས་གདགས་ལ། ལས་ཀྱང་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་གདགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་འབྲས་བུ་ཡང་རྒྱུ་ ལ་བརྟེན་ནས་གདགས་ལ།རྒྱུ་ཡང་འབྲས་བུ་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་གདགས་སོ། །ཡན་ལག་ཅན་ཡང་ཡན་ལག་ལ་བརྟེན་ནས་གདགས་ལ། ཡན་ལག་ཀྱང་ཡན་ལག་ཅན་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་གདགས་སོ། །མེ་ཡང་བུད་ཤིང་ལ་བརྟེན་ནས་གདགས་ལ། །བུད་ཤིང་ཡང་མེ་དེ་ཉིད་ལ་ བརྟེན་ནས་གདགས་སོ།།ཡོན་ཏན་ཅན་ཡང་ཡོན་ཏན་ལ་བརྟེན་ནས་གདགས་ལ། ཡོན་ཏན་ཡང་ཡོན་ཏན་ཅན་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་གདགས་སོ། །མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཡང་མཚན་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་གདགས་ལ། མཚན་ཉིད་ཀྱང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་གདགས་ སོ།།དེ་ལྟར་དེ་དག་ལ་ལྟོས་ཏེ་གདགས་པ་མ་གཏོགས་པར་རྣམ་པ་གཞན་གང་གིས་ཀྱང་དེ་དག་འགྲུབ་པར་མི་འཐད་དོ། །བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བརྒྱད་པའོ།། །།དབུ་མ་རྩ་བའི་འགྲེལ་པ་བུད་དྷ་པཱ་ལི་ཏ་། བམ་པོ་བཞི་པ། སྨྲས་པ། དེ་ བཞིན་ཉེར་ལེན་ཤེས་པར་བྱ།།ཞེས་གང་བཤད་པ་དེ་ལ་སྨྲ་བར་བྱ་སྟེ། ལྟ་དང་ཉན་ལ་སོགས་པ་དང་། །ཚོར་སོགས་དང་ཡང་དབང་བྱས་པ། །གང་གི་ཡིན་པ་དེ་དག་གི། །སྔ་རོལ་དེ་ཡོད་ཁ་ཅིག་སྨྲ། །ལྟ་དང་ཉན་ལ་སོགས་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟ་བ་དང་ཉན་པ་ལ་སོགས་པའོ།

应当以作者和业来了知其余事物。应当了知作者、业和其余事物是相等的。单独说取是因为它是主要的，也是为了后面的意义。其中其余事物是指因和果、支分和有支分、火和柴、功德和有功德、相和所相等诸如此类。
已成为因者不生已成为果者，非因者不生非果者，已成为因及非因者不生已成为果及非果者。对一切方面都应当如是配合，也应当说明如前所说的过失。因生果时称为已成为因，除此之外称为非因。果被生时称为已成为果，除此之外称为非果。
对支分和有支分也应当如是观察：已成为支分者不入于已成为有支分者，非支分者也不入于非有支分者，已成为支分及非支分者也不入于已成为有支分及非有支分者。已成为火者不烧已成为柴者，非火者也不烧非柴者，已成为火及非火者也不烧已成为柴及非柴者。
已成为功德者不入于已成为有功德者，非功德者也不入于非有功德者，已成为功德及非功德者也不入于已成为有功德及非有功德者。已成为相者不显已成为所相者，非相者也不显非所相者，已成为相及非相者也不显已成为所相及非所相者。
如同作者依于业而假立，业也依于作者而假立，如是果也依于因而假立，因也依于果而假立。有支分也依于支分而假立，支分也依于有支分而假立。火也依于柴而假立，柴也依于火而假立。有功德也依于功德而假立，功德也依于有功德而假立。所相也依于相而假立，相也依于所相而假立。
如是除了互相依待假立之外，以其他任何方式都不应理。这是观察作者和业的第八品。
《中论根本注释·佛护》卷四。有人说：如前所说'应知取'，对此应当说：'有人说有见闻等，以及受等诸根，在彼等之前已有其所属者。'见闻等是指见和闻等。

། ལྟ་བ་དང་ཉན་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གང་གི་ཉེ་བར་བླང་བ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་དེ་ལྟ་བ་དང་ཉན་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གི་སྔ་རོལ་ན་ཡོད་དོ་ཞེས་ཁ་ཅིག་དེ་སྐད་ཅེས་སྨྲའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། །ལྟ་ལ སོགས་པ་ཇི་ལྟར་འགྱུར།།དེ་ཕྱིར་དེ་དག་སྔ་རོལ་ན། །དངོས་པོ་གནས་པ་དེ་ཡོད་དེ་། །དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། །ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ཇི་ལྟར་ཉེ་བར་བླང་བ་ཡིན་པར་འགྱུར། དེའི་ཕྱིར་མི་འཐད་པས་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གི་སྔ་རོལ་ན་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གང་གི་ཉེ་བར་བླང་ བ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་གནས་པ་དེ་ཡོད་དོ།།ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དེ་ཡོད་ན་ཉེ་བར་བླང་བ་ཡང་ལྟོས་པས་གདགས་སུ་ཡོད་པ་ཡིན་ན་དེ་ལ་ཁྱོད་ཅི་ཟེར། བཤད་པ། ལྟ་དང་ཉན་ལ་སོགས་པ་དང་། །ཚོར་བ་ལ་སོགས་ཉིད་ཀྱི་ནི། །སྔ་རོལ་དངོས་པོ་གང་གནས་པ། །དེ་ནི་གང་གིས་གདགས་ པར་བྱ།།འདི་ལ་ལྟ་བ་དང་ཉན་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་ལྟ་བ་པོ་དང་། ཉན་པ་པོ་དང་། ཚོར་བ་པོ་ཞེས་དངོས་པོ་གདགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ན་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གི་སྔ་རོལ་ན་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གང་གི་ ཉེ་བར་བླང་བ་ཞེས་བརྗོད་པའི་དངོས་པོ་ཡོད་དོ།།ཞེས་བརྟག་པའི་དངོས་པོ་དེ་འདི་ལྟར་གནས་ཏེ། ཡོད་དོ་ཞེས་གང་གིས་གདགས་པར་བྱ། སྨྲས་པ། དེ་ནི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་མེད་པར་ཡང་རང་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་གྲུབ་པར་ཡོད་དོ། །བཤད་པ། ལྟ་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་ཡང་། །གལ་ ཏེ་དེ་ནི་གནས་གྱུར་ན།།དེ་མེད་པར་ཡང་དེ་དག་ནི། །ཡོད་པར་འགྱུར་བར་ཐེ་ཚོམ་མེད། །ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་མེད་པར་ཡང་གལ་ཏེ་དངོས་པོ་དེ་རང་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་གྲུབ་ཅིང་གནས་པ་ཡོད་དོ། །ཞེས་བརྗོད་ན། དངོས་པོ་དེ་མེད་པར་ཡང་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་རང་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་གྲུབ་ ཅིང་གནས་པ་ཡོད་པར་འགྱུར་བར་ཐེ་ཚོམ་མེད་དོ།།སྨྲས་པ། ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་དེ་མེད་པར་གནས་པར་གྱུར་ན་སྐྱོན་ཅི་ཡོད། བཤད་པ། ཐམས་ཅད་སྐྱོན་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་མེད་པའི་དངོས་པོ་གསལ་བར་བྱེད་པ་མེད་པར་གནས་པ་ མེད་པར་འགྱུར་བ་དང་།དེ་མེད་ན་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་གསལ་བར་བྱེད་པ་མེད་པར་གནས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་དག་ནི། ཅི་ཡིས་གང་ཞིག་གསལ་བར་བྱེད། །གང་གིས་ཅི་ཞིག་གསལ་བར་བྱེད། །ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཅི་ཞིག་པོ་དག་གིས་དངོས་པོ་གང་ཞིག་ ལྟ་བ་པོ་དང་ཉན་པ་པོ་དང་ཚོར་བ་པོ་དང་ཞེས་གསལ་བར་བྱེད་དེ།གསལ་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། མངོན་པར་བྱེད་པ་དང་། གཟུང་བར་བྱེད་པ་དང་། ཤེས་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དངོས་པོ་གང་ཞིག་པོས་ཀྱང་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཅི་ཞིག་པོ་དག་འདི་ནི་ལྟ་བའོ། །འདི་ནི་ཉན་པའོ། ། འདི་ནི་ཚོར་བའོ། །ཞེས་གསལ་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་གང་གི་ཕྱིར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་དངོས་པོ་གསལ་བར་བྱེད་པ་། དངོས་པོས་ཀྱང་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གསལ་བར་བྱེད་པ་དེའི་ཕྱིར། ཅི་མེད་གང་ཞིག་ག་ལ་ཡོད། །གང་མེད་ཅི་ཞིག་ག་ལ་ཡོད། །ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ ཅི་ཞིག་པོ་དག་མེད་ན་གསལ་བར་བྱེད་པ་མེད་པའི་དངོས་པོ་གང་ཞིག་པོ་གནས་པས་གནས་པར་འགྱུར་བ་ག་ལ་ཡོད།དངོས་པོ་གང་ཞིག་པོ་མེད་ན་ཡང་གསལ་བར་བྱེད་པ་མེད་པའི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཅི་ཞིག་པོ་དག་གནས་པར་འགྱུར་བ་ག་ལ་ཡོད་དེ། དེ་ལྟ་བས་ན། ལྟ་བ་ལ་སོགས་ པ་ཅི་ཞིག་པོ་དག་གི་སྔ་རོལ་ན་དངོས་པོ་གང་ཞིག་པོ་གནས་པ་མེད་དོ།

有人这样说道：诸如看、听等以及感受等，凡是作为其所取的事物，在那些看、听等以及感受等之前就已经存在。为什么这样说呢？若无事物，如何有看等？因此，在彼等之前，事物确实存在。若无事物，看等怎么能成为所取？因此不合理，所以在看等之前，作为看等所取的事物确实存在。
若有取者，所取也依赖而假立存在，对此你怎么说？回答：看和听等以及，感受等自身的，前际所住之事物，以何而假立？
对此，以看、听等以及感受等，假立为见者、闻者、感受者等事物，若说在看等和感受等之前，有所谓看等之所取的事物存在。如此观察的事物是这样存在的，以什么来假立为'有'？
有人说：即使没有看等，它也是自身成立而存在的。回答：若无看等诸法，若彼得安住，无彼诸法时，定有彼等存在。若说即使没有看等，事物也自身成立而安住存在，那么即使没有事物，看等诸法也自身成立而安住存在，这是毫无疑问的。
有人说：看等即使无彼而住又有何过？回答：一切都成过失。为什么呢？因为没有看等诸法的事物无法显现而住，若无彼，看等诸法也将无显现而住。因为：以何显何法？以何显何物？
是以什么看等来显现什么事物为见者、闻者、感受者？'显现'即是显示、执取、了知的意思。又以什么事物来显现什么看等，说'这是看'、'这是听'、'这是感受'？
如此，因为以看等显现事物，事物也显现看等，所以：无何有何物？无何有何法？若无看等诸法，无显现的事物如何能住？若无事物，无显现的看等诸法又如何能住？
因此，在看等之前并不存在任何事物。

།སྨྲས་པ། ལྟ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི། །སྔ་རོལ་གང་ཞིག་ཡོད་པ་མིན། །ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཅི་ཞིག་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྔ་རོལ་ན་དངོས་པོ་གང་ཞིག་པོ་ཡོད་དོ། །ཞེས་ནི་མི་སྨྲའི། འདི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་ ཅི་ཞིག་པོ་དག་རེ་རེའི་སྔ་རོལ་ན་དངོས་པོ་གང་ཞིག་པོ་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི།ལྟ་ལ་སོགས་པ་གཞན་དག་གིས། །གཞན་གྱི་ཚེ་ན་གསལ་བར་བྱེད། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྔ་རོལ་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་གྱི། ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་རེ་རེའི་སྔ་རོལ་ན་ཡོད་པ་ དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་གཞན་དང་གཞན་གྱིས་དུས་གཞན་གྱི་ཚེ་ན་ལྟ་བ་པོ་དང་ཉན་པ་པོ་དང་།ཚོར་བ་པོ་ཞེས་གསལ་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ནི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གི་སྔ་རོལ་ན་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། གསལ་བར་བྱེད་པ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །བཤད་པ། རང་ གི་བློ་གྲོས་ཡང་བར་སྟོན་པར་ཟད་དེ་གྱི་ན་ཞིག་སྨྲས་སོ།།ལྟ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི། །སྔ་རོལ་གལ་ཏེ་ཡོད་མིན་ན། །ལྟ་ལ་སོགས་པ་རེ་རེ་ཡི། །སྔ་རོལ་དེ་ནི་ཇི་ལྟར་ཡོད། །ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྔ་རོལ་ན་གལ་ཏེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་རེ་རེའི་སྔ་རོལ་ན་ ཡང་དེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་ངེས་སོ།།ཅི་སྟེ་རེ་རེའི་སྔ་རོལ་ན་ཡོད་ན་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྔ་རོལ་ན་ཡང་དེ་ཡོད་པར་གསལ་ལོ། །ཅི་སྟེ་དེ་གང་གི་ཚེ་ལྟ་བའི་སྔ་རོལ་ན་ཡོད་པ་དེའི་ཚེ་ན་ཉན་པ་ལ་སོགས་པ་དག་གི་སྔ་རོལ་ན་མེད་པ་ཡིན་ན་དེ་དག་གི་སྔ་རོལ་ན་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཇི་ལྟར་ཉན་པའི་ སྔ་རོལ་ན་མེད་པ་བཞིན་དུ་ལྟ་བ་སྤངས་ཏེ།ཉན་པའི་སྔ་རོལ་ན་ཡོད་པར་འགྱུར། དེ་ལྟ་བས་ན་རེ་རེའི་སྔ་རོལ་ན་ཡོད་ཀྱི། ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྔ་རོལ་ན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་གྱི་ནའོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། གལ་ཏེ་རེ་རེའི་སྔ་རོལ་ན། །ལྟ་པོ་དེ་ཉིད་ཉན་པོ་དེ། །ཚོར་བ་པོ་ཡང་དེ་ཉིད་འགྱུར། ། དེ་ནི་དེ་ལྟར་མི་རིགས་སོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་རེ་རེའི་སྔ་རོལ་ན་ཡོད་པར་གྱུར་ན་དེ་ལྟ་བ་པོ་ཡང་དེ་ཉིད་ཡིན་ལ། ཉན་པ་པོ་ཡང་དེ་ཉིད་ཡིན། ཚོར་བ་པོ་ཡང་དེ་ཉིད་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་དེ་ལྟར་ན་མི་རིགས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྐྱེས་བུ་སྐར་ཁུང་ཐ་དད་པར འགྲོ་བ་བཞིན་དུ་བདག་དབང་པོ་གཞན་དུ་འགྲོ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ།བདག་ནི་དབང་པོ་གཞན་གང་དུ་འགྲོ་བར་མི་འདོད་དོ། །ཅི་སྟེ་བདག་དབང་པོ་གཞན་དུ་འགྲོ་བར་ཐལ་བ་དེར་གྱུར་ན་མི་རུང་ངོ་སྙམ་པས་ལྟ་བ་པོ་ཡང་གཞན་ཉིད་ཡིན་ལ། ཉན་པ་པོ་ཡང་གཞན་ཉིད་ཡིན། ཚོར་བ་པོ་ ཡང་གཞན་ཉིད་ཡིན་པར་རྟོག་ན།དེ་ལ་ཡང་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་ལྟ་པོ་གཞན་ཉིད་ལ། །ཉན་པ་པོ་གཞན་ཚོར་གཞན་ན། །ལྟ་པོའི་ཚེ་ན་ཉན་པོ་ཡོད། །བདག་ཀྱང་མང་པོ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །གལ་ཏེ་ལྟ་བ་པོ་ཡང་གཞན་ཉིད་ཡིན་ལ། ཉན་པ་པོ་ཡང་གཞན་ཉིད་ཡིན། ཚོར་བ་པོ་ཡང་གཞན་ ཉིད་ཡིན་པར་གྱུར་ན་དེ་ལྟ་ན་ལྟ་བ་པོའི་ཚེ་ན་ཉན་པ་པོ་དང་ཚོར་བ་པོ་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གང་གི་ཚེ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་རེ་རེའི་སྔ་རོལ་ན་དེ་དག་ཡོད་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁོ་བོའི་ལྟ་བ་པོ་ཡང་གཞན་ཉིད་ཡིན་ལ། ཉན་པ་པོ་ཡང་གཞན་ཉིད་ཡིན། །ཚོར་བ་པོ་ཡང་གཞན་ ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བས།དེ་ལྟ་ན་བདག་ཀྱང་མང་པོ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཅི་སྟེ་གཞན་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ལ། ལྟ་བ་པོའི་ཚེ་ན་ཉན་པ་པོ་དང་། ཚོར་བ་པོ་མེད་ན་དེ་ལྟ་ན་ཡང་བདག་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་། བདག་མང་པོ་ཉིད་དུ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་དེ་ཡང་མི་འདོད་དོ།

说道：'一切见等的之前，并无任何存在。见等一切之前，并不说有任何事物存在。这见等各自之前，有某一事物存在，因此它是：由其他见等，在他时而显明。因为它不是存在于一切见等之前，而是存在于见等各自之前，所以它由其他见等，在其他时候显明为见者、闻者、感受者。因此，它既不是不存在于见等之前，也不是没有显明。'
解说：'仅是显示自己轻浮的智慧罢了，所以说了这些。若一切见等之前，若是不存在，见等各自之前，它如何存在？若一切见等之前不存在，则各自之前也必定不存在。若存在于各自之前，则显然也存在于一切之前。若它在见的之前存在时，在闻等之前不存在，那么如何能像不存在于闻之前一样，舍弃见而存在于闻之前？因此，说存在于各自之前而不存在于一切之前，这是轻率的。'
又说：'若在各自之前，见者即是闻者，也成为感受者，这是不合理的。若它存在于见等各自之前，则它既是见者，又是闻者，也是感受者，这样是不合理的。为什么呢？因为会导致如同人从一个窗户移动到另一个窗户那样，自我会转移到其他根门，而自我是不应该转移到其他根门的。'
若认为自我转移到其他根门不合适，而认为见者是另外一个，闻者是另外一个，感受者也是另外一个，对此也要说明：'若见者是另一个，闻者另一个，感受者又是另一个，则见者时有闻者，自我也将成为多数。若见者是另一个，闻者是另一个，感受者是另一个，那么在见者之时也会有闻者和感受者。为什么呢？因为承认它们存在于见等各自之前。说见者是另一个，闻者是另一个，感受者是另一个，这样自我就会成为多数。若是另一个，而见者之时没有闻者和感受者，那么自我就会成为无常，也会成为多数，这也是不能接受的。'

།དེ་ལྟ་བས་ ན་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་རེ་རེའི་སྔ་རོལ་ན་ཡོད་པ་དང་།ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་གཞན་དང་གཞན་གྱིས་གསལ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །སྨྲས་པ། ལྟ་ལ་སོགས་པ་དག་གི་སྔ་རོལ་ན་བདག་ཡོད་པ་ཉིད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལ་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་མཆེད་ དྲུག་ཅེས་གསུངས་ལ།གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་པོ་དག་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་འབྱུང་བའི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་འབྱུང་ལ། འབྱུང་བ་དེ་དག་ཀྱང་བདག་གི་ཉེ་བར་བླང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན། འབྱུང་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་འབྱུང་བས་གསལ་བར་བྱས་པའི་བདག་གནས་པ་ཡོད་ན་སྐྱེ་ མཆེད་དྲུག་འབྱུང་ཞིང་རིམ་གྱིས་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་འབྱུང་བས་དེས་ན་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གི་སྔ་རོལ་ན་དངོས་པོ་གནས་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་འཐད་དོ།།བཤད་པ། ལྟ་དང་ཉན་ལ་སོགས་པ་དང་། །ཚོར་བ་དག་ལ་སོགས་པ་ཡང་། །གང་ལས་འགྱུར་བའི་འབྱུང་དེ་ ལའང་།།དེ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ལྟ་དང་ཉན་ལ་སོགས་པ་དང་། །ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དག་རིམ་གྱིས་གང་དག་ལས་འགྱུར་བའི་འབྱུང་བ་དེ་དག་ལ་ཡང་ཁྱོད་ཀྱིས་བརྟགས་པའི་དངོས་པོ་དེ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འབྱུང་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འབྱུང་བ་ཉེ་བར་ ལེན་པ་པོ་དེ་ཡང་འབྱུང་བ་དག་གི་སྔ་རོལ་ན་གསལ་བར་བྱེད་པ་མེད་པས་མི་འཐད་དོ།།གང་འབྱུང་བ་དག་གི་སྔ་རོལ་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བ་དག་གི་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོར་འགྱུར། དེ་ལྟ་བས་ན་འབྱུང་བ་དག་ལ་ཡང་དེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གི་སྔ་རོལ་ན་ཡོད་ པར་ག་ལ་འགྱུར།སྨྲས་པ། ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གི་སྔ་རོལ་ན་དེ་ཡོད་ཀྱང་རུང་མེད་ཀྱང་རུང་སྟེ། ཡོད་ནི་རེ་ཞིག་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་ཡོད་དེ། ཁྱོད་ཀྱིས་སྔར། ཅི་མེད་གང་ཞིག་ག་ལ་ཡོད། །གང་མེད་ཅི་ཞིག་ག་ལ་ཡོད། །ཅེས་སྨྲས་པས། དེའི་ཕྱིར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ ཅི་ཞིག་པོ་དག་ཡོད་དོ།།གང་ཞིག་མེད་ན་ཅི་ཞིག་ཀྱང་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་ག་གང་གི་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་གང་ཞིག་པོ་དེ་ཡང་ཡོད་དོ། །བཤད་པ། གང་མེད་ཅི་ཞིག་ག་ལ་ཡོད། །ཅེས་བྱ་བ་དེས་དེའི་ལན་བཏབ་ཟིན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ལྟ་དང་ཉན་ལ་སོགས་པ་ དང་།།ཚོར་བ་དག་ལ་སོགས་པ་ཡང་། །གང་གི་ཡིན་པ་གལ་ཏེ་མེད། །དེ་དག་ཀྱང་ནི་ཡོད་མ་ཡིན། །ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཅི་ཞིག་པོ་དག་གི་སྔ་རོལ་ན་དངོས་པོ་གང་ཞིག་པོ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་སྔར་བསྟན་ཟིན་ཏོ།

因此，说在见等每一个之前存在，以及由其他见等来显现，这种说法是不合理的。
有人说：在见等之前确实有我存在。为什么呢？因为说'此处由名色缘生六处'，所谓色即是四大种，因此由大种缘生六处，而这些大种也是我所执取的。
因此，当有执取大种者、由大种所显现的我存在时，六处生起，并且渐次生起受等，所以说在见等之前有实体存在是合理的。
解释：见闻等以及受等，从何而生的大种中，彼亦是不存在的。见闻等以及受等渐次从何而生的那些大种中，你所观察的实体是不存在的。
为什么呢？因为是大种的执取者，而大种的执取者在大种之前无显现故不合理。若在大种之前不存在，如何成为大种的执取者？
因此，若连在大种中都不存在，怎么可能在见等之前存在？
有人说：无论在见等之前存在与否，见等确实是存在的。你先前说过：'若无彼者何有此？若无此者何有彼？'因此见等某者是存在的。
若无彼者则无此，因此彼某实体也是存在的。
解释：以'若无彼者何有此'已作了回答。怎样呢？见闻等以及受等，若无所属者，彼等亦不存在。如前所说，见等某者之前无实体某者存在。

།གང་མེད་ཅི་ཞིག་ག་ལ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་བསྟན་ཟིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ གལ་ཏེ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཅི་ཞིག་པོ་དག་རབ་ཏུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ཅིང་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གང་གི་ཡིན་པར་འགྱུར་བ་གང་ཞིག་པོ་དེ་ཉིད་མེད་ན།ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་རབ་ཏུ་འགྲུབ་པར་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ། གང་གི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པར་འགྱུར། དེ་ལྟ་བས་ན་དངོས་པོ་གང་ཞིག་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར། ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཅི་ཞིག་པོ་དག་ཀྱང་མེད་ལ། ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཅི་ཞིག་པོ་དག་མེད་ན་ཁྱོད་ཀྱི་དངོས་པོ་གང་ཞིག་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། སྨྲས་པ། ཅི་ཁྱོད་ཀྱི་དངོས་པོ་གང་ཞིག་པོ་མེད་པ་དེ་ཤིན་ཏུ་ངེས་པ་ཡིན་ནམ། བཤད་པ། གང་ཞིག་ལྟ་ལ་སོགས་པ་ཡི། །སྔ རོལ་ད་ལྟར་ཕྱི་ན་མེད།།དེ་ལ་ཡོད་དོ་མེད་དོ་ཞེས། །རྟོག་པ་དག་ནི་ལྡོག་པར་འགྱུར། །གང་ཞིག་པོ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གི་སྔ་རོལ་དང་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་དང་། ད་ལྟར་ལྷན་ཅིག་དང་། ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གི་ཕྱི་དུས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བཙལ་ན། དེ་འདིའོ་ཞེས་རང་གིས་ རབ་ཏུ་གྲུབ་པ་མེད་པ་དེ་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་ཡོད་དོ་མེད་དོ་ཞེས་གདགས་པའི་རྟོག་པ་དག་ལྡོག་པར་འགྱུར་ཏེ།རེ་ཞིག་རང་ཉིད་རབ་ཏུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཇི་སྐད་བརྗོད་པར་ནུས། ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་གསལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དེ་མེད་དོ་ཞེས་ཀྱང་ཇི་སྐད་བརྗོད་ པར་ནུས་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཡོད་དོ་མེད་དོ་ཞེས་རྟོག་པ་དག་མི་འཐད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་དག་བཞིན་དུ་ཉེ་བར་ལེན་པ་དེ་ཡང་གདགས་པར་ཟད་ཀྱི། དེ་མ་གཏོགས་པར་འགྲུབ་པ་གཞན་མི་འཐད་དོ། །ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དང་ཉེ་བར་བླང་བ་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་རབ་ཏུ་བྱེད་ པ་དགུ་པའོ།། །།སྨྲས་པ། མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་བཞིན་དུ། ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དང་ཉེ་བར་བླང་བ་དག་རབ་ཏུ་འགྲུབ་ཀྱི། བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་དག་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མི་འགྲུབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བཤད་པ། གལ་ཏེ་མེ་བུད་ཤིང་རབ་ཏུ་གྲུབ་ན་ནི་དེ་དག་ཀྱང་རབ་ཏུ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་གྲང་ན། གང་གི་ཚེ་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་དག་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མི་འགྲུབ་པ་དེའི་ཚེ་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དང་། ཉེ་བར་བླང་བ་དག་ཇི་ལྟར་རབ་ཏུ་འགྲུབ་པར་འགྱུར། གལ་ཏེ་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་གྲུབ་པར་གྱུར་ན། གཅིག་པ་ཉིད་དམ་གཞན་ཉིད་དུ་རབ་ཏུ་འགྲུབ པར་འགྱུར་གྲང་ན།གཉི་ག་ལྟར་ཡང་མི་འཐད་དོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། བུད་ཤིང་གང་དེ་མེ་ཡིན་ན། །བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་གཅིག་འགྱུར། །གལ་ཏེ་རེ་ཞིག་བུད་ཤིང་གང་ཁོ་ན་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་མེ་ཡིན་པར་རབ་ཏུ་རྟོག་ན། དེ་ལྟ་ན་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་མེ་ནི་ སྲེག་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་དག་མི་སྲིད་པར་འགྱུར་རོ།།ཅི་སྟེ་གཅིག་པ་ཉིད་ཡིན་ཡང་དེ་དག་སྲིད་ན་ནི་མེ་ནི་སྲེག་པར་བྱེད་པའོ། །བུད་ཤིང་ནི་བསྲེག་པར་བྱ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ཀྱང་སྲིད་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་མི་སྲིད་པས་དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་གཉིས་གཅིག་པ་ཉིད་མི་འཐད་དོ། །དེ་ལ་བུད་ཤིང་ ལས་མེ་གཞན་ཉིད་ཡིན་པར་སེམས་ན།དེ་ལ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་ཤིང་ལས་མེ་གཞན་ན། །ཤིང་མེད་པར་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་བུད་ཤིང་ལས་མེ་གཞན་ཉིད་ཡིན་པར་གྱུར་ན། བུད་ཤིང་མེད་ཅིང་བུད་ཤིང་མ་གཏོགས་པར་ཁོ་ནར་ཡང་མི་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། བུད་ཤིང་མེད་པར་མེ་འབྱུང་བས་དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ཉིད་གཞན་ཉིད་དུ་ཡང་མི་འཐད་དོ།

已经说明了'何处无有何物何处有'这个道理。因此，如果能成立见等诸法，而见等诸法所依之物不存在的话，见等诸法如何能成立？成为谁的见等？因此，由于无有任何事物的缘故，见等诸法也不存在，若见等诸法不存在，你所说的事物如何能存在？
问：你所说的事物不存在，这是否确定？答：若于见等诸法之前、当时、后时皆无，则于彼有无之分别当止息。若于见等诸法之前、与见等诸法同时、见等诸法之后等一切时中寻求，皆不能自性成立，则于彼处有无之分别当止息。首先因为自身不成立，如何能说它存在？又因为见等诸法能显现，如何能说它不存在？因此，对它有无的分别不应理。
因此，如同作者与业一样，取者也仅是假立，除此之外，不能成立其他。这是第九品'观取者与所取'。
有人说：如同火与薪一样，取者与所取是成立的，而不像作者与业那样不成立。答：如果火与薪成立，则彼等也应成立，然而当火与薪如同作者与业一样不成立时，取者与所取如何能成立？若火与薪以自性成立，则应成立为一体或异体，然而二者皆不应理。
为何？若薪即是火，则作者与业成为一体。如果认为薪即是火，则作者与业将成为一体，如此则不能说'火是能烧'等。若是一体而彼等成立，则'火是能烧者，薪是所烧者'等也应成立，然而并非如此，因此二者一体不应理。
若认为火与薪是异体，则应说：若火异于薪，则无薪亦应生。若火与薪是异体，则应该在无薪且离开薪的情况下也能生起，然而无薪时火不能生起，因此异体也不应理。

།ཡང་གཞན་ཡང་། རྟག་ཏུ་འབར་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །འབར་བྱེད་མེད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་། །རྩོམ་པ་དོན་མེད་ཉིད་དུ་འགྱུར། །དེ་ལྟར་ཡིན་ན་ལས་ཀྱང་མེད། །གལ་ཏེ་བུད་ཤིང་ལས་མེ་གཞན་ཉིད་ཡིན་པར གྱུར་ན་རྟག་ཏུ་འབར་ན་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ།འདི་ལྟར་འབར་བྱེད་མེད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་འབར་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འབར་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུའོ། །འབར་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མེད་པ་ནི་འབར་བྱེད་མེད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ། འབར་བར་བྱེད་པ་མེད་པ་ཁོ་ནར་མེ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།རྩོམ་པ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཡང་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ལས་མེད་པའི་མེར་ཡང་འགྱུར་ཏེ། མེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྲེག་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུའི་ལས་བསྟན་དུ་མེད་པར་ཡང་འགྱུར་རོ། །སྨྲས་པ། མེ་འབར་བྱེད་མེད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བར་ འགྱུར་རོ་ཞེས་གང་བཤད་པ་དེ་ཇི་ལྟ་བུ།བཤད་པ། གཞན་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། །འབར་བྱེད་མེད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་། །གང་གི་ཕྱིར་བུད་ཤིང་ལས་མེ་གཞན་ཉིད་ཡིན་པར་གྱུར་ན་བུད་ཤིང་མེད་པར་ཡང་འབྱུང་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར་གཞན་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་མེ་བུད་ཤིང་ལ་ལྟོས་ན་ནི་གཞན་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པར་གྱུར་ན་དེ་ཡང་དེ་ལ་བུད་ཤིང་མེད་པས་གཞན་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པ་ཡིན་ལ། གཞན་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་འབར་བྱེད་མེད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །འབར་བྱེད་མེད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བར་གྱུར་ན་རྟག་ཏུ་འབར་བ་ཉིད་དུ ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ།འདི་ལྟར་མེ་འབར་བྱེད་ལ་ལྟོས་ན་ནི་འབར་བྱེད་མེད་ན་དེ་འཆི་བར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། དེ་ལ་འབར་བྱེད་དེ་ཡང་མེད་པས་རྟག་ཏུ་འབར་བ་ཉིད་དུ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །རྟག་ཏུ་འབར་བ་ཉིད་ཡིན་ན། །རྩོམ་པ་དོན་མེད་ཉིད་དུ་འགྱུར། །མེ་རྟག་ཏུ་འབར་བ་ ཉིད་ཡིན་ན་ནི་བྱུང་བ་དང་སྦར་བ་ལ་སོགས་པ་རྩོམ་པ་དག་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུའང་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟ་ན་ལས་མེད་པར་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་ཞིང་། རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་མི་འཐད་པས་མེ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་གལ་ཏེ་འདི་སྙམ་དུ། །སྲེག་ཤིང་བུད་ཤིང་ཡིན་སེམས་ན། །དེ་ལ་ གལ་ཏེ་ལ་ལས་འདི་སྙམ་དུ་གང་གི་ཕྱིར་མེས་ཁྱབ་ཅིང་མེས་བསྲེག་བཞིན་པ་བུད་ཤིང་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་གཞན་ཉིད་ཡིན་ཡང་མེ་ལ་བུད་ཤིང་མེད་པ་མ་ཡིན་གྱི།བུད་ཤིང་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཡིན་པས་དེ་ལ་བུད་ཤིང་མེད་པར་ཐལ་བར་གྱུར་ན་སྐྱོན་གང་དག་བསྟན་པ་དེ་དག་ཏུ་མི་འགྱུར་བར་ སེམས་ན།དེ་ལ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། གང་ཚེ་དེ་ཙམ་དེ་ཡིན་ན། །གང་གིས་བུད་ཤིང་དེ་སྲེག་བྱེད། །གང་གི་ཚེ་བསྲེག་བཞིན་པ་དེ་ཙམ་ན་དེ་ཉིད་ཡིན་ཞིང་གཞན་གང་དང་ལྡན་པས་ཀྱང་བསྲེག་བཞིན་པ་མ་ཡིན་ན་བུད་ཤིང་གི་གནས་སྐབས་ཀྱི་སྔ་རོལ་ན་མེ་ཞེས་བྱ་བ་གང་གིས་ཁྱབ་ཅིང་གང་ གིས་བསྲེག་བཞིན་པ་ན་བུད་ཤིང་ཡིན་པར་འགྱུར་བ་གཞན་དེ་གང་ཡིན།བསྲེག་བཞིན་པའི་གནས་སྐབས་ཉིད་ལ་ཡང་ཅི་བུད་ཤིང་གང་ཁོ་ན་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་མེ་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་མེ་ཡང་གཞན་ལ་བུད་ཤིང་ཀྱང་གཞན་ཞེས་བསམ་པ་འདི་འབྱུང་ལ། ཁྱོད་ཀྱིས་ཀྱང་བསྲེག་བཞིན་པའི་གནས་ སྐབས་ཉིད་ལ་མེས་ཁྱབ་ཅིང་མེས་བསྲེག་བཞིན་པ་བུད་ཤིང་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པ་དེའི་ཚེ་གང་གི་ཕྱིར་མེས་ཁྱབ་ཅིང་མེས་བསྲེག་བཞིན་པ་བུད་ཤིང་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་མེ་ལ་བུད་ཤིང་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཇི་ལྟར་སྨྲ་བ་རིགས་སོ་།།དེ་ལྟ་བས་ན་གཞན་ཉིད་ཡིན་ན་ཡང་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་ དེ་དག་སོ་ན་གནས་བཞིན་ནོ།

再者，将会永远燃烧。从无燃烧因缘而生。所作成无意义。如此则无作用。如果火与柴薪是异体，则将永远燃烧，因为是从无燃烧因缘而生。其燃烧的因缘即是燃烧因。无燃烧因缘即是从无燃烧因缘而生，意思是说没有燃烧因而火生起。所作成无意义。如此则成为无作用之火，即所说此火是能烧者，如此作用也将不可说明。
问：所说火从无燃烧因缘而生是如何？答：因为不依他故，从无燃烧因缘而生。因为如果火与柴薪是异体，则将导致无柴薪也能生起，因此不依他。如此，如果火依赖柴薪，则成为有所依，而此处无柴薪故成为无所依，因为不依他故，从无燃烧因缘而生。
若从无燃烧因缘而生，则将导致永远燃烧，如此，如果火依赖燃烧因，则无燃烧因时将会熄灭，而此处无彼燃烧因，故将导致永远燃烧。若永远燃烧，则所作成无意义。若火永远燃烧，则生起、点燃等所作将成无意义。如此则将导致无作用，如此情况不合理，故将导致无火。
对此若有人想：正在燃烧者即是柴薪。对此若有人这样想：因为被火遍及且被火燃烧者是柴薪，所以虽是异体，火并非无柴薪，而是有柴薪，因此认为不会导致无柴薪之过失。对此解释：若彼时即是彼，则何者烧彼柴薪？当正在燃烧时即是彼，且不与其他任何相应而正在燃烧时，在柴薪状态之前所说的火是什么，是由什么遍及且由什么正在燃烧而成为柴薪的其他法？
在正在燃烧的状态中，是否正是柴薪即是火？还是火是他法而柴薪又是他法？生起此思维。你也说正在燃烧状态中被火遍及且被火燃烧者是柴薪，那么因为被火遍及且被火燃烧者是柴薪，所以火不是无柴薪，如何能这样说？因此，若是异体则过失仍然存在。

།ཡང་གཞན་ཡང་། གཞན་ན་མི་ཕྲད་ཕྲད་མེད་ན། །སྲེག་པར་མི་འགྱུར་མི་སྲེག་ན། །འཆི་བར་མི་འགྱུར་མི་འཆི་ན། །རང་གི་བརྟགས་དང་ལྡན་པར་གནས། །མེ་གཞན་ཡིན་ན་བུད་ཤིང་དང་མི་ཕྲད་པར་འགྱུར་རོ། །ཕྲད་པ་མེད་ན་དེ་སྲེག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཅི་སྟེ་ཕྲད་པ་ མེད་ཀྱང་སྲེག་པར་འགྱུར་ན་ནི།ཕྱོགས་གཅིག་ན་འདུག་པས་འགྲོ་བ་མཐའ་དག་སྲེག་པར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་ཕྲད་པ་དེ་མི་འཐད་པས་གཞན་ཉིད་ཡིན་ཡང་བསྲེག་བཞིན་པ་ན་བུད་ཤིང་ཡིན་ནོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་མི་འཐད་དོ། །མི་སྲེག་ན་འཆི་བར་མི་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་མེས་བུད་ཤིང་ བསྲེགས་ན་ནི་བུད་ཤིང་ཟད་པས་འཆི་བར་ཡང་འགྱུར་བ་ཞིག་ན།མི་སྲེག་པ་ལ་འཆི་བ་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བ་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བར་འགྱུར། མི་འཆི་ན་ནི་གཞན་ལ་མི་ལྟོས་པ་འབར་བྱེད་མེད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་རྟག་ཏུ་འབར་བ་དང་། གང་གི་རྟགས་དང་ལྡན་པ་ཐེར་ཟུག་ཏུ་གནས་ཉིད་དུ་གནས་པར་ འགྱུར་རོ།།ཡང་ན་ནི་དེ་བུད་ཤིང་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །སྨྲས་པ། མེ་གཞན་ཡིན་ན་བུད་ཤིང་དང་མི་ཕྲད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གང་བཤད་པ་དེ་ལ་སྨྲ་བར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་ཤིང་ལས་མེ་གཞན་ཡང་། །ཤིང་དང་ཕྲད་དུ་རུང་བར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་བུད་ཤིང་ལས་མེ་གཞན་ཡིན་ ན་ཡང་བུད་ཤིང་དང་ཕྲད་དུ་རུང་བར་འགྱུར་རོ།།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་བུད་མེད་སྐྱེས་པ་དང་། །སྐྱེས་པའང་བུད་མེད་ཕྲད་པ་བཞིན། །བཤད་པ། གལ་ཏེ་མེ་དང་ཤིང་དག་ནི། །གཅིག་གིས་གཅིག་ནི་བསལ་གྱུར་ན། །ཤིང་ལས་མེ་གཞན་ཉིད་ཡིན་ཡང་། །ཤིང་དང་ཕྲད་པར་འདོད་ལ་རག་།གལ་ ཏེ་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་དག་བཞིན་དུ་གཅིག་གིས་གཅིག་བསལ་བར་གྱུར་ན་ནི་བུད་ཤིང་ལས་མེ་གཞན་ཉིད་ཡིན་ཡང་ཁྱོད་ཀྱི་ཡིད་ལ་བསམས་པ་བཞིན་དུ།ཇི་ལྟར་བུད་མེད་སྐྱེས་པ་དང་ཕྲད་པ་དང་། སྐྱེས་པ་བུད་མེད་དང་ཕྲད་པ་བཞིན་དུ་བུད་ཤིང་དང་ཕྲད་པར་ཡང་འདོད་ལ་རག་ན། གང་གི་ཚེ་བསྲེག་བཞིན་པའི་གནས་སྐབས་ཉིད་ལ་བསམ་པ་འདི་འབྱུང་བ་དེའི་ཚེ་མེ་དང་བུད་ཤིང་ཕྲད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་འཐད་པར་ག་ལ་འགྱུར། སྨྲས་པ། འདིར་དེ་གཉིས་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ། གཞན་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་རིགས་པས་དེ་གཉིས་གཅིག་པ་ཉིད་དམ། གཞན་ཉིད་དུ་མ་གྱུར་ཀྱང་གོ་སླ་སྟེ། རེ་ཞིག་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་ནི་རབ་ཏུ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །བཤད་པ། དེ་ནི་བཞད་གད་ཁོ་ནར་འགྱུར་ཏེ། གང་དག་དངོས་པོ་གཅིག་པ་དང་། །དངོས་པོ་གཞན་པ་ཉིད་དུ་ནི། །གྲུབ་པར་གྱུར་པ་ཡོད་མིན་པ། །དེ་གཉིས་གྲུབ་པ་ཇི་ལྟར་ཡོད། །སྨྲས་པ། ཕན ཚུན་ལྟོས་པ་ལས་བུད་ཤིང་ལ་ལྟོས་ནས་མེ་ཡིན་ལ།མེ་ལ་ལྟོས་ནས་བུད་ཤིང་ཡིན་ནོ། །བཤད་པ། གལ་ཏེ་ཤིང་ལྟོས་མེ་ཡིན་ལ། །གལ་ཏེ་མེ་ལྟོས་ཤིང་ཡིན་ན། །གང་ལ་ལྟོས་པའི་མེ་དང་ཤིང་། །དང་པོར་གྲུབ་པ་གང་ཞིག་ཡིན། །གལ་ཏེ་བུད་ཤིང་ལ་ལྟོས་ནས་ མེ་ཡིན་ལ།མེ་ལ་ལྟོས་ནས་ཀྱང་ཤིང་ཡིན་ན། གང་ལ་ལྟོས་ནས་མེ་ཡིན་པར་འགྱུར་བའམ། བུད་ཤིང་ཡིན་པར་འགྱུར་བ་དེ་གཉིས་ལས་དང་པོར་གྲུབ་པ་གང་ཡིན། དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་བུད་ཤིང་དང་པོར་གྲུབ་པ་དེ་ལ་ལྟོས་ནས་མེ་ཡིན་པར་སེམས་ན། དེ་ལ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་ཤིང་ ལྟོས་མེ་ཡིན་ན།།མེ་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་བུད་ཤིང་དང་པོར་གྲུབ་པ་ལ་དེ་ལྟོས་ནས་མེ་ཡིན་པར་འགྱུར་ན་དེ་ལྟར་ན་མེ་གྲུབ་ཟིན་པ་ལ་ཡང་སྒྲུབ་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།

再者，若是他者则不相遇，不相遇则不能燃烧，不燃烧则不会灭亡，将以自性而住。
若火是他者则不会与柴薪相遇。若不相遇则不能燃烧。假使不相遇也能燃烧的话，那么处在一处就能烧尽一切众生，因此相遇不合理，所以说是他者而正在燃烧时是柴薪这种说法不合理。
若不燃烧则不会灭亡。为什么呢？如此，若火烧尽柴薪则柴薪耗尽而灭亡，而不燃烧时灭亡无因何以产生？若不灭亡则不依他，无燃因而生，将永远燃烧，并且具有何种相而恒常安住。
或者，它就不是异于柴薪的他者了。
有人说：对于'火若是他者则不会与柴薪相遇'这种说法，应当这样回答：即使火异于木，也能与木相遇。即使火异于柴薪，也能与柴薪相遇。
怎样呢？就像女人与男人，男人与女人相遇一样。
解释道：若火与木，互相远离，虽然火异于木，也应许与木相遇。
若火与柴薪如同男人与女人一样互相远离，那么虽然火异于柴薪，按照你的想法，如同女人与男人相遇、男人与女人相遇一样，也应当与柴薪相遇，然而当思考正在燃烧的状态时，火与柴薪相遇这种说法怎么会合理呢？
有人说：在此，这二者既非一体，也非他体，以此理则二者虽非一体或他体也易懂，总之火与柴薪是已经成立的。
解释道：这只能成为笑谈，凡是事物非一体，亦非他体，既然如此不成立，二者如何能成立？
有人说：互相观待，依柴薪而为火，依火而为柴薪。
解释道：若依木故是火，若依火故是木，所依之火与木，何者先成立？若依柴薪故是火，依火故是木，那么依何者而成为火或成为柴薪，这二者中何者先成立？
对此若想：先成立柴薪，依此而为火，对此应当解释：若依木故是火，则成就已成就。若先成立柴薪而依此故是火，如此则是对已成就的火再次成就。

།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་མེ་གྲུབ་ན་བུད་ཤིང་ལ་ལྟོས་པར་འཐད་ཀྱི། མེ་མ་གྲུབ་ཅིང་མེད་ན་ཇི་ལྟར་བུད་ཤིང་ལ་ ལྟོས་པར་བྱེད་དོ་།།དེའི་ཕྱིར་བུད་ཤིང་མེད་པར་ཡང་མེ་རང་གིས་གྲུབ་པ་ལྟོས་པར་ནུས་པ་ལ་ཁྱོད་ཡང་བུད་ཤིང་ལ་ལྟོས་ནས་རབ་ཏུ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་དོན་མེད་པ་ཡོད་དམ། ཡང་གཞན་ཡང་། བུད་པར་བྱ་བའི་ཤིང་ལ་ཡང་། །མེ་མེད་པར་ནི་འགྱུར་བ་ཡིན། །དེ་ལྟ་ན་བུད་ཤིང་ལ་ཡང་མེ་ མེད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།།འདི་ལྟར་བུད་ཤིང་ཡང་གྲུབ་པ་ན་མེ་ལ་ལྟོས་པར་འཐད་ཀྱི། བུད་ཤིང་མ་གྲུབ་ཅིང་མེད་ན་ཇི་ལྟར་མེ་ལ་ལྟོས་པར་བྱེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་བུད་ཤིང་དེ་ཉིད་ཀྱང་མེ་མེད་པར་རང་གིས་རབ་ཏུ་གྲུབ་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་ལ་ཁྱོད་ཡང་མེ་ལ་ལྟོས་ནས་རབ་ཏུ་འགྲུབ་པ་དོན་ མེད་པ་ལ་རྟོག་པར་བྱེད་དམ།དེ་ལྟ་བས་ན། དེ་གཉིས་ནི་ཕན་ཚུན་ལྟོས་ཏེ་འགྲུབ་པར་མི་འཐད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་མེ་སྔར་གྲུབ་པ་ལ་ལྟོས་ནས་བུད་ཤིང་འགྲུབ་པར་རྟོག་ན་ཡང་སྐྱོན་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། །སྨྲས་པ། ཅི་མ་སྨྲས་པ་ལ་སྐྱོན་དེ་ལྟ་བུ་འདོགས་པར་བྱེད་དམ། གང་གི་ཚེ་ཁོ་བོས་དེ་དག་ ཕན་ཚུན་ལྟོས་ཏེ་འགྲུབ་བོ་ཞེས་སྨྲས་པ་དེའི་ཚེ་དེ་དག་ལ་དང་པོར་གྲུབ་པ་གང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་དང་།གལ་ཏེ་དེ་དག་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་དང་པོར་གྲུབ་པར་གྱུར་ན་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་ཉིད་མི་འགྲུབ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་གང་གི་ལན་ཡིན། བཤད་པ། ཕན་ཚུན་ལྟོས་ཏེ་འགྲུབ་པར་རྟོག་ན་གང་ཡང་རུང་བ་དང་པོར་འགྲུབ་ པར་མི་འདོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་ལྟ་ན་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་འགྲུབ་པར་མི་འཐད་དོ།།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་དངོས་པོ་གང་ལྟོས་འགྲུབ། །དེ་ཉིད་ལ་ཡང་ལྟོས་ནས་ནི། །ལྟོས་བྱ་གང་ཡིན་དེ་འགྲུབ་ན། །གང་ལ་ལྟོས་ནས་གང་ཞིག་འགྲུབ། །གལ་ཏེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་གང་ཡིན་པ་ནི་དངོས་པོ་གཞན་ ལ་ལྟོས་ནས་འགྲུབ་ཅིང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་དེ་ཉིད་ལ་ཡང་ལྟོས་ནས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་གྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལྟོས་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་གཞན་གང་ཡིན་པ་དེ་འགྲུབ་ན།འོ་ན་གྲུབ་པར་འདོད་པ་གང་ལ་ལྟོས་ནས་གང་ཞིག་འགྲུབ་པ་དེ་སྨྲོས་ཤིག་།ཅི་ཁྱོད་ཀྱི་རྣ་ལམ་དུ་སྐྱེ་བོ་མཁས་པའི་ཁ་ནས་ བརྗོད་པའི་ཚིག་དེ་དག་ནི་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་དག་ཡིན་ལ།ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་དག་ནི་མི་འགྲུབ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་སྔོན་ཆད་མ་གྲགས་སམ། དཔེར་ན་གྲུ་ལ་བསྟོད་པ་གཅིག་གི་སྐྱབས་སུ་གཅིག་མི་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ཁྱོད་ངོ་ཚ་བོར་ཏེ་དེ་དག་ཕན་ཚུན་ལྟོས་ཏེ་འགྲུབ་བོ་ཞེས་གསང་ བསྟོད་དེ་སྨྲའམ།རེ་ཞིག་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ཡིད་ཀྱིས་ལེགས་པར་སོམས་ལ་དེ་སྨྲོས་ཤིག་།དངོས་པོ་ལྟོས་འགྲུབ་གང་ཡིན་པ། །དེ་མ་གྲུབ་ན་ཇི་ལྟར་ལྟོས་། །དངོས་པོ་གང་དངོས་པོ་གཞན་ལ་ལྟོས་ཏེ་འགྲུབ་བོ་ཞེས་བརྗོད་པའི་དངོས་པོ་དེ་མ་གྲུབ་ཅིང་། མེད་ན་ཇི་ལྟར་ལྟོས་པར་བྱེད། ། དེ་མ་གྲུབ་ཅིང་མེད་པ་ལ་ཡང་ཇི་ལྟར་ལྟོས་པར་བྱ། ཅི་སྟེ་གྲུབ་པ་ལྟོས་ཤེ་ན། །ཅི་སྟེ་ཡང་ཁྱོད་གྲུབ་པ་ཉིད་གཞན་ལ་ལྟོས་ཀྱི། མ་གྲུབ་པ་ལ་ནི་མི་ལྟོས་ལ་གྲུབ་པ་ལ་ཡང་ཅི་ཞིག་ལྟོས་པར་སེམས་ན། དེ་ལ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་ལྟོས་པར་མི་རིགས་སོ། །དངོས་པོ་གྲུབ་ཅིང་ཡོད་པ་ཡང་གྲུབ པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གཞན་ལ་ལྟོས་པ་ནི་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་རིགས་སོ།།དངོས་པོ་གྲུབ་ཅིང་ཡོད་པ་ལ་གཞན་ལ་ལྟོས་པས་ཅི་བྱ། གྲུབ་ཅིང་ཡོད་པ་ལ་གཞན་ལྟོས་པས་ཀྱང་ཇི་ལྟར་འགྱུར། དེ་ལྟ་བས་ན་གྲུབ་པ་དང་མ་གྲུབ་པ་དག་ལྟོས་པར་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་ལ་ལྟོས་ཏེ་འགྲུབ་པར་ མི་འཐད་དོ།

为什么这样说呢？如此，如果火已成立，则依赖于柴薪是合理的；如果火未成立且不存在，怎么能依赖于柴薪呢？因此，如果火即使没有柴薪也能自行成立并能依赖，那么你又说火依赖柴薪而成立，这岂不是毫无意义？
此外，对于作为燃烧对象的柴薪，也将成为无火的状态。如此则柴薪也将成为无火的状态。这样，如果柴薪已成立，则依赖于火是合理的；如果柴薪未成立且不存在，怎么能依赖于火呢？因此，如果柴薪本身也无火而自行成立，那么你又认为它依赖于火而成立，这岂不是在思考无意义的事情？
因此，这两者相互依赖而成立是不合理的。同样，如果认为依赖于先成立的火而柴薪成立，也将具有过失。
有人说：难道对未说出的内容也要加以这样的过失吗？当我说它们相互依赖而成立时，对于它们何者先成立这一问题，以及如果它们中任何一个先成立则相互依赖就不成立这些说法，这些是对什么的回答？
解释道：即使不承认任何一个先成立，如果认为是相互依赖而成立，那么相互依赖的成立也是不合理的。
怎么说呢？如果某一事物依赖而成立，而所依赖的对象又依赖于该事物而成立，那么到底是什么依赖于什么而成立？如果所要成立的事物依赖于其他事物而成立，而其他作为所依赖的事物又依赖于该事物而成立，那么请说明到底是什么依赖于什么而成立？
难道你从未听闻智者之口所说：'这些是相互依赖的，而相互依赖是不能成立的'这样的话吗？就像两个溺水者互相依靠一样不可能。既然如此，你为什么要抛弃羞耻心，偷偷地说它们是相互依赖而成立的呢？请先以专注的心好好思考后再说。
依赖而成立的事物，如果未成立怎能依赖？某一事物说是依赖其他事物而成立，如果该事物未成立且不存在，怎么能依赖？对于未成立且不存在的事物，又怎么能依赖？
如果说是已成立者依赖，如果你认为只有已成立的事物才依赖他物，而未成立的则不依赖，已成立的又为何要依赖呢？对此解释道：这是不合理的。已成立且存在的事物为了成立而依赖他物是毫无意义的，所以不合理。
已成立且存在的事物何需依赖他物？已成立且存在的事物依赖他物又能如何？因此，由于已成立和未成立的事物都不能相互依赖，所以火与柴薪相互依赖而成立是不合理的。

།མེ་དང་བུད་ཤིང་གི་སྐབས་སུ་དངོས་པོའི་ཚིག་སྨོས་པ་ནི་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་ཀྱང་དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འོག་ནས་ཀྱང་། བུམ་སྣམ་ལ་སོགས་ལྷན་ཅིག་ཏུ། །ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །དེའི་ཕྱིར་འདི་ནི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་བརྟག་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཞེས་སྨོས་སོ། །ཤིང་ལ་ལྟོས་པའི་ མེ་མེད་དེ།།ཤིང་ལ་མ་ལྟོས་མེ་ཡང་མེད། །མེ་ལ་ལྟོས་པའི་ཤིང་མེད་དེ། །མེ་ལ་མ་ལྟོས་ཤིང་ཡང་མེད། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་རིགས་པ་སྔོན་དུ་བཏང་སྟེ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བརྟགས་ན་བུད་ཤིང་ལ་ལྟོས་པའི་མེ་མེད་དེ། མེ་དང་བུད་ཤིང་གྲུབ་པ་དང་། །མ་གྲུབ་པ་དག་ ལྟོས་པར་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ།།བུད་ཤིང་ལ་མ་ལྟོས་པའི་མེ་ཡང་མེད་དེ། གཞན་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པ་དང་། འབར་བྱེད་མེད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་དང་། རྟག་ཏུ་འབར་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ད་ནི་མེ་ལ་ལྟོས་པའི་བུད་ཤིང་ཡང་མེད་དེ། མེ་དང་བུད་ཤིང་གྲུབ་པ་དང་མ་གྲུབ་པ་དག་ལྟོས་ པར་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ།།མེ་ལ་མ་ལྟོས་པའི་བུད་ཤིང་ཡང་མེད་དེ། འདི་ལྟར་མེ་མེད་ཅིང་བསྲེག་བཞིན་པ་མ་ཡིན་པ་བུད་ཤིང་དུ་ཇི་ལྟར་འགྱུར། ཅི་སྟེ་འགྱུར་ན་ནི་བུད་ཤིང་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་བ་ཅི་ཡང་མེད་དེ། དེ་ནི་མི་འདོད་པས་དེའི་ཕྱིར་མེ་ལ་མ་ལྟོས་པའི་བུད་ཤིང་ཡང་མེད་དོ། །མེ་ནི་གཞན་ལས་ མི་འོང་སྟེ།།ཤིང་ལའང་མེ་ནི་ཡོད་མ་ཡིན། །མེ་ནི་གཞན་གང་ལས་ཀྱང་མི་འོང་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེ་གཞན་ལས་འོང་བར་རྣམ་པར་བརྟག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་བུད་ཤིང་དང་བཅས་པར་རམ། བུད་ཤིང་མེད་པར་རོ་གྲང་ན། །དེ་ལྟ་ན་དེ་ལ་ཡང་བསམ་པ་དང་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བ་དེ་དག་ ཉིད་དུ་འགྱུར་བས་གཞན་ལས་འོང་བར་བརྟག་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ།།བུད་ཤིང་ལ་ཡང་མེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དང་། རྩོམ་པ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གསལ་བ་དང་ཆེན་པོ་ཉིད་ཀྱང་སྔ་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་སྔ་ན་མེད་པར་ཐལ་བར་ འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་ཏིལ་དག་ལ་ཏིལ་བར་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ཡང་མི་རུང་སྟེ། ཏིལ་ནི་བརྡུང་བ་དང་སྣུམ་པ་དག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཏིལ་བར་ནི་གཞན་དུ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སོང་དང་མ་སོང་བགོམ་པ་ཡིས། །དེ་བཞིན་ཤིང་ལ་ལྷག་མ་བསྟན། །རྣམ་པ་དེ་དག་གིས་དེ་བཞིན་དུ་བུད་ཤིང་ལ་ ཡང་བརྗོད་པ་ལྷག་མ་དག་བསྟན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།རྣམ་པ་གང་གིས་ཤེ་ན། སོང་བ་དང་མ་སོང་བ་དང་བགོམ་པའི་རྣམ་པ་དག་གིས་ཏེ། ཇི་ལྟར་སོང་བ་ལ་འགྲོ་བ་མེད་པ་དང་། མ་སོང་བ་ལ་མེད་པ་དང་། བགོམ་པ་ལ་འགྲོ་བ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བུད་ཤིང་བསྲེགས་པ་ལ་ཡང་སྲེག་པ་མེད། མ་བསྲེགས་པ་ལ་ཡང་མེད་བསྲེག་བཞིན་པ་ལ་ཡང་སྲེག་པ་མེད་དོ། །ཇི་ལྟར་སོང་བ་ལ་འགྲོ་བའི་རྩོམ་པ་དོན་མེད་པ་དང་། མ་སོང་བ་ལ་མེད་པ་དང་། བགོམ་པ་ལ་འགྲོ་བའི་རྩོམ་པ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བསྲེགས་པ་ལ་ཡང་སྲེག་པའི་རྩོམ་པ་མེད། མ་བསྲེགས་པ་ལ་ཡང་མེད། བསྲེག་བཞིན་པ་ལ་ཡང་སྲེག པའི་རྩོམ་པ་མེད་དོ།།ཇི་ལྟར་འགྲོ་བ་པོ་འགྲོ་བར་མི་བྱེད་པ་དང་། འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་མི་བྱེད་པ་དང་། འགྲོ་བ་པོ་ཡིན་པ་དང་། འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པར་འགྲོ་བར་མི་བྱེད་དེ། མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་མེ་ཡང་སྲེག་པ་པོ་ཡང་སྲེག་པར་མི་བྱེད། སྲེག་པ་པོ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མི་བྱེད། སྲེག་ པ་པོ་ཡིན་པ་ཡང་སྲེག་པར་མི་བྱེད་དེ།མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་། དེ་བཞིན་དུ་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་དྲང་བར་བྱའོ།

在火和燃料的场合中提到'事物'一词，是因为火和燃料也都是事物。如下文所说：'瓶子、毛毯等一起'。因此，这是对一切事物的观察，所以提到'事物'一词。
依赖木柴的火不存在，不依赖木柴的火也不存在；依赖火的木柴不存在，不依赖火的木柴也不存在。
因此，如此依照理路观察真实情况时，依赖燃料的火是不存在的，因为已成立和未成立的火与燃料互相依赖是不合理的。不依赖燃料的火也不存在，因为没有依赖其他、没有燃烧因缘、会导致永远燃烧的过失。
现在，依赖火的燃料也不存在，因为已成立和未成立的火与燃料互相依赖是不合理的。不依赖火的燃料也不存在，因为如此，没有火且不在燃烧的怎么能成为燃料呢？如果成为燃料，则没有任何东西不是燃料，这是不能接受的，所以不依赖火的燃料也不存在。
火不从他处而来，木柴中也无火存在。火不从任何他处而来，为什么呢？如此，若观察它从他处而来，是带有燃料而来，还是无燃料而来？如此，对此也会有相同的思维和过失，所以观察从他处而来是无意义的。
木柴中也没有火，为什么呢？因为不可得，且会导致造作无意义。明显性和巨大性也是先前不存在，所以会导致果先前不存在的过失。
如果说像芝麻中有芝麻油一样，这也不合理，因为芝麻是可捣碎的和有油性的，而芝麻油是在其他情况下可得的。
以已走、未走、正走，同样说明木柴的其余部分。应当理解以这些方式同样说明关于木柴的其余论述。以什么方式呢？以已走、未走和正走的方式，即如同已走处无行走，未走处无行走，正走处无行走，同样地，已烧处无燃烧，未烧处无燃烧，正在燃烧处也无燃烧。
如同已走处开始行走无意义，未走处不存在，正走处无开始行走，同样地，已烧处无开始燃烧，未烧处也不存在，正在燃烧处也无开始燃烧。
如同行走者不能行走，非行走者不能行走，既是行走者又是非行走者不能行走，因为不存在的缘故。同样地，火作为燃烧者不能燃烧，非燃烧者也不能燃烧，既是燃烧者又是非燃烧者也不能燃烧，因为不存在的缘故。其余部分也应当如此类推。

།ཤིང་ཉིད་མེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། །ཤིང་ལས་གཞན་ལ་མེ་ཡང་མེད། །མེ་ནི་ཤིང་དང་ལྡན་མ་ཡིན། །མེ་ལ་ཤིང་མེད་དེར་དེ་མེད། །རེ་ཞིག་བུད་ཤིང་གང་ཁོ་ན་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་མེ་མ་ཡིན་ཏེ། བྱེད་པ་ པོ་དང་ལས་དག་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།བུད་ཤིང་ལས་གཞན་ལ་ཡང་མེད་དེ། གཞན་ལ་མི་ལྟོས་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །མེ་བུད་ཤིང་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ལྡན་པའི་རྐྱེན་འདི་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་གཅིག་པ་ཉིད་ དམ།གཞན་ཉིད་ལ་ཡོད་གྲང་ན། དེ་དག་གིས་དེ་གཉི་ག་བསལ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྨྲས་པ། མི་རུང་སྟེ། འཇིག་རྟེན་ན་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་མེ་འདི་ནི་བུད་ཤིང་དང་ལྡན་ནོ། །མེ་འདི་ནི་བུད་ཤིང་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་མཐོང་། བཤད་པ། འདི་ནི་དེ་ཁོ་ན་བསམ་པ་ ཡིན་པས་འདི་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་བརྗོད་པ་གང་ལ་འདི་ནི་བདག་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་ཀྱང་ཟེར་བ་དག་གིས་ཅི་བྱ།མེ་ལ་བུད་ཤིང་དག་རྫ་བོ་ན་རྒྱ་ཤུག་ལྟར་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། བུད་ཤིང་དག་ལ་མེ་ཆུ་ན་པད་མ་དག་ལྟར་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་མེད་ཅེ་ན། གཞན་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། མེ་དང་ཤིང་གིས་བདག་དང་ནི། །ཉེ་བར་བླང་བའི་རིམ་པ་ཀུན། །བུམ་སྣམ་སོགས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ། །མ་ལུས་པར་ནི་རྣམ་པར་བཤད། །མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་གིས་བདག་དང་ཉེ་བར་བླང་བ་དག་གི་གཅིག་པ་ཉིད་དང་། གཞན་ཉིད་དང་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པར་མི་འཐད་པའི་རིམ་པ་ཐམས་ཅད་བུམ་པ་དང་སྣམ བུ་ལ་སོགས་པ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་མ་ལུས་པར་རྣམ་པར་བཤད་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། ཇི་ལྟར་མེ་བུད་ཤིང་དང་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་གཞན་ཉིད་དུ་ཡང་མི་འཐད་ཕན་ཚུན་ལྟོས་ཏེ་གྲུབ་པ་ཡང་མི་འཐད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བདག་ཀྱང་ཉེ་བར་བླང་བ་དང་གཅིག་པ་ཉིད་ ཀྱང་མ་ཡིན།གཞན་ཉིད་དུ་ཡང་མི་འཐད། ཕན་ཚུན་ལྟོས་ཏེ་འགྲུབ་པར་ཡང་མི་འཐད་དོ། །ཇི་ལྟར་མེ་གཞན་ལས་ཀྱང་མི་འོང་བུད་ཤིང་ལ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་བདག་ཀྱང་གཞན་ལས་ཀྱང་མི་འོང་། ཉེ་བར་བླང་བ་ལ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་བུད་ཤིང་ཉིད་ཀྱང་མེ་མ་ཡིན། །བུད་ ཤིང་ལས་གཞན་ལ་ཡང་མེ་མེད།མེ་བུད་ཤིང་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་། མེ་ལ་བུད་ཤིང་དག་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན། བུད་ཤིང་དག་ལ་མེ་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཉེ་བར་བླང་བ་དག་ཀྱང་བདག་མ་ཡིན། ཉེ་བར་བླང་བ་ལས་གཞན་པ་ཡང་བདག་མེད། བདག་ཉེ་བར་བླང་བ་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན། བདག་ལ་ཉེ་བར་བླང་བ་དག་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན། ཉེ་བར་བླང་བ་དག་ལ་བདག་ཡོད་པའང་མ་ཡིན་ནོ།

木本身不是火，离开木也无火，火不与木相应，火中无木彼中无。首先，凡是薪木本身就不是火，因为会有作者与业成为一体的过失。离开薪木之外也无火，因为会有不观待等过失。火也不与薪木相应，为什么呢？因为相应的条件，火和薪木是一体或是他体都不合理，因为这两者都已被遮破了。
有人说：不合理，因为世间可见。如是，在世间可见'此火与薪木相应'，'此火无薪木'。回答：这是观察胜义，对此世间的说法'此与我相应'等有何用？火中无薪木如瓶中无枣，薪木中无火如水中无莲，为什么无呢？因为会有他体的过失。
以火与木之我，及所取次第一切，与瓶毯等俱，无余皆宣说。应当了知火与薪木的我与所取的一体性、他体性和互相观待不合理的一切次第，与瓶子、毯子等一起无余宣说。即如火与薪木非一体性亦不合理为他体性，互相观待成立亦不合理，如是我也非与所取一体性，不合理为他体性，互相观待成立亦不合理。
如同火不从他来亦不存在于薪木中，如是我也不从他来，亦不存在于所取中。如同薪木本身也非火，离开薪木也无火，火不与薪木相应，火中无薪木，薪木中无火，如是所取也非我，离开所取也无我，我不与所取相应，我中无所取，所取中无我。

།ཇི་ལྟར་མེས་བུད་ཤིང་བསྲེགས་པ་ལ་ཡང་སྲེག་པ་མེད་མ་བསྲེགས་པ་ལ་ཡང་མེད། བསྲེག་བཞིན་པ་ལ་ཡང་སྲེག་པ་མེད་པ་དང་། ཇི་ལྟར་མེས་བསྲེག་པ་ལ་ཡང་སྲེག་པའི་རྩོམ་པ་མེད་མ་བསྲེགས པ་ལ་ཡང་མེད།བསྲེག་བཞིན་པ་ལ་ཡང་སྲེག་པའི་རྩོམ་པ་མེད་པ་དང་། ཇི་ལྟར་མེས་སྲེག་པ་པོ་ཡང་སྲེག་པར་མི་བྱེད། སྲེག་པ་པོ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མི་བྱེད། སྲེག་པ་པོ་ཡིན་པ་དང་། སྲེག་པ་པོ་མ་ཡིན་པ་ཡང་སྲེག་པར་མི་བྱེད་དེ། མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་བདག་གིས་ཉེ་བར་ བླང་བ་ལ་ཡང་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད།ཉེ་བར་མ་བླངས་པ་ལ་ཡང་མེད། ཉེ་བར་ལེན་བཞིན་པ་ལ་ཡང་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་ཅིང་། དེ་བཞིན་དུ་བདག་གིས་ཉེ་བར་བླངས་པ་ལ་ཡང་ཉེ་བར་ལེན་པའི་རྩོམ་པ་མེད། ཉེ་བར་མ་བླངས་པ་ལ་ཡང་མེད། ཉེ་བར་ལེན་བཞིན་པ་ལ་ཡང་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ རྩོམ་པ་མེད་ལ།དེ་བཞིན་དུ་བདག་གིས་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཡང་ཉེ་བར་ལེན་པར་མི་བྱེད། ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མི་བྱེད། ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཡིན་པ་དང་། ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཉེ་བར་ལེན་པར་མི་བྱེད་དེ་། མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །བུམ་སྣམ་ལ་སོགས་པ་ལྷན་ཅིག་ ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་གིས་བདག་དང་ཉེ་བར་བླང་བ་དག་གི་རིམ་པ་གང་དག་རྣམ་པར་བཤད་པ་དེ་དག་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་དག་དང་ཡང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་རྣམ་པར་བཤད་དེ། བདག་དང་ཉེ་བར་བླང་བ་དག་དང་བུམ་པ་དང་། སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་དག་གི་རིམ་པ་ཐམས་ཅད་མ་ལུས་ པར་རྣམ་པར་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ལ་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་དག་ནི། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་དང་། ཡན་ལག་དང་། ཡན་ལག་ཅན་དུ་གྱུར་པ་དང་། ཡོན་ཏན་དང་། ཡོན་ཏན་ཅན་དུ་གྱུར་པ་དང་། མཚན་ཉིད་དང་། མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞིར་གྱུར་པ་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་དག་ཏུ་ཤེས་ པར་བྱའོ།།འདི་ལྟ་སྟེ། འཇིམ་པ་ཉིད་བུམ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འཇིམ་པས་འབྲས་བུ་བུམ་པ་བྱེད་པ་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །འཇིམ་པ་ལས་བུམ་པ་གཞན་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། གཞན་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པ་རྟག་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པར་ཡང་མི་འགྲུབ་སྟེ། གྲུབ་པ་དང་མ་ གྲུབ་པ་དག་ལྟོས་པར་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ལོ་མ་ཉིད་ཤིང་ལྗོན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ལོ་མ་ལྷགས་ན་ཤིང་ལྗོན་པ་འཇིག་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལོ་མ་ལས་ཤིང་ལྗོན་པ་གཞན་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། གཞན་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པ་རྟག་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ལ་ཕན་ཚུན་ ལྟོས་པར་ཡང་མི་འགྲུབ་སྟེ།གྲུབ་པ་དང་མ་གྲུབ་པ་དག་ལྟོས་པར་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྔོན་པོ་ཉིད་ལོ་མ་མ་ཡིན་ཏེ། སྔོན་པོ་ཡལ་ན་ལོ་མ་ཡིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྔོན་པོ་ལས་ལོ་མ་གཞན་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། ལོ་མ་ལྷགས་ཀྱང་སྔོན་པོ་གནས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ རོ།།དེ་དག་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པར་ཡང་མི་འགྲུབ་སྟེ། གྲུབ་པ་དང་མ་གྲུབ་པ་དག་ལྟོས་པར་ཡང་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཚན་ཉིད་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་མ་ཡིན་ཏེ། སྒྲུབ་པ་དང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་དང་། གྲངས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཚན་ཉིད་ལས་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་གཞན་ཉིད་ཀྱང་ མ་ཡིན་ཏེ།དངོས་པོ་མཚོན་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་རབ་ཏུ་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པར་ཡང་མི་འགྲུབ་སྟེ། གྲུབ་པ་དང་མ་གྲུབ་པ་དག་ལྟོས་པར་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ།

就像火烧柴薪时没有燃烧，未烧时也没有，正在燃烧时也没有燃烧。就像火烧时没有燃烧的造作，未烧时也没有，正在燃烧时也没有燃烧的造作。就像火既不是燃烧者在燃烧，非燃烧者也不燃烧，既是燃烧者又是非燃烧者也不燃烧，因为是无的缘故。同样，我对所取也没有执取，对未取也没有，对正在执取时也没有执取。
同样，我对所取也没有执取的造作，对未取也没有，对正在执取时也没有执取的造作。同样，我既不是执取者在执取，非执取者也不执取，既是执取者又是非执取者也不执取，因为是无的缘故。
'瓶、毯等同时'是说：如同用火与柴薪解说我与所取的次第一样，也同样用瓶子和毯子等来解说，即完整地解说了我与所取以及瓶子、毯子等的一切次第。
其中瓶子和毯子等应当知道是作为因果关系、部分与整体的关系、属性与有属性的关系、相与所相的关系等等这样的关系。
比如，泥土本身不是瓶子，因为泥土不能产生瓶子这个果。泥土也不异于瓶子，因为会导致不依他而成为常住。它们之间也不能成立相互依存关系，因为已成和未成之间不能成立依存关系。
叶子本身不是树，因为叶子凋落时会导致树毁灭。叶子也不异于树，因为会导致不依他而成为常住。它们之间也不能成立相互依存关系，因为已成和未成之间不能成立依存关系。
青色本身不是叶子，因为青色消失时会导致仍是叶子。青色也不异于叶子，因为叶子凋落时青色仍会存在。它们之间也不能成立相互依存关系，因为已成和未成之间不能成立依存关系。
相不是所相，因为能成立和所成立是不同的，并且数量也不同。相也不异于所相，因为事物就不能被表相。它们之间也不能成立相互依存关系，因为已成和未成之间不能成立依存关系。

།ཇི་ལྟར་མེ་གཞན་ལས་མི་འོང་བ་དང་། བུད་ཤིང་ཡང་མེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། བུད་ཤིང་ཉིད་མེ་མ་ཡིན་པ་ དང་།བུད་ཤིང་ལས་གཞན་ལ་ཡང་མེ་མེད་པ་དང་། མེ་བུད་ཤིང་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་། མེ་ལ་བུད་ཤིང་དག་མེད་པ་དང་། བུད་ཤིང་དག་ལ་མེ་མེད་པར་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འབྲས་བུ་ཡང་གཞན་ལས་མི་འོང་བ་དང་། རྒྱུ་ལ་ཡང་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། རྒྱུ་ཉིད་འབྲས་ བུ་མ་ཡིན་པ་དང་།རྒྱུ་ལས་གཞན་ལ་ཡང་འབྲས་བུ་མེད་པ་དང་། འབྲས་བུ་རྒྱུ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། འབྲས་བུ་ལ་རྒྱུ་དག་མེད་པ་དང་། རྒྱུ་དག་ལ་འབྲས་བུ་མེད་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་ཇི་ལྟར་ཇི་སྲིད་པ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་བདག་དང་དངོས་པོ་ རྣམས་རྣམ་པ་དུ་མར་མི་འཐད་པ་ན་རྟོག་པའི་རང་བཞིན་ཅན་མ་ཡིན་པ་མཁས་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན།གང་དག་བདག་དང་དངོས་པོ་རྣམས། །དེ་བཅས་ཉིད་དང་ཐ་དད་པར། །སྟོན་པ་དེ་དག་བསྟན་དོན་ལ། །མཁས་སོ་སྙམ་དུ་མི་སེམས་སོ། །གང་དག་པ་དེ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དང་ཐ་དད་པ་དང་། དངོས་པོ་རྣམས་ དེ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དང་།ཐ་དད་པར་སྟོན་པ་དེ་དག་བསྟན་པའི་དོན་ལ་མཁས་པ་ཡིན་པར་ཁོ་བོ་མི་སེམས་སོ། །དེ་བཅས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དང་བཅས་པའོ། །དེ་དང་བཅས་པའི་དངོས་པོ་ནི་དེ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དོ། །བདག་དེ་དང་བཅས་པའི་དངོས་པོ་ནི་བདག་དེ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དོ། །དངོས་པོ་ རྣམས་དེ་དང་བཅས་པའི་དངོས་པོ་ཡང་དངོས་པོ་རྣམས་དེ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དོ་།།གང་གིས་བདག་གམ་དངོས་པོ་རྣམས་སུ་གདགས་པ་དེ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དེ་ནི་བདག་ཉིད་དམ་དངོས་པོ་རྣམས་ཡིན་ཏེ། ཐ་དད་པར་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

就像火不从他处而来，柴中也无火存在，柴本身不是火，除柴之外也无火，火不与柴相应，火中无柴，柴中无火所说的那样，果也不从他处而来，因中也无果存在，因本身不是果，除因之外也无果，果不与因相应，果中无因，因中无果。
同样地，对一切事物都应当如理如实地运用。因此，如是以自性观察，我与诸法以多种方式都不合理，不具有分别性质而具有智者慢心的人们，'凡是宣说我与诸法，具有彼性及差别者，于所说义理，我不认为他们精通。'
凡是宣说彼与具有彼性及差别，诸法具有彼性及差别的人们，我不认为他们精通所说的义理。'具彼'即是具有彼性。具有彼性的事物即是具有彼性。我具有彼性的事物即是我具有彼性。诸法具有彼性的事物即是诸法具有彼性。
凡是安立我或诸法具有彼性，即是我或诸法本身，并非差别，这是词义。

།འདི་ལྟ་སྟེ་ཉེ་བར་བླང་བ་གང་གིས་བདག་ཏུ་ གདགས་པའི་ཉེ་བར་བླང་བ་དེ་ཉིད་དང་བཅས་པ་དེ་ནི་བདག་ཉིད་ཡིན་གྱི།འབའ་ཞིག་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གང་དག་བདག་ཉེ་བར་བླང་བ་དང་བཅས་པའི་དངོས་པོ་དེ་དེ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དང་། གང་དག་བདག་ཐ་དད་པར་གྱུར་པ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གི་སྔ་རོལ་ན་དངོས་པོ་འགའ་ཞིག་གནས་ པ་ཡོད་དོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ཡང་བུད་ཤིང་གང་གིས་མེར་གདགས་པའི་བུད་ཤིང་དེ་ཉིད་དང་བཅས་པ་དེ་ནི་མེ་ཉིད་ཡིན་གྱི། འབའ་ཞིག་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གང་དག་མེ་བུད་ཤིང་དང་བཅས་པའི་དངོས་པོ་དེ་དེ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་ དུ་གང་དག་ཡོན་ཏན་ཅན་ལོ་མ་ཡང་ཡོན་ཏན་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་དང་བཅས་པ་ཉིད་ན་ལོ་མ་ཡིན་གྱི།འབའ་ཞིག་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་གང་དག་འབྲས་བུ་སྣམ་བུ་ཡང་རྒྱུ་སྤུན་དེ་དག་དང་བཅས་པ་ཉིད་ན་འབྲས་བུ་ཡིན་གྱི། འབའ་ཞིག་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པར་ བྱེད་པ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་གང་དག་ཡན་ལག་ཅན་ལུས་ཀྱང་ཡན་ལག་ལག་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་དང་བཅས་པ་ཉིད་ན་ཡན་ལག་ཅན་ཡིན་གྱི་འབའ་ཞིག་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་གང་དག་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་བ་ལང་ཡང་མཚན་ཉིད་རྭ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་དང་བཅས་པ་ཉིད་ན་མཚན་ ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཡིན་གྱི།འབའ་ཞིག་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དང་། གང་དག་དངོས་པོ་རྣམས་ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏེ། མེ་ཡང་གཞན་ཉིད་ལ་བུད་ཤིང་ཡང་གཞན་ཉིད་ཡིན། ཡོན་ཏན་ཅན་ལོ་མ་ཡང་གཞན་ཉིད་ལ་ཡོན་ཏན་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་གཞན་ཉིད་ཡིན། འབྲས་བུ་སྣམ་བུ་ ཡང་གཞན་ཉིད་ལ་རྒྱུ་སྤུན་དག་ཀྱང་གཞན་ཉིད་ཡིན།ཡན་ལག་ཅན་ལུས་ཀྱང་གཞན་ཉིད་ལ་ཡན་ལག་ལག་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་གཞན་ཉིད་ཡིན། མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་བ་ལང་ཡང་གཞན་ཉིད་ལ་མཚན་ཉིད་རྭ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་གཞན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་ནི་བསྟན་པའི་ དོན་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་ཁོ་བོ་མི་སེམས་སོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་དང་བཅས་པའི་དངོས་པོ་ནི་དེ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་གཅིག་པ་ཉིད་དམ་གཞན་ཉིད་དང་བཅས་པའི་དངོས་པོ་ཞིག་ཡིན་གྲང་ན། གཉི་ག་ལྟར་ཡང་མི་འཐད་དེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གོང་མར་བསྟན་ ཟིན་པའི་ཕྱིར་དང་།འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པར་ཡང་གཅིག་ན་ལྷན་ཅིག་ཡོད་མིན་ཏེ་ཞེས་རྒྱས་པར་བསྟན་པས་ལྷན་ཅིག་ཉིད་དགག་པ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །མེ་དང་བུད་ཤིང་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཅུ་པའོ།། །།སྨྲས་པ། བདག་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འཁོར་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། དམ་ཆོས་རྣམ་པར་མི་ཤེས་པའི། །བྱིས་པ་ལ་ནི་འཁོར་བ་རིང་། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་དགེ་སློང་དག་དེ་ལྟ་བས་ན་ཁྱོད་ཀྱིས་འཁོར་བ་ཟད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ནན་ཏན་བྱ་ཞིང་དེ་ལྟར་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་ཀྱང བཀའ་སྩལ་ཏོ།།དེའི་ཕྱིར། གང་རིང་བར་བསྟན་པ་དང་། གང་ཟད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ནན་ཏན་བྱ་བ་བསྟན་པའི་འཁོར་བ་དེ་ཡོད་དོ། །མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཇི་ལྟ་རིང་བ་དང་ཟད་པར་འགྱུར། དེ་ལྟ་བས་ན། རིང་བ་དང་ཟད་པར་གསུངས་པས་འཁོར་བ་ཡོད་དོ། །འཁོར་བ་ན་ཡོད་ན་འཁོར་ བ་པོ་ཡང་ཡོད་པར་མངོན་ནོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འོངས་ཤིང་འོངས་ཤིང་ཡང་དང་ཡང་དེར་འགྲོ་བས་ན། འཁོར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། གང་འོངས་ཤིང་འོངས་ཤིང་འགྲོ་བ་དེ་ནི་བདག་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་བདག་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།

比如说，由于有取蕴而假立为我的取蕴本身，这就是我，而不是单独的；有些人说我与取蕴和合的事物就是和合性，有些人说我是与见等不同的事物，在此之前有某个事物存在。
同样，对于诸事物来说，由于有薪柴而假立为火的薪柴本身，这就是火，而不是单独的；有些人说火与薪柴和合的事物就是和合性。
同样，有些人说具有功德的树叶也是与蓝等功德和合才是树叶，而不是单独的。
同样，有些人说果毛毯也是与因棉花和合才是果，而不是单独的。
同样，有些人说有支分的身体也是与手等支分和合才是有支分的，而不是单独的。
同样，有些人说相的所依牛也是与角等相和合才是相的所依，而不是单独的。
有些人说诸事物是各别的，火是一个，薪柴是另一个；具有功德的树叶是一个，蓝等功德是另一个；果毛毯是一个，因棉花是另一个；有支分的身体是一个，手等支分是另一个；相的所依牛是一个，角等相是另一个。
我不认为这些人是通达所诠义的智者。为什么呢？因为所谓'与彼和合的事物即是和合性'，这是一性还是异性和合的事物呢？两者都不合理，因为在上面偈颂中已经说明，在贪与贪者观察品中也广说'若一则不俱'，已成立否定俱有性。
这是观察火与薪柴的第十品。
有人说：我是确实存在的。为什么呢？因为有轮回的缘故。对此，世尊说：'不知正法的愚人，轮回漫长。'
同样也说：'因此比丘们，你们应当为了灭尽轮回而精进，应当如是学习。'
所以，所说的漫长和为了灭尽而精进的轮回是存在的。如果不存在，怎么会漫长和灭尽呢？因此，由说漫长和灭尽，所以轮回存在。
如果轮回中存在，那轮回者也显然存在。为什么呢？因为来了又来，一再往返于彼处，所以称为轮回；那个来了又来往返的就是我。因此我是确实存在的。

།བཤད་པ། ཅི་ཁྱོད་ཀྱིས་སྦྲང་རྩི་མཐོང་ལ་གཡང་ས་མ་མཐོང་ ངམ།ཁྱོད་ཀྱིས་འཁོར་བ་རིང་བ་དང་ཟད་པར་གསུངས་པ་མཐོང་ལ། གང་གི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། གཞན་འདི་མ་མཐོང་གོ། །སྔོན་མཐའ་མངོན་ནམ་ཞེས་ཞུས་ཚེ། །ཐུབ་པ་ཆེན་པོས་མིན་ཞེས་གསུངས། །འཁོར་བ་ཐོག་མ་ཐ་མེད་དེ། །དེ་ལ་སྔོན་མེད་ཕྱི་མ་མེད། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ།ཐམས་ཅད་གཟིགས་པ། ཐུབ་པ་ཆེན་པོས་དགེ་སློང་དག་འཁོར་བ་ལ་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་དོ་། །སྔོན་གྱི་མཐའ་མི་མངོན་ནོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་པས་དེའི་ཕྱིར་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པར་གསུངས་པས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འཁོར་བ་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པར་བསྟན་ཏོ། །འདི་ལྟར་གལ་ཏེ་འཁོར་ བ་པ་ཞེས་བྱ་བ་དངོས་པོ་འགའ་ཞིག་ཡོད་པར་གྱུར་པ་ན་དེ་ལ་ཐོག་མ་ཡང་ཡོད།ཐ་མ་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་བར་ཐེ་ཚོམ་མེད་དོ་། །འདི་ལྟར་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ལ་ཐོག་མ་མེད་པ་དང་ཐ་མ་མེད་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར། དེ་ལྟ་བས་ན་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཀྱི་དབང་གིས་འཁོར་བ་རིང་བ་དང་། ཟད་པར་གསུངས་ཀྱི་ བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དོན་དམ་པ་བསྟན་པའི་དབང་གིས་ནི།དེ་ལ་སྔོན་མེད་ཕྱི་མ་མེད། །ཅེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པར་གསུངས་པས་འཁོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་དངོས་པོ་འགའ་ཡང་མི་འཐད་དོ། །དེ་མེད་ན་འཁོར་བ་པོ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་འཐད་པར་འགྱུར། སྨྲས་པ། དེ་ལྟར་འཁོར་ བའི་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་བཀག་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་།དབུས་མ་བཀག་པས་དེ་ཡོད་པའི་འཁོར་བ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་སྟེ། འདི་ལྟར་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་དབུས་ཡོད་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར། དེ་ལྟ་བས་ན་དབུས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་ཡོད་པ་ཁོ་ནའོ། །འཁོར་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་པོ་ཡང་ཡོད་པ་ཁོ་ནའོ། །བཤད་པ། གལ་ཏེ་དབུས་ཉིད་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ནི་དབུས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་གྲང་ན། དེའི་དབུས་ཉིད་མི་འཐད་པས་དེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། གང་ལ་ཐོག་མེད་ཐ་མེད་པ། །དེ་ལ་དབུས་ནི་ག་ལ་ཡོད། །གང་ལ་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པ་དེ་ལ་དབུས་ཡོད་པར་ཇི ལྟར་འགྱུར།འདི་ལྟར་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་ལ་ལྟོས་ནས་དབུས་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ན། དེ་ལ་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་དེ་ཡང་མེད་དེ། དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེའི་དབུས་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ལྷས་ཀྱང་། ཐོག་མ་དབུས་དང་ཐ་མ་མེད་། །སྐྱེ་བའི་སྔ་རོལ་མི་སྲིད་དེ། །གཉིས་གཉིས་དག་ནི་མ་ གཏོགས་པར།།རེ་རེས་རྩོམ་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ཕྱིར་དེ་ལ་སྔ་ཕྱི་དང་། །ལྷན་ཅིག་རིམ་པ་མི་འཐད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་སྔ་ཕྱི་དང་ལྷན་ཅིག་གི་གོ་རིམས་དག་མི་སྲིད་དོ། །དེ་ལྟར་གང་གི་ཕྱིར་འཁོར་བ་ལ་ཐོག་མ་དང་དབུས་དང་ཐ་མ་དག་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་འདིར་འཁོར་བ་པོའི་སྐྱེ་ བ་དང་རྒ་ཤི་དག་ལ་ཡང་སྔ་ཕྱི་ལྷན་ཅིག་གི་རིམ་པ་དག་མེད་དོ།།དེ་དག་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་སྔར་གྱུར་པ། །རྒ་ཤི་འཕྱི་བ་ཡིན་ན་ནི། །སྐྱེ་བ་རྒ་ཤི་མེད་པ་དང་། །མ་ཤི་བར་ཡང་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་སྔ་བར་གྱུར་ལ། དེའི་འོག་ཏུ་ཕྱིས་རྒ་ཤི་དག་ལ་ཡང་སྔ་ཕྱི་འབྱུང་བ་ཡིན་ན་དེ་ལྟ་ ན་སྐྱེ་བ་དེ་ལ་རྒ་ཤི་མེད་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་རྒ་ཤི་མེད་པར་གྱུར་ན་ཕྱིས་རྒ་ཤི་ག་ལས་འོང་བར་འགྱུར། ཅི་སྟེ་འོང་ན་ནི་རྒ་ཤི་གཞི་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་དང་ཕྲད་དུ་ཟིན་ན་ཡང་དེ་ལ་ཅིར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རྒ་ཤི་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། མ་ཤི་བ་ཡང་སྐྱེ་ བར་འགྱུར་ཏེ།འདི་ལྟར་སྐྱེ་བ་སྔ་བར་བརྟགས་ན་དེ་སྔར་གཞན་དུ་མ་ཤི་བར་འདིར་སྐྱེ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།

说道：'难道你看见蜂蜜却看不见悬崖吗？你看见轮回漫长和终尽的说法，为何世尊说其他的没有看见。当问及前际可见时，大圣者说不可见。轮回无始无终，彼无前际亦无后际。'
世尊一切智、一切见、大圣者对比丘们说：'轮回无始无终，前际不可见。'因此说无始无终，世尊以此显示轮回自性为空。如此，若有所谓轮回之实体存在，则毫无疑问其应有始有终。如何能说实有之物无始无终？因此，依世间言说而说轮回漫长及终尽，而世尊依胜义谛则说：'彼无前际亦无后际。'是故，说无始无终，则所谓轮回之实体不成立。若无轮回，轮回者又如何成立？
有人说：'虽然已遮破轮回之始终，但未遮破中间，故有中间之轮回确实存在。如此，无实之物怎会有中间？因此，由有中间故轮回确实存在。由轮回存在故轮回者亦确实存在。'
说道：若中间确实存在，则因有中间故轮回亦应存在，然其中间不成立，故因其存在而说轮回存在如何应理？凡无始无终者，其中间何从有？凡无始无终者，如何能有中间？如此，中间是依始终而成立，然彼无始终，故其中间如何能有？圣者龙树亦说：'无始中终，生前不可得，除二二外，一一如何成？'
因此彼无前后，同时次第不应理。是故彼无前后及同时之次第。如是，因为轮回无始中终，故此处轮回者之生与老死亦无前后同时之次第。
其如何？若生为先，老死为后，则生应无老死，且未死便应生。若生在先，其后方有老死，如是则彼生应无老死。若无老死，后来老死从何而来？若来，则老死应无所依。即便与之相遇，于彼亦无所成，因为自性中无老死故。复次，未死亦应生，如此，若执生在先，则应成未于他处死便于此处生。

།དེ་ལྟ་ན་འཁོར་བ་ཐོག་མ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་མི་འདོད་པས་དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་སྔ་ལ་རྒ་ཤི་འཕྱི་བར་མི་འཐད་དོ། །ཅི་སྟེ་སྐྱོན་དེ་གྱུར་ན་མི་རུང་ངོ་སྙམ་པས་རྒ་ཤི་སྔ་མ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། སྐྱེ་ བ་འཕྱིའོ་ཞེ་ན།དེ་ལ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་འཕྱི་གྱུར་ལ། །རྒ་ཤི་སྔ་བ་ཡིན་ན་ནི། །སྐྱེ་བ་མེད་པའི་རྒ་ཤི་ནི། །རྒྱུ་མེད་པར་ནི་ཇི་ལྟར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་དེའི་རྒ་ཤི་སྔ་བར་གྱུར་ལ། སྐྱེ་བ་འཕྱི་བར་གྱུར་ན་དེ་ལྟ་ན་གཞི་མེད་པའི་རྒ་ཤི་རྒྱུ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་དེ་ཡང་མི་འདོད་དོ། ། འདི་ལྟར་མ་སྐྱེས་ཤིང་མེད་པའི་རྒ་ཤི་གཞི་མེད་ཅིང་རྒྱུ་མེད་པར་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བར་འགྱུར། སྐྱེས་ཤིང་ཡོད་པ་ལ་རྒ་ཤི་བསྟན་པར་རིགས་སོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་སྐྱེ་བ་འཕྱི་ལ་རྒ་ཤི་སྔ་བར་ཡང་མི་འཐད་དོ། །སྨྲས་པ། དེ་དག་ལ་སྔ་ཕྱི་མེད་དེ། དེ་ནི་རྒ་ཤི་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བཞིན་པ ཁོ་ནར་སྐྱེའོ།།བཤད་པ། སྐྱེ་བ་དང་ནི་རྒ་ཤི་དག་།ལྷན་ཅིག་རུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་དག་ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་འགྱུར་བར་མི་འཐད་དོ། །ཅི་སྟེ་འགྱུར་ན་ནི། སྐྱེ་བཞིན་པ་ན་འཆི་འགྱུར་ཞིང་། །གཉི་ག་རྒྱུ་མེད་ཅན་དུ་འགྱུར། །གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་དག་ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་གྱུར་ན་དེ་ལྟ་ན་སྐྱེ་ བཞིན་པ་ཉིད་ན།འཆི་བར་འགྱུར་བས་དེ་ཡང་མི་འཐད་དེ། འདི་ལྟར་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་མི་མཐུན་པ་གཉིས་གཉིས་གཅིག་ལ་དུས་གཅིག་ཏུ་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བར་འགྱུར། ཡང་གཞན་ཡང་། གཉི་ག་རྒྱུ་མེད་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་ཏེ། གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་དག་ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་འབྱུང་བར་གྱུར་ན་དེའི་སྐྱེ་ བ་འཆི་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་ཅིང་།དེའི་སྐྱེ་བ་སྔ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །སྐྱེ་བ་སྔ་བར་གྱུར་ན་རྒྱུ་མེད་པ་ཅན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་འཇིགས་མེད་ཀྱིས་ཀྱང་། གལ་ཏེ་ལས་ལ་ལུས་སྐྱེ་ལ། །ལུས་མ་གཏོགས་པར་ལས་མེད་ན། །སྔོན་ལུས་ལས་ལས་མ་སྐྱེས་པ། །གང་ གི་རྒྱུས་ནི་སྐྱེས་པར་གྱུར།།ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐྱེ་ན་དེའི་རྒ་ཤི་སྐྱེ་བ་ལ་མི་ལྟོས་པར་རང་ལས་རབ་ཏུ་གྲུབ་པ་དང་། རྒ་ཤི་གཞི་མེད་པ་དང་། རྒྱུ་མེད་པ་ཅན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་དེ་ཡང་མི་འདོད་དེ། སྐྱོན་དུ་མར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན། སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་དག་ ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཡང་མི་འཐད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་འདིར་ཁྱོད་ཀྱིས་བརྟགས་པའི་འཁོར་བ་ལ་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་དག་གི་སྔ་ཕྱི་དང་ལྷན་ཅིག་གི་རིམ་པ་དག་ནི་སྲིད་དེ། དེ་མེད་ན་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་མེད་པའི་བདག་ཅེས་བྱ་བ་གང་ཡང་འཁོར་བར་འགྱུར་བ་དེ་གང་ཡིན། སྨྲས་པ། དེ་དག་ལ་སྔ་ཕྱི་དང་ལྷན་ཅིག་གི་རིམ་ པ་དག་ཡོད་ཀྱང་རུང་མེད་ཀྱང་རུང་སྟེ།ཡོད་ན་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་དག་ནི་རེ་ཞིག་ཡོད་དོ། །དེ་དག་ཀྱང་གཞི་མེད་པ་མ་ཡིན་པས་འགའ་ཞིག་ཁོ་ནའི་ཡིན་ཏེ། འགའ་ཞིག་ཡོད་པ་ཉིད་དེ་ནི་བདག་ཡིན་པས་བདག་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ནའོ།

如此则轮回将有开始，这也是不希望的，因此生前而死后是不合理的。如果认为这个过失不应该出现，而认为衰老死亡在前，出生在后的话，对此要解释：
假如出生在后，而衰老死亡在前的话，则无生的衰老死亡，怎么会无因而有？假如其衰老死亡在前而出生在后，如此则无基础的衰老死亡将成无因，这也是不希望的。
如此，未生且不存在的衰老死亡，无基础且无因怎么会产生？对已生且存在的说明衰老死亡才是合理的。因此，出生在后而衰老死亡在前也是不合理的。
有人说：'这些没有前后，那是与衰老死亡同时相关而生的。'解释道：'出生与衰老死亡二者，不可能同时存在。'出生与衰老死亡二者同时存在是不合理的。
如果是这样的话，正在出生时就会死亡，二者都将成为无因。假如出生与衰老死亡二者同时存在的话，如此则正在出生时就会死亡，这也是不合理的。因为出生与灭亡这两个相违的现象怎么会在同一时间中产生？
而且，二者都将成为无因，假如出生与衰老死亡二者同时产生的话，则其出生不以死亡为先导，其出生将成为在先。如果出生在先则将成为无因，如圣者无畏论师所说：'假如依业而身生，离身则无有业，先前身非从业生，以何因而得生？'
如此同时而生的话，则其衰老死亡不依赖出生而自行成立，以及衰老死亡无基础，将成为无因，这也是不希望的，因为将有诸多过失的缘故。
因此，出生与衰老死亡二者同时也是不合理的。所以如此，在此你所观察的轮回中，出生与衰老死亡的前后及同时的次第是不可能的。若无此，则无出生与衰老死亡的所谓'我'，是何者在轮回？
有人说：'这些有前后和同时的次第也好，没有也好，如果有的话，出生与衰老死亡二者暂且是存在的。这些也非无基础，故必定是某者的，某者的存在即是我，因此我是确实存在的。'

།བཤད་པ། གང་ལ་སྔ་ཕྱི་ལྷན་ཅིག་གི་།རིམ་པ་དེ་དག་མི་སྲིད་པའི། །སྐྱེ་བ་དེ་དང་ རྒ་ཤི་དེ།།ཅི་ཡི་ཕྱིར་ན་སྤྲོས་པར་བྱེད། །དེ་ལྟར་རིགས་པ་སྔོན་དུ་བཏང་སྟེ་བརྟགས་ན་སྐྱེ་བ་གང་དང་རྒ་ཤི་གང་ལ་སྔ་ཕྱི་དང་ལྷན་ཅིག་གི་རིམ་པ་དག་མི་སྲིད་ཅིང་མེད་པ་དེ་ལ་ཁྱོད་སྐྱེ་བ་ནི་དེ་ཡིན་རྒ་ཤི་ནི་དེ་ཡིན་ཞེས་ཅིའི་ཕྱིར་སྤྲོས་པར་བྱེད་ཅིང་རྗོད་པར་བྱེད། གལ་ཏེ་སྐྱེ་བའམ། རྒ་ཤི་འགའ་ཞིག་ཡོད་ པར་གྱུར་ན་དེ་སྔ་བའམ།འཕྱི་བའམ། ལྷན་ཅིག་ཏུ་འབྱུང་བར་ངེས་ན། སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་ལ་སྔ་ཕྱི་དང་ལྷན་ཅིག་གི་རིམ་པ་དག་མེད་པ་རང་བཞིན་དུ་གནས་པ་སུ་ཞིག་དེ་སྐད་རྗོད་པར་བྱེད། སེམས་པ་དང་བཅས་པ་སུ་ཞིག་འཛིན་པར་བྱེད། དེ་ལྟ་བས་ན་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་དག་མི་འཐད་ དོ།།དེ་མེད་ན་བདག་ཡོད་པར་ཇི་ལྟར་འཐད་པར་འགྱུར་དེའི་ཕྱིར་བདག་ཏུ་སྨྲ་བར་རིགས་པ་དང་འགལ་བ་དེ་ཐོང་ཤིག་། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཉིད་དང་ནི། །མཚན་ཉིད་དང་ནི་མཚན་གཞི་ཉིད། །ཚོར་དང་ཚོར་པོ་ཉིད་དང་ནི། །དོན་ཡོད་གང་དག་ཅི་ཡང་རུང་། །ཇི་ལྟར་བརྟགས་ན་སྐྱེ་བ་དང་། །རྒ་ཤི་དག་གི་སྔ་ཕྱི་ དང་ལྷན་ཅིག་གི་རིམ་པ་དག་མི་འཐད་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དང་མཚན་ཉིད་དང་།མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་དང་། ཚོར་བ་དང་། ཚོར་བ་པོ་དང་། དོན་གཞན་གང་དག་ཅི་ཡང་རུང་བ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་། ཤེས་པ་དང་། ཤེས་བྱ་དང་། ཚད་མ་དང་། གཞལ་བྱ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པར་བརྟགས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་སྔ་ཕྱི་དང་ལྷན་ཅིག་གི་རིམ་པ་དག་མི་འཐད་དོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། རེ་ཞིག་གལ་ཏེ་འབྲས་བུ་སྔ་བར་གྱུར་ལ། རྒྱུ་འཕྱི་བར་གྱུར་ན་དེ་ལྟ་ན་འབྲས་བུ་རྒྱུ་མེད་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ། །འབྲས་བུ་ཡོད་ན་ཡང་རྒྱུས་ཅི་བྱ་སྟེ་རྒྱུར བརྟགས་པ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།།ཅི་སྟེ་རྒྱུ་སྔ་བར་གྱུར་ལ་འབྲས་བུ་འཕྱི་བར་གྱུར་ན་ཡང་རྒྱུ་འབྲས་བུ་མེད་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་བས་དེ་ཡང་མི་འཐད་དེ། འདི་ལྟར་འབྲས་བུ་མེད་ན་ཇི་ལྟར་རྒྱུར་འགྱུར། ཅི་སྟེ་འགྱུར་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་རྒྱུ་མ་ཡིན་པར་གང་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །ཅི་སྟེ་རྒྱུ་དང་འབྲས་ བུ་དག་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་ན་དེ་ལྟ་ན་ཡང་སྐྱོན་དེ་ཉིད་དེ།གཉི་ག་རྒྱུ་མེད་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་བ་དང་། འབྲས་བུ་ལ་མི་ལྟོས་པ་ཁོ་ནར་རང་ལས་རབ་ཏུ་གྲུབ་པར་འགྱུར་བས་དེ་ཡང་མི་འཐད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་གལ་ཏེ་མཚན་ཉིད་སྔ་བར་གྱུར་ལ། མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་འཕྱི་བར་གྱུར་ན་དེ་ལྟ་ན་ཡང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ མ་སྐྱེས་ན་དེ་གང་གི་མཚན་ཉིད་དུ་འགྱུར།འདིས་མཚོན་པར་བྱེད་པས་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་ན། འདིས་གང་མཚོན་པར་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་དེ་ཡང་མ་སྐྱེས་པས་མེད་དེ། དེ་མེད་ན་མཚོན་པར་མི་བྱེད་པ་དེ་ཅི་ལྟར་མཚན་ཉིད་དུ་འགྱུར། ཅི་སྟེ་ཡང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་སྔ་བར་གྱུར་ལ་ མཚན་ཉིད་འཕྱི་བར་གྱུར་ན་དེ་ལྟ་ན་ཡང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་མཚན་ཉིད་མེད་པ་ཅན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་དེ་ཡང་མི་འཐད་དེ།འདི་ལྟར་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་དངོས་པོ་ཇི་ལྟར་ཡོད་པར་འགྱུར། ཅི་སྟེ་འགྱུར་ན་ནི་རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ།

论曰：对于前后同时的，次第不可能存在的，那个生和那个老死，为何要戏论？如是以理观察，对于生和老死，前后和同时的次第不可能存在，你为何要戏论说这是生，这是老死？
假若生或老死有所存在，则必定是前或后或同时而生，然而生和老死的前后同时次第皆不存在，本性如是，谁会如此说？有智者谁会执取？因此生和老死不合理。
若无彼等，我如何合理存在？因此应当舍弃与理相违的我执。
因与果性，相与所相，受与受者，所有一切存在之法，如同观察生与老死的前后同时次第不合理一样，因与果、相与所相、受与受者，以及其他任何解脱、涅槃、能知、所知、量与所量等所有存在，其前后同时次第皆不合理。
云何？且若果先因后，则果成无因，果若已有，因何所为？推因徒劳无义。若因先果后，因成无果，亦不合理。如是，无果云何成因？若成，则无非因者。
若因果同时，则有同过，二者皆成无因，不待果而唯从自性成立，是亦不合理。
如是，若相先所相后，则所相未生，彼为谁之相？由此显示故名为相，然所显示之所相未生故无，彼若无，不能显示者云何成相？
若所相先相后，则所相成无相，亦不合理。如是，无相之事物云何能有？若有，则兔角等亦应成有。

།མཚན་ཉིད་དུ་བརྟག་པ་དོན་མེད་པ་ ཉིད་དུ་ཡང་འགྱུར་ཏེ།མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་རབ་ཏུ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་དུ་འདོད་པ་ཡིན་ན་དེ་གལ་ཏེ་མཚན་ཉིད་དེ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཡང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་གྲུབ་ན་དེ་ལ་ཡང་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཅི་བྱ། ཅི་སྟེ་ཡང་མཚན་ཉིད་དང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་དག་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་སྐྱོན་དེ་ཉིད་དེ་ གཉི་ག་རྒྱུ་མེད་པ་ཅན་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་དང་།མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཡང་མཚན་ཉིད་ལ་མི་ལྟོས་པ་ཁོ་ནར་རང་ལས་རབ་ཏུ་གྲུབ་པར་འགྱུར་བས་དེ་ཡང་མི་འཐད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་གལ་ཏེ་ཚོར་བ་པོ་སྔ་བར་གྱུར་ལ་ཚོར་བ་འཕྱི་བར་གྱུར་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཚོར་བ་མེད་ཅིང་མ་སྐྱེས་ན་དེ་གང་གི་ ཚོར་བ་པོར་འགྱུར།ཚོར་བར་བྱེད་པ་ན་ཚོར་བ་པོ་ཡིན་ན་ཚོར་བ་དེ་ཉིད་ནི་མ་སྐྱེས་ཏེ། དེ་མེད་ན་དེས་ཅི་ཞིག་ཚོར་བར་བྱེད་པ་། ཚོར་བར་མི་བྱེད་ན་ནི་ཇི་ལྟར་ཚོར་བ་པོར་འགྱུར། ཅི་སྟེ་འགྱུར་ན་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་དང་མ་ཕྲད་པར་ཚོར་བ་པོར་འགྱུར་བས་དེ་ཡང་ མི་འཐད་དོ།།ཅི་སྟེ་ཡང་ཚོར་བ་སྔ་བར་གྱུར་ལ་ཚོར་བ་པོ་འཕྱི་བར་གྱུར་ན་དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཚོར་བར་མི་བྱེད་བཞིན་དུ་ཚོར་བར་འགྱུར་བས་དེ་ཡང་མི་འཐད་དེ། འདི་ལྟར་ཚོར་བར་མི་བྱེད་པ་ཇི་ལྟར་ཚོར་བར་འགྱུར། ཅི་སྟེ་འགྱུར་ན་ནི་གང་ཡང་གང་གི་ཚེ་གང་དུ་ཡང་ཚོར་བ་དང་བྲལ་བར་མི་འགྱུར་བས་དེ་ ཡང་མི་འདོད་དོ།།ཅི་སྟེ་ཡང་ཚོར་བ་དང་ཚོར་བ་པོ་དག་ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་རྟོག་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་སྐྱོན་དེ་ཉིད་དེ་གཉི་ག་རྒྱུ་མེད་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་བ་དང་། ཚོར་བ་པོ་ཚོར་བ་ལ་མི་ལྟོས་པ་ཁོ་ན་ཚོར་བར་མི་བྱེད་བཞིན་དུ་རང་ལས་རབ་ཏུ་གྲུབ་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཚོར་བ་ཡང་ཚོར་བ་པོ་ལ་མི་ལྟོས་པ་ཁོ་ན་སུས་ཀྱང་ ཚོར་བར་མི་བྱེད་བཞིན་དུ་རང་ལས་རབ་ཏུ་གྲུབ་པར་འགྱུར་བས་དེ་ཡང་མི་འཐད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ་གལ་ཏེ་རྣམ་པར་གྲོལ་བས་དེ་ཡང་མི་འཐད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྔ་བར་གྱུར་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་བཅས་པ་ཡང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་ན་སུ་ཡང་མྱ་ངན་ལས་མ་འདས་པར་མི་ འགྱུར་བས་དེ་ཡང་མི་འཐད་དོ་།།ཅི་སྟེ་རྣམ་པར་གྲོལ་བས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འཕྱི་བར་གྱུར་ན་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མ་ཐོབ་པ་ཉིད་དུ་ཡང་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་ན་ཡང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མ་ཐོབ་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་ཞིང་། རྣམ་པར་གྲོལ་ནས་ཕྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དོན་ མེད་པ་ཉིད་དུ་ཡང་འགྱུར་རོ།།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་མ་སྐྱེས་པ་མ་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་ན། སྔོན་མ་བྱུང་ལ་ཕྱིས་བྱུང་བར་གྱུར་ན་སྐྱེ་བ་ཅན་དང་མཚུངས་པར་ཡང་འགྱུར་བས་དེ་ཡང་མི་འདོད་དོ། །ཅི་སྟེ་ཡང་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གཉིས་ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་ཡང་གྱུར་ན་དེ་ལྟ་ན་ཡང་སྐྱོན་དེ་ཉིད་ དེ་གཉི་ག་རྒྱུ་མེད་པ་ཅན་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་དང་།རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མི་ལྟོས་པ་ཁོ་ནར་རང་ལས་རབ་ཏུ་གྲུབ་པར་འགྱུར་བ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལ་མི་ལྟོས་པ་ཁོ་ནར་རང་ལས་རབ་ཏུ་གྲུབ་པར་འགྱུར་བས་དེ་ཡང་མི་འཐད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་དང་། ཤེས་བྱ་དང་། ཚད་མ་དང་། གཞལ་བྱ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ཡང་བལྟ་བར་བྱའོ།

观察相之定义也成为无意义，因为若认为相之定义是为了成立所相之基，那么如果没有相之定义也能成立所相之基，那又何需相之定义？如果相之定义和所相之基同时存在，那么这样也有过失，即二者都成为无因，且所相之基也不依赖相之定义而仅从自身成立，这也不合理。
同样，如果感受者在先而感受在后，那么在没有感受且未生起时，它将成为谁的感受者？若说在感受时是感受者，但那感受尚未生起，没有感受时又如何感受？若不感受又如何成为感受者？如果能成为感受者，那么一切未遇到乐苦的人也都将成为感受者，这也不合理。
如果感受在先而感受者在后，那么也将在不感受的情况下成为感受，这也不合理，因为不感受怎么能成为感受？如果能成为感受，那么任何时候任何地方都不会离开感受，这也不应理。
如果认为感受和感受者同时存在，那么也有过失，即二者都成为无因，且感受者不依赖感受而在不感受的情况下从自身成立，感受也不依赖感受者而在无人感受的情况下从自身成立，这也不合理。
同样，如果解脱者先于涅槃，那么具有烦恼者也将成为涅槃，这样一来谁都不会不涅槃，这也不合理。如果解脱者后于涅槃，那么在未得涅槃时也将成为解脱者，这样一来所有未得涅槃者都将成为解脱者，而解脱后再涅槃也将成为无意义。
涅槃称为未生未起，如果先前未有而后来有，就会等同于有生法，这也不应理。如果解脱和涅槃二者同时存在，那么也有过失，即二者都成为无因，且解脱不依赖涅槃而从自身成立，涅槃也不依赖解脱而从自身成立，这也不合理。
同样也应观察认识与所知、量与所量等。

།འཁོར་བ་འབའ་ཞིག་སྔོན་གྱི་མཐའ། །ཡོད་མ་ཡིན་པར་མ་ཟད་ཀྱི། །དངོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཉིད་ལ་ཡང་། །སྔོན་གྱི་མཐའ་ནི་ཡོད་མ་ཡིན། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བརྟགས་ན དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་སྔ་ཕྱི་དང་།ལྷན་ཅིག་གི་རིམ་པ་དག་མི་འཐད་པ་དེའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་འབའ་ཞིག་ལ་སྔོན་གྱི་མཐའ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་མ་ཟད་ཀྱི། དངོས་པོར་འདོད་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་སྔོན་གྱི་མཐའ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་དངོས་པོར་སྣང་བ་ནི་སྒྱུ་མ་དང་། སྨིག་རྒྱུ་དང་། དྲི་ཟའི་ གྲོང་ཁྱེར་དང་།གཟུགས་བརྙན་བཞིན་དུ་གྲུབ་བོ། །འཁོར་བ་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཅུ་གཅིག་པའོ།། །།དབུ་མའི་རྩ་བའི་འགྲེལ་པ་བུད་དྷ་པཱ་ལི་ཏ་། བམ་པོ་ལྔ་པ། སྨྲས་པ། བདག་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྡུག་བསྔལ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདི་ན་ལུས་དང་དབང་པོ་འབྱུང་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཤེས་ལ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་། མདོར་ན་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་སྡུག་བསྔལ་ལོ་ཞེས་གསུངས་པས་དེའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་ཡོད་དོ། །གཞི་མེད་པར་སྡུག་བསྔལ་ཡོད་པར་མི་རིགས པས་སྡུག་བསྔལ་དེ་དག་གི་ཡིན་པ་དེ་འགའ་ཞིག་ཀྱང་ཡོད་དེ།སྡུག་བསྔལ་དེ་དག་གི་ཡིན་པ་དེ་ནི་བདག་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་བདག་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །བཤད་པ། གལ་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་འཐད་ན་ནི་བདག་ཀྱང་ཡོད་པ་ཞིག་ན། སྡུག་བསྔལ་ཉིད་མི་འཐད་པས་བདག་ཡོད་པར་ག་ལ་ འགྱུར།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཁ་ཅིག་སྡུག་བསྔལ་བདག་གིས་བྱས། །གཞན་གྱིས་བྱས་དང་གཉི་གས་བྱས། །རྒྱུ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བར་འདོད། །དེ་ནི་བྱ་བར་མི་རུང་ངོ་། །འདི་ལ་སྡུག་བསྔལ་དུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ལ་ཁ་ཅིག་ནི་སྡུག་བསྔལ་བདག་གིས་བྱས་པར་འདོད། །ཁ་ཅིག་ནི་སྡུག་བསྔལ་གཞན་གྱིས་ བྱས་པར་འདོད།།ཁ་ཅིག་ནི་སྡུག་བསྔལ་བདག་དང་གཞན་གྱིས་བྱས་པར་འདོད་། །ཁ་ཅིག་ནི་སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་གློ་བུར་ཁོ་ནར་བྱུང་བར་འདོད་དོ། །དེ་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་བདག་དང་། གཞན་དང་། གཉི་གས་བྱས་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དེ་ནི་བདག་དང་། གཞན་དང་། གཉི་གས་ བྱས་པའི་ཕྱིར་བདག་དང་གཞན་དང་གཉི་གའི་བྱ་བ་ཡིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ནི་བྱ་བར་མི་རུང་ངོ་། །སྡུག་བསྔལ་དེ་ནི་དེ་དག་གི་བྱ་བ་ཡིན་པར་མི་རིགས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བྱེད་པར་གྱུར་ན་ཡོད་པའམ། མེད་པ་ཞིག་བྱེད་པར་འགྱུར་གྲང་ན། དེ་ལ་རེ་ཞིག་ གལ་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་ཡོད་པ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བྱེད་དོ་ཞེས་རྟོག་ན།དེ་ནི་མི་རིགས་ཏེ། འདི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་ཡོད་པ་ཡང་ཅི་བྱ་དགོས། ཅི་སྟེ་བྱེད་ན་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་ཡོད་པ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བར་འགྱུར་བའམ། དེ་ཡང་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བྱས་ ན།དེ་ལྟ་ན་ཐུག་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་དེ་ནི་མི་འདོད་དོ། །ཅི་སྟེ་སྡུག་བསྔལ་མེད་པ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོག་ན། ཇི་ལྟར་མེད་པ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བདག་ཉིད་བྱེད་པར་འགྱུར། ཅི་སྟེ་བྱེད་ན་ནི་རི་བོང་གི་རྭས་ཀྱང་བདག་ཉིད་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་སྡུག་བསྔལ་བདག་གིས་བྱས་པར་མི་རིགས་སོ། །སྡུག་བསྔལ་མ་བྱས་ཤིང་མེད་པ་ལ་གཞན་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ། གཞན་མེད་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་གཞན་གྱིས་བྱས་པར་མི་རིགས་སོ། །འདི་ཉིད་ཀྱིས་བདག་དང་གཞན་གྱིས་བྱས་པར་མི་རིགས་པ་ཁོ་ནར ཡང་རྣམ་པར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།

不仅轮回没有前际，一切诸法也都没有前际。因为如此如实观察时，一切诸法的前后和同时的次第都不合理，所以不仅仅是轮回没有前际，一切所认为的诸法也都没有前际，所以诸法的显现如同幻术、阳焰、乾闼婆城和影像一样。这是观察轮回品，即第十一品。
《中论根本注释·佛护论》第五卷。有人说：我是确实存在的。为什么呢？因为有苦的缘故。在此，身体和感官的生起是苦，这是众所周知的，世尊也说：'简而言之，五取蕴即是苦。'因此苦是存在的。没有基础就不可能有苦，所以这些苦必定属于某个存在者，这个苦所属的就是我，因此我是确实存在的。
回答：如果苦确实成立，我也可能存在，但是苦本身就不成立，我怎么可能存在？怎么说呢？有些人认为苦是由我造作，由他人造作，由二者造作，或者认为无因而生。这些都是不合理的。在此，说苦的人中，有些认为苦是由我造作的，有些认为苦是由他人造作的，有些认为苦是由我和他人共同造作的，有些认为苦是无因突然产生的。
如此，对于说苦是由我、他人或二者造作的人们，那苦就成为我、他人或二者的作用，这是不合理的。苦不可能是他们的作用。为什么呢？如果苦是由自身造作，那么是对已有的还是未有的造作呢？首先，如果认为是对已有的苦进行造作，这是不合理的，因为已经存在的苦还需要什么造作？如果要造作，那就不是已经存在的了。
如果说苦是由自身造作的，那就会成为无因而生，或者还是由自身造作，这样就会导致无穷后退，这是不能接受的。如果认为是对不存在的苦进行造作，那么不存在的东西怎么能由自身造作自身呢？如果可以的话，兔角也可以造作自身了。
因此，首先苦不可能是由我造作的。苦既然未被造作且不存在，哪里会有他人存在呢？正因为没有他人，所以苦也不可能是由他人造作的。由此也可以说明苦不可能是由我和他人共同造作的。

།ཡང་གཞན་ཡང་། གལ་ཏེ་བདག་གིས་བྱས་གྱུར་ན། །དེ་ཕྱིར་བརྟེན་ནས་འབྱུང་མི་འགྱུར། །གང་ཕྱིར་ཕུང་པོ་འདི་དག་ལ། །བརྟེན་ནས་ཕུང་པོ་དེ་དག་འབྱུང་། །གལ་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་བདག་གིས་བྱས་པར་གྱུར་ན་དེ་ལྟ་ན་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་བ་ ཞིག་ན།བརྟེན་ནས་ཀྱང་འབྱུང་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་ད་ལྟར་གྱི་ཕུང་པོ་འདི་དག་ལ་བརྟེན་ནས་མ་འོངས་པའི་ཕུང་པོ་དེ་དག་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས་ཞེས་གསུངས་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་བདག་གིས་བྱས་པར་གྱུར་ན་སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ་ དང་རྐྱེན་གྱི་དབང་གིས་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་བདག་གིས་བྱས་པར་མི་རིགས་སོ།།སྨྲས་པ། དེ་དེ་བཞིན་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་བདག་གིས་མ་བྱས་ཏེ། འདི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་གཞན་གྱིས་བྱས་སོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་གཞན་དུ་གྱུར་པ་འདི་དག་ལ་བརྟེན་ནས་ཕུང་པོ་དེ་དག་འབྱུང་ བའི་ཕྱིར་རོ།།བཤད་པ། སྡུག་བསྔལ་གཞན་གྱིས་བྱས་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་དེ་ལས་འདི་གཞན་ཞིང་། །གལ་ཏེ་འདི་ལས་དེ་གཞན་ན། །གཞན་དེ་དག་གིས་འདི་བྱས་པས། །སྡུག་བསྔལ་གཞན་གྱིས་བྱས་པར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་མ་འོངས་པའི་ཕུང་པོ་དེ་དག་ལས་ད་ ལྟར་གྱི་ཕུང་པོ་གང་དག་ཡིན་པ་འདི་དག་གཞན་ཡིན་པར་གྱུར་ཅིང་ད་ལྟར་གྱི་ཕུང་པོ་འདི་ལས་ཀྱང་མ་འོངས་པའི་ཕུང་པོ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་གཞན་ཡིན་པར་གྱུར་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་ད་ལྟར་གྱི་ཕུང་པོ་གཞན་དེ་དག་གིས་མ་འོངས་པའི་ཕུང་པོ་གཞན་འདི་དག་བྱས་པས་སྡུག་བསྔལ་གཞན་གྱིས་བྱས པར་ཡང་འགྱུར་བ་ཞིག་ན།དེ་དག་ལས་ཀྱང་འདི་དག་གཞན་མ་ཡིན་ལ། འདི་དག་ལས་ཀྱང་དེ་དག་གཞན་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཉིད་མེད་ན་ཇི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་གཞན་གྱིས་བྱས་པས་འཐད། དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་ཇི་ལྟར་དེ་དག་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་སྙམ་ན་དེ་ནི་འོག་ནས། གང་ལ་བརྟེན་ ཏེ་གང་ཡིན་པ།།དེ་ནི་དེ་ལས་གཞན་མི་འཐད། །ཅེས་འབྱུང་བས་དེའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་གཞན་གྱིས་བྱས་པར་ཡང་མི་འཐད་དོ། །སྨྲས་པ། སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་བྱས་པས་དེའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་བདག་གིས་བྱས་སོ་ཞེས་ཀྱང་མི་སྨྲའི་། སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ་དང་ རྐྱེན་ལས་བྱུང་བས་དེའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་གཞན་གྱིས་བྱས་སོ་ཞེས་ཀྱང་མི་སྨྲའོ་།།སྡུག་བསྔལ་གང་ཟག་བདག་གིས་བྱས་པས་དེའི་ཕྱིར་རེ་ཞིག་སྡུག་བསྔལ་བདག་གིས་བྱས་སོ་ཞེས་ཀྱང་སྨྲ་ལ། སྡུག་བསྔལ་གང་ཟག་བདག་གིས་བྱས་པས་དེའི་ཕྱིར། རེ་ཞིག་སྡུག་བསྔལ་བདག་གིས་བྱས་སོ་ཞེས་ ཀྱང་སྨྲ་ལ་།སྡུག་བསྔལ་གང་ཟག་གཞན་གྱིས་བྱས་པས་དེའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་གཞན་གྱིས་བྱས་སོ་ཞེས་ཀྱང་སྨྲའོ། །བཤད་པ། གལ་ཏེ་གང་ཟག་བདག་གིས་ནི། །སྡུག་བསྔལ་བྱས་ན་གང་བདག་གིས། །སྡུག་བསྔལ་བྱས་པའི་གང་ཟག་ནི། །སྡུག་བསྔལ་མེད་པ་དེ་དག་ཡིན། །གལ་ ཏེ་གང་ཟག་བདག་གིས་ཕུང་པོ་སྡུག་བསྔལ་བྱས་སོ་ཞེས་ཟེར་ན།ཁྱོད་ཀྱི་གང་ཕུང་པོ་སྡུག་བསྔལ་མེད་པ་གསལ་བར་བྱེད་པ་མེད་པས་བདག་གིས་ཕུང་པོ་སྡུག་བསྔལ་དེ་བྱས་པའི་གང་ཟག་སྡུག་བསྔལ་མེད་པ་དེ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཇི་སྨྲོས་ཤིག་།འདི་ལྟར་ཕུང་པོ་སྡུག་བསྔལ་མེད་པ་གསལ་ བར་བྱེད་པ་མེད་པའི་གང་ཟག་འབའ་ཞིག་པ་གང་ཡིན་པ་ལ་གདགས་པ་ཡང་མེད་ན་དེས་ཇི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་བྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་གང་ཟག་བདག་གིས་སྡུག་བསྔལ་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་མི་རིགས་སོ།

再者，如果是我造作的话，则不会依缘而生。因为依于这些蕴，那些蕴才得以生起。如果痛苦是由我造作的话，那就不会是依缘而生，然而实际上是依缘而生的。因为依于现在的这些蕴，未来的那些蕴才得以生起。世尊也说过'以识为缘而有名色'。如果痛苦是由我造作的，就不会依靠因缘而生起，所以痛苦不应该是由我造作的。
有人说：确实如此，痛苦不是由我造作的，而是由他人造作的。为什么呢？因为依于这些异类的蕴，那些蕴才得以生起。
解释：痛苦并非由他人造作。为什么呢？如果那个与此不同，如果此与那个不同，由于是由那个他者造作此，则痛苦将成为他人所作。如果未来的那些蕴与现在的这些蕴不同，而现在的这些蕴与未来的那些蕴也不同，那么现在的这些异类蕴造作了未来的这些异类蕴，痛苦就会成为他人所作。然而，那些与这些并非相异，这些与那些也并非相异。若无他性，怎么能说痛苦是他人所作呢？
如果想：为什么说那些不是他性呢？这在下文中说：'凡是依于彼而有者，彼即不异于此。'因此，痛苦也不应该是他人所作。
有人说：我们既不说痛苦由痛苦自身造作而成为自作，也不说痛苦从因缘生起而成为他作。我们说痛苦是由补特伽罗自身造作，所以暂且说痛苦是自作；又说痛苦是由其他补特伽罗造作，所以也说痛苦是他作。
解释：如果是由补特伽罗自身造作痛苦，那么造作痛苦的补特伽罗应该是无有痛苦的。如果你说是补特伽罗自身造作了蕴的痛苦，那么请说说，是哪个无有痛苦的补特伽罗造作了蕴的痛苦？因为既然没有显现无蕴痛苦的补特伽罗，单独的补特伽罗也无从安立，那么他如何能造作痛苦呢？因此，说补特伽罗自身造作痛苦也是不合理的。

།གང་ཟག་གཞན་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་བྱས་སོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ལའང་ བཤད་པར་བྱ་སྟེ།གལ་ཏེ་གང་ཟག་གཞན་ལས་ནི། །སྡུག་བསྔལ་བྱུང་ན་གཞན་ཞིག་གིས། །སྡུག་བསྔལ་དེ་བྱས་གང་སྦྱིན་དེ་། །སྡུག་བསྔལ་མེད་པར་ཇི་ལྟར་རུང་། །གལ་ཏེ་གང་ཟག་གཞན་གྱིས་ཕུང་པོ་འདི་སྡུག་བསྔལ་བྱས་ཤིང་དེས་དེ་བྱས་ནས་གཞན་ལ་སྦྱིན་པར་བྱེད་ན་གཞན་གྱིས་དེ་ བྱས་ནས་གང་ལ་སྦྱིན་པར་བྱ་བ་དེ་སྡུག་བསྔལ་མེད་ཅིང་།སྡུག་བསྔལ་དང་བྲལ་བ་གསལ་བར་བྱེད་པ་མེད་པ་འབའ་ཞིག་པར་ཇི་ལྟར་རུང་བར་འགྱུར་བ་དེ་ཇི་སྨྲོས་ཤིག་།འདི་ལྟར་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པ་འབའ་ཞིག་པ་གང་ལ་གདགས་པ་ཡང་མེད་ན་གསལ་བར་བྱེད་པ་མེད་དེ་གཞན་ཡིན་དུ་ ཟིན་ཀྱང་ཇི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་བྱེད་པར་འགྱུར།ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པ་འབའ་ཞིག་པ་དེ་ནི། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མི་སྲིད་པ་ཡིན་ན་དེའི་སྡུག་བསྔལ་བྱེད་པ་གཞན་ག་ལ་ཡོད་ན་སྡུག་བསྔལ་གཞན་གྱིས་བྱས་སོ་ཞེས་བག་ཚ་བ་མེད་པར་སྨྲ། ཡང་གཞན་ཡང་། བདག་གིས་བྱས་པར་མ་གྲུབ་པས། །སྡུག་བསྔལ་ གཞན་གྱིས་ག་ལ་བྱས།།འདི་ལ་གལ་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་བདག་གིས་བྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་རབ་ཏུ་གྲུབ་པར་གྱུར་ན་ནི་དེས་ན་སྡུག་བསྔལ་གཞན་གྱིས་བྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་འཐད་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། སྡུག་བསྔལ་བདག་གིས་བྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་རབ་ཏུ་མ་གྲུབ་སྟེ། དེ་སྡུག་བསྔལ་བདག་གིས་བྱས་ པས་རབ་ཏུ་མ་གྲུབ་པས་སྡུག་བསྔལ་གཞན་གྱིས་བྱས་པར་ག་ལ་འགྱུར།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཞན་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་གང་བྱེད་པ། །དེ་ནི་དེ་ཡི་བདག་བྱས་འགྱུར། །གལ་ཏེ་གཞན་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་གང་བྱེད་པ་དེ་གཞན་དེའི་བདག་གིས་བྱས་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་ན་གཞན་གྱིས་བྱས་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། ཅི་སྟེ་དེ་དེས་བདག་གིས་བྱས་པ་མ་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར། ཅིག་ཤོས་ཀྱི་དེ་གཞན་གྱིས་བྱས་པར་འགྱུར། དེའི་ཕྱིར་བདག་གིས་བྱས་པ་དེ་གཞན་གྱི་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་གཞན་གྱིས་བྱས་པར་མི་འཐད་པ་དེ་ནི་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་བདག་གིས་བྱས་པར་རབ་ཏུ་མ་གྲུབ པས་སྡུག་བསྔལ་བདག་གིས་བྱས་པ་མེད་ན་སྡུག་བསྔལ་གཞན་གྱིས་བྱས་པར་ག་ལ་འགྱུར་བས་སྡུག་བསྔལ་གང་གཞན་གྱིས་བྱས་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན།དེའི་ཕྱིར་གང་ཟག་གཞན་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་བྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་མི་རིགས་སོ། །སྨྲས་པ། ཅི་ཁྱོད་སྨྲ་བ་པོའི་བསམ་པ་མ་ རྟོགས་པར་རང་གི་བློ་གྲོས་ཀྱི་རྟོགས་པས་སྦྱར་བའི་དོན་ལ་ཚིག་གིས་སྐྱོན་འདོགས་པར་བྱེད་དམ།འདི་ལྟར་ཁོ་བོ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བདག་གིས་བྱས་སོ་ཞེའམ། གཞན་གྱིས་བྱས་སོ་ཞེས་མི་སྨྲའི། འདི་ལྟར་གང་གི་ཕྱིར་རེ་ཞིག་གང་ཟག་བདག་གིས་དེ་བྱས་པས་དེའི་ཕྱིར་གང་ཟག་བདག་ གིས་བྱས་སོ་ཞེས་སྨྲ་སྟེ་།སྡུག་བསྔལ་དེ་ལས་གང་ཟག་ད་གཞན་མ་ཡིན་པས་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་དེ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་གྲངས་ལས་སྡུག་བསྔལ་བདག་གིས་བྱས་སོ་ཞེས་ཀྱང་སྨྲ་ཞིང་། སྡུག་བསྔལ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་གང་ཟག་མ་ཡིན་པས་རྣམ་གྲངས་ལས་སྡུག་བསྔལ་གཞན་གྱིས་ བྱས་སོ་ཞེས་ཀྱང་སྨྲའོ།།བཤད་པ། ཅི་ཁྱོད་ཤིང་ལྗོན་པ་རྩ་བ་རུལ་བ་ལ་ཆུ་ལྡུགས་པར་བྱེད་དམ། ཁྱོད་གང་ཟག་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པ་འབའ་ཞིག་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མི་འཐད་པ་ལ་སྡུག་བསྔལ་གང་ཟག་བདག་གིས་བྱས་སོ་སྨྲའམ། འདི་ལྟར་གལ་ཏེ་གང་ཟག་ཉེ་བར་ ལེན་པ་མེད་པ་འབའ་ཞིག་པ་འགའ་ཞིག་རབ་ཏུ་གྲུབ་པར་གྱུར་ན་ནི།དེས་ན་སྡུག་བསྔལ་གང་ཟག་བདག་གིས་བྱས་སོ་ཞེས་དེ་སྐད་སྨྲ་བར་ཡང་རིགས་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། གང་ཟག་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པ་འབའ་ཞིག་པ་ནི་ཇི་ལྟར་ཡང་མི་རིགས་སོ།

对于说'其他补特伽罗造作痛苦'这种说法，也要解释：如果痛苦是从其他补特伽罗而来，其他人造作了痛苦后给予，那么怎么可能没有痛苦呢？如果其他补特伽罗造作这个蕴体的痛苦，并将其给予他人，那么被给予者怎么可能没有痛苦、远离痛苦而无有显现呢？请说说看。如此，若仅是无有取蕴者，连假立也不存在，则无有显现。即便是他者，又怎能造作痛苦？仅是无有取蕴者，在一切方面都是不可能的，那么造作其痛苦的他者又从何而有？却还无所顾忌地说'痛苦是他人造作的'。
复次，由于自作未成立，痛苦怎能是他作？对此，如果'痛苦是自作'这一说法成立的话，那么'痛苦是他作'这一说法也可能合理。但是'痛苦是自作'这一说法并未成立。既然痛苦自作未成立，痛苦怎么可能是他作呢？为什么呢？他人所作的痛苦，那就成为他的自作。如果他人所作的痛苦变成了那个他者的自作，就不是他作。如果那个不是他自作，那么另一方的他作又怎么可能？因此，自作就成为他作的过失。已经说明了痛苦他作不合理。
因此，由于痛苦自作未成立，既然没有痛苦自作，痛苦怎么可能是他作？哪有什么痛苦是他作的？因此，说'其他补特伽罗造作痛苦'也是不合理的。有人说：你是不是没有理解说者的意图，而仅凭自己的智慧理解，用言词来挑剔意义？我并不说痛苦是自作或他作，而是因为补特伽罗自己造作了它，所以说是补特伽罗自作。由于痛苦与那个补特伽罗不是他者，因为是痛苦造作了那个痛苦，从某个角度说'痛苦是自作'，又因为任何痛苦都不是补特伽罗，所以从某个角度也说'痛苦是他作'。
解释：你是在给根已腐烂的树浇水吗？你对于在一切方面都不合理的无有取蕴的补特伽罗，却说'痛苦是补特伽罗自作'吗？如此，如果无有取蕴的补特伽罗有所成立的话，那么说'痛苦是补特伽罗自作'也可能合理，但是无有取蕴的补特伽罗无论如何都是不合理的。

།དེ་མེད་ན། རེ་ཞིག་སྡུག་བསྔལ་ བདག་བྱས་མིན།།གང་ཟག་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པ་འབའ་ཞིག་པ་དེ་མེད་ན་སྡུག་བསྔལ་བདག་གིས་བྱས་པ་མ་ཡིན་པས་རེ་ཞིག་སྡུག་བསྔལ་གང་ཟག་བདག་གིས་མ་བྱས་སོ། །སྡུག་བསྔལ་དེ་ལས་གང་ཟག་དེ་གཞན་མ་ཡིན་པས་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་དེ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་ གྲངས་ལས་སྡུག་བསྔལ་བདག་གིས་བྱས་སོ་ཞེས་ཀྱང་སྨྲའོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ལ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་དེ་མ་བྱས། །དེ་ལྟ་ན་སྡུག་བསྔལ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་དེ་མ་བྱས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ཟིན་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་དེ་གཞན་མ་ཡིན་པར་བརྗོད་པའི་ ཕྱིར་ཏེ།ཉེ་བར་ལེན་པ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་འདིས་ཅི་ཡང་མ་བྱས་ཏེ། དེས་ཉེ་བར་ལེན་པའི་སྡུག་བསྔལ་དེ་ཉིད་བྱས་གྲང་ན། གང་གི་ཕྱིར་བྱས་པ་ལས་དེ་གཞན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་ཕྱིར་གང་ཟག་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པ་འབའ་ཞིག་པ་དེས་ནི་མ་བྱས་པས་དེའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་ དེ་ཉིད་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་དེ་བྱས་སོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།སྡུག་བསྔལ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་གང་ཟག་མ་ཡིན་པས་རྣམ་གྲངས་ལས་སྡུག་བསྔལ་གཞན་གྱིས་བྱས་སོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ལ་ཡང་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་གཞན་བདག་མ་བྱས་ན། །སྡུག་བསྔལ་གཞན་ བྱས་ག་ལ་འགྱུར།།གལ་ཏེ་གང་ཟག་དེ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་མ་བྱས་ཤིང་བདག་ཉིད་རབ་ཏུ་མ་གྲུབ་སྟེ་། སྡུག་བསྔལ་མེད་པ་འབའ་ཞིག་པ་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ན་རང་གི་བདག་ཉིད་རབ་ཏུ་མ་གྲུབ་པ་གཞན་དུ་གྱུར་པ་དེ་མེད་པས་སྡུག་བསྔལ་དེ་གཞན་གྱིས་བྱས་པར་ག་ལ་འགྱུར། ཉེ་བར་ལེན་པ་དེ་ མ་སྐྱེས་ཤིང་།མེད་ན་གང་ཟག་དེ་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་གཞན་དུ་ག་ལ་འགྱུར། དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་དག་ཐམས་ཅད་སྔར་ལན་བཏབ་ཟིན་པ་ལ་ཁྱོད་ཚིག་གཞན་གྱིས་དོན་གཞན་དུ་བསམས་ཤིང་དེ་དག་ཉིད་ཡང་སྨྲས་པར་གྱུར་ཏོ། །སྨྲས་པ། སྡུག་བསྔལ་བདག་དང་གཞན་སོ་སོ་བྱས་པར་མི་རིགས་སུ་ཟིན་ ཀྱང་།སྡུག་བསྔལ་བདག་དང་གཞན་ཉིད་གཉི་ག་འདུས་པས་བྱས་པ་ནི་ཡོད་དོ། །བཤད་པ། གལ་ཏེ་རེ་རེས་བྱས་གྱུར་ན། །སྡུག་བསྔལ་གཉི་གས་བྱས་པར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་རེ་རེས་བྱས་པ་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ནི་སྡུག་བསྔལ་གཉི་གས་བྱས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱང་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། སྡུག་ བསྔལ་རེ་རེས་བྱས་པར་མི་རིགས་པ་དེ་ནི་བསྟན་ཟིན་ཏེ།སྡུག་བསྔལ་རེ་རེས་བྱས་པ་མེད་ན་སྡུག་བསྔལ་གཉི་གས་བྱས་པས་འཐད་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར། གང་གི་ཚེ་བདག་དང་གཞན་གཉི་ག་སྡུག་བསྔལ་མེད་པ་འབའ་ཞིག་པར་མི་སྲིད་པ་དེའི་ཚེ་ཇི་ལྟར་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་བྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་བདག་དང་གཞན་གཉི་གས་སྡུག་བསྔལ་བྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་མི་འཐད་དོ། །སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་རེ་རེས་ཀྱང་མ་བྱས་ལ་གཉི་གས་བྱས་པར་ཡང་མི་རིགས་ན། འོ་ན་དེ་ལྟ་ན་སྡུག་བསྔལ་བདག་དང་གཞན་དང་གཉི་གས་མ་བྱས་པས་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །བཤད་པ། གཞན་གྱིས་མ་བྱས་བདག་མ་བྱས། །སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ་མེད་ག་ལ་འགྱུར། །གཞན་གྱིས་བྱས་པ་ནི་གཞན་གྱིས་དེ་བྱས་པ་སྟེ། གཞན་གྱིས་དེ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཞན་གྱིས་མ་བྱས་པ་ནི་གཞན་གྱིས་མི་བྱེད་པའོ། །བདག་གིས་བྱས་པ་ནི་བདག་གིས་དེ་བྱས་པ་སྟེ་བདག་གིས་དེ བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།བདག་གིས་མ་བྱས་པ་ནི་བདག་གིས་མི་བྱེད་པའོ། །གཞན་གྱིས་མ་བྱས་པ་དང་བདག་གིས་མ་བྱས་པ་ནི་གཞན་གྱིས་མི་བྱེད་པ་དང་བདག་གིས་མི་བྱེད་པའོ། །དེ་ལྟར་གཞན་གྱིས་ཀྱང་མ་བྱས་ན་སྡུག་བསྔལ་གློ་བུར་བར་འཐད་པར་ག་ལ་འགྱུར། ཅི་སྟེ་ འགྱུར་ན་ནི་རྟག་ཏུ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།

若无彼者，暂时苦非我所作。若无唯一无取蕴之补特伽罗，则苦非我所作，故暂时苦非补特伽罗我所作。由苦与彼补特伽罗非异，因苦作彼苦故，从异门中亦说苦是我所作。对此所说当解释：彼自不作彼。如是彼苦不由彼苦所作。何以故？如是所取之苦与彼非异故。
由非异于取蕴故，此无所作。彼若作取蕴之苦，由作者与彼非异故，无唯一无取蕴之补特伽罗彼不作，是故说彼苦由彼苦所作不应理。由苦即非补特伽罗，从异门中说苦是他作，对此亦当解释：若非他我所作，苦岂成他作？若彼补特伽罗非自作，自体不成立，
唯无苦亦非有，自体不成立而成他者不存在，故彼苦岂成他作？若彼取蕴未生且无，纵使补特伽罗存在，岂成为他？是故此等一切前已答讫，汝以异语思维异义，复说彼等。
有说：苦虽不应由我与他各别所作，然苦是由我与他二者和合所作。答曰：若各别能作，苦应二者所作。若各别能作存在，则苦由二者所作亦应存在，然已说明苦非各别所作不应理。若苦非各别所作，苦由二者所作如何应理？
当唯无苦之我与他二者皆不可能时，如何由彼作苦？是故说苦由我与他二者所作亦不应理。有说：若苦非各别所作，亦不应由二者所作，则如是苦非由我、他、二者所作，故从无因而生。答曰：非他作非我作，苦岂成无因？他作是他所作，即他作彼之词义。非他作是他不作。
我作是我所作，即我作彼之词义。非我作是我不作。非他作与非我作，是他不作与我不作。如是若亦非他作，苦岂应理成无因？若成无因，则一切当恒时生起。

།དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ནི་རྩོམ་པ་ཐམས་ཅད་དོན་མེད་པ་ཉིད་དང་། འདྲེས་པའི་སྐྱོན་ཆེན་པོར་ཡང་འགྱུར་བས་དེ་ནི་མི་འདོད་དོ། །དེ་བས་ན་སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ། །སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ སྡུག་བསྔལ་མེད་ན།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འོད་སྲུངས་སྡུག་བསྔལ་ཡོད་དེ། ངས་སྡུག་བསྔལ་ཤེས་སོ། །མཐོང་ངོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཇི་ལྟ་བུ། བཤད་པ། སྡུག་བསྔལ་མེད་དོ་ཞེས་དེ་སྐད་དུ་མ་ཟེར། ཁོ་བོས། དེ་ཕྱིར་བརྟེན་ནས་འབྱུང་མི་འགྱུར། །ཞེས་མ་སྨྲས་ སམ།དེའི་ཕྱིར་ཁོ་བོ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བར་སྨྲའི། བདག་གིས་བྱས་པ་དང་། གཞན་གྱིས་བྱས་པ་དང་། གཉི་གས་བྱས་པ་དང་། རྒྱུ་མེད་པ་ལས་བྱུང་ཞེས་ནི་མི་སྨྲའོ། །སྡུག་བསྔལ་འབའ་ཞིག་རྣམ་པ་བཞི། །ཡོད་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་གྱི། །ཕྱི་རོལ་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ ཡང་།།རྣམ་པ་བཞི་པོ་ཡོད་མ་ཡིན། །ཕུང་པོ་སྡུག་བསྔལ་འབའ་ཞིག་ལ་བདག་གིས་བྱས་པ་དང་། གཞན་གྱིས་བྱས་པ་དང་། གཉི་གས་བྱས་པ་དང་། རྒྱུ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་གཟུང་བར་མི་བྱའི། ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་གཟུགས་ལ་ སོགས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། རེ་ཞིག་གཟུགས་ཉིད་ཀྱིས་གཟུགས་བདག་ཉིད་མ་བྱས་སོ། །གལ་ཏེ་གཟུགས་ཀྱིས་བདག་ཉིད་བྱེད་ན་ཡོད་པའམ། མེད་པ་ཞིག་བྱེད་གྲང་ན། དེ་ལ་རེ་ཞིག་གལ་ཏེ་གཟུགས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་དེ་ལ་ཡང་བྱ་ཅི་ དགོས།ཅི་སྟེ་གཟུགས་མེད་ན་ནི་ཇི་ལྟར་མེད་པ་དག་ཉིད་ཀྱིས་བདག་ཉིད་བྱེད་པར་འགྱུར། ཅི་སྟེ་བྱེད་ན་ནི་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་གྱིས་ཀྱང་རང་གི་ར་བ་རྩིག་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །གཟུགས་བདག་གིས་བྱས་པ་ཡིན་ན། གཟུགས་བརྟེན་ནས་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་འཐད་པས་དེ་ཡང་མི་འདོད་དོ། ། དེ་ལ་གཟུགས་དེ་འབྱུང་བ་གཞན་དུ་གྱུར་པ་དག་གིས་བྱས་སོ་སྙམ་ན། དེ་ཡང་མི་རུང་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་འབྱུང་བ་དག་ལས་གཟུགས་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ནི་འོག་ནས་ཀྱང་། གང་ལ་བརྟེན་ཏེ་གང་ཡིན་པ། །དེ་ནི་དེ་ལས་གཞན་མི་འཐད། །ཅེས འབྱུང་སྟེ།གཟུགས་མ་བྱས་པ་མ་སྐྱེས་པ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཇི་ལྟར་གཞན་དུ་འགྱུར། གཟུགས་ནི་གཉི་གས་བྱས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། རེ་རེས་བྱས་པར་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། གཞན་གྱིས་མ་བྱས་པ་དང་། བདག་གིས་ མ་བྱས་པ་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ།སྐྱོན་དུ་མར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་པོ་དག་མི་འཐད་པས་འགྲུབ་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །སྡུག་བསྔལ་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཅུ་གཉིས་ པའོ།། །།སྨྲས་པ། སྡུག་བསྔལ་ཡང་ཡོད་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱང་ཡོད་དེ། དེ་དག་ཡོད་པ་ལ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་འབའ་ཞིག་མི་འཐད་དོ། །རྣམ་པ་བཞི་པོ་དག་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་རེ་ཞིག་།དངོས་པོ་རྣམས་ནི་རབ་ཏུ་གྲུབ་བོ། །བཤད་པ། ཅི་ཁྱོད་སྒྱུ་མའི་གླང་པོ་ཆེས འགྲོ་བར་འདོད་དམ།ཁྱོད་རྣམ་པ་བཞི་པོ་དག་གིས་མ་བྱས་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཡང་དག་པར་ཡོད་པར་རྟོག་གོ།

如果是这样的话，一切行为都将变得毫无意义，而且会产生混乱的重大过失，所以这是不可取的。因此，说苦从无因而生这种说法是不好的。有人说：如果这样苦不存在的话，世尊对迦叶所说'苦是存在的，我已经了知苦，已经见到苦'这样的教言又作何解释？回答说：我并没有说苦不存在。我不是说过'因此是缘起而非'吗？所以我说苦是缘起的，而不说是自作、他作、共作或无因而生。
不仅苦本身的四种情况不存在，对于外在的事物也同样不存在这四种情况。对于苦蕴，不应认为有自作、他作、共作和无因生这四种情况，同样对于外在的色等事物，也不存在这四种情况。
这是怎么回事呢？首先，色不能由色自身所作。如果色能作自身，是对已有的还是未有的进行作用呢？如果色已经存在，又何需再造作？如果色不存在，那么不存在的东西如何能造作自身？如果能造作的话，那么空中楼阁也能建造自己的围墙了。如果色是自作的话，就不能说色是缘起的，所以这也是不可取的。
如果认为色是由其他大种所造，这也不合理。为什么呢？因为色与作为其因的大种并非相异，这在后面也说到：'凡是依于某物而有的，它就不能异于彼物。'色既然是未造作、未生起、不存在而产生的，怎么会与其他不同？色也不是共作的，因为单独作用都不成立的缘故。色也不是无因生的，既非他作也非自作，怎么会从无因中产生呢？因为这会导致诸多过失。
同样的道理，对于声音等一切事物，这四种情况都不成立，应当如此理解。这是第十二品，名为'观苦'。有人说：苦是存在的，外在事物也是存在的，只是对它们来说这四种情况不成立而已。即使没有这四种情况，事物仍然是成立的。回答说：你是想要幻化的大象能行走吗？你认为未经这四种情况造作的事物真实存在。

།འདིར་ཡང་དག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་གཟུང་བར་བྱ་བའི་རིགས་པ་སྙམ། སྨྲས་པ། འདིར་ཡང་དག་པ་གང་ཡིན། བཤད་པ། ཆོས་གང་སླུ་བ་དེ་བརྫུན་ཞེས། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་སྐད་གསུངས། །འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་སླུ་བའི་ཆོས། །དེས་ན་དེ་དག་བརྫུན་པ་ཡིན། །འདི་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་ཆོས་གང་སླུ་བ་དེ་ནི་བརྫུན་པའོ། །དགེ་སློང་དག་འདི་ལྟ་སྟེ། མི་སླུ་བའི་ཆོས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དེ་ནི་བདེན་པའི མཆོག་གོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།དེ་བཞིན་དུ་བདེན་པ་གཅིག་སྟེ། གཉིས་པ་མེད་ཅེས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཡང་གསུངས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ནས་ཀྱང་འདུས་བྱས་དེ་ནི་སླུ་བའི་ཆོས་ཀྱང་ཡིན། དེ་ནི་རབ་ཏུ་འཇིག་པའི་ཆོས་ཀྱང་ཡིན་ནོ་ཞེས་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་སླུ་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ པར་གསུངས་སོ།།དེའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་སླུ་བའི་ཆོས་ཉིད་དེས། ཐམས་ཅད་བརྫུན་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། གང་དག་བརྫུན་པ་དེ་དག་ཇི་ལྟར་རབ་ཏུ་འགྲུབ་པར་འགྱུར། ཁྱོད་ཀྱིས་དངོས་པོ་རྣམས་ནི་རབ་ཏུ་གྲུབ་བོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ནི་སྲེད་པས་བསྐྱོད་པར་ཟད་དོ། །སྨྲས་པ། གལ་ ཏེ་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་བརྫུན་པ་ཡིན་ན་འཛིན་བཞིན་དུ་ཡང་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་མེད་དོ་ཞེས་དེ་དག་མི་གསལ་བར་བྱས་པར་མི་འགྱུར་རམ།བཤད་པ་མི་འགྱུར་ཏེ། གལ་ཏེ་སླུ་ཆོས་གང་ཡིན་པ། །དེ་བརྫུན་དེ་ལ་ཅི་ཞིག་སླུ་། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་གསུངས་པ། ། སྟོང་ཉིད་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན། །གལ་ཏེ་སླུ་བའི་ཆོས་ཞེས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་བརྫུན་པ་ཡིན་ན། སླུ་བའི་ཆོས་ནི་མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་སྨྲ་བ་ཡིན་པས་སླུ་བའི་ཆོས་མེད་པ་དེ་ལ་ཅི་ཞིག་སླུ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ཇེ་སྨྲོས་ཤིག་།འདི་ལྟར་མེད་པ་ལ་ཅི ཞིག་སླུ་བར་འགྱུར།ཅི་སྟེ་སླུ་བར་འགྱུར་ན་ནི། ཕྱུགས་བདག་པ་དང་གཅེར་བུ་པའི་ནོར་ལ་ཡང་ཆོམ་རྐུན་པ་དག་འཚེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་བརྫུན་པ་ཞེས་གསུངས་པས་དངོས་པོ་རྣམས་མེད་པར་བསྟན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་སྒྲིབ་པ་མི་མངའ་བའི་མཁྱེན་ པ་དང་རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྙེས་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གཟིགས་པས་སླུ་བའི་ཆོས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བརྫུན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གསུངས་པས་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་མུ་སྟེགས་བྱེད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་རྟོགས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དང་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་དང་བྲལ་བ་ཡོངས་སུ བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།སྨྲས་པ། བརྫུན་པ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི། དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་སྟོན་པ་ཡིན་པར་མ་གསུངས་ཀྱི་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་སྐད་གསུངས་པ་ནི། དངོས་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དེ། །གཞན་དུ་འགྱུར་བ་སྣང་ཕྱིར་རོ། །བརྫུན་པ་ཞེས་ གསུངས་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེས་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཁོ་ནར་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་མ་ཡིན་གྱི།དེ་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་སྣང་བའི་ཕྱིར་དང་། རྣམ་པར་འགྱུར་བ་སྣང་བའི་ཕྱིར་དང་། ངེས་པར་མི་གནས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སྣང་བའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན་ ནོ།།གལ་ཏེ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དངོས་མེད་དེ། །གང་ཕྱིར་དངོས་རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད། །གང་གི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་དངོས་པོ་མེད་ལ་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་བསྟན་པ། དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ངེས་པར་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་དང་། གཞན་དུ་འགྱུར་ བ་སྣང་བའི་ཕྱིར།དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཅེས་གསུངས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།

这里应当抓住什么是真实的道理。有人说：这里什么是真实？解释道：'凡是欺诳的法即是虚妄'，世尊如是宣说。一切有为法都是欺诳法，因此它们都是虚妄的。
对此，世尊在其他经中说：'凡是欺诳法即是虚妄。比丘们，譬如不欺诳法涅槃，是最高的真谛。'同样也说偈颂：'真谛唯一，无有第二。'
同样在其他处也说：'有为法是欺诳法，也是坏灭法'，说明一切有为法都具有欺诳性。因此，由于一切有为法都具有欺诳性，所以一切都是虚妄的。凡是虚妄的，怎么能成立？你所说的诸法已经成立，这只不过是受渴爱所动摇罢了。
有人说：如果一切有为法都是虚妄的，那么执著时说一切事物都不存在，岂不是使它们变得不明显了吗？
解释说不会这样。'若说欺诳法是虚妄，于此有何欺诳？世尊说此即是宣说空性。'如果说所谓欺诳法就是虚妄，那么说欺诳法不存在，请说在不存在的欺诳法上有什么可欺诳的？因为在不存在的事物上怎么会有欺诳？如果有欺诳，那么对于牧牛人和裸行外道的财物，盗贼也会加害。
因此，说'虚妄'并非表示诸法不存在。世尊具有无障碍智慧和解脱，如实观见，说'凡是欺诳法即是虚妄'，这是宣说诸法的自性空性，这是一切外道所不能了解的，远离有无过失的圆满教示。
有人说：说'虚妄'并未说是宣示诸法自性空性，而世尊如是说：'诸法无自性，因为显现变异。'所说的'虚妄'并非仅仅显示诸法无自性，而是因为显现变异、显现转变、显现为不确定的自性而作如是宣说。
若问如何？'无自性即无事，因为诸法皆空性。'因为无自性的事物不存在，而诸法的空性也被宣说，所以应当了知：由于诸法的自性不确定，以及显现变异，所以说诸法无自性。

།དེ་ནི་ངེས་པ་ཁོ་ནར་དེ་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ་། །གཞན་དུ་ན། གལ་ཏེ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ན། །གཞན་དུ་འགྱུར་བ་གང་གི་ཡིན། །གལ་ཏེ་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ན།གཞན་དུ་འགྱུར་བ་དེ་གང་གི་ཡིན་པར་འགྱུར། གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་བཟློག་པ་ཡིན་ན། དེ་ལ་གལ་ཏེ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ན་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་བར་ཐེ་ཚོམ་མེད་པ་ཞིག་ན། གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ནི་ཡོད་པས་དེའི་ ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་ཡོད་པ་ཁོ་ནའོ།།བཤད་པ། གལ་ཏེ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་ན། །གཞན་དུ་འགྱུར་བ་གང་གི་ཡིན། །ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ལ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་ན། །ཇི་ལྟ་བུར་ན་གཞན་དུ་འགྱུར། །གལ་ཏེ་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་ན། གཞན་ལ་མི་ལྟོས་པར་རང་ལས་རབ་ ཏུ་གྲུབ་པ་རྟག་པ་མི་འགྱུར་བ་ཡོད་པ་དེ་ལ་ཇི་ལྟར་གཞན་དུ་ཡང་འགྱུར་བ་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ།གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ནི་གཞན་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར་འགྱུར་བ་ཡིན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་པས། དེའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མི་འཐད་པའོ་། །སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་གཞན་དུ་ འགྱུར་བ་མི་འཐད་ན།འོ་ན་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་གཞན་པ་དེ་ཇི་ལྟར་གཞན་དུ་འགྱུར། བཤད་པ། དེ་ཉིད་ལ་ནི་གཞན་འགྱུར་མེད། །གཞན་ཉིད་ལ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །དངོས་པོར་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ལ་ཡང་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཡོད་པར་མི་འཐད་ལ། དེ་ལས་གཞན་ པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཡང་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཡོད་པར་མི་འཐད་དོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་ཕྱིར་གཞོན་ནུ་མི་རྒ་སྟེ། །གང་ཕྱིར་རྒས་པའང་མི་རྒའོ། །འདི་ལས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒ་བ་སྟེ། རྒ་བ་དེ་ཡང་གང་གི་ཕྱིར་གཞོན་ནུའི་གནས་སྐབས་ཉིད་དུ་རྒ་བར་བབ་པ་ལ་ ཡང་མེད་ལ།གཞོན་ནུ་ལས་གཞན་པ་རྒས་པའི་གནས་སྐབས་ལ་བབ་པ་ལ་ཡང་མེད་པས། དེའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་ལ་ཡང་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མེད་ལ་གཞན་ཉིད་ལ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་གཞོན་ནུ་གཞོན་ནུའི་གནས་སྐབས་ཉིད་དུ་རྒ་བར་འགྱུར་ན། དེ་ལྟ་ན་རྒས་པ་དང་གཞོན་པ་ གཉིས་གཅིག་ལ་ལྷན་ཅིག་གནས་པར་ཡང་འགྱུར་རོ།།དེ་ཡང་མི་འཐད་དེ། འདི་ལྟར་མི་མཐུན་པ་གཉིས་གཅིག་ལ་ལྷན་ཅིག་ཇི་ལྟར་གནས་པར་འགྱུར། ཅི་སྟེ་ཡང་རྒས་པ་རྒས་པའི་གནས་སྐབས་ན་རྒ་བར་འགྱུར་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་རྒ་བར་བརྟག་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་རྒས་པ་ལ་རྒ་བར་བྱ་བར་ཅི་དགོས། རྒ་བ་གང་ཞིག་རྒས་པ་དེ་ཡང་རྒ་བར་འགྱུར་ན། དེའི་དེ་གནས་སྐབས་ཇི་ལྟ་བུར་འགྱུར་ཞེས་དེ་ལ་ཡང་བསམ་པ་དེ་ཉིད་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པར་འགྱུར་རོ། །སྨྲས་པ། དེ་ཉིད་གཞན་དུ་འགྱུར་གྱི གཞན་ནི་མི་འགྱུར་ཏེ།དཔེར་ན་འོ་མ་གཞན་དུ་གྱུར་པའི་དངོས་པོ་ཞོ་ཉིད་ཡིན་པ་ལྟ་བུའོ། །བཤད་པ། གལ་ཏེ་དེ་ཉིད་གཞན་འགྱུར་ན། །འོ་མ་ཉིད་ནི་ཞོར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་དེ་ཉིད་གཞན་དུ་འགྱུར་བར་སེམས་ན། དེ་ལྟར་ན་ཁྱོད་ཀྱི་འོ་མ་ཉིད་ཞོ་ཡིན་པར་ཐལ་བར་ འགྱུར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཡིན་གྱི། གཞན་གྱི་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཁྱོད་ཀྱིས་འོ་མའི་གནས་སྐབས་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ཞོའི་དངོས་པོར་བརྗོད་པས། དེས་ན་འོ་མ་དེ་ཉིད་ཞོ་དེ་ཉིད་ཡིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །སྨྲས་པ། འོ་མ་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་ཞོ་ཡིན་པས་ འོ་མ་ཉིད་ཞོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ནི་མི་སྨྲའོ།

这确实应当如此理解。否则，如果无自性，那么变异属于谁？如果诸事物确实无自性，那么变异将属于谁？所谓变异是与自性相反，如果确实无自性，那么毫无疑问变异也将不存在，然而变异是存在的，因此自性也确实存在。
解说：如果有自性，变异属于谁？对于所说的这点应当解释：如果有自性，怎么会有变异？如果诸事物有自性，不依赖他者而由自身成立，恒常不变地存在，那么怎么会有变异存在呢？因为变异是依赖他者而变化的，而自性不是，因此自性不可能有变异。
有人说：如果自性不可能有变异，那么异于自性的东西如何变异？解说：自性中无变异，异性中也不存在。对所观察的事物本身不可能有变异，对异于它的东西也不可能有变异。
为什么呢？因为少年不会衰老，因为老者也不会衰老。所谓变异即是衰老，这衰老既不存在于少年阶段，也不存在于异于少年的老年阶段，因此自性中没有变异，异性中也不存在。如果少年在少年阶段就衰老，那么衰老和年轻就会同时存在，这是不合理的，因为两个相违的状态怎么能同时存在？
如果老者在老年阶段衰老，那么观察衰老就变得毫无意义，因为老者何需再衰老？如果已经衰老的还要衰老，那么这种状态将如何发生，这种思维将会不断循环。
有人说：自性会变异而异性不会变异，就像牛奶变异成酸奶一样。解说：如果自性会变异，那么牛奶本身就会成为酸奶。如果你认为自性会变异，那么按照你的说法，牛奶本身就会是酸奶。
为什么呢？因为是自性的而不是他性的缘故。你说牛奶状态变成酸奶事物，这样就会导致牛奶本身就是酸奶本身的过失。有人说：虽然酸奶是牛奶的事物，但我并不说牛奶本身就是酸奶。

།བཤད་པ། འོ་མ་ལས་གཞན་གང་གི་ནི། །དངོས་པོ་ཞོ་ནི་ཡིན་པར་འགྱུར་། །གལ་ཏེ་འོ་མ་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་ཞོ་ཡིན་པས་འོ་མ་ཉིད་ཞོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མི་སྨྲ་ན། འོ་ན་འོ་མ་ལས་གཞན་གང་གི་དངོས་པོ་ཞོ་ཡིན་པར་འགྱུར། ཅི་ཞོ་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་ ཞོར་འགྱུར་ཞིང་ཞོ་ཉིད་ཡིན་ནམ།འོན་ཏེ་ཆུའི་དངོས་པོ་ཞོར་འགྱུར་ཞིང་ཆུ་ཞོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་། དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཡང་གཞན་དུ་འགྱུར་བར་མི་འཐད་དོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་དང་། གཞན་ཡང་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མི་འཐད་པ་དེའི་ཕྱིར་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་བརྫུན་པ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི་། ངོ་བོ་ཉིད་ངེས་པར་མི་གནས་པ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སྨྲས་པ། ཡང་རེ་ཞིག་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་ཡོད་དེ། གཉེན་པོ་མེད་པས་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ པས་སྟོང་པ་ཉིད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ།།བཤད་པ། གཉེན་པོ་ལས་དངོས་པོ་རབ་ཏུ་ཡང་འགྲུབ་པར་འདོད་ན་ཡང་སྟོང་པ་ཡིན་པ་མི་འཐད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྟོང་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་སྟོང་མིན་ཅུང་ཟད་ཡོད། །སྟོང་པའང་ ཅུང་ཟད་ཡོད་པར་འགྱུར།།མི་སྟོང་ཅུང་ཟད་ཡོད་མིན་ན། །སྟོང་པའང་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། །གལ་ཏེ་མི་སྟོང་པ་ཅུང་ཟད་ཅིག་རབ་ཏུ་འགྲུབ་པར་གྱུར་ན་ནི། དེའི་གཉེན་པོ་སྟོང་པ་ཡང་ཅུང་ཟད་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། གང་གི་ཚེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བརྟགས་ན་མི་སྟོང་ པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཡོད་པར་མི་འཐད་པ་དེའི་ཚེ་མི་གཏོང་བ་མེད་ན་སྟོང་པ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར།ད་སྟོང་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་དེའི་གཉེན་པོ་སྟོང་པ་མ་ཡིན་པ་ཡོད་པར་ཇི་ལྟར་བརྟག་།སྨྲས་པ། ཁྱོད་གང་སྨྲ་བ་དེ་ཉིད་ཡང་མི་འདོད་དེ་སྔར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་ གསུངས་པ།།སྟོང་ཉིད་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན། །ཞེས་སྨྲས་ལ། དེ་ནི་གལ་ཏེ་སྟོང་མིན་ཡོད། །སྟོང་པའང་ཅུང་ཟད་ཡོད་པར་འགྱུར། །ཞེས་སྨྲའམ། བཤད་པ། འདི་ལ་མ་ཁྲོ་བར་རིགས་པ་ཟུང་ཤིག་། །རྒྱལ་བ་རྣམས་ཀྱིས་སྟོང་ཉིད་ནི། །ལྟ་ཀུན་ངེས་པར་འབྱིན་ པར་གསུངས།།གང་དག་སྟོང་པ་ཉིད་ལྟ་བ། །དེ་དག་བསྒྲུབ་ཏུ་མེད་པར་གསུངས། །རྒྱལ་བ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གཟིགས་པ། ཐུགས་རྗེའི་དམ་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱིས་འགྲོ་བ་རྣམས་ལ་ཕན་གདགས་པའི་ཕྱིར། སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ལྟ་བ་ཀུན་གྱི་ཆུ་སྲིན་ འཛིན་ཁྲི་ཐམས་ཅད་ལས་ངེས་པར་འབྱིན་པ་ཡིན་པར་གསུངས་ཏེ།དེ་ནི་ལྟ་བའི་ཆུ་སྲིན་འཛིན་ཁྲི་ཐམས་ཅད་བཟློག་པར་གསུངས་པས། ལྟ་བའི་ཆུ་སྲིན་འཛིན་ཁྲི་བཟློག་པ་དེ་ནི་དངོས་པོར་མི་འཐད་དོ་། །དཔེར་ན་སེམས་རྨོངས་པ་འགའ་ཞིག་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་ལ་གྲོང་ཁྱེར་རོ་སྙམ་པའི་བློ་གྲོས་ བྱུང་བ་ལས་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་བྲལ་ནས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཐོང་བའི་ཚེ།གྲོང་ཁྱེར་གྱི་བློ་ལོག་པ་ན་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་བློ་ལོག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་འགའ་ཡང་མེད་དེ། ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་པ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ མཐོང་བ་དངོས་པོར་ལྟ་བའི་ཆུ་སྲིན་འཛིན་ཁྲི་གང་ཡིན་པ་ལས་ལོག་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དངོས་པོ་འགའ་ཡང་མེད་དོ།

解释说：除了牛奶之外，什么东西能变成酸奶呢？如果不说牛奶本身的实体是酸奶，因此牛奶就是酸奶的话，那么除了牛奶之外，什么东西的实体会成为酸奶呢？是酸奶本身的实体变成酸奶而成为酸奶吗？还是说水的实体变成酸奶而水就是酸奶呢？因此，同一物和其他物变成另外的东西是不合理的。由于同一物和其他物变成另外的东西是不合理的，所以变异本身是不存在的。
因此，所说的'虚妄'是完全显示诸法的本性空性，而不是显示本性的不确定。有人说：暂且空性是存在的，因为没有对治，所以一点也不存在，由于空性存在的缘故，非空性也应当存在。
解释说：如果认为从对治而成立事物的话，空性也是不合理的。为什么呢？因为空性不存在的缘故。如果非空少许存在，空性也会少许存在。如果非空少许不存在，空性怎么会存在呢？如果非空能够少许成立的话，它的对治空性也会少许存在，然而当以一切方式观察时，非空少许存在都不合理，那时没有所对治，空性怎么会存在呢？现在空性不存在的话，它的对治非空性怎么能观察为存在呢？
有人说：你所说的也不承认，因为前面说过：'世尊说此，完全显示空性。'而你却说：'如果非空存在，空性也会少许存在。'解释说：对此不要生气，应当持取正理。诸佛说空性，是出离一切见。对于执著空性见的人们，说为不可成立。
诸如实通达的佛陀，具有殊胜大悲，为了利益众生，说空性是能从一切见的罗刹座中出离，即说遮遣一切见的罗刹座，遮遣见的罗刹座是不合理的实体。譬如某些愚痴者对于干闼婆城生起城市想的分别，离开了完全愚痴后，如实正见时，城市的错误认识消失时，所谓城市的错误认识这样的实体是不存在的，仅仅是离开对不存在的分别而已。同样，如实见到实体见的罗刹座所远离的所谓空性，这个空性也不是某个实体。

།གང་དག་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བརྗོད་པ་ཙམ་མ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་དངོས་པོར་ལྟ་བ་དེ་དག་ནི་མ་རིག་པའི་མུན་ པ་ཆེན་པོས་བློ་གྲོས་ཀྱི་མིག་བསྒྲིབས་པས་བསྒྲུབ་ཏུ་རུང་བ་དང་།བསྒྲུབ་ཏུ་མི་རུང་བའི་དཔྱད་པ་སྨན་པ་ཆེན་པོ་རྒྱལ་བ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་དག་ནི་བསྒྲུབ་ཏུ་མི་རུང་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་དག་དངོས་པོ་རྣམས་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ ཀྱིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མངོན་པར་ཞེན་པ་དེ་དག་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བརྗོད་པ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་འདིས་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱི་དབང་གིས་དངོས་པོར་བརྟགས་པ་ཡིན་གྱི།དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་ན་མངོན་ པར་ཞེན་པ་དེ་བཟློག་པར་ནུས་ཀྱི།གང་དག་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་དངོས་པོ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དེ་དག་ལ་ནི། གཞན་གང་གིས་ཀྱང་མངོན་པར་ཞེན་པ་དེ་བཟློག་པར་མི་ནུས་ཏེ། དཔེར་ན་ཅི་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲས་པ་ན་ཅི་ཡང་མེད་པ་དེ་ཉིད་བྱིན་ཅིག་ཅེས་ཟེར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ མེད་པ་ཉིད་འཛིན་དུ་གཞུག་པར་ཇི་ལྟར་ནུས་པ་བཞིན་ཏེ།དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་བས་ནི་རྒྱལ་བ་སྟོབས་བཅུ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་པ། ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་མངའ་བས་ཀྱང་བསྒྲུབ་ཏུ་མི་རུང་བ་ཉིད་དུ་གསུངས་སོ། །གང་དག་གིས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་སྟོང་པར་མཐོང་བ་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་ བ་དེ་དག་ལ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་བོ།།དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཅུ་གསུམ་པའོ།། །།སྨྲས་པ། དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་མ་ཡིན་གྱི། དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཕྲད་ པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་དང་དེར་གཟུགས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མིག་གསུམ་ཕྲད་པ་ནི་རེག་པའོ། །སྒྲ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་། ཁོང་ཁྲོ་ བ་དང་མ་རིག་པའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་དག་གིས་ཀུན་ཏུ་སྦྱར་ཏོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ན་ཕྲད་པར་མི་འཐད་དེ། འདི་ལྟར་དངོས་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་རྣམས་ཇི་ལྟར་ཕྲད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། ། བཤད་པ། གལ་ཏེ་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཕྲད་པ་ཉིད་འཐད་ན་ནི། དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཕྲད་པ་ཉིད་མི་འཐད་པས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། བལྟ་བྱ་ལྟ་བ་ལྟ་བ་པོ། །གསུམ པོ་དེ་དག་གཉིས་གཉིས་དང་།།ཐམས་ཅད་ཀྱང་ནི་ཕན་ཚུན་དུ། །ཕྲད་པར་འགྱུར་བ་ཡོད་མ་ཡིན། །བལྟ་བར་བྱ་བ་དང་། ལྟ་བ་དང་། ལྟ་བ་པོ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ནི་གཉིས་གཉིས་དང་། ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཕན་ཚུན་དུ་ཕྲད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། བལྟ་བར་བྱ་བ་དང་ ལྟ་བ་ཡང་ཕྲད་པར་མི་འགྱུར་ལ།བལྟ་བར་བྱ་བ་དང་ལྟ་བ་པོ་ཡང་ཕྲད་པར་མི་འགྱུར། ལྟ་བ་དང་ལྟ་བ་པོ་ཡང་ཕྲད་པར་མི་འགྱུར། བལྟ་བར་བྱ་བ་དང་ལྟ་བ་དང་ལྟ་བ་པོ་ཡང་ཕྲད་པར་མི་འགྱུར་རོ།

除了仅仅说'空性'之外，那些将空性视为实在之物的人们，由于被无明大黑暗遮蔽了智慧之眼，对于应当修习和不应当修习的判断，大医王诸佛说他们是不应当修习的。
为什么呢？对于那些执著'诸法不以自性而存在'的人们，说'空性'这一缘起法，是依靠因缘而假立为实在之物，诸法并非以自性而存在。当如此显示诸法的自性时，能够遮除那种执著。
但对于那些将空性执著为实在之物的人们，任何其他方法都无法遮除那种执著。比如当说'什么都没有'时，如果有人说'那就给我那个什么都没有'，怎么能让他理解'无'的含义呢？
因此，即使是具有十力、具有大悲心的诸佛也说这是不可修习的。对于那些见到空性也是空的人们，他们才是见到了真实，对于他们来说空性才得以成立。
这是第十三品，名为'观真实'。
有人说：诸法并非自性空，诸法确实有自性存在。为什么呢？因为佛陀开示了接触。
关于这一点，世尊在各处说：'色、识、眼三者的接触即是触。声、识、耳等也是如此。'
同样地，也说'被贪欲、嗔恨、无明的结缚所系缚'。
如果诸法无自性，则接触不应理。因为，无自性的诸法如何能接触呢？因此，诸法确实是有自性存在的。
回答：如果诸法的接触是合理的，那么诸法就应当有自性存在。但是诸法的接触本身就不合理，那么怎么会有自性存在呢？
怎么说呢？所见、能见和见者，这三者无论是两两之间，还是三者之间，都不可能相互接触。
所见、能见和见者这三者，无论是两两之间还是全部之间都不能相互接触。所见与能见不能接触，所见与见者不能接触，能见与见者不能接触，所见、能见、见者三者也不能接触。

།དེ་བཞིན་འདོད་ཆགས་ཆགས་པ་དང་། །ཆགས་པར་འགྱུར་དང་ཉོན་མོངས་ པ།།ལྷག་མ་རྣམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི། །ལྷག་མའང་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ལྟ་། །ཇི་ལྟར་བལྟ་བར་བྱ་བ་དང་། ལྟ་བ་དང་། ལྟ་བ་པོ་དག་གཉིས་གཉིས་དང་ཕན་ཚུན་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཕྲད་པར་མི་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དང་། ཆགས་པར་ འགྱུར་བ་དག་ཀྱང་གཉིས་གཉིས་དང་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཕན་ཚུན་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཕྲད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དང་ཕྲད་པར་མི་འགྱུར་ལ། འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པར་འགྱུར་བ་ཡང་ཕྲད་པར་མི་འགྱུར། ཆགས་པ་དང་ཆགས་པར་འགྱུར་བ་ཡང་ ཕྲད་པར་མི་འགྱུར།འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དང་ཆགས་པར་འགྱུར་བ་ཡང་ཕྲད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཉོན་མོངས་པ་ལྷག་མ་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ལྷག་མ་སྒྲ་དང་རྣ་བ་དང་། ཉན་པ་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་གཉིས་གཉིས་ དང་།ཐམས་ཅད་དག་ཀྱང་ཕན་ཚུན་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཕྲད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །སྨྲས་པ། ཅིའི་ཕྱིར་བལྟ་བར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཕན་ཚུན་ལྷན་ཅིག་ཕྲད་པར་མི་འགྱུར། བཤད་པ། གཞན་ནི་གཞན་དང་ཕྲད་གྱུར་ན། །གང་ཕྱིར་བལྟ་བྱ་ལ་སོགས་པ་། །གཞན་དེ་ ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ།།དེ་ཕྱིར་ཕྲད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །འདི་ལ་གལ་ཏེ་ཕྲད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འགའ་ཞིག་ཡོད་པར་གྱུར་ན་དེ་ངེས་པར་གཞན་དང་གཞན་ལྷན་ཅིག་ལས་འགྱུར་གྲང་ན། གང་གི་ཕྱིར་བལྟ་བར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་གཞན་དེ་ཡོད་པར་མི་རིགས་ཤིང་། དེ་དག་ལ་ཕན་ ཚུན་གཞན་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ཕན་ཚུན་ལྷན་ཅིག་ཕྲད་པར་མི་འགྱུར་རོ།།བལྟ་བྱ་ལ་སོགས་འབའ་ཞིག་ལ། །གཞན་ཉིད་མེད་པར་མ་ཟད་ཀྱི། །གང་ཡང་གང་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ། །གཞན་པ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་དོ། །བལྟ་བར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་འབའ་ཞིག་ལ་ཕན་ཚུན་ གཞན་ཉིད་མི་འཐད་པར་མ་ཟད་ཀྱི།འདི་ལྟར་དངོས་པོ་གང་ཡང་དངོས་པོ་གང་དང་ཡང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གཞན་ཉིད་དུ་མི་འཐད་དོ། །གཞན་ཉིད་མེད་ན་གང་ཡང་གང་དང་ཡང་ལྷན་ཅིག་ཕྲད་པར་མི་འཐད་དོ། །སྨྲས་པ། དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་གཞན་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་བཞིན་དུ་མེད་དོ་ ཞེས་སུ་ཞིག་སྨྲ་བར་རིགས།བཤད་པ། ཁྱོད་ཀྱིས་གང་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་གཞན་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་དེ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་ཁོ་བོས་ཁྱོད་ཀྱིས་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་གཞན་ཉིད་མ་དམིགས་པར་ལེགས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་དེ། འདི་ལྟར་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་གཞན་ཉིད་མེད་པ་ནི་ ལྷའི་མིག་གིས་ཀྱང་དམིགས་པར་མི་ནུས་ན་ཁྱོད་ལྟ་བུའི་ཤའི་མིག་གིས་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཞན་ནི་གཞན་ལ་བརྟེན་ཏེ་གཞན། །གཞན་མེད་གཞན་ལས་གཞན་མི་འགྱུར། །གཞན་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་ལས་གཞན་པ་འགའ་ཞིག་ལ་བརྟེན་ཏེ་གཞན་དུ་ འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ན།གཞན་མེད་ན་གཞན་ནི་རང་ལས་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །གཞན་གང་ཡིན་པ་ནི་གཞན་ལ་ལྟོས་ནས་གཞན་ཞེས་བྱ་བའི་རང་ལས་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བས་དེ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་སོ་ཞེས་སུ་ཞིག་སྨྲ་བར་རིགས། སྨྲས་པ། དེ་ལྟ་ན་ཡང་གཞན་ཉིད་མེད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། གཞན་ཉིད་རབ་ཏུ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ།

同样地贪欲、贪着和将贪着，以及其余烦恼和其余处，也以三种方式观察。如同所见、能见和见者这三者两两之间以及彼此共同都不能相遇一样，贪欲、贪着和将贪着这三者两两之间以及彼此共同也都不能相遇。贪欲与贪着不能相遇，贪欲与将贪着也不能相遇，贪着与将贪着也不能相遇，贪欲、贪着和将贪着三者也不能相遇。
同样地，其余烦恼如嗔恨等，以及其余处如声音、耳朵和听者等，两两之间以及彼此共同也都不能相遇。
问：为什么所见等这些彼此之间不能共同相遇？
答：若他与他相遇，因为所见等，他性本不存在，所以不能相遇。如果有所谓的相遇，那必定是他与他共同而成，但因为所见等不应有他性，彼此间也没有他性，所以不能彼此共同相遇。
不仅所见等，没有他性，任何事物与任何事物共同，都不能成立为他性。若无他性，任何事物与任何事物都不能共同相遇。
问：诸事物的他性明明可以亲见，怎么能说不存在呢？
答：正因为你认为诸事物的他性可以亲见，所以我才确知你没有见到诸事物的他性。因为诸事物的无他性连天眼都不能见到，更何况像你这样的肉眼呢？
为什么呢？他依他而为他，无他则不从他成他。所谓'他'是依靠某个'他'而成为'他'，若无'他'则不能从'他'成为'他'。'他'是依靠'他'而称为'他'，不能从自身成为'他'，谁能说这是亲见呢？
问：即便如此也不能说无他性，他性应当成立。

།བཤད་པ། མི་མཁས་པ་ལ་ནི་དེ་ལྟར་འགྱུར་གྱི་མཁས་པ་ལ་ནི་མི་འགྱུར་ཏེ། གང་ལ་བརྟེན་ཏེ་གང་ཡིན་པ། །དེ་ནི་དེ་ལས་གཞན་མི་འཐད། །འདི་ལྟར་གང་ལ་བརྟེན་ཏེ་གང་འབྱུང་བ་དེ་དེ་ལས་གཞན་ནོ་ཞེས་དེ་སྐད་སྨྲ་བར་མི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནམ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་གཞན་ནི་གཞན་ལས་གཞན། །གཞན་མེད་པར་ཡང་རུང་བར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་གང་ལ་བརྟེན་ནས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་དེ་དེ་ལས་གཞན་ཡིན་པར་གྱུར་ན་ནི། དེ་མེད་པར་ཡང་དེ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་དེ། དེ་ལྟར་ན་རེ་ལྡེ་ལ་མ་ལྟོས་པ་ཁོ་ནར་བུམ་པ་གཞན་ཉིད་དུ འགྱུར་བ་ཞིག་ན།རེ་ལྡེ་ལ་མ་ལྟོས་པར་བུམ་པ་གཞན་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་རེ་ལྡེ་ལས་བུམ་པ་གཞན་མ་ཡིན་ནོ། །སྨྲས་པ། དེ་ལས་གཞན་དུ་མ་གྱུར་དུ་ཟིན་གྱིས་ཀྱང་རེ་ཞིག་གཞན་ནི་ཡོད་དོ། །བཤད་པ། ཅི་ཁྱོད་སྐྲོད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འགྲོའམ། ཁྱོད་ གཞན་ཉིད་ཟློག་པར་བྱེད་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་གཞན་ཉིད་སྒྲུབ་པར་སེམས་ཀོ།།གལ་ཏེ་གང་ལ་བརྟེན་ཏེ་གཞན། །ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལས་དེ་གཞན་མ་ཡིན་ན། འོ་ན་ཅི་དེ་རང་གི་བདག་ཉིད་ཁོ་ན་ལས་གཞན་དུ་འགྱུར་བར་སེམས་སམ། གཞན་ལས་གཞན་པའི་གཞན་ པ་སྟེ་།མེད་ན་མེད་པས་དེ་ཕྱིར་མེད། །གང་གི་ཕྱིར་གཞན་གང་ལས་གཞན་པའི་གཞན་པ་དེ་མེད་ན། གཞན་མེད་པས་རང་ཉིད་ལས་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་གཞན་མེད་པ་ཁོ་ནར་ཤེས་པར་གྱིས་ཤིག་།སྨྲས་པ། གང་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་གཞན་ནི་གཞན་ལ་བརྟེན་ཏེ་གཞན་དུ་འགྱུར་ རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་གཞན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནམ།ཅི་སྟེ་བརྟེན་ནས་ཀྱང་གཞན་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་ན་གཞན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཇི་སྐད་དུ་བྱ། བཤད་པ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ནི་བདག་ཉིད་འདི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་རེ་ཞིག་གཞན་ལ་བརྟེན་ནས་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་ཕྱིར་ འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཀྱི་དབང་གིས་གཞན་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲའོ།།གང་གི་ཕྱིར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བརྟགས་ན། གཞན་ཉིད་གཞན་ལ་ཡོད་མ་ཡིན། །གཞན་མ་ཡིན་ལའང་ཡོད་པ་མིན། །གང་གི་ཕྱིར་རེ་ལྡེ་ལ་ལྟོས་ཏེ་བུམ་པ་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རེ་ལྡེ་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་དང་། རེ་ལྡེ་ལ་ རག་ལུས་པའི་ཕྱིར་དང་།རང་ལས་རབ་ཏུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་བུམ་པ་ལ་གཞན་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་རེ་ལྡེ་ལ་མི་ལྟོས་པ་བུམ་པ་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འབའ་ཞིག་ལ་ཡང་། གཞན་མ་ཡིན་པ་དང་མི་མཐུན་པ་གཞན་ཉིད་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པའི་དབང་གིས་གཞན་མེད་དོ་ཞེས་ སྨྲའོ།།དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་ཆུ་ཤིང་གི་ཕུང་པོ་བསྟན་ཏེ། ཆུ་ཤིང་གི་ཕུང་པོ་ནི་ཁོང་སྟོང་ཞིང་སྙིང་པོ་རྟོགས་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། ཅི་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་ཀྱང་བསྟན་ཏོ། །སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་བུམ་པ་གཞན་མ་ཡིན་ན། དེ་ལྟ་ན་བུམ་པ་དེ་ཉིད་གཞན་ མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ།གཞན་མེད་པར་གཞན་མ་ཡིན་པར་ཡང་མེད་པས་གཞན་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ། །བཤད་པ། གཉེན་པོ་ལས་ཀྱང་གཞན་ཉིད་མི་འཐད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཞན་མ་ཡིན་པ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་གཞན་ལ་ལྟོས་ནས་གཞན་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ན་གཞན་ ཉིད་དེ་ཡང་བརྟགས་ན་མི་འཐད་དོ།།གཞན་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་། །གཞན་ནམ་དེ་ཉིད་ཡོད་མ་ཡིན། །ད་གཞན་ཉིད་དེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་དེའི་གཉེན་པོ་གཞན་མ་ཡིན་ན་དེ་ཉིད་ཀྱང་མེད་ལ། གཞན་མ་ཡིན་པ་མེད་ན་དེའི་གཉེན་པོ་གཞན་མེད་དོ་ཞེས་དེ་སྐད་བསྟན་པར་མི་འགྱུར་རམ། གཞན་ ཡང་སྨྲས་པ།གཞན་ལ་ལྟོས་ནས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་གྱི། གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱི་ཡིན་ཏེ། དེ་དང་ལྡན་པས་གཞན་དུ་འགྱུར་རོ།

说道：对于不通达者是如此，对于通达者则不是如此。'依靠某物而成为某物，它不应该异于彼物。'如是，依靠某物而生起的东西，说它异于彼物，这样说难道不是不合理的吗？为什么呢？
如果异物是从他物而异，则无他物时也应成立。如果依靠某物而成为异物，它是异于彼物的话，则无彼物时也应成为异物。如是，瓶子不依靠陶土也应成为异物，然而瓶子不依靠陶土也不会成为异物。因此，瓶子不异于陶土。
有人说：即使不异于彼物，暂且异物是存在的。
说道：你是随顺于驱除，还是想以否定异性的理由来成立异性呢？如果依靠某物而成为异物，它不异于彼物的话，那么你认为它是从自性中成为异物吗？
若无异于他物的异性，则因无故而不存在。因为若无异于他物的异性，则因无异性故不能异于自性，因此当知唯是无异。
有人说：正因为异物依靠他物而成为异物，正因为如此，难道异物不是存在的吗？如果依靠而又不成为异物，怎么能说是异物呢？
说道：缘起的自性是如此的：因为暂且依靠他物而说为异物，所以依世间名言而说是异物。又因为如实观察时，异性不存在于异物中，也不存在于非异物中。因为瓶子依靠陶土而说为异物，是因为依靠陶土、系属于陶土、不能自立而成，所以瓶子中没有异性。因为不依靠陶土的非异物瓶子，也没有与非异相违的异性，所以依胜义谛而说无异。
因此，世尊也以芭蕉喻来开示：芭蕉是空虚的，不能获得实质，所以也说是毫无所有。
有人说：如果这样瓶子不是异物的话，那么瓶子就应成为非异物，无异物则无非异物，所以异物也应当存在。
说道：从对治的角度异性也不合理。为什么呢？因为非异不合理的缘故。如是，依靠他物而成为非异，但若观察彼异性也不合理。
异性是不存在的，异或一性皆不存在。现在异性不存在时，它的对治非异性也不存在，非异性不存在时，它的对治异性也不存在，难道不是这样显示吗？
又有人说：不是依靠他物而成为异物，而是异性是共相，由具有彼性而成为异物。

།བཤད་པ། གལ་ཏེ་གཞན་ཉིད་དང་ལྡན་པས་གཞན་དུ་འགྱུར་ན་རང་ལས་རབ་ཏུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། གཞན་ལ་ལྟོས་པ་ཁོ་ནས་གཞན་དུ་ འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནམ།སྨྲས་པ། གཞན་ཉིད་ནི་གཞན་ལ་ངེས་པར་གནས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་དེ་ལ་ཡང་ལྟོས་ཅི་དགོས་བཤད་པ། གཞན་ཉིད་གཞན་ལ་ཡོད་མ་ཡིན། གཞན་ཉིད་ནི་གཞན་ལས་ངེས་པར་གནས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་ཞེས་གང་སྨྲས་པ། དེ་ནི་མི་རིགས་ཏེ། གཞན་ ཉིད་ནི་གཞན་ལ་མེད་དོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར། གཞན་མ་ཡིན་ལའང་ཡོད་པ་མིན། །འདི་ལ་བུམ་པ་ནི་རང་གི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པས་དེ་ལ་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དང་མི་མཐུན་པའི་གཞན་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། གལ་ཏེ་གཞན་ཉིད་དེ་གཞན་ལ་ངེས་པར་གནས་ པ་ཉིད་དུ་གྱུར་ན་ནི་བུམ་པ་རང་གི་བདག་ཉིད་ལས་ཀྱང་གཞན་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཞིང་གཞན་མ་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།བུམ་པ་རང་གི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མི་འདོད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་གང་གི་ཕྱིར་བུམ་པ་གཞན་མ་ཡིན་པ་ལ་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་གཞན་ལ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ ནོ།།གལ་ཏེ་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ནི་གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་ན་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ། །ཅི་སྟེ་གང་གི་ཕྱིར་བུམ་པ་སྣམ་བུ་ལ་ལྟོས་ན་གཞན་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་བུམ་པ་དེ་ལ་གཞན་ཉིད་དེ་ཡོད་པ་སེམས་ན། དེ་ལྟ་ན་གཞན་ཉིད་ངེས་པར་མི་གནས་པར་བསྟེན་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ལྟོས་ནས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཞན་ཉིད་ལ་བཞག་པ་དང་། བཙལ་བར་ཡོད་པ་ཡང་དམ་བཅས་པར་ཡང་འགྱུར་བས་དེ་ཡང་མི་འཐད་དེ། རང་གི་གཞུང་ལུགས་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། དངོས་པོ་གཉིས་ཡོད་ན་ཕྲད་པར་འགྱུར་གྱི་མེད་པ་ནི་མི་འགྱུར་བས་དེ་ལ་གལ་ཏེ་རེ་ཞིག་པ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས གཞན་མ་ཡིན་པ་དེ་གཞན་ཉིད་དང་ལྡན་པས་ཇི་ལྟར་གཞན་དུ་འགྱུར་ཏེ།འོ་མ་དང་འདྲེས་པའི་ཆུ་ཡང་འོ་མར་མི་འགྱུར་ལ་འོ་མ་ཡང་ཆུར་མི་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ། །ཅི་སྟེ་བུམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གཞན་ཡིན་ན་ནི་གཞན་ལ་གཞན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་བཙལ་ཅི་དགོས། དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་གཞན་ཉིད་དང་ ལྡན་པས་གཞན་དུ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་དང་།གཞན་ཉིད་གཞན་ལ་ངེས་པར་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་གྱི་ནའོ། །སྨྲས་པ། གཞན་ཉིད་གཞན་ལ་ངེས་པར་གནས་ཀྱང་རུང་མི་གནས་ཀྱང་རུང་སྟེ། དོན་གང་ལ་གཞན་ཉིད་དུ་འདོད་པའི་གཞན་དེ་ནི་རེ་ཞིག་ཡོད་དོ། །བཤད་པ། ཅི་ ཁྱོད་འཇིག་རྟེན་རྒྱུག་པར་རྩོམ་མམ།ཁྱོད་གཞན་ཉིད་མེད་པས་གཞན་བསྒྲུབ་པར་རྩོམ་ཀོ། །གཞན་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ནམ་དེ་ཉིད་ཡོད་མ་ཡིན། །གཞན་གྱི་དངོས་པོ་གཞན་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་གཞན་ནམ་དེ་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཁོ་ན་མ་ཡིན་ནམ། ཅི་སྟེ་ གཞན་གྱི་དངོས་པོ་མེད་པར་ཡང་གཞན་དུ་འགྱུར་ན་ནི་ཁྱོད་ལ་གླེན་པའི་དངོས་པོ་མེད་པར་ཡང་གླེན་པར་འགྱུར་རོ།།ཅི་སྟེ་དེ་མི་འདོད་ན། འོ་ན་ནི་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་མེད་པར་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་བརྟགས་ན་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་གཞན་ཉིད་ཇི་ལྟར་ཡང་མི་ འཐད་དོ།།གཞན་ཉིད་མེད་ན་བལྟ་བར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དག་ཇི་ལྟར་ཕན་ཚུན་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཕྲད་པར་གྱུར། ཕྲད་པ་མེད་ན་ཁྱོད་ཀྱི་ཕྲད་པའི་གཏན་ཚིགས་ལས་བྱུང་བའི་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་འཐད་པར་ག་ལ་འགྱུར། ཅི་སྟེ་ཡང་ཁྱོད་ཀྱི་ ཡིད་ལ་བསམ་པས་གཞན་ཡང་ཡིན་ལ།དེ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན་དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཕྲད་པ་མི་འཐད་པ་ཉིད་དོ།

解释说：如果由于具有他性而成为他者，那么由于不是从自身而成立，难道不是唯一依靠他者而成为他者吗？
回答说：他性确实是唯一安住于他者，那又何必依赖他者呢？
解释说：他性不存在于他者。你所说的'他性确实是唯一安住于他者'这一说法是不合理的，因为他性不存在于他者。
为什么呢？因为他性也不存在于非他者。比如，瓶子对于自身而言不是他者，所以在非他者上不存在与非他性相违的他性。
如果他性确实是唯一安住于他者，那么瓶子也会从自身变成他者而不是非他者，但是我们并不承认瓶子从自身变成他者。
因此，由于他性不存在于非他者，所以也不存在于他者。如果存在的话，就会在一切情况下都存在。
如果你认为当瓶子相对于毛毯是他者时，瓶子就具有他性，那么这样的话，他性就不是确定安住而是依赖性的，因为事物是依赖而存在的。
建立和寻求他性也会成为主张，这也是不合理的，因为与自宗相违。
再者，如果有两个事物才会相遇，没有则不会相遇。那么，如果本性上不是他者的事物具有他性，怎么会成为他者呢？就像混合的牛奶和水，水不会变成牛奶，牛奶也不会变成水一样。
如果瓶子本性上是他者，那还需要寻求他者具有他性吗？因此，说'由于具有他性而成为他者'以及'他性确定安住于他者'这些说法是错误的。
有人说：无论他性是否确定安住于他者，想要成为他性的对象，那个他者总是存在的。
解释说：你是想要随顺世间吗？你想要用没有他性来成立他者吗？他性是不存在的。
他者或自身都不存在。当他性的实体不存在时，难道不是已经说明了他者或自身都不存在吗？
如果没有他性的实体也能成为他者，那么对你来说，没有愚蠢的实体也能成为愚蠢。如果你不承认这点，那么没有他性的实体就不能成为他者。
因此，经过这样的观察，一切事物的他性都是不合理的。
如果没有他性，所见等以及贪等如何能相互遇合？如果没有遇合，你的以遇合为因而产生的事物的自性怎么可能合理？
如果你心里想着既是他者又是自身，那么这样遇合也是不合理的。

།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར། དེ་ནི་དེ་དང་ཕྲད་པ་མེད། །གཞན་དང་གཞན་ཡང་ཕྲད་མི་འགྱུར། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་དེ་ཉིད་ནི་དེ་དང་ཕྲད་པར་མི་འཐད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ཙམ་དུ་ཟད་པའི་ཕྱིར་དང་། ལྷན་ཅིག་གི་དོན་དུ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་སྟེ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་འགྱུར་ན་ནི་ཅི་ཡང་མི་ཕྲད་པར་མི་འགྱུར་བས་དེ་ཡང་མི་འདོད་དེ། དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ཉིད་དང་ཕྲད་པར་མི་འཐད་དོ། །དེ་ནི་གང་ལ་འདི་ནི་གཞན་ནོ་འདི་ཡང་གཞན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་ཡོད པ་དེ་ལ་ཡང་ཕྲད་པར་མི་འཐད་དོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཞན་ཉིད་ཡིན་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་སྟེ་གཞན་ཉིད་ཡིན་པ་ཡང་ཕྲད་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་ཅི་ཡང་མི་ཕྲད་པར་མི་འགྱུར་བས་དེ་ཡང་མི་འཐད་དེ། དེ་ལྟ་བས་ན་གཞན་ཉིད་ཡིན་ན་ཡང་ཕྲད་པར་མི་འཐད་དོ། །སྨྲས་པ། གཞན་དུ་གྱུར་པ་གཉིས་གཅིག་ ཏུ་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི།དཔེར་ན་འོ་མ་དང་ཆུ་གཉིས་ཕྲད་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཞན་དང་གཞན་ཡང་ཕྲད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །བཤད་པ། དེ་ལ་ཡང་དེ་ཉིད་གནས་བཞིན་ཏེ། །གང་གི་ཚེ་རེ་ཞིག་འོ་མ་དང་ཆུ་ཐ་དད་པར་གྱུར་ན་དེའི་ཚེ་ན་ཕྲད་པ་མེད་དོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཐ་དད་པར་གྱུར་ པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།གང་གི་ཚེ་གཅིག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་ན་ཡང་། ཕྲད་པ་མེད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །སྨྲས་པ། གང་གི་ཚེ་གཅིག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་ཕྲད་པ་ཡིན་ནོ། །བཤད་པ། གལ་ཏེ་གཅིག་པ་ཉིད་ཡིན་ཡང་ཕྲད་པར་འགྱུར་ ན་ནི་ཅི་ཡང་མི་ཕྲད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་མ་བཤད་དམ།དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ཡང་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ནོ། །སྨྲས་པ། གཞན་དུ་གྱུར་པ་དག་ཕྲད་བཞིན་པ་ནི་ཕྲད་པ་ཡིན་ནོ། །བཤད་པ། དེ་ལ་ཡང་དེ་ཉིད་གནས་བཞིན་ཏེ། གལ་ཏེ་ཕྲད་བཞིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ དག་གཅིག་ཡོད་པར་གྱུར་ན་དེ་ལ་ཡང་འདི་ནི་གཞན་ནོ།།འདི་ཡང་གཞན་ནོ་ཞེས་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕྲད་པར་མི་འཐད་དོ། །ཅི་སྟེ་ཕྲད་བཞིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པ་ཡིན་ན་ནི་ཕྲད་བཞིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་མི་འཐད་དོ། །གཅིག་པ་ཉིད་ནི་ཇི་ ལྟར་ཕྲད་པར་འགྱུར།སྨྲས་པ། ཕྱེད་ཕྲད་པའི་དངོས་པོ་དག་ཕྲད་བཞིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་ལ་ཕྲད་པ་ཡོད་དོ། །བཤད་པ། དེ་ལ་ཡང་དེ་ཉིད་ཡོད་དོ། །གལ་ཏེ་རེ་ཞིག་དེ་དག་ཕྱེད་ཕྲད་པ་ན་ཕྱོགས་གཅིག་ཕྲད་པས་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཕྲད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ བརྟགས་ན་ནི་གཅིག་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕྲད་པར་མི་འཐད་དོ།།ཅི་སྟེ་ཕྱོགས་གཅིག་ཕྲད་ཀྱང་བདག་ཉིད་ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ན་ནི་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཕྲད་པར་ག་ལ་འགྱུར། གལ་ཏེ་དེ་དག་ཅུང་ཟད་ཅིག་ནི་ཕྲད་ཅུང་ཟད། ཅིག་ནི་མ་ཕྲད་པ་ཡིན་ན་ནི་བདག་ཉིད་གཉིས་སུ་འགྱུར་ ཏེ།དེ་དག་གི་ཕྲད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ནི་གཅིག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕྲད་པ་མེད་པའོ་། །དེ་དག་གི་མ་ཕྲད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཡང་གཞན་པའི་ཕྱིར་ཕྲད་པ་མེད་དོ། །སྨྲས་པ། ཕྲད་བཞིན་པ་མེད་ཀྱང་སླ་སྟེ། རེ་ཞིག་ཕྲད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡོད་དོ། །ཕྲད་པ་ཡོད་ན་ཕྲད་པ་ ཡོད་པས་ཕྲད་པ་ཡང་རབ་ཏུ་གྲུབ་བོ།།བཤད་པ། ཀྱེ་མ་རེ་བ་ཀོ་རེ་ཆེ། །གང་ལ་ཕྲད་བཞིན་པ་ཡང་མི་འཐད་དེ། ཕྲད་པར་རྩོམ་པ་ཡང་མི་འཐད་པ་དེ་ལ་ཕྲད་པ་འཐད་པར་འགྱུར་རེ་སྐན། གང་གི་ཚེ་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྨྲས་པ་དེའི་ཚེ་གཅིག་ཡིན་ན་ཕྲད་པར་ག་ལ་འགྱུར། ཅི་སྟེ་ཕྲད་ཀྱང་གཅིག་མ་ ཡིན་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་ཡང་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མ་ཕྲད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ།

为什么呢？因为，彼此之间没有接触，其他与其他也不会接触。对此，首先，彼此之间不能接触，为什么呢？因为仅此而已，并且不能成为同时之义。如果即便如此也会发生，那么就不会有任何不接触的情况，这也是不可取的。因此，彼此之间不能接触。
对于所谓'这是他者，这也是他者'的情况，也不能接触。为什么呢？因为正是他性的缘故。如果即便是他性也能接触，那么就不会有任何不接触的情况，这也是不合理的。因此，即便是他性也不能接触。
有人说：两个变成他者的东西成为一体，就像牛奶和水接触那样，其他与其他也会接触。
回答：对此也存在同样的问题。当牛奶和水是分离的时候，就没有接触。为什么呢？因为是分离的缘故。当成为一体时，也没有接触。为什么呢？因为是一体的缘故。
有人说：当成为一体时就是接触。
回答：如果即便是一体也能接触，不是说过'那么就不会有任何不接触的情况'吗？因此，这也不好。
有人说：正在接触的他者们就是接触。
回答：对此也存在同样的问题。如果有所谓'正在接触'的事物，对于它们来说，由于'这是他者，这也是他者'是他性，所以不能接触。如果说所谓'正在接触'是一体性的表述，那么'正在接触'这个词就不合理。一体性怎么会接触呢？
有人说：半接触的事物们所谓'正在接触'，它们有接触。
回答：对此也存在同样的问题。如果首先认为它们半接触时，由于一部分接触而整体都接触，那么由于是一体性，就不能接触。如果即便一部分接触也成为分离性，那么由于是分离的，怎么会接触呢？如果它们有一部分接触，有一部分不接触，那么就会成为两个自性。对于它们的接触部分，由于不是一体性，所以没有接触。对于它们的未接触部分，由于是他性，所以也没有接触。
有人说：即便没有正在接触也罢，至少有接触。有接触时，由于有接触，接触也成立。
回答：啊！多么大的期望啊！对于连正在接触都不合理、开始接触也不合理的情况，接触怎么会合理呢？当说'成为一体'时，如果是一体，怎么会接触呢？如果即便接触也不是一体，那么这样也由于不是他性，就不是未接触。

།སྨྲས་པ། ཕྲད་པ་མེད་ཀྱང་སླ་སྟེ་རེ་ཞིག་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱི་སྔ་རོལ་ན་གཞན་དུ་འགྱུར་བའི་དངོས་པོ་གང་ཡིན་པ་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཕྲད་པ་པོ་སྟེ་རེ་ཞིག་ཡོད་དོ། །བཤད་པ། ཅི་ཁྱོད་མ་ནིང་ལ་ཕྲག་དོག་ཟའམ། ཁྱོད་ཕྲད་པ་མེད་པར་ཕྲད་པ་ པོ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་འདོད་ཀོ།།འདི་ལ་ཕྲད་པར་བྱེད་པས་ཕྲད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ནི་ཕྲད་པ་པོ་ཡིན་ན་ཕྲད་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མི་འཐད་དོ། །དེ་མེད་ན་ཕྲད་པར་བྱེད་པ་མེད་པ་ཕྲད་པ་པོ་ཡོད་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་རིགས་པ་སྔོན་དུ་བཏང་སྟེ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བརྟགས་ན། ཕྲད་བཞིན་པ་དང་ཕྲད་པ་དང་། །ཕྲད་པ་པོ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །དེ་དག་མེད་ན་ཁྱོད་ཀྱི་ཕྲད་པ་བསྟན་པའི་གཏན་ཚིགས་ལས་བྱུང་བའི་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་འགྲུབ་པར་ག་ལ་འགྱུར། ཕྲད་པ་བརྟགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཅུ་བཞི་པའོ།། །། སྨྲས་པ། ཁྱོད་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་འདི་དག་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་པར་སེམས་ཤིང་། དངོས་པོ་རྣམས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་ཡོད་ལ་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་ཡང་སྨྲ་ན། ཇི་ལྟར་དངོས་པོ་བྱུང་བ་ཡང ཡིན་ལ།ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡང་ཡིན་པར་འགྱུར། གལ་ཏེ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ལས་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཁོ་ན་མི་འབྱུང་ན། དེ་ལས་གཞན་ཅི་ཞིག་འབྱུང་བར་འགྱུར་། གལ་ཏེ་རྒྱུ་སྤུན་དག་ལས་སྣམ་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཁོ་ན་མི་འབྱུང་ན་ཅི་རྒྱུ་སྤུན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དག་ཁོ་ན་འབྱུང་ངམ། ཅི་སྟེ་ཅི་ཡང་མི་འབྱུང་ན་ནི་འབྱུང་ཞེས་ཀྱང་ཇི་སྐད་དུ་བརྗོད་། བཤད་པ། ཅི་ཁྱོད་རྟ་ལ་ཞོན་བཞིན་ཉིད་དུ་རྟ་མ་མཐོང་ངམ། ཁྱོད་དངོས་པོ་རྣམས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་ཀྱང་སྨྲ་ལ། དེ་དག་གང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་མཐོང་ཀོ། །དེ་ནི་རེ་ཞིག་བློ་རྩིང་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང བདེ་བླག་ཏུ་ཤེས་པར་འགྱུར་ཏེ།ངོ་བོ་ཉིད་ནི་རྒྱུ་རྐྱེན་ལས། །འབྱུང་བར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལ་བདག་གི་དངོས་པོ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་སྟེ། བདག་གི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ནི་ཡང་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ལས་འབྱུང་བར་མི་རིགས་ཏེ། འདི་ལྟར་ཡོད་པ་ལ་ཡང་བྱ་བ་ཅི་ཡོད་བྱ་བ་མེད་ན་ རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱིས་ཅི་བྱ།ཅི་སྟེ་དེ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ལས་འབྱུང་ན། དེ་ལྟ་ན། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་ཡི་། །ངོ་བོ་ཉིད་ནི་བྱས་པར་འགྱུར། །དེ་ཡང་མི་འཐད་དོ། །སྨྲས་པ། ངོ་བོ་ཉིད་ནི་བྱས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་སྣམ་བུའི་དངོས་པོ་སྔོན་མ་བྱུང་བ་ ཕྱིས་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།བཤད་པ། ངོ་བོ་ཉིད་ནི་བྱས་པ་ཞེས། །ཇི་ལྟ་བུར་ན་རུང་བར་འགྱུར། །ངོ་བོ་ཉིད་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བར་ཇི་ལྟར་རུང་བར་འགྱུར་ཏེ། སྨྲས་པ་། གང་གི་ཚེ་དོན་དེ་དག་དགག་པ་མི་མཐུན་པ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་བྱས་པ་མ་ཡིན་ལ་ཅི་སྟེ་བྱས་པ་ ཡིན་ན་ནི།ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ལ་བྱས་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སེམས་དང་བཅས་པ་སུ་ཞིག་དེ་ལྟར་འཛིན་པར་འགྱུར། །སྨྲས་པ། ཁྱོད་ངོ་བོ་ཉིད་རིགས་པ་གང་དང་ལྡན་པར་སེམས། བཤད་པ། ངོ་བོ་ཉིད་ནི་བཅོས་མིན་དང་། །གཞན་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པ་ཡིན། ། གང་བྱ་བས་བསྒྲུབ་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལ་ཡང་ལྟོས་པར་མི་འགྱུར་བ་རང་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མི་འགྱུར་བར་འཇུག་པ་དེ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རིགས་པ་ཡིན་ནོ།

说道：虽然没有接触，但暂且容易，在一性之前，有某个转变为他性的事物存在，那就是能接触者，暂且是存在的。解释道：你是否嫉妒中性？你认为无接触而有能接触者存在。对此，由接触所作，从接触因而生的是能接触者，但是那个接触在一切方面都不合理。若无彼，无接触所作，怎么会有能接触者存在？因此，如是以理趣为先，如实观察时，正在接触、已接触及能接触者也都不存在。若彼等不存在，你说明接触的因所生的事物自性怎么能成立？这是观察接触品，即第十四品。
说道：你因为不见有事物存在，认为这些事物无自性，而又说诸事物是缘起，又说诸事物无自性。如何既是事物生起，又是无自性？若从因缘中不生诸事物的自性，从彼又生何物？若从线因中不生毛毯的自性，是否只生线因的自性？若什么都不生，又怎么说是生起？解释道：你骑在马上却看不见马吗？你说诸事物缘起，却看不见彼等无自性。这连愚钝者也容易了知：自性从因缘生，是不合理的。
此中，我之事物即是自性，我之事物存在从因缘生是不合理的。如是，对已有者还有何作用？无作用时因缘又作什么？若彼从因缘生，如是，从因缘所生的自性将成所作。这也不合理。说道：自性确实是所作。为什么？如是，毛毯事物先前未生，后来造作故。解释道：自性是所作，怎么可能合理？自性是所作，怎么会合理？
说道：当彼等义相违否定时，若是自性则非所作，若是所作则非自性，此时既是自性又是所作。有心者谁会如是执持？说道：你认为自性具有何种道理？解释道：自性是无为且不依他。凡非所作所成，亦不依因缘，以自身自性不变而趣入者，是具有自性的道理。

།གང་བྱས་པས་བསྒྲུབ་པར་འགྱུར་བ་དང་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལ་ཡང་ལྟོས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་གཞན་ལ་རག་ལས་པས་གཞན་ལ་ལྟོས པ་རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་པས་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བར་ཇི་ལྟར་འཐད་པར་འགྱུར།སྨྲས་པ། གང་ལ་ལྟོས་ནས་དེ་དངོས་པོར་འགྱུར་བའི་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ནི་རེ་ཞིག་ཡོད་དོ། །གཞན་གྱི་དངོས་པོ་རབ་ཏུ་གྲུབ་ན། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་རབ་ཏུ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །བཤད་ པ།གཉེན་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་ཀྱང་ངོ་བོ་ཉིད་མི་འཐད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཞན་གྱི་དངོས་པོ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ཡོད་མིན་ན། །གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ག་ལ་ཡོད། །གལ་ཏེ་ངོ་བོ་ཉིད་རབ་ཏུ་གྲུབ་པར་གྱུར་ན་ནི་དེས་ན་དེའི་གཉེན་པོ་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་ ཞིག་ན།ངོ་བོ་ཉིད་མི་འཐད་དེ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ག་ལ་ཡོད། དེ་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་མེད་ན་དེའི་གཉེན་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་འཐད་པར་ག་ལ་འགྱུར། ཡང་གཞན་ཡང་། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་གཞན་ལ་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ཡང་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར། གཞན་གྱི་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད། །གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ཡིན་ཞེས་བརྗོད། །འདི་ལྟར་གཞན་གྱི་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་པས། དེའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ན་གང་གིས་དེ་ཡོད་པར་འགྱུར། དེའི ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་གཞན་ལ་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ཡང་གཞན་ཞེས་བྱ་བར་མི་འཐད་དོ།།དེ་ལྟ་ན་གཉེན་པོ་ཉིད་མེད་དེ། གཅིག་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉེན་པོ་མེད་ན་ཇི་ལྟར་གཉེན་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་འགྲུབ་པར་འགྱུར། སྨྲས་པ། དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་དོ། །མེད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་ འདིས།ཁོ་བོ་ལ་ཅི་བྱར་ཡོད་རེ་ཞིག་དངོས་པོ་ཡོད་དོ། །བཤད་པ། ངོ་བོ་ཉིད་དང་གཞན་དངོས་དག་།མ་གཏོགས་དངོས་པོ་ག་ལ་ཡོད། །ངོ་བོ་ཉིད་དང་གཞན་དངོས་དག་།ཡོད་ན་དངོས་པོ་འགྲུབ་པར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་དངོས་པོ་འགའ་ཞིག་ཡོད་པར་འགྱུར་ན། ངོ་བོ་ཉིད་དང་ གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ཞིག་ཡིན་གྲང་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་དང་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་དག་ཡོད་ན་དངོས་པོ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ན། གང་གི་ཚེ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་མེད་ལ། གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ཡང་མེད་པ་དེའི་ཚེ་ངོ་བོ་ཉིད་དང་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་དག་མ་གཏོགས་པའི་དངོས་ པོ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་རང་དང་གཞན་དུ་མ་གྱུར་པ་འབའ་ཞིག་པ་དེ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར།སྨྲས་པ། དེ་ལྟ་ན་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡོད་དེ། དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མ་ལྟོས་པར་བྱེད་པས་གང་གི་ཕྱིར་དངོས་པོ་མེད་པར་འགྱུར་བའི་དངོས་པོ་ཡང་ཡོད་དེ། བཤད་པ། དེ་ལྟ་ན་ཡང་དངོས་པོ་རབ་ཏུ་འགྲུབ་པར་མི་འཐད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དངོས་པོ་མེད་པ་རབ་ཏུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ངོ་བོ་ཉིད་དང་གཞན་དངོས་དག་།མ་གཏོགས་དངོས་པོ་ག་ལ་ཡོད། །ཅེས་སྨྲས་ཟིན་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་དངོས་པོ་མ་གྲུབ་ན། །དངོས་མེད་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར རོ།།གལ་ཏེ་དངོས་པོ་ཉིད་འགའ་ཡང་རབ་ཏུ་མ་གྲུབ་ན་དངོས་པོ་མེད་པ་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་སྨྲས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནམ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དངོས་པོ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ནི། །དངོས་མེད་ཡིན་པར་སྐྱེ་བོ་སྨྲ། །འདི་ལྟར་དངོས་པོ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དངོས་ པོ་མེད་པ་ཡིན་ནོ།

任何依靠因缘条件而成就的事物，都是依赖他者而存在的，因此不能自性成立，怎么能说它有自性呢？
有人说：有一个他法是使它成为事物的所依，如果他法成立，自性也就能成立。
回答说：依靠对立面也不能成立自性。为什么呢？因为他法不成立。如果没有自性，哪里会有他法？如果自性能够成立，那么与之对立的他法也应该存在，但是自性不成立，自性不存在，那么他法又从何而有？如果没有他法，它的对立面自性又怎么能成立呢？
而且，自性不是他者，他法也不是他者。为什么呢？因为：他法的自性，被称为他法。就是说，他法的自性就是所谓的他法，因此如果他法的自性根本不存在，那么它又怎么能存在呢？所以，自性不是他者，他法也不是他者，这种说法是不成立的。
如此一来，就没有对立面，因为是同一性的缘故。没有对立面，又怎么能依靠对立面而成立呢？
有人说：事物的自性是存在的还是不存在的，这对我来说有什么关系呢？事物总之是存在的。
回答说：除了自性和他法，哪里有事物？如果有自性和他法，事物就能成立。如果某个事物存在，它要么是自性要么是他法。因此，如果有自性和他法，事物就能成立。但是当自性不存在，他法也不存在时，除了自性和他法之外，怎么可能存在一个既非自性又非他法的独立事物呢？
有人说：那么诸事物的无事物性是存在的，无事物性是不依赖的，因此能使事物成为无事物的事物也是存在的。
回答说：即便如此，事物的成立仍然是不合理的。为什么呢？因为无事物性没有成立。如前所说：除了自性和他法，哪里有事物？因此，如果事物不成立，无事物性就不能成立。难道不是已经说过，如果事物本身完全不成立，无事物性就不能成立吗？为什么呢？因为：事物变异为他者，世人说那就是无事物性。也就是说，事物变异为他者，那就是无事物性。

།ཞེས་སྐྱེ་བོ་དག་སྨྲ་ན། དངོས་པོ་དེ་ཡང་མེད་དེ། དེ་མེད་ན་དངོས་པོ་མེད་པ་དེ་གང་གི་ཡིན་པར་འགྱུར། དངོས་པོ་མེད་པ་ན་ཁྱོད་ཀྱི་དེའི་གཉེན་པོ་དངོས་པོ་འཐད་པར་ག་ལ་འགྱུར། སྨྲས་པ། འདི་ལ་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བས་ཐར་པར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་བྱ་ཞིང་། དེ་ ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་དེའི་དངོས་པོ་ནི་དེ་ཁོ་ན་སྟེ་།དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལ་གལ་ཏེ་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་དེ་ལྟ་ན་ཁྱོད་ལ་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བ་མི་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རམ། དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བ་མེད་ན་ཐར་པ་འཐད་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར། དེ་ལྟ་བས་ན་ དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བར་ལྟ་བ་དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ནོ།།བཤད་པ། ལོག་པར་མ་འཛིན་ཅིག་།གང་དག་དངོས་ཉིད་གཞན་དངོས་དང་། །དངོས་དང་དངོས་མེད་ཉིད་ལྟ་བ། །དེ་དག་སངས་རྒྱས་བསྟན་པ་ལ། །དེ་ཉིད་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་དག་དེ་ལྟར་ ངོ་བོ་ཉིད་དང་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་ལྟ་བ་དེ་དག་ནི་འདི་ལྟར་ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་མཆོག་ཏུ་ཟབ་པ་ལ་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ནོ།།ཁོ་བོ་ཅག་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཉི་མ་ཤར་བས་སྣང་བར་གྱུར་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཡང་ དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཐོང་བས་དེའི་ཕྱིར་ཁོ་བོ་ཅག་ཉིད་ལ་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བ་ཡོད་པས་ཁོ་བོ་ཅག་ཁོ་ན་ལ་ཐར་པ་ཡང་འཐད་དོ།།གལ་ཏེ་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར། བཅོམ་ལྡན་དངོས་དང་དངོས་མེད་པ། །སྟོན་པས་ཀ་ཏ་ཡ་ན་ཡི། །གདམས་ངག་ལས་ནི་ཡོད་པ་ དང་།།མེད་པ་གཉི་གའང་དགག་པ་མཛད། །གང་གི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་དོན་དམ་པའི་དེ་ཁོ་ན་ལ་མཁས་པ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་རབ་ཏུ་སྟོན་པས་ཀ་ཏ་ཡ་ནའི་གདམས་ངག་ཅེས་བྱ་བའི་མདོ་ལས་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་གཉི་ག་ཡང་ དགག་པ་མཛད་པ་དེའི་ཕྱིར།གང་དག་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་དང་མེད་པ་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་དེ་དག་གིས་དེ་ཁོ་ན་མི་མཐོང་བས་དེ་དག་ཉིད་ལ་ཡང་ཐར་པ་མི་འཐད་དོ། །ཁོ་བོ་ཅག་ཡོད་པ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པར་ཐ་སྙད་བྱེད་པ་དག་ལ་ནི་མི་འཐད་པ་མེད་ དོ།།གལ་ཏེ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་མཐོང་བ་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བ་ཡིན་ན་ནི་དེ་ཁོ་ན་ལ་མ་མཐོང་བ་འགའ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་བས་དེ་ནི་ཁོ་ན་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ་དེ་མཐོང་བ་ཁོ་ནས་ཐར་བར་འགྱུར་ཏེ། སློབ་དཔོན་ འཕགས་པ་ལྷས་ཀྱང་།སྲིད་པའི་ས་བོན་རྣམ་ཤེས་ཏེ། །ཡུལ་རྣམས་དེ་ཡི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ། །ཡུལ་ལ་བདག་མེད་མཐོང་ན་ནི། །སྲིད་པའི་ས་བོན་འགག་པར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ནི་དེ་ལྟར་ངེས་པ་ཁོ་ནར་ཤེས་པར་བྱའོ། །གཞན་དུ་ན་། གལ་ཏེ་རང་བཞིན་ ཡོད་ཉིད་ན།།དེ་ནི་མེད་ཉིད་མི་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་དངོས་པོ་རྣམས་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་པར་གྱུར་ན་ཡོད་པ་ཉིད་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཕྱིས་མེད་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར། རང་བཞིན་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ནི། །ནམ་ཡང་འཐད་པར་མི་ འགྱུར་རོ།།འདི་ལྟར་འགྱུར་བའི་གཉེན་པོ་ནི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་ནི་མི་འགྱུར་རྟག་པ་ཡིན་པའི་རིགས་ན། དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ནི་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་སྣང་བས་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་ཉིད་མི་འཐད་དོ།

如果有人这样说，那么这个事物也是不存在的。如果它不存在，那么这个不存在的事物又是属于谁的呢？当事物不存在时，你所说的与之相对的事物又怎么能成立呢？
有人说：在此通过见到真实性而得到解脱。所谓真实性，即是事物的真实性，也就是事物的本性的意思。
如果事物的本性是不存在的，那么对你来说见到真实性不就不成立了吗？如果没有见到真实性，解脱又怎么能成立呢？因此，认为诸法无自性的见解并不好。
解释道：不要错误理解。凡是见到实有、他性、有和无的人们，他们在佛陀教法中，并未见到真实性。
如是见到自性、他性和无性的人们，他们对于这最为甚深的佛陀教法，并未见到真实性。
我们由缘起之日升起而照见诸法无自性的真实情况，因此我们确实见到了真实性，所以唯有我们的解脱才是合理的。
如果问为什么是这样，这是因为：世尊在迦旃延教诫中，否定了有和无这两者。因为世尊通达胜义谛真实性，在开示事物和非事物时，在迦旃延教诫经中否定了所谓的'有'和'无'这两者。
因此，那些随见诸法为有或无的人们因为未见真实性，所以他们的解脱也不合理。我们不执著有无而作世俗言说的人则没有不合理之处。
如果见到有和无就是见到真实性的话，那就不会有任何人未见真实性了，所以这是不对的。因此，诸法无自性才是真实性，只有见到这一点才能获得解脱。
如圣者提婆所说：'轮回的种子是识，诸境是它的对境，若见境无我，轮回种子将灭。'
这应当如是确定了知。否则：若有自性存在，就不会成为无。如果诸法以自性而存在的话，那么以自性而有的存在就不会成为不存在。
为什么呢？因为：自性变异成他性，这永远都不合理。因为自性是变异的对立面，所以自性应当是不变的、常住的，然而诸法却显现为变异的，因此它们不可能以自性而存在。

།འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་དངོས་ པོ་མེད་པར་མཐོང་བ་ལས་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་ན་རེ་ཞིག་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ།།བཤད་པ། རང་བཞིན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། །གཞན་དུ་འགྱུར་བ་གང་གི་ཡིན། །གང་གི་ཚེ་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་རང་ བཞིན་གྱིས་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲས་པ་དེའི་ཚེ།དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཡོད་པ་ཉིད་རང་བཞིན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་དེ་ཉིད་དེ་གང་གི་ཡིན་པར་འགྱུར། སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པ་སྣང་ལ་རང་བཞིན་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་དངོས་པོ་མེད་པ་མི་འཐད་དེ་ གང་གི་དངོས་པོ་མེད་པར་འགྱུར་བའི་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་གདོན་མི་ཟ་བར་ཡོད་པ་ཉིད་དོ།།བཤད་པ། རང་བཞིན་ཡོད་པ་ཡིན་ན་ཡང་། །གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཇི་ལྟར་རུང་། །སྔར་ཡང་རང་བཞིན་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ནི། ནམ་ཡང་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །འདི་ལྟར་འགྱུར་བའི་གཉེན་ པོ་ནི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་ནི་མི་འགྱུར་བར་རྟག་པར་འགྱུར་བའི་རིགས་ན།ཞེས་མ་བཤད་དམ། དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་མེད་པ་ཉིད་ཀྱང་མི་འཐད་དོ། །དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཉིད་དུ་ལྟ་བ་ལ་སྐྱོན་གཞན་འདིར་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཡོད་ཅེས་ བྱ་བ་རྟག་པར་འཛིན།།མེད་ཅེས་བྱ་བ་ཆད་པར་ལྟ། །དེ་ཕྱིར་ཡོད་དང་མེད་པ་ལ། །མཁས་པས་གནས་པར་མི་བྱའོ། །དངོས་པོ་ཡོད་དོ་ཞེས་དངོས་པོར་ལྟ་བ་དེ་ལ་ནི་རྟག་པར་འཛིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ལ། དངོས་པོ་མེད་དོ་ཞེས་མེད་པར་ལྟ་བ་དེ་ལ་ནི་ཆད་པར་ལྟ་བར་ཐལ་བར་ འགྱུར་བས།དེ་གཉི་ག་ཡང་དོན་མེད་པ་དང་གནོད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཉིད་དུ་ལྟ་ན་རྟག་པ་དང་ཆད་པར་ལྟ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བས། དེ་ཡང་དོན་མེད་པ་དང་གནོད་པར་འགྱུར་བས། དེའི་ཕྱིར་མཁས་པ་དེ་ཁོ་ན་རྟོགས་པར་འདོད་པ་འཁོར་བའི་དགོན་པ་ ལས་རྒལ་བར་འདོད་པས་ཡོད་པ་ཉིད་དང་མེད་པ་གནས་པར་མི་བྱའོ།།སྨྲས་པ། ཡོད་པ་ཉིད་དང་མེད་པ་ཉིད་དུ་ལྟ་ན་ཇི་ལྟར་རྟག་པ་དང་ཆད་པར་ལྟ་བའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར། བཤད་པ། གང་ཞིག་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ། །དེ་ནི་མེད་པ་མིན་པས་རྟག་།སྔོན་བྱུང་ད་ལྟར་མེད་ཅེས་པ། །དེས་ན་ ཆད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར།།འདི་ལྟར་གང་ཞིག་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཕྱིས་མེད་པ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་དེ། རང་བཞིན་ནི་མི་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ལྟ་བ་ལས་རྟག་པར་ལྟ་བར་འགྱུར་རོ། །དངོས་པོ་དེ་སྔོན་དུ་བྱུང་བ་ལ་ད་ལྟར་མེད་དོ་ཞེས་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ལ་འཇིག་པར་ལྟ་བ་དེས་ན་ཆད་པར་ ལྟ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་གང་གི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་དང་མེད་པ་ཉིད་དུ་ལྟ་བ་སྐྱོན་དུ་མར་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བ་སྟེ་དབུ་མའི་ལམ་ཡིན་ལ་དེ་ཉིད་དོན་དམ་པ་འགྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་བརྟག་པ་ ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཅོ་ལྔ་པའོ།། །།དབུ་མ་རྩ་བའི་འགྲེལ་པ་བུད་དྷ་པཱ་ལི་ཏ་། བམ་པོ་དྲུག་པ། འདིར་སྨྲས་པ། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་མཐོང་བ་མེད་པ་གང་ལ་འགའ་ཡང་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་བཅིང་བ་དང་ཐར་པར་མི་འཐད་པར་དེ་ཇི ལྟར་དེ་ཁོ་ན་ཡིན།དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་མཐོང་བ་ཡོད་ན། དེ་དག་ཐམས་ཅད་འཐད་པས་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་མཐོང་བ་ཉིད་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ། །བཤད་པ། གང་ལ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་མཐོང་བ་དེ་ལ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་མི་འཐད་དོ།

于此有人说：如果由见无实法而了知诸实法的自性不存在，则暂且诸实法成为无实法。
回答说：若自性不存在，何者有变异？当说诸实法的存在性自性不存在时，诸实法的存在性自性若不存在，则彼变异是谁的？
有人说：如果诸实法的无实法显现而自性也不存在，则无实法不合理，因为必定存在成为无实法的实法自性。
回答说：若自性存在，如何能变异？前已说过自性变异永不合理。如是变异的对治即是自性，因此自性应成为不变而恒常，岂不是这样说过吗？因此诸实法的无性也不合理。
对于见诸实法为有性和无性者，还有其他过失：执著'有'为常见，执著'无'为断见。因此智者不应住于有和无。
对于见实法为有的人，将成为常见；对于见实法为无的人，将成为断见。这两者都成为无义和有害。因此，若见有性和无性则成为常见和断见，这也成为无义和有害。因此，智者欲通达真实、欲超越轮回旷野者不应住于有性和无性。
有人说：为何见有性和无性会成为常见和断见的过失？
回答说：若某法自性存在，彼非无故常，先有今无故，由此成断见。如是，若某法以自性存在，则后来成为无性不合理，因为自性不变，所以由见有性成为常见。对于先前存在的事物，见为现在无有，由此见实法有而灭，则成为断见。
如是，由于对诸实法见为有性和无性成为诸多过失，因此说诸实法无自性，这是见真实，是中道，这即是胜义成就。
这是第十五品，名为观实法和无实法。
《中论根本注释·佛护》卷六。于此有人说：若无见实法和无实法，则于某者轮回、涅槃、束缚、解脱皆不合理，如何是真实？若有见实法和无实法，则彼等一切合理，因此见实法和无实法即是见真实。
回答说：于见实法和无实法者，彼等一切皆不合理。

།གལ་ཏེ་ཇི་ལྟར་ ཞེ་ན།འདི་ལ་དངོས་པོར་སྨྲ་བ་དག་དངོས་པོ་དག་ཏུ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ན་འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་སེམས་ཅན་ལ་དངོས་པོར་ཡོངས་སུ་རྟོག་གྲང་ན། དེ་དག་ལ་དངོས་པོར་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ན་རྟག་པའམ། མི་རྟག་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ། གལ་ཏེ་འདུ་བྱེད་འཁོར་ཞེ་ན། །དེ་དག་རྟག་ན་ མི་འཁོར་ཏེ།།མི་རྟག་ན་ཡང་འཁོར་མི་འགྱུར། །སེམས་ཅན་ལ་ཡང་རིམ་འདི་མཚུངས། །དེ་ལ་གལ་ཏེ་རེ་ཞིག་འདུ་བྱེད་རྣམས་འཁོར་བར་ཡོངས་སུ་རྟོག་ན་དེ་མི་འཐད་དེ་། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར། དེ་དག་རྟག་ན་མི་འཁོར་ཏེ། །མི་རྟག་ན་ཡང་འཁོར་མི་འགྱུར། །རེ་ཞིག་འདུ་ བྱེད་རྣམས་རྟག་ན་མི་འཁོར་ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྟག་པ་དག་ནི་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལ་གང་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱུན་གྱིས་དེ་དང་དེར་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་དེ་ནི་འཁོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ན། འདུ་བྱེད་རྟག་པ་མི་འགྱུར་བ་རྣམས་ནི་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཉིད་དུ་མི་འཐད་ པས།དེའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་རྣམས་མི་རྟག་ན་མི་འཁོར་རོ། །འདུ་བྱེད་རྣམས་མི་རྟག་པ་ན་ཡང་མི་འཁོར་ཏེ། འདི་ལྟར་འདི་ན་འདུ་བྱེད་གང་ཁོ་ན་དག་འགག་པ་དེ་དག་ཁོ་ན་ཡང་གཞན་དུ་མི་སྐྱེ་བས། དེའི་ཕྱིར་གཏན་དུ་འགགས་པ་རྣམས་ལ་འཁོར་བ་མི་འཐད་པས་དེའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་རྣམས་ མི་རྟག་ན་ཡང་མི་འཁོར་ཏེ།དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མིང་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་རྟག་པ་དང་། མི་རྟག་པ་རྣམས་འཁོར་བར་མི་འཐད་དོ། །དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་མི་འཁོར་གྱི་སེམས་ཅན་ནི་འཁོར་བར་སེམས་ན། དེ་ལ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། སེམས་ཅན་ལ་ཡང་རིམ་འདི་ མཚུངས།།འདུ་བྱེད་རྣམས་ལའང་འཁོར་བ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་རིམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་སེམས་ཅན་ལ་ཡང་མཚུངས་ཏེ། འདི་ལྟར་སེམས་ཅན་ཡང་རྟག་པའམ་མི་རྟག་པ་ཞིག་འཁོར་བར་འགྱུར་གྲང་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཡང་རྟག་པ་ལ་ནི་འཁོར་བ་མི་འཐད་དེ། མི་འགྱུར་ བའི་ཕྱིར་རོ།།མི་རྟག་པ་ལ་ཡང་འཁོར་བ་མི་འཐད་དེ་བསྒྲིམ་མི་དགོས་པར་གཏན་དུ་འགགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་སྨྲས་པ། རིམ་པ་དེ་ནི་སེམས་ཅན་འཁོར་བ་ལ་མཚུངས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་སེམས་ཅན་ནི་ཕུང་པོ་དང་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཁམས་རྣམས་ལས་དེ་ཉིད་དང་། གཞན་ ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཞིང་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པས།དེའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པའི་སྐྱོན་དང་བྲལ་བ་འཁོར་རོ། །བཤད་པ། གལ་ཏེ་གང་ཟག་འཁོར་ཞེ་ན། །ཕུང་པོ་སྐྱེ་མཆེད་ཁམས་རྣམས་ལ། །དེ་ནི་རྣམ་པ་ལྔས་བཙལ་ན། ། མེད་ན་གང་ཞིག་འཁོར་བར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་འདི་ལྟར་གང་ཟག་འཁོར་བར་སེམས་ན། དེ་ནི་ཆེས་ཤིན་ཏུ་མི་འཐད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་དང་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཁམས་ལ་དེ་རྣམ་པ་ལྔས་བཙལ་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཁྱོད་ཀྱི་རང་དགའ་གང་ཟག་དགོས་པ་མེད་པ་རི་དྭགས བཅོས་མ་ལྟ་བུ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཕུང་པོ་དང་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཁམས་ལ་རྣམ་པ་ལྔས་བཙལ་ན་དམིགས་སུ་མེད་དེ།གང་རྣམ་པ་ལྔས་བཙལ་ན་དམིགས་སུ་མེད་པ་དེ་རྣམས་གཞན་གང་གིས་ཡོད་པར་བཟུང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དེ་མེད་ ན་གང་ཞིག་འཁོར་བར་འཁོར་བ་དེ་སྨྲོས་ཤིག་།ཡང་གཞན་ཡང་། ཉེ་བར་ལེན་ནས་ཉེར་ལེན་པར། །འཁོར་ན་སྲིད་པ་མེད་པར་འགྱུར། །སྲིད་མེད་ཉེ་བར་ལེན་མེད་ན། །དེ་གང་ཅི་ཞིག་འཁོར་བར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་གང་ཟག་འཁོར་རོ་ཞེས་བརྟགས་ན། དེ་ལྟ་ན་དེ་ཉེ་བར་ལེན་པ ནས།ཉེ་བར་ལེན་པ་གཞན་དུ་འཁོར་བ་ན་སྲིད་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ།

若问如何，对此，实事论者们在遍计诸实事时，对诸行和众生执著为实事，若对彼等执著为实事，则成常或无常。对此，若诸行轮回，彼等若是常则不轮回，若是无常亦不轮回，对众生亦同此理。
对此，若暂且遍计诸行轮回，则不应理。为何？如是，彼等若是常则不轮回，若是无常亦不轮回。暂且，诸行若是常则不轮回，为何？因为常法是不变故。此中，凡是以相续流转而于彼彼生灭者，名为轮回，诸行若是常法不变，则不应成为生灭之法，故诸行若是常则不轮回。
诸行若是无常亦不轮回，如是，此中凡是诸行灭者，彼等亦不于他处生起，故对永灭者轮回不应理，因此诸行若是无常亦不轮回。如是，暂且名为诸行之事物，若是常或无常皆不应轮回。
对此若想：诸行不轮回而众生轮回，对此当说：对众生亦同此理。如对诸行说明轮回不应理之次第，对众生亦同，如是众生亦是常或无常而轮回耶？因此，对彼亦是常则轮回不应理，因为不变故。对无常亦轮回不应理，因为不须勤勉而永灭故。
于此有说：此理对众生轮回不相同，如是众生于蕴处界不可说是一性或异性，亦不可说是常或无常，故众生离常无常过失而轮回。答：若补特伽罗轮回，于蕴处界中，以五相寻求彼，若无则何者轮回？
若如是认为补特伽罗轮回，则更不应理。为何？因为于蕴处界中以五相寻求则无故。汝所爱乐分别之补特伽罗无有必要，如同假鹿，于蕴处界中以五相寻求则不可得，凡是以五相寻求不可得者，由何他者执为有？故彼定是无。彼若无，请说何者轮回？
复次，从取至取，若轮回则无有，若无有则无取，彼何者轮回？若观察补特伽罗轮回，如是则从取至其他取轮回时成无有。

།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ཉེ་བར་ལེན་པའི་དབང་གིས་སྲིད་པར་གདགས་པ་ཡིན་ན། དེའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་དེ་ཡང་ཉེ་བར་ལེན་པའི་བར་སྐབས་སུ་འཇུག་པ་ལ་དེ་མེད་ན་གང་གིས་སྲིད་པར་གདགས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ ཕྱིར་དེ་ལ་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར།སྲིད་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །གང་སྲིད་པ་མེད་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པ་གསལ་བར་བྱེད་པ་མེད་པ་ཐ་སྙད་གདགས་པ་མེད་པ་དེ་གང་ཡིན་ཞིང་ཉེ་བར་ལེན་པ་གང་དུ་འཁོར་བར་འགྱུར་ཏེ། གང་གི་ཚེ་མ་བླངས་པ་ལ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཉིད་ ཀྱང་མེད་དོ།།སྨྲས་པ། དེ་ནི་བར་མ་དོའི་སྲིད་པས་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་བཅས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས། དེའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་བཅས་པ་ཁོ་ནས་སྲིད་པ་གཞན་ལེན་པས་སྲིད་པ་མེད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །བཤད་པ། གང་ཉེ་བར་ལེན་པ་འདི་བོར་ནས་བར་མ་དོའི་སྲིད་པའི་ཉེ་བར་ལེན་ པས་འཕོ་བ་དང་བར་མ་དོའི་སྲིད་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡང་བོར་ནས་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པར་འཕོ་བ་དེ་ལ་ཡང་དེའི་བར་སྐབས་ན་སྲིད་པ་མེད་པ་དང་།ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པར་འགྱུར་བ་དེ་ཉིད་སོ་ན་གནས་བཞིན་པས། དེའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་ཡང་འཁོར་བར་མི་འཐད་དོ། །ད་ནི། འདུ་བྱེད་མྱ་ངན་འདའ་བར་ནི། །ཇི་ལྟ་བུར་ཡང་མི་འཐད་དོ། །འདུ་བྱེད་རྣམས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་ནི་ཇི་ལྟ་བུར་ཡང་མི་འཐད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་གལ་ཏེ་འདུ་བྱེད་རྣམས་རྟག་པར་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ན་འདུ་བྱེད རྣམས་རྟག་པར་མི་འགྱུར་བ་རྣམས་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པས་ཅི་ཞིག་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པར་འགྱུར།ཅི་སྟེ་བྱེད་ན་ནི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པར་འགྱུར་རོ། །ཅི་སྟེ་འདུ་བྱེད་རྣམས་མི་རྟག་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་ཡང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འགགས་ཤིང་མེད་ པ་རྣམས་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་གང་གི་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལྟ་བས་ན་འདུ་བྱེད་རྣམས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་ཡང་མི་འཐད་དོ། །དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཅན་མྱ་ངན་ལས་འདའོ་སྙམ་ན། དེ་ལ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། སེམས་ཅན་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་། །ཇི་ལྟ་བུར་ཡང་འཐད་ མི་འགྱུར།།སེམས་ཅན་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་ཡང་ཇི་ལྟ་བུར་ཡང་འཐད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་གལ་ཏེ་སེམས་ཅན་རྟག་པར་འགྱུར་ན། རྟག་པར་མི་འགྱུར་བ་རྣམས་ལ་མྱ་ངན་ལས་ འདས་པ་ཐོབ་པས་ཅི་ཡང་བྱར་མེད་པ་དང་།སྐྱོན་དུ་མར་ཐལ་བར་ཡང་འགྱུར་རོ། །ཅི་སྟེ་སེམས་ཅན་མི་རྟག་པར་འགྱུར་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་མི་རྟག་པ་བསྒྲིམ་མི་དགོས་པར་འགགས་པ་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པས་ཡང་ཅི་ཞིག་བྱ་ཞིང་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་གང་གིས་ཡིན་པར་འགྱུར། དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཅན་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འཐད་པར་སེམས་ན་དེ་ཡང་མི་རུང་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ལ་འཐད་ཀྱི་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད པ་ལ་ནི་མི་འཐད་དོ།

为什么呢？如此，由于取的力量而假立为有，如果其取在取的中间阶段趋入时不存在，则由什么而假立为有呢？因此，由于无取的缘故，应成无有。凡是无有、无取、无明显、无假立名言者，彼为何？取又于何处轮回？当无所取时，取亦不存在。
有人说：彼乃是中有之有，必定具有取，因此由具取者取得其他有，故不会成为无有。
解释：凡是舍弃此取而趋入中有之取，又舍弃中有之取而趋入其他取者，于彼之间亦成为无有、无取，此过仍然存在，因此众生轮回亦不应理。
现在，诸行涅槃亦不应理。诸行涅槃如何皆不应理？为什么呢？因为会成常或无常之过。其中，首先若观察诸行为常，则于诸行不成常者，获得涅槃有何差别？若有差别则因变化而成无常。若诸行无常，则如是亦因是坏灭法故，于已灭无者，涅槃属于谁？因此，诸行涅槃亦不应理。
若于此作是念：众生涅槃。对此当解释：众生涅槃如何皆不应理。众生涅槃如何皆不应理？为什么呢？因为会成常或无常之过故。其中，首先若众生成常，则于不成常者，获得涅槃无所作为，且成诸多过失。若众生成无常，则如是亦于无需勤勉而灭者，涅槃复何所为？涅槃又属于谁？
若于此作是念：众生非可说为常与无常，涅槃应理。彼亦不应理。为什么呢？非可说为常与无常者，唯于具取者应理，于无取者则不应理。

།སེམས་ཅན་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་བྱ་བ་ཡིན་ན་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པ་འབའ་ཞིག་པ་ཅིའི་ཕྱིར་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར། དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པ་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དང་མེད་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་ བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ན་དེ་ལ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།གང་ཡོད་པ་ཉིད་དང་མེད་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཇི་ལྟར་མྱ་ངན་ལས་འདའོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ། སྨྲས་པ། ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡོད་པ་ཉིད་དང་མེད་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་ འགྱུར་ཏེ།ཇི་ལྟར་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་བཅས་པ་ཡོད་ན་དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །བཤད་པ། གང་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པ་གསལ་བར་བྱེད་པ་མེད་པ་དེ་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་གང་གིས་ཤེས་པར་བྱ། ཅི་སྟེ་ཡོད་ན་ནི་གང་གིས་དེ་ཡོད་ཅེས་ཤེས་པར་བྱ་ བ་དེ་ཉིད་དེའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་པས།ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་བཅས་པ་དེ་ལ་ནི་ཐར་པ་མི་འཐད་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་གང་གི་ཚེ་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པ་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་པ་དེའི་ཚེ་གང་གིས་དེ་ཡོད་པར་ཤེས་པར་བྱ། ཞེས་རྒོལ་བ་དེ་ཇི་ལྟར་རུང་སྙམ་ན། བཤད་པ། བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡང་གཞན་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡང་གཞན་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ་ཞེས་སྨྲས་ཀྱི། ཇི་སྐད་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེས་ནི་མ་སྨྲས་ཏེ། རི་བོང་གི་རྭ་མེད་པ་ལ་ནི་ཁྱོད་ཀྱི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་བསམ་པ་མེད་པས། དེའི་ཕྱིར་བློས་དེ་ཡོད་པར་བཟུང་ནས་ཚིག་གི་སྐྱོན་སྤང་བའི་ཕྱིར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲ་གྲང་། ཅི་སྟེ་ཁྱོད་ཀྱི་བློས་ཀྱང་དེ་ཡོད་པ་ཉིད་དང་མེད་པ་ཉིད་དུ་མ་ངེས་ན་ནི། ཅིའི་ཕྱིར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲ། དྲང་པོ་ཁོ་ནར་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས བརྗོད་པར་བྱ་བའི་རིགས་ཏེ།སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ལྷས་ཀྱང་། ཐར་ལ་གལ་ཏེ་བདག་ཡོད་རྟག་།གལ་ཏེ་མེད་ན་མི་རྟག་འགྱུར། །སྐྱེས་བུ་བརྗོད་པར་བྱ་མིན་ཡང་། །མཁས་པས་ཤེས་པར་བྱ་མིན་མིན། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་སེམས་ཅན་ཡང་ཇི་ལྟར་ཡང་ མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་མི་འཐད་དོ།།སྐྱེ་འཇིག་ཆོས་ཅན་འདུ་བྱེད་རྣམས། །མི་འཆིང་གྲོལ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་འཆིང་བར་ཡང་མི་འཐད་ལ་ཐར་པ་ཡང་མི་འཐད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདུ་བྱེད་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་སྐྱེ་ཞིང་རང་གི་ ངང་གིས་འགག་པ་ངེས་པར་མི་གནས་པ་རྣམས་ཇི་ལྟར་ཡང་འཆིང་བ་དང་ཐར་པར་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྨྲས་པ། འདུ་བྱེད་རྒྱུན་ལ་འཆིང་བ་དང་ཐར་པ་ཡོད་དོ། །བཤད་པ། གལ་ཏེ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུན་ཞེས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་འགའ་ཞིག་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ནི་ཁྱོད་འདོད་པ་ལྟར་འཆིང་བ་ འམ།ཐར་པར་ཡང་འགྱུར་གྲང་ན། གང་གི་ཚེ་འདུ་བྱེད་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ལ་རྒྱུན་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་ཚེ་དེ་ལ་ཅི་ཞིག་འཆིང་ཞིང་ཅི་ཞིག་ཐར་པར་འགྱུར། ཅི་སྟེ་རྒྱུན་གྱི་དངོས་པོ་ཞིག་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ཡང་། དེ་ལྟ་ན་ཡང་འདུ་བྱེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་ པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་།ངེས་པར་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་བཅིངས་པ་དང་ཐར་པ་འཐད་པར་ག་ལ་འགྱུར། དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་འཆིང་བར་ཡང་མི་འགྱུར་ཐར་པར་ཡང་མི་འགྱུར་གྱི། སེམས་ཅན་ནི་འཆིང་བ་དང་ཐར་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ན། དེ་ལ་བཤད་པར་བྱ་ སྟེ།སྔ་མ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་ཡང་། །མི་འཆིང་གྲོལ་བར་མི་འགྱུར་རོ།

如果无执取的众生应当涅槃，那么为何单独的无执取不应当被说为常或无常？对此若想：'无执取不应当被说为有或无'，对此应当解释：对于不应当被说为有或无的，如何能说其涅槃？
有人说：无执取者不应当被说为有或无，就像有执取者存在时不应当被说为同一或异他一样。解释道：对于无执取且无法显明的，如何能知其为有？如果是有，那么能知其为有的即是其执取，有执取者则不应当有解脱。
对此若想：'当说无执取不应当被说为有时，如何能知其为有？'这样的诘难如何合理？解释道：所说的是一回事，所知的是另一回事，因此问如何能知，而不是问如何能说。就像兔角的无，你没有可说与不可说的想法，因此是否执著于其存在而为了避免言语过失而说不可说？如果你的心也未确定其为有或无，为何说不可说？应当直接说不可知。如圣天菩萨所说：'若解脱有我，则为常；若无我，则为无常。虽然补特伽罗不可说，智者非不可知。'
因此，众生以任何方式涅槃都不合理。有生灭法性的诸行，不系缚也不解脱。诸行既不应当系缚也不应当解脱。为什么呢？因为诸行是生灭法性，刹那刹那生起而自然灭去，决定不住，以任何方式系缚和解脱都不合理。
有人说：诸行相续中有系缚和解脱。解释道：如果诸行相续这样的事物确实存在，那么如你所愿可以有系缚或解脱。但当诸行生灭的因性被称为相续时，什么能系缚什么能解脱？即使相续的事物存在，因为是诸行，因为是生灭法性，因为决定不住，如何能有系缚和解脱？
对此若想：'诸行既不系缚也不解脱，而众生则有系缚和解脱。'对此应当解释：如前所说，众生也不系缚不解脱。

།སེམས་ཅན་ཡང་འཆིང་བར་མི་འགྱུར། ཐར་པར་མི་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྟེ། ཇི་ལྟར་སྔར་སེམས་ཅན་རྟག་པ་ལ་ཡང་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་མི་འཐད་ལ། མི་རྟག་ པ་ལ་ཡང་མི་འཐད་པར་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་སེམས་ཅན་རྟག་པར་མི་འགྱུར་བ་ཡིན་ན་ཡང་འཆིང་བ་མི་འཐད་ཅིང་ཐར་པ་ཡང་མི་འཐད་དོ།།ཅི་སྟེ་འཆིང་བ་དང་ཐར་པར་གྱུར་ན་ནི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པར་འགྱུར་རོ། །སེམས་ཅན་མི་རྟག་པ་ལ་འགོག་པའི་ཆོས་ཅན་ངེས་ པར་མི་གནས་པ་ཡང་བཅིང་བ་དང་ཐར་པར་བྱར་མི་ནུས་ཏེ།འདི་ལྟར་འགགས་ཤིང་མེད་པ་ལ་ཅི་ཞིག་བཅིང་ཞིང་ཐར་པར་བྱར་ཡོད་དོ་། །འདིར་སྨྲས་པ། སེམས་ཅན་གྱི་ཉེ་བར་ལེན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འཆིང་བ་ཞེས་བྱ་ལ་ཉེ་བར་ལེན་པ་གཏན་དུ་ཉེ་བར་ཞི་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཐར་ པ་ཞེས་བྱ་ཞིང་།སེམས་ཅན་ཡང་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པའི་སྐྱོན་དང་བྲལ་བ་ལ་བཅིངས་པ་དང་ཐར་བ་འཐད་དོ། །བཤད་པ། གལ་ཏེ་ཉེ་བར་ལེན་འཆིང་ན། །ཉེ་བར་ལེན་བཅས་འཆིང་མི་འགྱུར། །གལ་ཏེ་ ཉེ་བར་ལེན་པ་འཆིང་བ་ཡིན་ན་དེ་ལྟ་ན་རེ་ཞིག་སེམས་ཅན་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་བཅས་པ་ནི་འཆིང་བར་མི་འགྱུར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བཅིངས་ཟིན་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་བཅིངས་ཟིན་ན་ཡང་བཅིང་བར་བྱ་ཅི་དགོས། དེ་ཡང་འདི་སྙམ་དུ་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པ་ཁོ་ན་འཆིང་བར་འགྱུར་ རོ་སྙམ་ན།དེ་ལ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ཉེ་བར་ལེན་མེད་མི་འཆིང་སྟེ། །ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་ན་ཡང་དེ་ལ་འཆིང་བ་མི་འཐད་དེ། འདི་ལྟར་ཡང་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པ་གང་གདགས་སུ་མེད་པ་ཐ་སྙད་གདགས་སུ་མེད་པ་གསལ་བར་བྱེད་པ་མེད་པ་དེ་ཇི་ལྟར་ཡོད་པར་འགྱུར། གང་མེད་པ་དེ་ ཇི་ལྟར་ཉེ་བར་ལེན་པས་འཆིང་བར་འགྱུར་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པ་ཡང་ཉེ་བར་ལེན་པས་འཆིང་བར་མི་འཐད་དོ། །འོ་ན་ད་ཁྱོད་ཀྱི་སེམས་ཅན་གནས་སྐབས་གང་ཞིག་འཆིང་བར་འགྱུར་བ་དེ་ད་སྨྲོས་ཤིག་།འདིར་སྨྲས་པ། ཉེ་བར་ལེན་པ་འཆིང་བ་ནི་རེ་ཞིག་ གསལ་བར་ཡོད་དེ།འདིས་འཆིང་བར་བྱེད་པས་ན་འཆིང་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་འཆིང་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་གང་དེས་བཅིང་བར་བྱ་བ་ཡང་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །བཤད་པ། གལ་ཏེ་བཅིངས་པའི་སྔ་རོལ་ན། །འཆིང་བ་ཡོད་ན་འཆིང་ལ་རག་།དེ་ཡང་མེད་དེ། གལ་ཏེ་བཅིངས་པ་དེ་ བས་སྔ་རོལ་ན་ཉེ་བར་ལེན་པ་འཆིང་བ་དེ་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ནི་ཁྱོད་འདོད་པ་ལྟར་ཉེ་བར་ལེན་པས་འཆིང་བས་འཆིང་བར་འགྱུར་ལ་རག་ན།བཅིངས་པའི་སྔ་རོལ་ན་དེ་ཡང་མེད་དེ། འདི་ལྟར་ཉེ་བར་མ་བླངས་པ་ཇི་ལྟར་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་པར་འགྱུར། བཅིངས་པའི་སྔ་རོལ་ན་མེད་པ་གང་ ཡིན་པ་དེས་ཇི་ལྟར་འཆིང་བར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལྟ་བས་ན་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡང་འཆིང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ལྷག་མ་ནི། སོང་དང་མ་སོང་བགོམ་པས་བསྟན། །འཆིང་བ་མི་འཐད་པའི་ལྷག་མ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་སོང་བ་དང་མ་སོང་བ་དང་བགོམ་པ་དག་གིས་བསྟན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་ པར་བྱ་སྟེ།ཇི་ལྟར་སོང་བ་ལ་འགྲོ་བ་མེད་པ་དང་མ་སོང་བ་ལ་ཡང་མེད་བགོམ་པ་ལ་ཡང་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། བཅིངས་པ་ཡང་མི་འཆིང་མ་བཅིངས་པ་ཡང་མི་འཆིང་། འཆིང་བཞིན་པ་ཡང་མི་འཆིང་ངོ་། །ཇི་ལྟར་སོང་བ་ལ་ཡང་འགྲོ་བའི་རྩོམ་པ་མི་འཐད་མ་སོང་བ་ལ་ཡང་མི་འཐད་ བགོམ་པ་ལ་ཡང་མི་འཐད་པ་དེ་བཞིན་དུ།བཅིངས་པ་ལ་འཆིང་བའི་རྩོམ་པ་མི་འཐད་མ་བཅིངས་པ་ལ་ཡང་མི་འཐད། འཆིང་བཞིན་པ་ལ་ཡང་མི་འཐད་དོ།

众生既不会被束缚，也不会获得解脱。若问何以如此？如前所述，就像之前所说众生若是常住，轮回和涅槃都不合理，若是无常也不合理一样。在此处也是，若众生是常住，则束缚不合理，解脱也不合理。若有束缚和解脱，则因为有变化而成为无常。对于无常的众生，具有灭尽法性且必定不住的，也不能被束缚和解脱，因为已灭尽且不存在的，有什么可以束缚和解脱呢？
对此有人说：众生的执取即是所谓的束缚，而执取完全止息即是所谓的解脱。众生既不可说是常住也不可说是无常，因此对于远离常住和无常过失的众生，束缚和解脱是合理的。
回答说：若执取是束缚，则有执取者不应被束缚。若执取是束缚，那么首先具有执取的众生就不会被束缚。为什么呢？因为已经被束缚了，既然已经被束缚，何需再束缚？若想：'或许是无执取者被束缚'，对此解释道：无执取者不被束缚。若无执取，则束缚于彼不合理。因为无执取者无可安立、无可言说、无可显示，如何能存在？不存在者如何能被执取所束缚？因此众生无执取者也不能被执取所束缚。
那么现在请说说，你认为众生在什么状态下会被束缚？对此有人说：执取是束缚这一点很明显，因为它能束缚所以称为束缚。既然有束缚，所以被束缚者也必定存在。
回答说：若在被束缚之前，有束缚则束缚才成立。但这也不存在。若在被束缚之前有执取这个束缚存在，那么如你所愿，执取的束缚才能束缚。但在被束缚之前这也是不存在的。因为未被执取的怎么会成为执取？在被束缚之前不存在的，怎么能成为束缚？因此执取也不是束缚。
其余的：以已行、未行、正行来说明。关于束缚不合理的其余内容，应当理解为以已行、未行、正行来说明。就像已行处无行走，未行处也无，正行处也无一样；已束缚者不被束缚，未束缚者也不被束缚，正被束缚者也不被束缚。就像已行处不合理有行走的开始，未行处也不合理，正行处也不合理一样；已束缚者不合理有束缚的开始，未束缚者也不合理，正被束缚者也不合理。

།འདིར་སྨྲས་པ། རེ་ཞིག་ཐར་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསྟན་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ་འགྲོ་བ་རྣམ་པར་ཐར་པར་བྱ་ བའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འཇིག་རྟེན་དུ་འབྱུང་བས།དེའི་ཕྱིར་རེ་ཞིག་ཐར་པ་ནི་ཡོད་དོ། །མ་བཅིངས་པ་ལ་ཡང་ཐར་པ་མེད་པས་བཅིངས་པ་ཡང་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །བཤད་པ་གལ་ཏེ། ཐར་པ་ཉིད་འཐད་ན་ནི་བཅིངས་པ་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་གྲང་ན། ཐར་པ་མི་འཐད་པས་བཅིངས་པ་འཐད་པར་ག་ལ་འགྱུར། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར། རེ་ཞིག་བཅིངས་པ་མི་འགྲོལ་ཏེ། །འདི་ལ་རེ་ཞིག་བཅིངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མི་འགྲོལ་ལོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་བཅིངས་པ་གང་བཅིངས་པའི་གནས་ཉིད་ལ་འདུག་པ་དེ་ཇི ལྟར་གྲོལ་བར་འཐད་པར་འགྱུར།ཅི་སྟེ་བཅིངས་པ་ཉིད་འགྲོལ་བར་འགྱུར་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་འགའ་ཡང་མ་གྲོལ་བར་མི་འགྱུར་བས་དེ་ནི་མི་འདོད་དེ། དེ་ལྟ་བས་ན་རེ་ཞིག་བཅིངས་པ་མི་འགྲོལ་ལོ། །སྨྲས་པ། བཅིངས་པ་འཆིང་བ་དང་བྲལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་གྲོལ་བ་ཡིན་ནོ། །བཤད་པ། དེ་ ལ་ཡང་དེ་ཉིད་དེ་བཅིངས་པ་ལ་ནི་འཆིང་བ་དང་བྲལ་བ་མི་འཐད་དེ་བཅིངས་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་རོ།།སྨྲས་པ། འོ་ན་འཆིང་བ་དང་བྲལ་བ་ནི་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །བཤད་པ། མ་བཅིངས་པ་ཡང་འགྲོལ་མི་འགྱུར། །འདི་ལྟར་འཆིང་བ་དང་བྲལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མ་བཅིངས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། གང་མ་བཅིངས་པ་དེ་ནི་གྲོལ་བ་ཉིད་ཡིན་པས་དེ་ལ་ཡང་གྲོལ་བར་འགྱུར་བས་ཅི་བྱ་སྟེ། དེ་བས་ན་མ་བཅིངས་པ་ཡང་གྲོལ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །སྨྲས་པ། བཅིངས་པ་ནི་འགྲོལ་ཏེ་འདི་ལྟར་བཅིངས་པ་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་གྲགས་པ་ཡིན་ནོ། །བཤད་པ། དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་གྲགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ནི་ལེགས་པར་སྨྲས་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་གང་གི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ན་གྲགས་པ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པ་བསམ་པ་ལ་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར། བཅིངས་པ་གྲོལ་བཞིན་ཡིན་གྱུར་ན། །བཅིངས དང་གྲོལ་བ་དུས་གཅིག་འགྱུར།།གལ་ཏེ་བཅིངས་པ་འགྲོལ་བར་འགྱུར་ན། དེ་ལྟར་འཆིང་བ་གང་དང་ལྡན་པས་བཅིངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་ཐར་པ་གང་དང་ལྡན་པས་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་བཅིངས་པ་དང་གྲོལ་བ་གཉིས་དུས་གཅིག་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། བཅིངས་པ་དང་གྲོལ་བ་མི་ མཐུན་པ་གཉིས་གཅིག་ལ་གནས་པར་མི་འཐད་པས་དེའི་ཕྱིར་བཅིངས་པ་གྲོལ་ལོ།།ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་འབྲེལ་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ།

于此说道：首先，解脱是依据世尊所说而言，为了使众生获得解脱，如来出现于世间，因此首先解脱是存在的。由于未被束缚者也无解脱，所以束缚也是确实存在的。
解释道：如果解脱本身成立，那么束缚也应当存在，但是由于解脱不成立，束缚又怎么能成立呢？为什么呢？因为：
首先，被束缚者不能解脱。在此，凡是被束缚者，他就不能解脱。为什么呢？因为被束缚者正处于束缚状态中，怎么能合理地解脱呢？如果被束缚者能够解脱，那么就不会有任何未解脱者，这是不能接受的。因此，首先被束缚者不能解脱。
有人说：被束缚者离开束缚，那就是解脱。
解释道：对此也是如此，被束缚者不可能离开束缚，因为他本身就是被束缚的。
有人说：那么，离开束缚就称为解脱。
解释道：未被束缚者也不会解脱。如此，凡是离开束缚者，他本身就是未被束缚者，凡是未被束缚者就是解脱者，对他来说又何需解脱呢？因此，未被束缚者也不会解脱。
有人说：被束缚者会解脱，如此'被束缚者将获得解脱'这种说法在世间是众所周知的。
解释道：你说'这在世间是众所周知的'，这话说得好。因为正是由于这是世间众所周知的，所以在考察胜义谛时是不适用的。为什么呢？因为：
如果被束缚者正在解脱，束缚和解脱就会同时存在。如果被束缚者能够解脱，那么具有束缚而称为被束缚者，具有解脱而称为解脱者，这束缚和解脱二者就会同时存在。束缚和解脱这两个相互矛盾的状态不可能同时存在于一处，因此说'被束缚者解脱'这种说法是没有关联的。

།འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ཐར་པ་ཉིད་མི་འཐད་པ་ཡིན་ན་འཁོར་བས་འཇིགས་པ་རྣམས་ཀྱི་མ་ཡིན་ལ་བསམ་པ་ནམ་ཞིག་ན་བདག་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པར་ ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྱུར་ཞིག་གུ།ནམ་ཞིག་ན་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བདག་གིར་འགྱུར་ཞིག་གུ་སྙམ་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པའི་གདམས་ངག་གང་ཡིན་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་བསྐྱོད་པ་ གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་རམ།བཤད་པ། ཐབས་མ་ཡིན་པས་དོན་དུ་གཉེར་བ་དང་། གདམས་ངག་སྟོན་པ་དང་རྩོམ་པ་དག་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བར་ཐེ་ཚོམ་མེད་དེ། འདི་ལྟར་བདག་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་བྱའོ་སྙམ་ པ་དང་།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བདག་གིར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་དག་ཇི་ལྟར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་པར་འགྱུར། གང་གི་ཚེ། བདག་ནི་ལེན་མེད་མྱ་ངན་འདའ། །མྱང་འདས་བདག་གིར་གྱུར་ཅིག་ཅེས། །གང་དག་འཛིན་པ་དེ་དག་གི། །ཉེར་ལེན་ལེགས་པར་ཟིན་མ་ཡིན། །འདི་ལ་ ཉེ་བར་ལེན་པ་གཏན་དུ་ཉེ་བར་ཞི་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་ན།ཉེ་བར་ལེན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བ་ནི་བདག་དང་བདག་གིར་འཛིན་པ་ཡིན་པས། གང་དག་བདག་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་བྱའོ། །ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པའི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་ འདས་པ་བདག་གིར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་དུ་རློམ་སེམས་སུ་བྱེད་པ་དེ་དག་ནི་བདག་དང་བདག་གིར་འཛིན་པ་ཡོངས་སུ་བཟུང་སྟེ་ངེས་པར་གནས་པ་ཡིན་པས།དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་བདག་དང་བདག་གིར་འཛིན་པ་དེ་ཉིད་ཉེ་བར་ལེན་པ་ལེགས་པར་མ་ཟིན་པ་ཡིན་ནོ། །ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་ བཅས་པ་ལ་ཐར་པ་འཐད་པར་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ།ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་བ་དེ་གང་ཡིན་ཞིང་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་གང་གི་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་དེའི་སྲིད་པ་དང་མ་རིག་པས་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །འདིར་སྨྲས་པ། རེ་ཞིག་ འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དག་ནི་ཡང་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་འགའ་ཞིག་ཁོ་ནའི་ཡིན་གྱི་ཅི་ཡང་མེད་པའི་མ་ཡིན་པས། འཁོར་བ་པོ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་པོ་ཡང་ཡོད་དེ་ཁོ་བོ་ལ་ནི་དེ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་གོ།

于此说道：如果这样解脱本身不合理的话，那么对于那些畏惧轮回的人们所想：'何时我将无执取而圆满涅槃？何时涅槃将成为我所有？'这样的想法，以及为获得涅槃的教诫，为获得涅槃而精进等这一切，岂不都成为无意义了吗？
回答说：以非方便而追求、教诫开示和精进等确实无疑变成无意义。因为，认为'我要无执取而涅槃'以及'涅槃将成为我所有'这样的想法，怎么可能是涅槃呢？
因为：'我将无执取涅槃，愿涅槃成为我所'，若有此等执著者，其执取实未善解。
在此，若执取永远寂灭即是涅槃，而一切执取的根本是我执和我所执，所以那些认为'我要无执取而涅槃'、'愿无执取的涅槃成为我所有'而生起傲慢分别的人们，他们牢固地执著我和我所，因此他们的我执和我所执即是未善解的执取。
对于有执取者，解脱怎么会合理呢？无执取而涅槃的是什么？涅槃又是谁的？这一切都是由他的有和无明所生。
于此说道：首先，轮回和涅槃是存在的，而且这些必定是某者所有，并非什么都没有，所以轮回者和涅槃者也是存在的，对我来说这些就足够了。

།བཤད་པ། ཅི་ཁྱོད་སྣོད་སྟོང་པ་སྲུང་བར་བྱེད་དམ། ཁྱོད་བཅིངས་པ་དང་ཐར་པ་མི་འཐད་པ་དག་ལ། འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཡོད་པ་འདོད་ཀོ། །གང་ལ་མྱ་ངན་འདས་བསྐྱེད་མེད། །འཁོར་བ་བསལ་བའང་ཡོད་མིན་པ། །དེ་ལ་འཁོར་བ་ཅི་ཞིག་ཡིན། །མྱ་ངན་འདས་པའང་ཅི་ཞིག་བརྟག་།འདི་ལྟར་འཁོར་བ་གང་ལ་སེམས་ཅན་དང འདུ་བྱེད་བཅིངས་པ་རྣམས་འཁོར་བ་ལས་བསལ་ཅིང་སྤང་བར་བྱ་སྟེ།མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ལ་བསྐྱེད་ཅིང་འཛུད་པར་མི་བྱེད་པ་དེ་ལ་འཁོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཞིག་ཡིན་པར་བརྟག་།གང་ལས་འགའ་ཡང་བསལ་བ་མ་བྱས་ལ། གང་ལ་འགའ་ཡང་བསྐྱེད་པ་མ་བྱས་པ་དེ་ལ་མྱ་ངན་ལས་ འདས་པ་དེ་ཡང་ཅི་ཞིག་ཡིན་པར་བརྟག་།ཡང་ན་འདི་ནི་དོན་གཞན་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་གང་ལ་འཁོར་བ་ཡོངས་སུ་ཟད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འགའ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འབད་པ་དང་ལྡན་པས་ཀྱང་འཁོར་བ་བསལ་ཞིང་སྤང་བར་མི་བྱེད་ལ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང བསྐྱེད་ཅིང་འཕེལ་བར་མི་བྱེད་པ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཁོ་ནར་འགྱུར་བ་དེ་ལ་འཁོར་བ་ཞེས་ཅི་ཞིག་རྣམ་པར་བརྟག་ཅིང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་ཀྱང་ཅི་ཞིག་རྣམ་པར་བཤད།དེ་ལྟ་བས་ན་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་མཐོང་བ་དག་ནི་རྟག་ པ་དང་ཆད་པར་ལྟ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་བཅིངས་པ་དང་ཐར་པ་དག་མི་འཐད་ཀྱི།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་སྨྲ་བ་ཉིད་ལ་ནི་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བཅིངས་པ་དང་ཐར་པ་ཞེས་བྱ་བ་དག་འགྲུབ་བོ། །བཅིངས་པ་དང་ཐར་པ་བརྟག་ པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཅུ་དྲུག་པའོ།། །།འདིར་སྨྲས་པ། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་ལྟ་ན་འཁོར་བ་མི་འཐད་དེ། རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་གང་བཤད་པ་དེ་མི་རུང་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ལས་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་རོ་། ། ལས་གང་ཞེ་ན། བདག་ཉིད་ལེགས་པར་སྡོམ་པ་དང་། །གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་བྱམས་སེམས་གང་། །དེ་ཆོས་དེ་ནི་འདི་གཞན་དུ། །འབྲས་བུ་དག་གི་ས་བོན་ཡིན། །བདག་ཉིད་ལེགས་པར་སྡོམ་པ་ནི། །བདག་ཉིད་ལེགས་པར་སྡོམ་པར་བྱེད་པའོ། །གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པ་ནི གཞན་དག་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པའོ།།བྱམས་པ་ནི་མཛའ་བཤེས་ལ་འབྱུང་བ་སྟེ་གཅུགས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡང་ན་བྱམས་པ་ནི་བྱམས་པ་ཉིད་དེ་སེམས་སྣུམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། དེ་ནི་བདག་གི་དོན་གྱི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ། །བདག་ཉིད་ལེགས་པར་ སྡོམ་པར་བྱེད་པ་དང་།གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་དང་། བྱམས་པའི་སེམས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་འབྲས་བུ་དག་གི་ས་བོན་ཏེ་འདི་དང་གཞན་དག་ཏུ་འབྲས་བུ་དག་གི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་བྱམས་པ་བསྒོམས་པ་ན་ཕན་ཡོན་བརྒྱད་ཡོད་ དེ།མི་རྣམས་དགའ་བར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་རྒྱ་ཆེར་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །ལས་རྣམ་པ་གསུམ་ཅར་ཡང་ཆོས་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་པ་ནི་ས་བོན་དུ་བསྟན་ཏེ་ལུས་དང་ངག་གཉིས་དེ་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་། །ཡིད་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྔོན་དུ་འགྲོ། །ཞེས་ཚིགས་སུ་ བཅད་པ་བཀའ་སྩལ་ཏོ།།དྲང་སྲོང་མཆོག་གི་ལས་རྣམས་ནི། །སེམས་པ་དང་ནི་བསམ་པར་གསུངས། །ལས་དེ་དག་གི་བྱེ་བྲག་ནི། །རྣམ་པ་དུ་མར་ཡོངས་སུ་བསྒྲགས། །དྲང་སྲོང་མཆོག་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལས་རྣམས་ནི་འདི་ལྟར་མདོར་བསྡུ་བ་ལས་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་ གསུངས་ཏེ།སེམས་པ་ས་བོན་དུ་གྱུར་པ་དང་། བསམ་པ་དུས་ཕྱི་མ་ལ་རྩོམ་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ།

说道：你是在守护空器吗？对于你所说的束缚和解脱不合理的那些，却承认有轮回和涅槃。
于何处无涅槃生起，也无轮回可除，于彼处轮回是什么？涅槃又是什么可观察？
如是，于轮回中有情和诸行被束缚，从轮回中解脱并应断除，而于涅槃中不生不入，于此处所谓轮回是什么可观察？于何处都未曾除去，于何处都未曾生起，于彼处涅槃又是什么可观察？
或者这是另一种含义：如是，为了完全灭尽轮回和为了获得涅槃而精进，却既不能除去和断除轮回，也不能生起和增长涅槃，因为这不是真实的，唯一成为离分别，于此处轮回是什么可观察，涅槃又是什么可解说？
因此，见有实和无实者，将堕入常见和断见，所以对他们来说轮回、涅槃、束缚和解脱都不合理。而对说缘起者，轮回、涅槃、束缚和解脱等都得以成立。
这是观察束缚和解脱品，第十六品。
于此说道：若见有实和无实则轮回不合理，因为将堕入常见和断见的过失。所说这些不应理，为什么呢？因为业果相连。
什么是业？善护自身及，利他慈心者，此法于此他，是诸果种子。
善护自身即是善护自己。利他即是利益他人。慈爱是对亲友生起，意思是由亲近而生。或者慈爱即是慈爱性，意思是心柔软。这是为自利的缘。
善护自身、利益他人和慈心，这就是法。这就是诸果的种子，是此世他世诸果的因。如是世尊也说修慈有八种功德：人们将生欢喜等等广说。
三种业都是为了法。说思是种子，因为身语二业依赖于它。如是世尊也说偈颂：'心是诸法之先导。'
最胜仙人诸业是，说为思及意乐性，彼等诸业差别相，宣说有多种不同。
最胜仙人佛世尊说诸业如是略说有二种：思为种子，意乐为后时所作。

།ལས་རྣམ་པ་གཉིས་པོ་དེ་དག་གི་བྱེ་བྲག་ཀྱང་རྣམ་པ་དུ་མ་ཡོད་པར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་དང་དེར་དེ་ལྟར་རྣམ་པ་མང་པོར་ཡོངས་སུ་བསྒྲགས་ཤིང་བསྟན་ནོ། །དེ་ལ་ལས་གང་ སེམས་པ་ཞེས།།གསུངས་པ་དེ་ནི་ཡིད་ཀྱིར་འདོད། །བསམ་པ་ཞེས་ནི་གང་གསུངས་པ། །དེ་ནི་ལུས་དང་ངག་གི་ཡིན། །དེ་ལ་ལས་གང་སེམས་པ་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ནི་ཡིད་ཀྱི་ཡིན་པར་འདོད་དོ། །ལས་གང་བསམས་པ་ཞེས་གསུངས་པ་བློས་འདི་བྱའོ་སྙམ་དུ་གསུངས་ ནས་ལུས་སམ་ངག་གི་བྱེད་པ་དེ་ནི་ལུས་དང་ངག་གི་ཡིན་ཏེ་གང་མ་བསམས་པར་བྱས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ངག་དང་བསྐྱོད་དང་མི་སྤོང་བའི། །རྣམ་རིག་བྱེད་མིན་ཞེས་བྱ་གང་། །སྤོང་བའི་རྣམ་རིག་བྱེད་མིན་པ། །གཞན་དག་ཀྱང་ནི་དེ་བཞིན་འདོད། །ལོངས་སྤྱོད་ལས་ བྱུང་བསོད་ནམས་དང་།།བསོད་ནམས་མ་ཡིན་ཚུལ་དེ་བཞིན། །སེམས་པ་དང་ནི་ཆོས་དེ་བདུན། །ལས་སུ་མངོན་པར་འདོད་པ་ཡིན། །དེ་ལ་ངག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་གེ་གསལ་བར་བརྗོད་པའོ། །བསྐྱོད་པ་ནི་ལུས་གཡོ་བ་སྟེ། དེ་གཉི་ག་ཡང་ལས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་ལས་ ཀྱི་ལམ་དུ་གཏོགས་པ་སྟེ།འདིར་ཡང་ལས་སུ་བགྲང་བ་ཡིན་པར་གཟུང་བར་བྱའོ། །མི་སྤང་བའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་དགེ་བའི་ལས་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ལུས་སམ་ངག་གིས་བྱའོ་སྙམ་དུ་མི་དགེ་བའི་སེམས་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་དེ་ཚུན་ཆད་ནས་མི་དགེ་ བ་དེ་ལུས་སམ་ངག་གང་དག་གིས་མི་བྱེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་མི་དགེ་བའི་སེམས་ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཁོ་ནའི་མི་དགེ་བ་དག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་གང་དག་ཡིན་པ་སྟེ།དེ་དག་ནི་མི་སྤོང་བའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་འཐོབ་བོ། །སྤོང་བའི་རྣམ་པར་ རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་གཞན་དག་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་འདོད་དེ།དགེ་བའི་ལས་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ལུས་སམ་ངག་གིས་བྱའོ། །སྙམ་དུ་དགེ་བའི་སེམས་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་དེ་ཚུན་ཆད་ནས། དགེ་བ་དེ་ལུས་སམ་ངག་གང་དག་གིས་མི་བྱེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་དགེ་བའི་སེམས་ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་ རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཁོ་ནའི་དགེ་བ་དག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་གང་དག་ཡིན་པ་སྟེ།དེ་དག་ནི་སྤོང་བའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་འཐོབ་བོ། །ལོངས་སྤྱོད་པ་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་ནི་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་རྒྱུ་ལས་བསོད་ནམས་བྱུང་བ་སྟེ། རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྗེས་ སུ་འགྲོ་བ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་དང་རྒྱུན་འཕེལ་བ་སྟེ་བསོད་ནམས་ཉིད་དོ།།ལོངས་སྤྱོད་པ་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཚུལ་དེ་བཞིན་ནོ། །སེམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའོ། །དེ་ལྟར་ལས་རྣམ་པ་དུ་མ་དེ་དག་ཀྱང་ངག་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ སུ་འདུས་པས་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ངག་ལ་སོགས་པ་ཆོས་བདུན་པོ་དེ་དག་ནི་ལས་སུ་མངོན་པ་དང་ལས་ཀྱི་མིང་ཅན་དང་།ལས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དག་ཏུ་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ལས་རྣམ་པ་བདུན་པོ་དེ་དག་འབྲས་བུ་དང་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་ཡང་འཐད་ལ། རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་སྐྱོན་དུ་ཡང་མི་ འགྱུར་རོ།།བཤད་པ། གལ་ཏེ་ལས་ཉིད་རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་ན་ནི་དེ་ཡང་སྐྱོན་དུ་མི་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། སྐྱོན་དུ་ནི་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་ལས་རྣམས་ཉིད་ཀྱང་མི་འཐད་པ་ལས་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པ་ཡང་མི་འཐད་དོ།

世尊在不同场合宣说并教导了这两种业的诸多差别。
其中所说的思业，是指意业。所说的思已业，是指身业和语业。
其中所说的思业，应当理解为意业。所说的思已业，是指思维'我要做这个'之后通过身体或语言所做的行为，是身业和语业，而非未经思考就做的行为。
语言、动作和不断的无表业，以及断的无表业，其他人也是如此认为。受用所生的福德和非福德也是如此。思以及这七法，被认为是业。
其中语言是指清晰发出的音声。动作是指身体的移动，这两者都是从业的角度来说，属于业道，在此也应当理解为业的范畴。
所谓不断的无表业，是指从确立不善心'我要以身或语做这种不善业'的那一刻起，即使身语并未实际做出不善业，但仅仅由于确立不善心的缘故而产生的不善，这些称为不断的无表业。
断的无表业，其他人也是如此认为。即从确立善心'我要以身或语做这种善业'的那一刻起，即使身语并未实际做出善业，但仅仅由于确立善心的缘故而产生的善，这些称为断的无表业。
受用所生的福德是指由受用因而产生的福德。所谓'由因而生'是指随顺、相续和增长的福德。
受用所生的非福德也是如此。
所谓思是指心的造作。
如是诸多种类的业都包含在语言等法中，因此语言等七法被认为是显现为业、具有业的名称和业的特征。
如是这七种业由于与果报相关，轮回是合理的，也不会落入常见和断见的过失。
解释：如果业本身不会导致常见和断见的过失，那就不会有过失，但实际上是有过失的，因此业本身也不合理，业与果报的关系也不合理。

།དེ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་སྨིན་པའི་དུས་བར་དུ། །གནས་ ན་ལས་དེ་རྟག་པར་འགྱུར།།རེ་ཞིག་གལ་ཏེ་ལས་སྨིན་པའི་དུས་ཀྱི་བར་དུ་གནས་པ་དེ་བཞིན་དུ་དུས་གཞན་དུ་ཡང་གནས་པར་འགྱུར་བས་རྟག་པར་འགྱུར་ཏེ། རྟག་པ་ནི་འཐད་པ་དེ་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར། ཅི་སྟེ་སྐྱོན་དེར་གྱུར་ན་མི་རུང་ངོ་སྙམ་ནས་ལས་ནི་སྐད་ཅིག་མ་སྟེ། སྐད་ ཅིག་མའི་ཕྱིར་འགགས་པའོ་སྙམ་ན།དེ་ལ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་འགགས་ན་འགགས་གྱུར་པ། །ཇི་ལྟར་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་ལས་སྐད་ཅིག་མའི་ཕྱིར་འགགས་ཤིང་ཞིག་པ་ཡིན་ན་དེས་ཇི་ལྟར་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་འགྱུར། ཅི་སྟེ་ལས་མེད་པས་ཀྱང་འབྲས་ བུ་སྐྱེད་པར་འགྱུར་ན་ནི་ཤིང་པ་ཊའི་མེ་ཏོག་གིས་ཀྱང་གོས་ལ་དྲི་བསུང་བསྒོ་བར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་བསྒོ་བར་མི་བྱེད་པས།དེ་ལྟ་ན་ལས་འགགས་པ་དག་གིས་ཀྱང་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ལས་རྣམས་རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ ཕྱིར།ལས་རྣམས་ཉིད་ཀྱང་མི་འཐད་ན། ལས་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པ་ལྟར་འཐད་པར་ག་ལ་འགྱུར། འདིར་སྨྲས་པ། ལས་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པ་ནི་འཐད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱུན་ལ་འབྲས་བུ་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། མྱུ་གུ་ལ་སོགས་ རྒྱུན་གང་ནི།།ས་བོན་ལས་ནི་མངོན་པར་འབྱུང་། །དེ་ལས་འབྲས་བུ་ས་བོན་ནི། །མེད་ན་དེ་ཡང་འབྱུང་མི་འགྱུར། །གང་ཕྱིར་ས་བོན་ལས་རྒྱུན་དང་། །རྒྱུན་ལས་འབྲས་བུ་འབྱུང་འགྱུར་ཞིང་། །ས་བོན་འབྲས་བུའི་སྔོན་འགྲོ་བ། །དེ་ཕྱིར་ཆད་མིན་རྟག་མ་ཡིན། །འདི་ལ་ས་བོན་ནི་མྱུ་ གུའི་རྒྱུ་བསྐྱེད་ནས་འགག་གོ།།མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ས་བོན་ལས་མངོན་པར་འབྱུང་ཞིང་། རྒྱུན་དེ་ལས་འབྲས་བུ་མངོན་པར་འབྱུང་ངོ་། །ས་བོན་མེད་ན་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུན་དེ་ཡང་མངོན་པར་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་ས་བོན་ ལས་རྒྱུན་མངོན་པར་འབྱུང་ལ་རྒྱུ་ལས་འབྲས་བུ་མངོན་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞིང་།ས་བོན་འབྲས་བུའི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་དེའི་ཕྱིར་ཆད་པ་དང་རྟག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ས་བོན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཆད་ནས་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་གྱི་རྒྱུན་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་དེའི་ཕྱིར་ཆད་པ་མ་ཡིན་ལ། གང་གི་ ཕྱིར་ས་བོན་འགག་ཅིང་ངེས་པར་མི་གནས་པ་དེའི་ཕྱིར་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ། །སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་ནི་གང་ཡིན་པ། །སེམས་པ་ལས་ནི་མངོན་པར་འབྱུང་། །དེ་ལས་འབྲས་བུ་སེམས་པ་ནི། །མེད་ན་དེ་ཡང་འབྱུང་མི་འགྱུར། །གང་ཕྱིར་སེམས་པ་ལས་རྒྱུན་དང་། །རྒྱུན་ལས་ འབྲས་བུ་འབྱུང་འགྱུར་ཞིང་།།ལས་ནི་འབྲས་བུའི་སྔོན་འགྲོ་བ། །དེ་ཕྱིར་ཆད་མིན་རྟག་མ་ཡིན། །སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སེམས་པ་ལས་བརྗོད་པ་གང་ཡིན་པ་འགག་བཞིན་པ་དེ་ལས་མངོན་པར་འབྱུང་ཞིང་རྒྱུ་དེ་ལས་འབྲས་བུ་མངོན་པར་འབྱུང་ངོ་། །སེམས་པ་མེད་ན་སེམས་ ཀྱི་རྒྱུན་དེ་ལ་ཡང་མངོན་པར་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ།།གང་གི་ཕྱིར་སེམས་པ་ལས་སུ་བརྗོད་པ་ལས་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་མངོན་པར་འབྱུང་ལ་། སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་འབྲས་བུ་མངོན་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞིང་ལས་དེ་ནི་འབྲས་བུའི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་དེའི་ཕྱིར་ཆད་པ་དང་རྟག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་སེམས་པ་འགག་བཞིན་པ་ལས་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་འབྱུང་གི་སེམས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་འགག་པར་མི་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར་ཆད་པ་མ་ཡིན་ལ། གང་གི་ཕྱིར་སེམས་པ་འགག་ཅིང་ངེས་པར་མི་གནས་པ་དེའི་ཕྱིར་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།

那么这是如何呢？如果直到成熟的时候，若一直存在则业将成为常有。暂且，如果业存在直到成熟的时间，如是也将存在于其他时间，因此将成为常有。常有是不合理的，那么如何成熟呢？
如果认为这样的过失不应该，而认为业是刹那性的，因为是刹那性所以已灭，对此解释道：如果已灭则已灭的，如何能生起果报？如果业因刹那性而灭尽毁坏，那它如何能生起果报？
如果无业也能生起果报，那么不存在的波吒树花也应该能给衣服染上香气，但因为不存在所以不能染上。如是，已灭的业也不能生起果报。因此，由于诸业将成为常有和断灭的过失，诸业本身也不合理，那么业与果报的关联如何能合理？
对此有人说：业与果报的关联确实是合理的。为什么呢？因为在相续流中果报得以成就。譬如，从种子显现出苗芽等相续，从此生起果报，种子若无则彼亦不生。因为从种子生相续，从相续生果报，种子是果报的先导，因此非断非常。
在此，种子生起苗芽的因后即灭。凡是苗芽等相续，皆从种子显现，从彼相续显现果报。若无种子，则彼苗芽等相续也不会显现。因为从种子显现相续，从因显现果报，而种子是果报的先导，所以非断非常。
因为种子不是在一切方面断灭后相续生起，而是相续相继，所以非断；因为种子灭尽且决定不住，所以也非常。如是，心的相续即是，从思显现，从此生果报，思若无则彼亦不生。因为从思生相续，从相续生果报，业是果报的先导，因此非断非常。
凡是心的相续，皆从所说的正在灭的思显现，从彼因显现果报。若无思，则彼心相续也不会显现。因为从所说的思业显现心相续，从心相续显现果报，而彼业是果报的先导，所以非断非常。
因为从正在灭的思生起心相续，而思不是在一切方面灭尽，所以非断；因为思灭尽且决定不住，所以也非常。

།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་རྒྱུན་གྱིས་འབྲས བུ་འགྲུབ་པས་ན།འཁོར་བ་ཡང་འཐད་ལ་རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་སྐྱོན་དུ་ཡང་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། ཆོས་སྒྲུབ་པ་ཡི་ཐབས་རྣམས་ནི། །དཀར་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ལམ་བཅུ་སྟེ། །ཆོས་ཀྱི་འབྲས་བུ་འདི་གཞན་དུ། །འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམ་ལྔའོ། །འདི་ལ་ བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་ནི་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་རྣམས་ཡིན་པར་བསྟན་ལ།དེའི་འབྲས་བུ་ཡང་འདི་དང་གཞན་དུ་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་པོ་དག་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་གལ་ཏེ་ལས་རྣམས་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པ་མེད་པར་གྱུར་ན་ཆོས་སྒྲུབ་པའི་ ཐབས་བསྟན་པར་ཡང་མི་འཐད་ལ།ཆོས་ཀྱི་འབྲས་བུ་བསྟན་པར་ཡང་མི་འཐད་པ་ཞིག་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་གཉི་ག་ཡང་བསྟན་པས་དེའི་ཕྱིར་ལས་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པ་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་གིས་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་རྟག་པ་དེར་གྱུར་ན། །ཉེས་པ་ ཆེན་པོ་མང་པོར་འགྱུར།།དེ་ལྟ་བས་ན་རྟག་པ་དེ། །འདིར་ནི་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ས་བོན་དང་མྱུ་གུའི་རྒྱུན་འབྲེལ་པ་བཞིན་དུ་ལས་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་ཁྱོད་ཀྱིས་རྟག་པ་དེ་ལྟར་གྱུར་ན། དེ་ལྟ་ན་ཉེས་པའི་སྐྱོན་ཆེན་པོ་མང་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ ལ་ཇི་སྙེད་ཅིག་ཀྱང་སྨྲ་བར་ནུས་མོད་ཀྱི།དཔེ་ཙམ་ཞིག་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལ་ས་བོན་དང་རིགས་མཐུན་པའི་མྱུ་གུའི་རྒྱུན་འབྱུང་བར་འགྱུར་བས། དེ་ལྟ་ན་ཤིང་ཨ་མྲའི་ས་བོན་ལས་ཨ་མྲ་ཉིད་སྐྱེའི་ཤིང་ནིམ་པ་མི་སྐྱེ་ལ། ཤིང་ནིམ་པའི་ས་བོན་ལས་ཀྱང་ནིམ་པ་ཉིད་སྐྱེའི་ཤིང་ ཨ་མྲ་མི་སྐྱེ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་ཤིང་ཨ་མྲ་ལས་ཀྱང་། ཨ་མྲའི་འབྲས་བུ་ཉིད་སྐྱེ་ཞིང་ཤིང་ནིམ་པའི་འབྲས་བུ་མི་སྐྱེ་ལ། ཤིང་ནིམ་པ་ལས་ཀྱང་ནིམ་པའི་འབྲས་བུ་ཉིད་སྐྱེ་ཞིང་། ཤིང་ཨ་མྲའི་འབྲས་བུ་མི་སྐྱེ་བས་དེ་ལྟ་ན་ས་བོན་དང་འདྲ་བའི་རྒྱུན་འབྱུང་གི་མི་འདྲ་བ་མི་འབྱུང་ ངོ་།།གལ་ཏེ་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་འབྲེལ་པ་ལས་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་འགྱུར་ན་ནི། མིའི་སེམས་ལས་ཀྱང་མིའི་རྒྱུན་ཁོ་ན་འབྱུང་ལ། ལྷའི་སེམས་ལས་ཀྱང་ལྷའི་རྒྱུན་ཁོ་ན་འབྱུང་། དུད་འགྲོའི་སེམས་ལས་ཀྱང་དུད་འགྲོའི་རྒྱུན་ཁོ་ན་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ གྱུར་ན་འགྲོ་བ་འཁྲུག་པ་མེད་པས་རྩོམ་པ་ཐམས་ཅད་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལ་ཉེས་པའི་སྐྱོན་ཆེན་པོ་མང་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བས་དེ་ནི་མི་འདོད་དོ། །དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། བསྒྲིབས་པ་དང་མ་བསྒྲིབས་པའི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་བྱེ་བྲག་ལས་སེམས་སྣ་ཚོགས་ ཉིད་དུ་འགྱུར་ཞིང་།སེམས་སྣ་ཚོགས་ཉིད་ལས་རྒྱུན་སྣ་ཚོགས་ཉིད་དུ་འགྱུར། རྒྱུན་སྣ་ཚོགས་ཉིད་ལས་ལས་སྣ་ཚོགས་ཉིད་དང་། ལས་སྣ་ཚོགས་ཉིད་ལས་འགྲོ་བ་དང་རིགས་དང་རུས་དང་ཡུལ་དང་ལུས་དང་དབང་པོ་དང་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་དང་ སྟོབས་དང་བློ་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ན།དེ་ཡང་རྟག་པ་འདིས་མི་འཐད་པས། དེའི་ཕྱིར་སྐྱོན་ཆེན་པོ་མང་པོ་དུ་མར་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་རྟག་པ་དེ་ནི་འདིར་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ།

因此，如是由相续而成就果报，所以轮回是合理的，也不会落入常见和断见的过失。此外：
修法的方便，即是白分的十道，法的果报在此世他世，即是五种欲妙。
对此，世尊说修法的方便是十善业道，其果报也是此世他世的五种欲妙。
对此，如果诸业与果报无有关联，则说修法方便也不合理，说法的果报也不合理，然而世尊说了这两者，因此业与果报的关联是确实存在的。
其他人说：若是常住，则会有诸多大过失，因此常住于此不应理。
如果如你所说业与果报的关联如同种子与芽的相续关联，若是如此常住，则会产生诸多过失。
虽然能说很多，但仅举例说明：此中由种子生起同类的芽的相续，因此芒果树种子只生芒果而不生尼姆树，尼姆树种子也只生尼姆树而不生芒果树。
因此，芒果树也只生芒果果实而不生尼姆树果实，尼姆树也只生尼姆树果实而不生芒果果实，如是则只生与种子相似的相续而不生不相似的。
若心相续关联所生果报也如是，则人心只生人的相续，天人心只生天人的相续，旁生心只生旁生的相续。
若如是则诸趣无有混乱，一切努力都将成为无义，由此会产生诸多大过失，所以不应如是。
由善、不善、有覆无记、无覆无记的差别而成种种心，由种种心而成种种相续，由种种相续而成种种业，由种种业而成趣、种姓、族、地域、身体、根、色、形、力、智等差别，
然而这些以常住则不合理，因此会有诸多大过失，所以常住于此不应理。

།འོ་ན་ཇི་ལྟ་བུར་འཐད་ཅེ་ན། སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་རང་རྒྱལ་དང་། །ཉན་ཐོས་ རྣམས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ཡི།།རྟག་པ་གང་ཞིག་འདིར་འཐད་པ། །དེ་ནི་རབ་ཏུ་བརྗོད་པར་བྱ། །དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་བུ་ལོན་དཔང་རྒྱ་ལྟར། །དེ་ལྟར་ལས་དང་ཆུད་མི་ཟ། །འདི་ལ་ལས་ནི་སྐད་ཅིག་མ་སྟེ། ལས་སྐད་ཅིག་མ་དེའི་ཆུད་མི་ཟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་ པའི་ཆོས་སྐྱེ་སྟེ།བུ་ལོན་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ལྟར་ནི་ལས་བལྟ་བར་བྱ་ལ། དཔང་རྒྱ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ལྟར་ནི་ཆུད་མི་ཟ་བ་དེ་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་དཔེར་ན་བུ་ལོན་གྱི་ནོར་དེ་སྤྱད་ཀྱང་དཔང་རྒྱ་ཡོད་པས་ནོར་བདག་དེའི་ནོར་ཆུད་མི་ཟ་ཞིང་ནོར་སྐྱེད་དང་བཅས་ཏེ་འོང་བར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ། ལས་སྐད་ ཅིག་མ་འགགས་སུ་ཟིན་ཀྱང་།དེའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཆུད་མི་ཟའི་ཆོས་སྐྱེ་བ་དེ་ཡོད་པས་བྱེད་པ་པོའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཆུད་མི་ཟ་ཞིང་འོང་བར་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་ནོར་བདག་གིས་ནོར་ཕྱིར་བཀུག་སྟེ། འབྲས་བུ་སྤྱད་ཟིན་ན་དཔང་རྒྱ་ཡོད་ཀྱང་ཡང་དང་ཡང་དུ་ནོར་འདའ་བར་མི་ནུས་པ་ དེ་ལྟར།བྱེད་པ་པོས་འབྲས་བུ་མྱོང་ཟིན་ན་ཆུད་མི་ཟ་བས་ཀྱང་ཡང་དང་ཡང་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པར་མི་ནུས་ཏེ་། དེ་ནི་ཁམས་ལས་རྣམ་པ་བཞི། ཆུད་མི་ཟ་བའི་ཆོས་དེ་ནི་ཁམས་ལས་རྣམ་པ་བཞིར་འགྱུར་ཏེ། འདོད་པ་གཏོགས་པ་དང་། གཟུགས་སུ་གཏོགས་པ་དང་། གཟུགས་མེད་ པར་གཏོགས་པ་དང་།ཟག་པ་མེད་པའོ། །དེ་ཡང་རང་བཞིན་ལུང་མ་བསྟན། །དེ་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བར་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །སྤོང་བས་སྤང་བ་མ་ཡིན་ནོ་། །བསྒོམ་པས་སྤང་བ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན། །དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་འགོག་པ་དང་ལམ་ མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་སྤོང་བས་སྤང་བ་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་འབྲས་བུ་གཞན་དུ་འཕོ་བ་ན་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཕྱིར་ཆུད་མི་ཟ་བ་ཡིས། །ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པར་འགྱུར། །དེ་ལྟར་གང་གི་ཕྱིར་དེ་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་སྤོང་ བས་སྤང་བ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་ཐོབ་ཟིན་ན་ཡང་ཆུད་མི་ཟ་བས་ལས་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་སྤོང་བས་སྤང་བ་དང་། །ལས་འཕོ་བ་དང་མཐུན་གྱུར་ན། །དེ་ལ་ལས་འཇིག་ལ་སོགས་པའི། །སྐྱོན་རྣམས་སུ་ནི་ཐལ་བར་འགྱུར། ། གལ་ཏེ་དེ་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་སྤོང་བ་དང་ལས་འཕོ་བ་དང་རིས་མཐུན་པ་ཡིན་པར་གྱུར་ན། དེ་ལྟ་ན་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་བཞིན་ནམ་ལས་བཞིན་དུ་དེ་ཡང་སྤོང་བར་འགྱུར་བས། དེ་ལས་འཇིག་པ་ལ་སོགས པའི་སྐྱོན་རྣམས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།།འདི་ལྟར་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོས་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྲ་རྒྱས་དག་སྤངས་པ་ན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ལས་གཞན་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་སྤངས་པར་འགྱུར་རོ། །གཞན་དུ་ན་མཐོང་བ་ཐོབ་པ་ཡང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ལས་དང་ལྡན་ པར་འགྱུར་ཏེ།མཐོང་བ་ཐོབ་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ལས་དང་ལྡན་པར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མི་འདོད་དེ། དེ་ལ་ད་ནི་ལས་དེ་དག་སྤངས་སུ་ཟིན་ཀྱང་ཆུད་མི་ཟ་བས་ལས་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡོངས་སུ་བཟུང་སྟེ་གནས་པས་དེའི་ཕྱིར་མཐོང་བ་ཐོབ་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ལས་དང་ལྡན་པ་ ཡང་མ་ཡིན་ལ།ལས་རྣམས་ཆུད་ཟ་བ་དེ་ཉིད་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དེའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་སྤོང་བ་ལས་བཞིན་དུ་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། འབྲས་བུ་གཞན་དུ་འཕོས་ན་ནི་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ།

那么如何合理呢？诸佛与独觉，以及诸声闻所说的，此处合理的常法，我当详细宣说。那是什么呢？如同债务与凭证，如是业与不失。此中业是刹那性的，彼业刹那的不失法即是非刹那性的法生起，应当如债务般观察业，应当如凭证般观察不失法。其中譬如债务之财虽已使用，因有凭证，财主之财不失且连同利息而来，如是，业虽刹那已灭，但由其因所生不失法生起，因有此故，作者之业果不失而来。如同财主收回财物，果报已尽时，即使有凭证也不能再次索取财物，如是，作者已经感受果报，不失法也不能再次产生果报。
彼即界中四种。不失法即在界中成为四种：欲界所属、色界所属、无色界所属与无漏。彼亦性质无记。彼亦以自性善不善皆无记。非以断而断。以修而断。彼非以苦集灭道见所断而断，彼于转生其他果报时非以修断。因此由不失法，产生业之果报。如是因为彼非以苦等见断及以断而断，是故获得果报后，不失法定当产生诸业果报。
若以断而断，及与业转相顺，则于彼有业灭等过失。若彼以苦等见所断而断，及与业转相顺，如是则如苦等见所断或如业般彼亦应断，故有业灭等过失。如是，凡夫断除苦等见所断烦恼时，凡夫之其他诸业亦应断除。否则，见道者也将具有凡夫业。见道者具有凡夫业是不应理的。此中今虽已断彼等业，由不失法执持彼等业之异熟而住，因此见道者既不具有凡夫业，业也不会失坏，因为异熟存在的缘故。因此，彼之苦等见所断非如业般应断，于转生其他果报时方成断除。

། འདོད་པར་གཏོགས་པའི་ཆུད་མི་ཟ་བ་ནི། འདོད་པའི་ཁམས་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པས་སྤོང་ལ། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པར་གཏོགས་པ་དག་ཀྱང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པས་སྤོང་ངོ་། །ཁམས་མཚུངས་ལས ནི་ཆ་མཚུངས་དང་།།ཆ་མི་མཚུངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི། །དེ་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ། །གཅིག་པུ་ཁོ་ན་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །ཁམས་མཚུངས་པའི་ལས་ཆ་མཚུངས་པ་དང་ཆ་མི་མཚུངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆུད་མི་ཟ་བ་དེའི་ཚེ་འདི་ལ་རེ་རེ་ལས་སྐྱེས་པ་དག་ནི་ ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་འགག་པ་ན་ཡང་གཅིག་པུ་ཁོ་ན་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།ཚེ་འདི་ལ་ནི་ལས་དང་ལས། །རྣམ་པ་གཉིས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི། །དེ་ནི་ཐ་དད་སྐྱེ་འགྱུར་ཞིང་། །རྣམ་པར་སྨིན་ཀྱང་གནས་པ་ཡིན། །ཚེ་འདི་ལ་ནི་ལས་དང་ལས་སོ་ སོ་བ་སེམས་པ་དང་བསམས་པ་དང་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་རྣམ་པ་གཉིས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆུད་མི་ཟ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཐ་དད་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།རྣམ་པར་སྨིན་ན་ཡང་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ལས་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུས་འགག་པ་ལྟར་ངེས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །ལས་ རྣམ་པར་སྨིན་ཀྱང་བརྒྱ་ལ་ཇི་སྲིད་དུ་འཁྲུགས་པར་མ་གྱུར་པ་དེ་སྲིད་ཀྱི་བར་དུ་གནས་ཏེ།འཁྲུགས་པར་གྱུར་ན་ནི་འགག་གོ་དེ་གནས་སུ་ཟིན་ཀྱང་ཡང་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་ནི་མི་ནུས་ཏེ་ངེས་པར་སྤྱད་བཞིན་པའི་དཔང་རྒྱ་བཞིན་ནོ། །དེ་ནི་འབྲས་བུ་འཕོས་པ་དང་། །ཤི་བར་གྱུར་ ན་འགག་པར་འགྱུར།།དེ་ཡི་རྣམ་དབྱེ་ཟག་མེད་དང་། །ཟག་དང་བཅས་པར་ཤེས་པར་བྱ། །ལས་དེའི་ཆུད་མི་ཟ་བ་དེའི་འགག་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་ངེས་པ་ཡིན་ཏེ། འབྲས་བུ་འཕོས་པར་གྱུར་པ་དང་། ཤི་བར་གྱུར་པའོ། །དེ་ལ་འབྲས་བུ་འཕོས་པར་གྱུར་པ་ནི་ བསྒོམ་པས་སྤང་བ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།ཤི་བར་གྱུར་པ་ནི་འགག་པ་དག་ན་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་གཅིག་པུ་ཁོ་ན་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་དེ་ཡང་རྣམ་པར་དབྱེ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཟག་པ་མེད་པ་དང་ཟག་པ་དང་བཅས་ པའི་ལས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་སོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ལས་རྣམས་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་ཡིན་ཡང་ཆུད་མི་ཟ་བའི་ཆོས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པས་འབྲས་བུ་དང་འབྲེལ་པར་འགྱུར་རོ། །འབྲས་བུ་དང་འབྲེལ་བ་དེ་ཡང་ལས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལས་འགྲོ་བ་དང་རིགས་དང་། རུས་དང་ཡུལ་དང་དུས་ ཐ་དད་པ་དག་ཏུ་ལུས་དང་དབང་པོ་དང་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་དང་སྟོབས་དང་བློ་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་རྣམས་ཀྱིས་ཡུལ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་བདེ་བ་དང་།སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར། སྟོང་པ་ཉིད་དང་ཆད་མིན་དང་། །འཁོར་བ་དང་ནི་རྟག་པ་མིན། །ལས་ རྣམས་ཆུད་མི་ཟ་བའི་ཆོས།།སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ནི་བསྟན་པ་ཡིན། །དེ་ལྟར་གང་གི་ཕྱིར་ལས་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པ་དེ་ཡོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་པས་གནས་སྐབས་སྣ་ཚོགས་ཡིན་ལ། གནས་སྐབས་སྣ་ཚོགས་ཡིན་ཡང་དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་ངེས་པར་མི་གནས་པ་དང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པས།སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་འཐད་པ་ཡིན་ནོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ཡང་ཆད་པའི་སྐྱོན་དུ་ཡང་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །འཁོར་བ་ཡང་འཐད་པ་ཡིན་ནོ། །འཁོར་བ་ཡོད་ཀྱང་རྟག་པའི་སྐྱོན་དུ་ཡང་ཐལ་བར་ མི་འགྱུར་རོ།།སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལས་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་ལས་རྣམས་ཀྱི་ཆུད་མི་ཟ་བའི་ཆོས་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་འཐད་པ་ཡིན་ནོ།

属于欲界的不失法，是以完全超越欲界而断除，属于色界和无色界的不失法，也是以完全超越色界和无色界而断除。
同界中的等份和不等份的一切业，在结生之时，唯一地生起。同界中等份和不等份的一切业的不失法，在此世中从各自生起者，在结生之时，当彼等一切灭时，也唯一地生起。
此世中一切二种业的不失法，彼等差别而生起，异熟也是安住。此世中各别的思业和思已业，善业和不善业二种一切的不失法，彼等差别而生起。异熟也是安住，彼非如业异熟因灭尽般决定。业异熟乃至百世，只要未受扰动，便会一直安住，若受扰动则会灭尽。即使安住，也不能生起果报，如已确定使用的印信一样。
彼由果报转变及死亡而灭尽。彼之差别应知有漏无漏。彼业的不失法的灭尽决定有二种：果报转变和死亡。其中果报转变是指修所断所说的。死亡是指如前所说'灭尽时在结生之时唯一地生起'。彼之差别应知二种：由无漏和有漏业的差别。
因此如是诸业虽是刹那性，由不失法所摄持而与果报相连。与果报相连也由业的差别，在不同趣、种姓、种族、地域、时间中，以不同的身体、根、颜色、形状、力量、智慧等，感受种种境界的苦乐。
因此，空性非断，轮回非常，诸业不失法，是佛所宣说。如是因为业与果报相连存在等差别，以种种状况，虽是种种状况，但不可说是一性或异性，因此自性决定不住且不可言说，空性也是合理的。虽是空性，也不会有断见过失。轮回也是合理的。虽有轮回，也不会有常见过失。佛世尊现见众生的业和异熟而宣说诸业不失法，彼亦合理。

།དེ་ལྟ་བས་ན་རྟག་པ་དེ་ཉིད་འདིར་འཐད་ཀྱི། མྱུ་གུའི་རྒྱུ་ ལས་འབྲས་བུ་འགྲུབ་པ་བཞིན་དུ་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་འགྲུབ་པར་རྟོགས་པ་དེ་ནི་མི་འཐད་དོ།།བཤད་པ། ཅི་ཁྱོད་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ར་བ་འཆོས་པས་གཡེན་སྤྱོའམ། ཁྱོད་ལས་མི་འཐད་བཞིན་དུ་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུའི་ཕྱིར་རྩོད་ཀོ། །འདི་ལྟར་གལ་ཏེ་ཁྱེད་ཀྱིས་ལས་ངོ་བོ་ ཉིད་ཀྱིས་ཅུང་ཟད་ཅིག་རབ་ཏུ་བསྒྲུབས་པར་གྱུར་ན་ནི་དེས་ན་ལས་ཡོད་པ་དེ་རྒྱུན་འབྲེལ་པས་སམ་ཆུད་མི་ཟ་བས་འབྲས་བུ་དང་འབྲེལ་པར་བསམ་པ་ཡང་རིགས་པར་འགྱུར་གྲང་ན།གང་གི་ཚེ་ལས་དེ་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མི་འཐད་པ་དེའི་ཚེ་གཞི་མེད་པའི་བསམ་པ་འདིས་ཅི་ཞིག་ བྱ།དེའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། སྨྲས་པ། ལས་ཇི་ལྟར་མི་འཐད། བཤད་པ། འདི་ལྟར། གང་ཕྱིར་ལས་ནི་སྐྱེ་མེད་པ། །གང་གི་ཕྱིར་ལས་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་མི་འཐད་དེ། འདི་ལྟར་མ་སྐྱེས་ན་ཇི་ལྟར་འཐད་པར་འགྱུར་རོ་། །སྨྲས་པ། ཅིའི་ཕྱིར་ལས་སྐྱེ་བ་མེད། བཤད་པ། གང་ཕྱིར་དངོས་ཉིད་མེད་དེའི་ཕྱིར། །གང་གི་ཕྱིར་ལས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་མེད་དེ། འདི་ལྟར་ལས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་ན་ནི་ལས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་འདི་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སྐྱེ་བ་ཡང་འཐད་པར་འགྱུར་ན། ལས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ན་ཅི་ཞིག་སྐྱེ་བར་འགྱུར། ཅི་སྟེ་སྐྱེ་ན་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ནི་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །གང་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བ་དེ་ནི་ལས་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། ལས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ལས་མི་འཐད་དོ། །སྨྲས་པ། ལས་ནི་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་ཉིད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ལས་རྣམས་ཆུད་མི་ཟ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་ལས་རྣམས་ཆུད་ཟ་བ་མེད་དོ།།ཞེས་གསུངས་པས། གལ་ཏེ་ལས་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་ན་ཆུད་མི་ཟ་བ་དེ་གང་ཡིན་པར་འགྱུར། དེ་ལྟ་བས་ན་ལས་ནི་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །བཤད་པ། སྐྱེ་བ་ཡོད་ན་ཆུད་མི་ཟ་བ་མི་འཐད་དེ། གང་ཕྱིར་དེ་ནི་མ་སྐྱེས་པ། ། དེ་ནི་ཆུད་ཟར་མི་འགྱུར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གང་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་ལས་དེ་མ་སྐྱེས་པ་དེ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་ཆུད་ཟ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །གཞན་དུ་སྐྱེ་ན་ཇི་ལྟར་ཆུད་མི་ཟ་བར་འགྱུར། ཅི་སྟེ་འགྱུར་ན་ནི་སྐྱེས་པ་ཡང་མི་འཆི་བར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་སྐྱེས་པ་མི་འཆི་བར་ནི་མི འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་ལས་ཀྱང་སྐྱེས་ནས་ཆུད་མི་ཟ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །སྨྲས་པ། གང་གི་ཚེ་ཁོ་བོས་ལས་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འགགས་ཀྱང་ཆུད་མི་ཟ་བའི་ཆོས་ཀྱིས་འབྲས་བུ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་སྨྲས་པ་དེའི་ཚེ། ལས་སྐྱེས་ན་ཇི་ལྟར་ཆུད་མི་ཟ་བར་འགྱུར་ ཞེས་བྱ་བ་འདི་གང་གི་ལན་ཡིན།བཤད་པ། དེ་ནི་འདི་ཉིད་ཀྱི་ལན་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་ཁྱོད་ཀྱིས་ལས་དེ་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འགགས་ན་ཆུད་མི་ཟ་བ་དེ་གང་གི་ཡིན་ཏེ། གཞི་མེད་ན་ཆུད་མི་ཟ་བར་མི་འཐད་དོ། །འདི་ལྟར་ལས་ཀྱི་ཆུད་མི་ཟ་བ་ཡིན་ན། ལས་དེ་ཡང་ འགགས་ཏེ་མེད་ན།དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཆུད་མི་ཟ་བ་ཡང་མེད་དེ། དེ་ལྟ་བས་ན་འགག་པའི་ཆུད་མི་ཟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་འགལ་ལོ། །སྨྲས་པ། ལས་འགགས་ན་ཡང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཆུད་མི་ཟ་བས་སྐྱོན་མེད་དོ། །བཤད་པ། དེ་ཡང་མི་འཐད་དོ།

因此，这里认为是常有的。如同从芽的因中成就果一样，了知从业成就果，这是不合理的。解释道：你是在修建乾闼婆城的围墙而徒劳吗？你在为不合理的业果而争论。如果你能以自性成立少许业，那么由于业存在，由于相续关联或不失坏而与果相关联的想法也应该合理。当业本身以自性不合理时，这种无基础的想法有何用？因此空性和。问：业如何不合理？答：如是，因为业无生。因为业是无生的缘故所以不合理，如是未生怎么会合理呢？问：为何业无生？答：因为无实性故。因为业无自性，所以无生，如是若有业的自性，则可说'这是业的生'，生也应合理，但业无自性时何来生？即使生也不会以自性而生。若不以自性而生者即非业，因为无业的自性。因此业不合理。
问：业是有生的。为什么呢？因为诸业不失坏的缘故。如是，世尊也说'诸业不失坏'。若业无生，则何来不失坏？因此业必定是有生的。答：若有生则不失坏不合理，因为它未生，则不会失坏。世尊正是因为业未生，所以说不会失坏。否则若有生，怎么会不失坏？即使会，生者也不应不死，但生者不可能不死。因此业也不可能生而不失坏。
问：当我说由于业是刹那性的，虽灭但以不失坏法而成就果时，对于'业若生怎能不失坏'这一问题作何回答？答：这就是对此的回答：如果你说业因为是刹那性的所以灭，那么不失坏是属于什么的呢？无基础则不失坏不合理。如是若是业的不失坏，而业已灭无有，因为它不存在，所以不失坏也不存在。因此所谓灭的不失坏这一说法是矛盾的。问：即使业灭，由于异熟不失坏故无过。答：这也不合理。

།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ ལ་ལས་འདོད་པ་དང་མི་འདོད་པ་དག་གི་འབྲས་བུ་འདོད་པ་དང་མི་འདོད་པ་དག་བྱེད་པ་པོས་འཐོབ་པ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ཡང་ཚེ་འདིའམ་སྐྱེས་པའམ་ལན་གྲངས་གཞན་ལ་རྐྱེན་གྱི་བྱེ་བྲག་དེ་དག་གིས་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ན། མ་སྐྱེས་པ་རྐྱེན་ལ་ལྟོས་པ་ རྐྱེན་ལ་རག་ལས་པ་དེ་ཆུད་མི་ཟ་བས་ཇི་ལྟར་འཛིན་པར་བྱེད་ཅི་སྟེ་དེ་སྐྱེས་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་དེས་བྱེད་པ་པོ་ལ་འབྲས་བུ་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དག་མྱོང་བར་བྱ་དགོས་ཏེ།དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ནི་དེ་ལ་ཆུད་མི་ཟ་བས་ཡང་བྱར་ཅི་ཡོད། ཅི་སྟེ་སྐྱེས་ཀྱང་རེ་ཞིག་དེས་བྱེད་པ་པོ་ལ་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ དག་མྱོང་བར་མི་བྱེད་ན་ནི་གང་གིས་དེ་སྐྱེས་སོ།།ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་དེའི་སྐྱེས་པའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན། གལ་ཏེ་དེ་སྐྱེས་ཀྱང་བྱེད་པ་པོ་ལ་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དག་མྱོང་བར་མི་བྱེད་ན་ནི་ཕྱིས་ཀྱང་དེས་དེ་ལ་ཅི་ཡང་བྱེད་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་། ཕྱིས་བྱེད་པ་པོ་ལ་དེ་འབུལ་བར་འགྱུར་ བ་ཡང་སུ་ཞིག་ཡིན་པར་འགྱུར།དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ཁོ་ནའི་དོན་རྣམ་པར་མ་ཤེས་ནས་ཆུད་མི་ཟ་བའི་ཚིག་ཙམ་ལ་དངོས་པོར་མངོན་པར་ཞི་བར་བྱས་ནས་མང་པོ་དང་སྣ་ཚོགས་པ་དང་སྙིང་པོ་མེད་པ་དེ་སྙེད་ཅིག་སྨྲས་སོ། །འདི་ལྟར་ལས་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ པ་དེའི་ཕྱིར་མ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ལ།གང་གི་ཕྱིར་མ་སྐྱེས་པ་དེའི་ཕྱིར་ཆུད་ཟ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་དེ་ལྟར་ངེས་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །གཞན་དུ་ན། གལ་ཏེ་ལས་ལ་དངོས་ཉིད་ཡོད། །རྟག་པར་འགྱུར་བར་ཐེ་ཚོམ་མེད། །གལ་ཏེ་ལས་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་འགྱུར་ན། རྟག་པར་འགྱུར་བར་ཐེ་ཚོམ་ མེད་དེ།འདི་ལྟར་རང་བཞིན་ནི་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་གཞན་དུ་འགྱུར་བར་མི་འཐད་དོ། །དེའི་ཕྱིར། ལས་ནི་བྱས་པ་མ་ཡིན་འགྱུར། །རྟག་ལ་བྱ་བ་མེད་ཕྱིར་རོ། །ལས་རྟག་པ་ཉིད་མིན་ན་མ་བྱས་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྟག་པ་ལ་བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་རྟག་པ་མི་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཅན་ལ་ནི་ཡང་བྱ་བ་མི་འཐད་དོ། །ལས་མ་བྱས་པ་རྟག་པའི་འབྲས་བུར་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་རྟག་པ་ལ་འགྱུར་བ་མི་འཐད་དོ། །ཅི་སྟེ་ལས་རྟག་པ་མི་འགྱུར་བ་ཡིན་ཡང་དེའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་འབྲས་བུ་དང་ཕྲད་པར རྟོག་ན།དེ་ལྟ་ན་ཡང་། ཅི་སྟེ་ལས་ནི་མ་བྱས་ན། །མ་བྱས་པ་དང་ཕྲད་འཇིགས་འགྱུར། །ཅི་སྟེ་ལས་མ་བྱས་པ་ཡིན་ཡང་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་འགྱུར་ན། དེ་ལྟ་ན་མ་བྱས་པ་དང་ཕྲད་པས་འཇིགས་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་དེ་ལས་མི་དགེ་བ་མ་བྱས་སུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་ལ་ ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་དེས་ན་འབྲས་བུ་མི་འདོད་པ་འོང་བར་འགྱུར་བས་དེ་ལ་འཇིགས་པ་ཆེན་པོ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།།གཞན་ཡང་། ཚངས་སྤྱོད་གནས་པ་མ་ཡིན་པའང་། །དེ་ལ་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར། །ལས་མ་བྱས་པ་ཡིན་ན་དེ་ལ་སྐྱོན་ཆེན་པོ་གཞན་འདིར་ཡང་ཐལ་བར་ འགྱུར་ཏེ།གང་གིས་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་མ་ཡིན་པ་མ་བྱས་ཀྱང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་འགའ་ཡང་ཚངས་པར་སྤྱོད་པར་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པར་མི་འཐད་པ་དང་། གང་གིས་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་མ་སྤྱད་ཀྱང་དེ་ལ་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ཡོད་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་ཡང་ཚངས་པར་ སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་ཡང་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པ་མ་ཡིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།

为什么呢？在此，有些人所造作的可意和不可意的业，其可意和不可意的果报由作者获得，这称为异熟。这些果报或在今生，或在来世，或在其他时候，由于那些特定的因缘而感受。那么，未生起而依赖因缘、取决于因缘的业，由于不失坏，如何执取呢？如果业已生起，则应当使作者感受苦乐果报。如果是这样，那么不失坏又有什么用呢？如果业已生起，但暂时不使作者感受苦乐，那么以什么来了知'业已生起'呢？这种已生起的特征是什么？
如果业已生起却不使作者感受苦乐，那么以后也不会对作者产生任何作用，那么以后谁又会将果报呈现给作者呢？因此，由于不了知真实义，仅执著于'不失坏'的词语，将其视为实有，而说出如此众多、各种各样、毫无意义的言论。
如是，业实际上是无自性的。因为无自性，所以是未生起的；因为未生起，所以不会失坏。应当如此确定地观察。否则，'若业有实性，无疑成常住'。如果业有自性，毫无疑问会成为常住，因为自性是不变的，所以不应成为他性。
因此，'业应成未作，以常无作故'。如果业是常住，就会导致业成为未造作的过失。为什么呢？因为常住法没有作用，因为常住不变的法不可能有作用。未造作的常住业如何能产生果报呢？因为常住法不可能有变化。
即使认为业不是常住，但可以与其因所生的果报相遇，那么'若业是未作，未作怖畏生'。如果未造作的业也能产生果报，那么就会因遇到未造作而产生恐惧。这样的话，即使未造作不善业，但由于业本来就存在，因此会带来不想要的果报，从而产生巨大的恐惧。
而且，'清净梵行住，于彼成过失'。如果业是未造作的，还会导致另一个重大过失，即由于未行持的非梵行也本来存在，因此任何人都不应该安住于梵行；又因为即使未行持非梵行，梵行也本来存在，所以安住于梵行也变得毫无意义，因此会导致不能安住于梵行的过失。

།དེ་བཞིན་དུ། ཐ་སྙད་ཐམས་ཅད་ཉིད་དང་ཡང་། །འགལ་བར་འགྱུར་བར་ཐེ་ཙོམ་མེད། །དེ་ལྟར་ལས་བྱས་པ་མ་ཡིན་ན་འཇིག་རྟེན་པ་ འབྲས་བུའི་དོན་དུ་ཐ་སྙད་རྩོམ་པར་བྱེད་པ་ཞིང་ལས་དང་ཉོ་ཚོང་དང་ཕྱུགས་བཙལ་བ་དང་།རྒྱལ་པོ་ལ་བརྟེན་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་རིགས་པ་དང་། བཟོ་དང་། སྒྱུ་རྩལ་གོམས་པར་བྱེད་པ་དང་། དེ་དག་གི་ལུང་འབོགས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ ཉིད་དང་ཡང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བྱེད་པ་དང་མི་བྱེད་པ་དག་ལ་དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་འོང་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་། བསོད་ནམས་དང་ནི་སྡིག་བྱེད་པའི། །རྣམ་པར་དབྱེ་བའང་འཐད་མི་འགྱུར། །ལས་མ་བྱས་པ་ཡིན་ན་འདི་ནི་ བསོད་ནམས་བྱེད་པའོ།།འདི་ནི་སྡིག་པ་བྱེད་པའོ། །ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་དེ་དག་ཀྱང་འཐད་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་མ་བྱས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཡོད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་དང་། དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་ཡང་འཐོབ་ པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་གཞན་ཡང་། དེ་ཡི་རྣམ་སྨིན་སྨིན་པར་འགྱུར། །ཡང་དང་ཡང་དུ་རྣམ་སྨིན་འགྱུར། །གལ་ཏེ་གང་ཕྱིར་ལས་གནས་པ། །དེ་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་ཕྱིར། །གལ་ཏེ་ལས་དེ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཡང་ཡིན་ལ་འབྲས་བུ་སྐྱེས་པར་འགྱུར་ བ་ཡང་ཡིན་ན།དེ་ལྟ་ན་དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སྨིན་ཟིན་པར་གྱུར་ཀྱང་ཡང་དང་ཡང་དུ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་ལས་ངེས་པར་གནས་པ་ཡིན་ན་དེའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པས། ཇི་ལྟར་དེ་སྔོན་ངོ་བོ་ཉིད་ངེས་པར་གནས་པ་ན། འབྲས་བུ་བསྐྱེད་ པར་གྱུར་པ་དེ་བཞིན་དུ།ད་ལྟར་ཡང་ངེས་པར་གནས་པས། དེའི་ཕྱིར་དེས་ན་ཡང་འདི་ན་གཞན་དུ་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པར་བྱ་དགོས་སོ། །ཡང་ན་ནི་ངེས་པར་གནས་པར་འདྲ་ཡང་གང་གིས་སྔོན་ནི་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པར་གྱུར་པ་ལ་དེ་ནི་ཡང་དང་ཡང་དུ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དོ། །ཞེས་བྱ་ བའི་ཁྱད་པར་གྱི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པར་བྱ་དགོས་སོ།།སྨྲས་པ། ཁྱོད་ནི་ལས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པའི་སྐྱོན་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པ་འབའ་ཞིག་བྱེད་པར་ཟད་ཀྱི། འདི་ལྟར་ན་ལས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་སྟོན་ན། དེའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་གང་གིས་ལས་དེ་ངོ་བོ་ ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་ཁོ་བོ་ཡིད་ཆེས་པར་འགྱུར་བ་ལས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དུ་སྟོན་པའི་རིགས་པ་འགའ་ཞིག་ཡོད་པ་ལྟ་ན་དེ་སྟོན་ཅིག་།བཤད་པ་ཉོན་ཅིག་།ལས་འདི་ཉོན་མོངས་བདག་ཉིད་ན། །ཉོན་མོངས་དེ་དག་ཡང་དག་མིན། །གལ་ཏེ་ཉོན་མོངས་ཡང་དག་མིན། །ལས ནི་དེ་ཡི་ཇི་ལྟར་བྱས།།ལས་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ། འདི་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་དང་ལྡན་པའི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱིས་བྱེད་པ་ནི་ལས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟ་ན་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཉོན་མོངས་ པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཉོན་མོངས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ཉོན་མོངས་དེ་དག་ཡང་དག་མིན། །ཞེས་བྱ་བའི་ལས་གང་གི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཡང་དག་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་དངོས་པོ་ ནི་ཡང་དག་པ་སྟེ་ཉོན་མོངས་པའི་དངོས་པོ་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། འོག་ནས་ཀྱང་། གང་དག་སྡུག་དང་མི་སྡུག་པའི། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་རྟེན་འབྱུང་བ། །དེ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་མེད། །དེ་ཕྱིར་ཉོན་ མོངས་ཡང་དག་མེད།།ཅེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།

同样地，一切名言也必定相违，这是毫无疑问的。如果不是这样，世间人为了获得果报而从事的名言活动，如耕种、买卖、放牧、依靠国王等，以及学习理论、工艺、技术，传授这些知识等一切活动都将相违。为什么呢？因为无论行为与否都将获得这些果报。
此外，造作福德与罪业的差别也将不合理。如果业不存在，'这是造福者'、'这是造罪者'等这些差别也将不合理。为什么呢？因为一切未造作的善业与不善业都将存在，并且都将获得其果报。
再者，其果报成熟后，将反复成熟。因为业若存在，则以自性而存在。如果业以自性存在且能产生果报，那么即使其果报已经成熟，也会反复成熟。为什么呢？因为业确实存在，所以以自性存在。如同先前以自性确实存在时产生果报一样，现在也确实存在，因此在此处还应产生其他果报。或者，虽然同样确实存在，但应说明为何先前能产生果报而现在却不能反复产生的差别理由。
有人说：你只是完全指出业有自性的过失，却丝毫不说明'业无自性'。因此，如果有能使我相信业无自性的某种理由，请说明。
回答说：请听。此业以烦恼为自性，而彼等烦恼非真实，若烦恼非真实，业又怎能造作？所谓业，是从烦恼因而生，即具有烦恼心的身语意造作称为业。如此，从烦恼因所生，具有烦恼自性，以烦恼为自性，故无自性。'彼等烦恼非真实'是说，业以何为自性的那些烦恼也非真实存在。其事物非真实，即烦恼事物本身不存在，故无自性。这是词义。如下文所说：'凡是依于爱与不爱的颠倒而生起者，彼等无自性，故烦恼非真实。'

།གལ་ཏེ་ལས་གང་གི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་ཞིང་། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། །འོ་ན་ད་ལས་ཅི་ཞིག་གི་བདག་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ལས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་ལས་ བྱུང་བ་ཡིན་ལ།ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ལས་དང་ཉོན་མོངས་ཞེས་སྨྲའོ། །སྨྲས་པ། ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་དག་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་ལ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་དག་ནི་ལུས་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་དུ་བསྟན་ལ་ལུས་རྣམས་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཡིན་པས་དེ་ཕྱིར་འབྲས་བུ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །བཤད་པ། ལས་དང་ཉོན་ མོངས་པ་དག་ནི།།ལུས་རྣམས་ཀྱི་ནི་རྐྱེན་དུ་བསྟན། །གལ་ཏེ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ། །དེ་སྟོང་ལུས་ལ་ཇི་ལྟར་བརྗོད། །འདི་ལ་ཁྱོད་ཀྱི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་དག་ནི་ལུས་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་དུ་བསྟན་ལ། ཞེས་སྨྲས་པ། འབྲས་བུ་གྲུབ་པས་རྒྱུ་འགྲུབ་པར་འདོད་ ལ་རྒྱུ་འགྲུབ་པའི་རིགས་པ་གཞན་ནི་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་སྟོན་ཏེ།ཁོ་བོ་ཅག་གིས་ལུས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་དེ་དང་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་ངོ་། །ཞེས་བསྟན་པས། འབྲས་བུ་ནི་རྒྱུའི་ཡོན་ཏན་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་དུ་འདོད་པར་བྱ་ བ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་ལུས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་དག་ཉིད་སྟོང་ཞིང་དེ་དག་སྟོང་ན་ལུས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་དོ།།ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཇི་ལྟར་བརྗོད་དེ། ལུས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་དོ། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་དེ་ནི་གཙིགས་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་ངེས་སོ། །སྨྲས་པ། ལས་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཟ་བ་པོ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ། མ་རིག་བསྒྲིབས་པའི་སེམས་ཅན་དག་།སྲེད་པའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་དང་ལྡན། །ཞེས་ཀྱང་གསུངས་ལ། གཞན ཡང་ཅི་སྟེ་ཁྱོད་རང་ཉིད་ཀྱིས་སྡིག་པའི་ལས་འདི་བྱས་ན།ཁྱོད་རང་ཉིད་ཀྱིས་དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱ་དགོས་སོ། །ཞེས་ཀྱང་གསུངས་པ། དེའི་ཕྱིར། མ་རིག་བསྒྲིབས་པའི་སྐྱེ་བོ་གང་། །སྲེད་ལྡན་དེ་ནི་ཟ་བ་པོ། །མ་རིག་པས་བསྒྲིབས་པའི་ སེམས་ཅན་སྲེད་པའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་དང་ལྡན་པ་དང་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དང་།ཁྱོད་རང་ཉིད་ཀྱིས་དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱ་དགོས་སོ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེ་ནི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཟ་བ་པོ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རེ་ཞིག་ལས་ཀྱི་ འབྲས་བུ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཟ་བ་པོ་འཐད་པས་མེད་པའི་འབྲས་བུ་ཡང་མེད་ལ་བྱེད་པ་པོ་མེད་པའི་ལས་ཀྱང་མི་འཐད་པས།ཟ་བ་པོ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་དག་ཀྱང་རབ་ཏུ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་བྱེད་ལས་གཞན་མིན་ཞིང་། །དེ་ཉིད་དེ་ཡང་ མ་ཡིན་ནོ།།ད་ནི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལ་ལོངས་སྤྱད་པའི་ཟ་བ་པོ་དེ་ཡང་ལས་དེའི་བྱེད་པ་པོ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ། རང་གི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཉེ་བར་ལེན་པ་གཞན་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟ་ན་འཁོར་བ་ཡང་འཐད་ལ་རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་སྐྱོན་དུ་ཡང་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་རོ།

如果作为业的本体的烦恼是不真实的，且本性上并不存在，那么现在将成为什么的本体呢？因为业是从烦恼的因而生，烦恼是从颠倒的因而生，所以说业和烦恼。
有人说：业和烦恼确实是有本性的存在，为什么呢？因为它们的果实是有本性存在的缘故。在此，业和烦恼被说为诸身体的缘，而诸身体是有本性存在的，因此，由于果实有本性存在的缘故，业和烦恼确实是有本性存在的。
解释道：业和烦恼，被说为诸身体的缘。如果业和烦恼，是空性，如何说身体？在此，你说业和烦恼是诸身体的缘。想要通过果实的成立来证成因的存在，却不显示因成立的其他任何理由。我们已经说明，由于身体的因即业和烦恼是缘起的，所以是空性。
因为果实应当被认为具有因的功德本性，所以如果身体的因即业和烦恼是空性，它们是空性的话，怎么能说身体有本性存在呢？'身体有本性存在'这句话确定是不重要的。
有人说：业确实是存在的，为什么呢？因为有享受业果的受者存在。在此，世尊在诸经中说：'无明所覆的众生，具有爱的结缚。'又说：'如果你自己造作这恶业，你自己就必须感受其异熟果报。'因此，被无明所覆的具有贪爱的那个人，就是受者。
如世尊所说'无明所覆的众生具有爱的结缚'，以及所说'你自己必须感受其异熟果报'，这就是享受业果的受者。因此，首先由于业果的享受者合理，所以没有不存在的果实，也不合理有无作者的业，因为有受者存在，所以作者和业也完全成立。
而他不异于作业者，他也不就是那个。现在，那个享受业果的受者也不异于那个业的作者，因为说'将感受自己的异熟果报'。也不是不异，因为取蕴是不同的缘故。如此则轮回也合理，也不会落入常见和断见的过失。

།བཤད་པ། ཅི་ཁྱོད་རྩིག་རྨང་མ་བྲེས་པར་པུ་ཤུ་འདོགས་པར་བྱེད་དམ། ཁྱོད་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་དང་འབྲས་བུ་དག་རབ་ཏུ་མ་གྲུབ་བཞིན་དུ་ལས་ཀྱི་ འབྲས་བུ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཟ་བ་པོ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ཀོ།།འདི་ལྟར་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་དང་འབྲས་བུ་དག་ཉིད་མི་འཐད་ན་ཟ་བ་པོ་འཐད་པར་ག་ལ་འགྱུར། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་ན་ལས་འདི་ནི། །རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་ཞིང་། །རྐྱེན་མིན་ལས་བྱུང་ ཡོད་མིན་པ།།དེ་ཕྱིར་བྱེད་པ་པོ་ཡང་མེད། །གང་གི་ཕྱིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་སྨྲ་བ་རྣམས་ལ་ལས་འདི་ཞེས་བྱ་བ་དེ་རྐྱེན་ལས་བྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་མི་སྲིད་ལ། རྒྱུ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བར་སྨྲ་བ་རྣམས་ལ་ཡང་ལས་འདི་ཞེས་བྱ་བ་དེ་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་ བྱུང་ངོ་།།ཞེས་བྱ་བ་མི་སྲིད་པ་དེའི་ཕྱིར། ལས་ནི་རེ་ཞིག་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞིང་། རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་ལས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ལས་མེད་པའི་བྱེད་པ་པོ་ཡང་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་ལས་ དང་བྱེད་མེད་ན།།ལས་སྐྱེས་འབྲས་བུ་ག་ལ་ཡོད། །ཅི་སྟེ་འབྲས་བུ་ཡོད་མིན་ན། །ཟ་བ་པོ་ལྟ་ག་ལ་ཡོད། །གལ་ཏེ་བརྟགས་ན་ལས་ཀྱང་མེད་ལ་བྱེད་པ་པོ་ཡང་མེད་དེ། དེ་དག་མེད་ན་ལས་ལས་སྐྱེས་པའི་འབྲས་བུ་ལྟ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། ཅི་སྟེ་ འགྱུར་ན་ནི་ལས་ལས་སྐྱེས་པའི་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་པ་དང་།རྒྱུ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བའི་འབྲས་བུར་འགྱུར་བས་དེ་ནི་མི་འདོད་དེ་སྐྱོན་དུ་མར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ད་ཅི་སྟེ་འབྲས་བུ་མེད་ན་ཟ་བ་པོ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་འབྲས་བུའི་ཟ་བ་པོར་འགྱུར་ བ་ཡིན་ན་འབྲས་བུ་དེ་ཡང་མི་འཐད་དེ།དེ་མེད་ན་དེ་གང་གི་ཟ་བ་པོར་འགྱུར། དེ་ལྟ་བས་ན་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་དང་འབྲས་བུ་དང་ཟ་བ་པོ་ཡོད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་སླུ་བའི་ཚིག་ཙམ་དུ་ཟད་དོ། །བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་དང་འབྲས་བུ་དང་ཟ་བ་པོ་དག་མི་ འཐད་ན།འཁོར་བ་ཇི་ལྟར་འཐད་པར་འགྱུར། སྨྲས་པ། ཅི་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་དང་འབྲས་བུ་དང་ཟ་བ་པོ་དང་ཉོན་མོངས་པ་དག་མེད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཤིན་ཏུ་ངེས་པ་ཡིན་ནམ། བཤད་པ། གང་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དེ་ལ་ཡོད་དོ་ཞེའམ། མེད་དོ་ ཞེས་སྨྲ་བར་ག་ལ་རིགས།སྨྲས་པ། ད་འདིར་དངོས་པོ་ཡོད་པ་གང་ཡིན། བཤད་པ། དངོས་པོ་ཡོད་པ་ག་ལ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་ཡོད་པར་འཛིན་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་དཔེ་ཟུང་ཤིག་།ཇི་ལྟར་སྤྲུལ་པ་སྟོན་བྱེད་པ། །རྫུ་འཕྲུལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིས། །སྤྲུལ་ཞིང་སྤྲུལ་པའང་ གཞན་སྤྲུལ་བྱེད།།སྤྲུལ་པ་དེས་ཀྱང་གཞན་དག་ལྟར། །དེ་བཞིན་བྱེད་པོས་ལས་གང་བྱས། །དེ་ཡང་སྤྲུལ་པའི་རྣམ་པ་བཞིན། །དཔེར་ན་སྤྲུལ་པས་སྤྲུལ་གཞན་ཞིག་།སྤྲུལ་པ་མཛད་པ་དེ་བཞིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་ལས་དང་ལུས་རྣམས་དང་། །བྱེད་པ་པོ་དང་ འབྲས་བུ་དག་།དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་ལྟ་བུ་དང་། །སྨིག་རྒྱུ་རྨི་ལམ་འདྲ་བ་ཡིན། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་སྤྲུལ་པ་བྱེད་པ་དང་། སྤྲུལ་པ་དང་། དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་དང་། སྒྱུ་མ་དང་། སྨིག་རྒྱུ་དང་། རྨི་ལམ་ལྟ་བུའི་ལས་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་ལུས་དང་བྱེད་པ་པོ་དང་འབྲས བུ་དང་ཟ་བ་པོ་དག་ལ།ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་དང་ལྡན་པ་ཡང་དག་པར་སྨྲས་པ་ཡོད་དོ།

说道：'难道你不打地基就要盖房顶吗？你在行为者、业和果报都尚未成立的情况下，就想建立享受业果的受用者吗？如此，当行为者、业和果报都不成立时，受用者怎么可能成立呢？怎么说呢？因为这个业，既不是从缘而生，也不是从非缘而生，所以也没有行为者。因为对于说缘起的人来说，不可能说这个业是从缘而生的；对于说无因生的人来说，也不可能说这个业是从无因而生的。因此，业既不是从缘而生，也不是从非缘而生。因为没有业，所以也没有无业的行为者。'
如果没有业和作者，从业生的果报怎么会有？如果没有果报，受用者又怎么会有？如果观察，既没有业也没有行为者，没有这些，从业所生的果报怎么可能存在？即便存在，也将成为非从业所生的果报和无因而生的果报，这是不可接受的，因为会导致诸多过失。那么，如果没有果报，受用者怎么可能存在？因为受用者是果报的受用者，而果报都不成立，没有果报，他又是什么的受用者呢？因此，说有行为者、业、果报和受用者，这只是虚妄之言而已。
行为者、业、果报和受用者都不成立的话，轮回又怎么能成立呢？问：难道行为者、业、果报、受用者和烦恼都不存在吗？这是确定的吗？答：对于缘起，怎么能说有或无呢？问：那么这里什么是实有的？答：哪里有实有？为了遣除执著实有，请听比喻：
就像变化师以殊胜神通，变化出的化身又变化他者，如同那个化身又变现他物。同样，作者所作的业，也如同变化的形态。比如变化所变现的另一个化现一样。烦恼、业和身体，以及作者和果报，如同干闼婆城，如阳焰、如梦幻。因此，如是变化师、变化物、干闼婆城、幻术、阳焰、梦幻般的业、烦恼、身体、作者、果报和受用者，对于具有正确思维的人来说，这是如实所说的。

།ཞེའམ་མེད་དོ་ཞེས་ཇི་ལྟར་སྨྲ་བར་ནུས་ཏེ། འདི་ལྟར་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ནི་རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་སྐྱོན་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ཡིན་ལ། རྟེན་ ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ནི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་ལྟ་བ་དག་ལས་ཕྱི་རོལ་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་པས།དེའི་ཕྱིར་རྟག་པ་དང་ཆད་པར་ལྟ་བའི་སྐྱོན་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཁོ་བོས་དངོས་པོ་བརྟེན་ནས་གདགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་ཤིན་ ཏུ་ངེས་པར་བྱས་པ་དེ་གཟུང་བར་བྱའོ།།དེ་ལྟ་ན་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་དང་འབྲས་བུ་དང་ཟ་བ་པོ་དང་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལུས་བསྟན་པ་དག་ཀྱང་འཐད་ལ། རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་སྐྱོན་དུ་ཡང་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་ཞིང་འཁོར་བ་ཡང་འགྲུབ་བོ། །ལས་དང་འབྲས་བུ་བརྟག་ པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཅུ་བདུན་པའོ།། །།དབུ་མ་རྩ་བའི་འགྲེལ་པ་བུད་དྷ་པཱ་ལི་ཏ་། བམ་པོ་བདུན་པ། སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་ལྟ་བ་རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་དེ་ཁོ་ན་མ་ཡིན་ན། ཁྱོད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ གང་ཡིན་པ་དང་ཇི་ལྟར་དེ་ཁོ་ན་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་དེ་སྨྲོས་ཤིག་།བཤད་པ། དང་པོ་བརྩམས་ཚུན་ཆད་ནས་དེ་ཁོ་ན་རབ་ཏུ་བསྟན་པར་བྱས་སོ། །མདོར་ན་ཕྱི་དང་ནང་ལ་བདག་མེད་པ་བདག་གི་མེད་པ་ཉིད་དུ་ལྟ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་ཁོ་ནའི་དམ་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཁོ ནའི་ལྟ་བ་བསྒོམས་པས་ནི་དེ་ཁོ་ན་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ།།སྨྲས་པ། ཇི་ལྟར་ཕྱི་དང་ནང་ལ་བདག་མེད་པ་དང་། བདག་གི་མེད་པ་ཉིད་དུ་ལྟ་བར་འགྱུར། བཤད་པ། འདི་ལ་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བར་འདོད་པ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་དང་ལྡན་པས་ འདི་ལྟར་སོ་སོར་ཡང་དག་པར་བརྟག་པར་བྱ་སྟེ།བདག་ཅེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཅི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཉིད་དམ། འོན་ཏེ་ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་གཞན་ཞིག་མིན་། བདག་དེ་ནི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཉིད་དམ། ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་གཞན་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་བ་དེ་ཙམ་དུ་ཟད་དེ། འདིར་ རྣམ་པ་གཞན་དུ་སྨྲ་བ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་གཞན་དང་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་ཁོ་ནར་འདུས་ཏེ།གཉི་ག་ལྟར་ཡང་མི་འཐད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་བདག་ཡིན་ན། །སྐྱེ་དང་འཇིག་པ་ཅན་དུ་འགྱུར། །གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་ རྣམས་ལས་གཞན།།ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་མེད་པར་འགྱུར། །རེ་ཞིག་གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་རྣམས་ཉིད་བདག་ཉིད་ཡིན་པར་གྱུར་ན། དེ་ལྟ་ན་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་དུ་འགྱུར་ཏེ། ཕུང་པོ་རྣམས་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་བདག་ མང་པོ་ཉིད་དུ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་ལ།བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཡང་འགྱུར་ཏེ། བདག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོའི་རྣམ་གྲངས་ཙམ་དུ་ཟད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་རེ་ཞིག་ཕུང་པོ་རྣམས་ཉིད་བདག་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་མི་འཐད་དོ། །ཅི་སྟེ་ཡང་ཕུང་ པོ་རྣམས་ལས་གཞན་ཡིན་པར་གྱུར་ན།དེ་ལྟ་ན་ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས། དེ་བས་ན་བདག་ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་གཞན་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པར་ འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་རྟག་པར་འགྱུར་ཏེ། བདག་རྟག་པ་ཡིན་ན་རྩོམ་པ་ཐམས་ཅད་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་རྟག་པ་མི་འགྱུར་བ་ལ་ཅི་ཞིག་བྱར་ཡོད། དེ་ལྟ་ན་ཡང་བདག་ཡོད་པར་རྟོག་པ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་འཇུག་ པའམ།ལྡོག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་བདག་ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་གཞན་པར་ཡང་མི་འཐད་དོ།

怎么能说有或无呢？因为所有对有和无的执著都与常见和断见的过失相关联，而缘起则超越了有无见，因此解脱于常见和断见的过失。因此，我确定说'有是依缘而假立的'，应当坚持这一点。
如此，作者、业、果报、受者、烦恼和身体的显现等都是合理的，既不会落入常见和断见的过失，轮回也得以成立。这是第十七品'观业果品'。
《中论根本慧论·佛护释》卷七。有人说：如果有无见会导致常见和断见的过失，那么这不是真实的，请说说你所认为的真实是什么？以及如何能够通达真实？
回答说：从一开始就已经宣说了真实。简而言之，观察内外无我、无我所，这就是最高的真实，通过修习这种真实见解就能通达真实。
有人问：如何观察内外无我和无我所？回答说：想要见到真实的人应当具足择法，应当如此详细观察：
所谓的我，是蕴体本身，还是异于诸蕴？我只能是蕴体本身或异于诸蕴这两种情况，此处任何其他说法都可归入同一或异于蕴的说法之中，但这两种情况都不合理。
为什么呢？若蕴即是我，就会成为生灭法；若我异于蕴，就将无有蕴的特征。首先，如果蕴体就是我，那么就会成为有生有灭的法，因为诸蕴是有生有灭的。
这样就会导致有多个我的过失，而且说'我'也将毫无意义，因为'我'仅仅成为蕴的异名而已。因此，说蕴体就是我是不合理的。
如果我异于诸蕴，就不会具有蕴的特征，因为诸蕴的特征是生灭，所以我若异于诸蕴就不会有生灭的特征。
因此就会成为常法，如果我是常法，那么一切造作都将毫无意义，因为对于恒常不变的东西还能做什么呢？这样一来，认为有我的观念也将毫无意义，因为对它既不能趣入也不能远离。因此，我异于诸蕴也是不合理的。

།དེ་དེ་ལྟར་བློ་གྲོས་ངེས་ནས་ཀྱང་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རྟོག་པར་བྱེད་དེ། བདག་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། །བདག་གི་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། །བརྟགས་ ན་གལ་ཏེ་བདག་ཉིད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མི་འཐད་ན་བདག་གི་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར།འདི་ལྟར་བདག་ཅེས་བྱ་བའི་གང་ཡིན་པ་དེ་བདག་གི་ཞེས་བྱ་ན། བདག་དེ་ཡང་མེད་དེ་དེ་མེད་ན་དེའི་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཇི་ལྟར་འཐད་པར་འགྱུར། དེ་ལྟ་བས་ན་བདག་ གི་ཡང་མི་འཐད་དོ།།དེ་ལྟར་ཕྱི་དང་ནང་ལ་བདག་དང་བདག་གིར་མི་ལྟ་བ་དེ་ནི་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་དེ་སྒོམ་པར་བྱེད་ཅིང་བརྟན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་སྒོམ་པར་བྱེད་ཅིང་བརྟན་པར་བྱེད་པ་དེའི་བདག་དང་བདག་གིར་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཉེ་བར་ཞི་བར་འགྱུར་བས། བདག་དང་ བདག་གི་ཞི་བའི་ཕྱིར།།ངར་འཛིན་ང་ཡིར་འཛིན་མེད་འགྱུར། །དེ་ལྟར་བདག་དང་བདག་གིར་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཉེ་བར་ཞི་བའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ངར་འཛིན་པ་དང་། ང་ཡིར་འཛིན་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །སྨྲས་པ། གང་གིས་དེ་ལྟར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཐོང་བ་ན་ངར་འཛིན་པ་དང་ ང་ཡིར་འཛིན་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ།།ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་། དེ་ཉིད་བདག་ཡིན་པས་དེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་བདག་དང་བདག་གི་ཡང་ངེས་པ་ཁོ་ནར་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །བཤད་པ། ངར་འཛིན་ང་ཡིར་འཛིན་མེད་གང་། །དེ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། །ངར་འཛིན་ང་ཡིར་འཛིན་མེད་པར། ། གང་གིས་མཐོང་བས་མི་མཐོང་ངོ་། །དེ་ལྟར་ངར་འཛིན་པ་མེད་པ་དང་། ང་ཡིར་འཛིན་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་གདགས་པ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏེ། འདི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་ཚེ་དང་ལྡན་པ འདིའི་མིང་ནི་འདི་ཞེས་རུས་ནི་འདི་ཞེས་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་མ་གཏོགས་པར་གང་ཟག་གི་མིང་དང་རུས་དག་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་ཉེ་བར་ལེན་པའི་དབང་ཁོ་ནས་བརྗོད་པར་ཟད་ཀྱི། གང་ངར་འཛིན་པ་མེད་པ་དང་ང་ཡིར་ འཛིན་པ་མེད་པར་འགྱུར་བ་གཞན་དེ་ནི་འགའ་ཡང་མེད་དོ།།ཅི་སྟེ་ཡོད་ན་ནི་དེ་ཡོད་ན་ཇི་ལྟར་ངར་འཛིན་པ་མེད་པ་དང་ང་ཡིར་འཛིན་པ་མེད་པར་འགྱུར། ཅི་སྟེ་དེ་དག་ཡོད་ཀྱང་འགྱུར་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་དེའི་དེ་དག་ལོག་པར་ལྟ་བ་ཁོ་ནར་འགྱུར་གྱི་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བ་མ་ ཡིན་ཏེ།སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ལྷས་ཀྱང་། གལ་ཏེ་བདག་ཅེས་བྱ་བ་ཡོད། །བདག་མེད་ཅེས་བྱ་དེ་མི་རིགས། །ཡང་ན་དེ་ཉིད་རྟོགས་པ་འམ། །མྱ་ངན་འདའ་བ་དེས་བརྫུན་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ངར་འཛིན་པ་མེད་པ་དང་། ང་ཡིར་འཛིན་པ་མེད་ པར་གང་གིས་མཐོང་བ་ལོག་པར་ལྟ་བ་བློ་གྲོས་ཀྱི་མིག་ཉམས་པ་དེས་ནི་དེ་ཁོ་ན་མི་མཐོང་བ་ཉིད་དོ།།ནང་དང་ཕྱི་རོལ་ཉིད་དག་ལ། །བདག་དང་བདག་གི་ཟད་གྱུར་ན། །ཉེ་བར་ལེན་པ་འགག་འགྱུར་ཞིང་། །དེ་ཟད་པས་ན་སྐྱེ་བ་ཟད། །ད་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་ཉིད་དག་ལ་དེའི་ བདག་ཅེས་བྱ་བ་དང་།བདག་གི་ཞེས་བྱ་བར་དེ་དག་ལ་ལོག་པར་འཛིན་པ་ཟད་པར་གྱུར་ན་ཉེ་བར་ལེན་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་མེད་ཅིང་ཉེ་བར་བླང་བར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་མེད་པས། ཉེ་བར་ལེན་པ་རྣམ་པ་བཞི་ཡང་འགག་པར་འགྱུར་ཞིང་། ཉེ་བར་ལེན་པ་འགགས་ པས་སྲིད་པ་འགག་།སྲིད་པ་འགགས་པས་སྐྱེ་བ་ཟད་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་ཐར་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཐོང་བ་དེས་དེ་ཁོ་ན་རྟོགས་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཁོ་ན་རྟོགས་པས་ཐར་བར་འགྱུར་རོ།

如是确定智慧后，也当如实观察：若无我体性，我所何从有？若经观察，如果我体在一切方面都不成立，我所又怎么会存在？如此，所谓'我'者即是'我所'，然而此我亦不存在，既然彼不存在，怎能说'这是他的'而成立？因此，我所也不成立。
如是于内外不见我与我所，此即见真实，彼当修习并坚固。彼修习并坚固时，我与我所的执著将会息灭，因我与我所寂灭故，无我执我所执。如是因我与我所执著息灭故，于彼无我执与我所执。
有人说：如是如实正见时无我执与我所执，此即是我，因其存在故，我与我所必定存在。
答曰：无我执我所执者，彼亦非有，无我执我所执，谁见则不见。如是无我执与无我所执者，彼亦非有，此依取蕴而假立，如世尊亦说：'具寿，此名为某，此姓为某'，离开取蕴外无补特伽罗的名姓。因此仅依取蕴而说，除此之外再无其他无我执与无我所执者。
若有彼者，彼若存在，如何能无我执与我所执？若说虽有彼等仍可无执，则彼即成邪见而非见真实。如圣天菩萨亦说：'若有所谓我，则说无我不应理，或者通达真实，或者涅槃成虚妄。'因此，若以邪见智慧眼损坏者见无我执与无我所执，则不能见真实。
于内外法中，我与我所尽，取蕴将灭尽，彼尽故生尽。今于内外法中，彼之我与我所的颠倒执著若尽，则无能取者亦无所取，故四取亦将灭尽，因取蕴灭故有灭，有灭故生尽，此即解脱。如是如实正见者即通达真实，通达真实故得解脱。

།ལས་དང་ཉོན་མོངས་ཟད་པས་ཐར། །ལས དང་ཉོན་མོངས་རྣམ་རྟོག་ལས།།དེ་དག་སྤྲོས་ལས་སྤྲོས་པ་ནི། །སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་འགག་པར་འགྱུར། །འདི་ལ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་དག་ནི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཟད་པས་ཐར་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཡང་ དག་པ་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཉོན་མོངས་པ་ནི་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཡུལ་གཅིག་ཁོ་ན་ལ་ཡང་ལ་ལ་ནི་ཆགས་པར་འགྱུར། ལ་ལ་ནི་སྡང་བར་འགྱུར། ལ་ལ་ནི་ རྨོངས་པར་འགྱུར་བས།དེའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་བྱུང་ངོ་། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་དང་ལྡན་པའི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱིས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དག་ནི་ལས་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་གང་ཟག་མི་རིགས་པ་དང་ ལྡན་པ་འདི་ནི་བསོད་ནམས་ལས་བྱུང་བའི་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་དག་ཀྱང་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་དོ།།ཞེས་རྒྱ་ཆེར་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་དག་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །ད་ཡང་དག་ པ་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་དག་ནི་སྤྲོས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ་འཇིག་རྟེན་པའི་སྤྲོས་པ་ལས་བྱུང་ངོ་།།འཇིག་རྟེན་པའི་རྙེད་པ་དང་། མ་རྙེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་འདི་བདེན་ནོ་སྙམ་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་བློ་ཅན་དག་དེ་དང་དེ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱེད་པས་ དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དག་ནི་སྤྲོས་པ་ལས་བྱུང་ངོ་།།སྤྲོས་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་འགག་པར་འགྱུར་ཏེ་། དེའི་རྙེད་པ་དང་མ་རྙེད་པ་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་སྤྲོས་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་འགག་པར་འགྱུར་རོ། །དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པར་འགགས་ ཏེ།སྟོང་པ་ཉིད་རྟོགས་ནས་འགག་གོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་བསྒོམས་པ་ཁོ་ནས་ནི་དེ་ཁོ་ན་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཞིང་། དེ་ཁོ་ན་རྟོགས་པ་ཉིད་ནི་ཐར་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ལྷས་ཀྱང་། མདོར་ན་ཆོས་ནི་མི་འཚེ་སྟེ། །མྱ་ ངན་འདས་པ་སྟོང་པ་ཉིད།།འདི་ལ་དེ་གཉིས་འབའ་ཞིག་ཅེས། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གསུངས། །ཞེས་གསུངས་སོ། །སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་བདག་དང་བདག་གི་མེད་ན་ཇི་ལྟར་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་དེ་དང་དེར་བདག་བསྟན་པ་ མཛད་།བཤད་པ། བདག་མེད་པ་ཁོ་ནའོ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་མི་སྨྲ་སྟེ། འོག་ནས་ཀྱང་། དེ་ལྟར་ལེན་ལས་གཞན་མ་ཡིན། །དེ་ནི་ཉེར་ལེན་ཉིད་ཀྱང་མིན། །བདག་ནི་ཉེ་བར་ལེན་མེད་མིན། །མེད་པ་ཉིད་དུའང་དེ་མ་ངེས། །ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །འོན་ཀྱང་སངས་ རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་བསམ་པ་དང་བག་ལ་ཉལ་མཁྱེན་པ་ལ་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱི་མངོན་པར་ཞེན་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར།བདག་གོ་ཞེས་ཀྱང་བཏགས་གྱུར་ཅིང་། །བདག་མེད་ཅེས་ཀྱང་བསྟན་པར་ གྱུར།།སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་བདག་དང་ནི། །བདག་མེད་འགའ་ཡང་མེད་པར་བསྟན། །དེ་ལ་གདུལ་བྱ་གང་དག་ལ་འཇིག་རྟེན་འདི་མེད་དོ། །འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་མེད་དོ། །སེམས་ཅན་རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་སྙམ་པའི་ལྟ་བ་དེ་ལྟ་བུ་བྱུང་བར་གྱུར་པ། ལོག་པར་ འཛིན་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པས་སེམས་རྨོངས་པ།འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ལ་མི་ལྟོས་པ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཚུལ་ལས་འདའ་བས་མི་འཛེམ་པ། སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་གཡང་ས་ཆེན་པོ་ལ་མངོན་པར་ཕྱོགས་པ་དེ་དག་གི་བདག་མེད་པར་ལྟ་བ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་བདག་གོ་ཞེས་ཀྱང་ བཏགས་སོ།

由业和烦恼灭尽而解脱。业和烦恼来自分别，这些戏论来自戏论，由空性而得以止息。在此，业和烦恼是生起的因，所以由业和烦恼灭尽而称为解脱。这些业和烦恼也是从不正确的分别而生起，并非以自性而存在。烦恼是从不如理作意分别而生起，就像对同一个境界，有人生起贪欲，有人生起嗔恨，有人生起愚痴，因此烦恼是从分别而生起。
与烦恼心相应的身语意造作称为业，如世尊也广说：'具不正见的补特伽罗也造作福德所生的造作。'因此，业和烦恼是从不正确分别的因而生起。而这些不正确的分别又是从戏论而生起，是从世间戏论而生起。
对于世间的得失等法执著认为是真实的智者们，对此等进行分别，因此分别是从戏论而生起。戏论由空性而止息，其得失等世间戏论由空性而止息。通达诸法自性空性而止息，通达空性而止息。因此空性即是真实性，唯有修习空性才能通达真实性，通达真实性即称为解脱。如圣天菩萨所说：'总之法无害，涅槃即空性，此中唯二者，如来诸所说。'
问：如果这样我和我所都不存在，那为什么诸佛世尊在各处宣说我？答：也不说唯无我。如下文所说：'非异于取蕴，非即是取蕴，我非无取蕴，亦非定无有。'然而诸佛世尊善巧了知众生意乐和随眠，为遮止所化众生的执著而：'假说有我已，说我实皆无，诸佛说我法，及无我皆无。'
对于那些认为'无此世间，无他世间，无化生有情'如此见解的所化众生，由邪执而心迷乱，不顾及后世，违背世间规范而无所顾忌，趋向地狱大险坑的众生，为遮止他们无我见而假立我。

།གདུལ་བྱ་གང་དག་ལ་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་རྣམས་ཀྱི་བྱེད་པ་པོ་དང་དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་འདོད་པ་དང་མི་འདོད་པ་དག་ཟ་བ་གང་ཡིན་པ་དང་། གང་གིས་བཅིངས་པ་དང་ཐར་བ་དག་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་བདག་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ནི་འགའ་ཞིག་ཡོད་དོ། ། གཞན་དུ་ན་བདག་མེད་ན་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་སྙམ་པའི་ལྟ་བ་དེ་ལྟ་བུ་བྱུང་བར་གྱུར་པ། འཁོར་བའི་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོར་ལྟུང་བ། ངར་འཛིན་པ་དང་ང་ཡིར་འཛིན་པའི་ཆུ་སྲིན་འཛིན་ཁྲིས་ཟིན་པ། ལྟ་བའི་ཆུ་བོས་སེམས་གཡེངས་པ། སྲིད་པའི་བདེ བ་ལ་ཆགས་པ་དེ་དག་གི་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་བདག་མེད་དོ།།ཞེས་ཀྱང་བསྟན་ཏོ། །གདུལ་བ་བཟང་པོ་གང་དག་དགེ་བའི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ། སྲིད་པའི་ཆུ་བོ་ལས་བརྒལ་བར་ནུས་པ། དོན་དམ་པའི་གཏམ་གྱི་སྣོད་དུ་གྱུར་པ་དེ་དག་ལ། སངས་ རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དོན་དམ་པའི་དེ་ཁོ་ན་སྟོན་པ་རྣམ་པར་འདྲེན་པ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་སྒྱུ་མ་འདི་ནི་བྱིས་པ་འདྲིད་པ་སྟེ།འདི་ལ་བདག་དང་བདག་མེད་པ་འགའ་ཡང་མེད་དོ། །ཞེས་སྟོན་ཏེ། སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ལྷས་ཀྱང་། མེད་དང་ཡོད་དང་གཉི་ག་ དང་།།གཉི་ག་མིན་པའང་སྟོན་མཛད་དེ། །ནད་ཀྱི་དབང་གིས་ངེས་པར་ནི། །སྨན་ནི་འཕྲོད་པར་འགྱུར་བ་བཞིན། །ཞེས་གསུངས་སོ། །ཡང་ན་འདི་ནི་གཞན་ཏེ་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བ་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པ། ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་མ་ཡིན་པར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པར་མངོན་པའི་ ང་རྒྱལ་ཅན།རང་གི་རྟོག་གེའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་བདག་མེད་ན་འདི་དག་ཐམས་ཅད་མི་འཐད་དོ། །ཞེས་སྐྲག་པ་ཁ་ཅིག་གིས་བདག་གོ་ཞེས་ཀྱང་བཏགས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་བློ་གྲོས་རྣམ་པར་རྨོངས་པ་མེད་པ་དག་གིས་འཇིག་རྟེན་ན་ཕུང་པོར་བྱེད་པ། ལས་དང་འགྲོ་བ་ལྐོག་ ཏུ་གྱུར་པ་གཞན་དག་གིས་བདག་མེད་དོ་ཞེས་ཀྱང་བསྟན་ཏོ།།སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་མཁྱེན་པ་བརྙེས་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཐམས་ཅད་གཟིགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི། འགྲོ་བ་ལ་ཕན་གདགས་པར་བཞེད་པས་དེ་གཉི་ ག་ཡང་མེད་དོ།།ཞེས་ངེས་པར་གསལ་ཏེ། དབུ་མའི་ལམ་བདག་དང་བདག་མེད་པ་མ་ཡིན་པ་འདི་ཡོད་པས་འདི་འབྱུང་ལ། འདི་མེད་ན་འདི་མི་འབྱུང་ངོ་། །ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་བསྟན་ཏོ། །འདིར་སྨྲས་པ། སྤྲོས་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་འགག་པར་འགྱུར་རོ། ། ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ལ་རིགས་པ་གང་ཡིན། འདིར་བཤད་པ། བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལྡོག་པ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྣམས་སྟོང་པར་མཐོང་ན། བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཉིད་ལྡོག་པར་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར་སྤྲོས་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་འགག་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་བརྗོད་པར་བྱ་བ ཡོད་ན་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སྤྲོས་པ་ཡོད་པར་འགྱུར་གྱི།བརྗོད་པར་བྱ་བ་མེད་ན་གཞི་མེད་པའི་སྤྲོས་པ་ཇི་ལྟར་ཡོད་པར་འགྱུར། སྨྲས་པ། དེའི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་ལྡོག་པར་འགྱུར། བཤད་པ། སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལྡོག་པས་སོ།

对于那些应当调伏的众生，有人认为存在一个'我'，它是善业与不善业的造作者，是享受可意与不可意果报者，是能显示束缚与解脱的主体。否则，若无我，则一切皆成无义。对于这些持有如是见解，堕入轮回大海，被我执和我所执的鳄鱼所缚，心为见解之水所动摇，贪著轮回之乐的众生，为了遮止其我见，也说'无我'。
对于那些善根成熟、能度轮回暴流、堪为胜义法器的善良根机者，佛世尊作为胜义谛开示者、伟大的引导者们为他们开示：'此如幻术迷惑愚者，此中无我亦无无我。'如圣天菩萨所说：'无有二俱及，非二俱亦示，随病而与药，如是善方便。'
或者，对于那些背离真实见解、非一切智却自诩遍知、随顺己见戏论者，有些人因恐惧'若无我则一切不合理'而执著'有我'。同样，对于世间蕴聚，一些智慧不迷惑者为了对治业报和众生难以理解的其他人，也说'无我'。
诸佛世尊已获无碍解脱智慧、一切智、一切见者，为利益众生故，明确宣说'二者皆无'。开示了非我非无我的中道，即'此有故彼有，此无故彼无'。
此处有人问：'言说戏论由空性灭'，此说有何理由？答：因所诠义遮止故。因为当见诸法为空时，所诠义即被遮止，因此戏论由空性而灭。如是，若有所诠义，依此则有戏论；若无所诠义，无有所依之戏论如何能有？
问：其所诠义如何遮止？答：因心行处灭故。

།སེམས་ཀྱི་ཡུལ་ནི་གཟུགས་ལ་ སོགས་པ་ཡུལ་རྣམས་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་དེའི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དག་ལོག་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཕྱིར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལྡོག་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དག་ཡིན་ན་དེ་ལྟ་ན་ནི་ཅི་ཞིག་བརྗོད་པར་བྱ། སྨྲས་པ། དེའི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དག་ཇི་ལྟར་ལྡོག་པར་འགྱུར། བཤད་པ། མ་སྐྱེས་པ་དང་མ་འགགས་པ། །ཆོས་ཉིད་མྱ་ངན་འདས་དང་མཚུངས། །གང་གི་ཕྱིར་དེས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཐོང་བ་མ་སྐྱེས་པ་དང་མ་འགགས པའི་ཆོས་ཉིད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་མཚུངས་པར་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་དེའི་ཕྱིར་དེའི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལྡོག་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་སྤྲོས་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་འགག་པར་འགྱུར་ཏེ། སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ལྷས་ཀྱང་། སྲིད་པའི་ས་བོན་རྣམ་ཤེས་ཏེ། །ཡུལ་ རྣམས་དེ་ཡི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ།།ཡུལ་ལ་བདག་མེད་མཐོང་ན་ནི། །སྲིད་པའི་ས་བོན་འགག་པར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་སོ། །སྨྲས་པ། གང་འཇིག་རྟེན་འདི་མེད་དོ། །འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་མེད་དོ། །སེམས་ཅན་རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བ་མེད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་ ལྟ་བ་དེ་དང་།གང་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་པ་དང་མ་འགགས་པ་ཞེས་བྱ་བར་ལྟ་བ་དེ་གཉིས་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད། བཤད་པ། དེ་གཉིས་ལ་ཁྱད་པར་ཤིན་ཏུ་ཆེ་ན། ཁྱོད་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་རྣམ་པར་མི་ཤེས་ནས་དེ་གཉིས་འདྲའོ་སྙམ་དུ་སེམས་སོ། །འདི་ ལ་སོ་སོར་མ་བརྟགས་པར་བཏང་སྙོམས་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དང་།སོ་སོར་བརྟགས་ནས་བཏང་སྙོམས་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་གཉིས་བཏང་སྙོམས་བྱེད་པར་ནི་འདྲ་མོད་ཀྱི་སོ་སོར་མ་བརྟགས་པར་བཏང་སྙོམས་བྱེད་པ་ནི་མ་རིག་པའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་དང་ལྡན་པར་བསྟན་ལ། བཏང་སྙོམས་ བྱེད་པ་ཅིག་ཤོས་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་ཀུན་ཏུ་བསྟེན་པ་ཡིན་པས།དེ་གཉིས་ལ་ཁྱད་པར་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ་དེ་བཞིན་དུ། འདི་ལ་ཡང་འཇིག་རྟེན་འདི་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་ལྟར་མཐོང་བ་ནི་མ་རིག་པས་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་ ཡིན་གྱི།དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་མ་སྐྱེས་པ་དང་མ་འགགས་པར་མཐོང་བ་ཅིག་ཤོས་ནི་ཤེས་པ་སྔོན་དུ་བཏང་བ་ཡིན་པས། དེ་གཉིས་ལ་ཁྱད་པར་ཤིན་ཏུ་ཆེའོ། །གཞན་ཡང་མེད་པ་དེ་ཉིད་མ་མཐོང་བ་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་འདི་མེད་དོ། ། ཞེས་ཚིག་འབའ་ཞིག་བརྗོད་པ་དེ་ལ་ནི། དཔེར་ན་དམུས་ལོང་ཕྱོགས་འདི་ལ་བདེའོ། །ཞེས་བརྗོད་ཀྱང་མིག་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་མཐོང་བས་དེར་འཁྲུལ་བ་དང་། བརྡེག་འཆའ་བར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ། དེ་ཡང་འཇིག་རྟེན་འདི་མེད་དོ། །ཞེས་བརྗོད་ཀྱང་ཤེས་པའི མིག་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་མཐོང་བས།སྐྱོན་དེ་དག་གིས་གོས་པར་འགྱུར་རོ། །གཞན་ཡང་དཔེར་ན་ཁ་ཅིག་རྩོད་པ་ན་དོན་བདེན་པར་འགྱུར་བ་ཁོ་ན་ལ་ཆེ་བཞི་གཉིས་སྟོན་པར་གྱུར་ལ། དེ་ན་གཅིག་ནི་དོན་དེ་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བ་ཡིན་ལ་གཉིས་པ་ནི་དོན་དེ་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་ བར་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ཞིང་ནོར་ངོའམ་མཛའ་ངོས་གཉེར་བ་ཞིག་ཡིན་ཏེ།དེ་གཉི་ག་ཡང་དོན་དེ་ལ་སྨྲར་བཅུག་པ་ན། དེ་ལ་གཅིག་གིས་དོན་དེ་ཇི་ལྟར་བདེན་པ་དེ་ལྟར་སྨྲས་སུ་ཟིན་ཀྱང་དོན་དེ་མངོན་སུམ་དུ་ཡང་མ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་བརྫུན་དུ་ཡང་འགྱུར་ལ་ཆོས་མ་ཡིན་པ་དང་མི་སྙན་ པ་དང་ཡང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ།

心的对境是色等诸境，因为他的心行境色等颠倒的缘故，所说也将颠倒，如是所说是色等，那么还有什么可说？
问：他的心行境色等如何颠倒？
答：无生无灭，法性等同涅槃。因为他如实见到无生无灭的法性等同涅槃而通达，所以他的心行境将颠倒。因此戏论将被空性所灭，如圣者龙树所说：'轮回种子是识，诸境是其行境，若见境无我，轮回种子将灭。'
问：有人认为'此世间不存在，他世间不存在，化生众生不存在'等见解，与认为'一切法无生无灭'的见解，这两者有何差别？
答：这两者有极大差别，你因为不了解空性的意义而认为两者相同。譬如不加观察而保持舍心，与经观察后保持舍心，这两者虽然都是保持舍心，但不加观察而保持舍心是具有无明结缚，而另一种舍心则是诸佛世尊所修习的，这两者有极大差别。
同样，认为'此世间不存在'等见解是具有被无明迷惑的心，而见到一切法因自性空故无生无灭的另一种见解是以智慧为先导，所以这两者有极大差别。
此外，如同未见到不存在性一样，仅仅说'此世间不存在'等言词，就如同盲人说'这个方向安乐'，虽然这样说但因为没有眼睛而看不见，因此会产生迷惑和碰撞。同样，虽然说'此世间不存在'，但因为没有智慧眼而看不见，将被这些过失所染污。
又如有人争论时，对于确实真实的事物有两种说法，其中一人是亲眼见到该事物，另一人并未亲眼见到该事物而是因为财物或友情的缘故而说。当让这两人说出该事物时，其中一人虽然如实说出真相，但因为未亲眼见到该事物，所以成为妄语，并具有非法、不悦耳等过失。

།ཅིག་ཤོས་ཀྱིས་ནི་དོན་དེ་སྨྲས་པ་ན་དོན་དེ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་བདེན་པར་སྨྲ་བ་ཡང་ཡིན་ལ་ཆོས་དང་སྙན་པ་དག་དང་ཡང་ལྡན་པར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཡིན་ཞིང་སྟོང་པའི་ཕྱིར་མ་སྐྱེས་པ་དང་ མ་འགགས་པ་དེ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་།དེ་གང་ལ་མངོན་སུམ་གྱི་ཤེས་པ་ཡོད་པ་དེ་ཉིད་ལེགས་པ་དང་ལྡན་ཅིང་བསྔགས་པ་མ་ཡིན་གྱི། ཅིག་ཤོས་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་མ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བའི་སྐྱོན་གྱིས་ཀྱང་གོས་ལ་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྨད་པར་ཡང་འགྱུར་བས། དེའི་ཕྱིར་དེ་གཉིས་ནི་ཁྱད་པར་ཤིན་ཏུ་ཆེ་སྟེ། སློབ་དཔོན་སྒྲ་གཅན་ཟིན་བཟང་པོས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསྟོད་པ་ལས་ཀྱང་། ཁྱོད་ཉིད་མཐོང་ན་འཆིང་འགྱུར་ཏེ། །མ་མཐོང་ན་ཡང་འཆིང་བར་འགྱུར། །ཁྱོད་ཉིད་མཐོང་ན་གྲོལ་འགྱུར་ཏེ། །མ་མཐོང་ན་ཡང་གྲོལ བར་འགྱུར།།ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟ་ན་འདི་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཤེས་པའི་བློ་གྲོས་ཀྱི་མིག་དྲི་མ་མེད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཡུལ་ཡིན་གྱི། འདི་མ་རིག་པའི་མུན་པ་ཆེན་པོས་བློ་གྲོས་ཀྱི་མིག་བསྒྲིབས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཡུལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་ཁྱོད་མཁས་པར་རློམ་པ་ཉིད་ ཀྱི་བློ་སྔོན་དུ་བཏང་སྟེ་ལྟ་བ་སེམས་པར་མཚུངས་ཤིང་ཁོ་བོ་ལ་རྒོལ་བར་བྱེད་ཀྱི།ཡོད་པ་ཉིད་དང་མེད་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ལ་ནི་མི་བྱེད་པ་དེ་ལ་ཡང་ཁྱད་པར་ཡོད་པར་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པ་ནི་ལྟ་བའི་དབང་གིས་ ཏེ།ཁོ་བོ་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་དུ་མེད་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་ལ་ཚིག་གི་སྐྱོན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྤང་བའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མི་སྨྲའི། འདི་ལྟར་དེ་དག་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་ཉིད་དང་། མེད་པ་ ཉིད་དག་གཟུགས་བརྙན་དག་བཞིན་དུ་མཐོང་བ་དེ་ལྟར་སྨྲ་བས།ཁྱོད་ནི་ནོར་བུ་དོ་ཟན་ཨན་ད་རྙིལ་གྱི་རིན་ཐང་དུ་འཚོང་བ་ན། ཡིད་ལ་བསམས་པ་དང་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ཡང་མ་ཐོབ་ལ་རང་གི་བློ་ཡང་བར་ཡང་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་གྱུར་ཏོ། །སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་དངོས་པོ་ཐམས་ ཅད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་མཚུངས་པ་ཡིན་ན་ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་དག་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་རྩོམ་པ་ཐམས་ཅད་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་རམ།བཤད་པ། ཅི་ཁྱོད་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཐོང་བ་ལ་ཡང་རྩོམ་པ་ཡོད་པར་ལྟའམ། གང་གི་ཚེ། སྔར་བརྗོད་པར་ བྱ་བ་ལྡོག་པ་སྟེ།།སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལྡོག་པས་སོ། །ཞེས་བསྟན་ཟིན་པས། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྨོངས་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་ལ་རྩོམ་པ་ཡོད་ཀྱི། དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བ་ལ་ནི་བྱ་བ་ཅི་ཡང་མེད་དོ། །ཇི་སྐད་དུ་བྱ་བ་བྱས་སོ། །འདི་ལས་གཞན་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་གང་ཟག་མ་རིག་པ་དང་ལྡན་པ་འདི་ནི་བསོད་ནམས་ལས་བྱུང་བའི་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་དག་ཀྱང་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་དོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ལྷས་ཀྱང་། ཀུན་མེད་ཅི་ཞིག་བྱར་ཡོད་ཅེས། །ཁྱོད་ནི་འཇིགས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར། ། གལ་ཏེ་བྱ་བ་ཡོད་ན་ནི། །ཆོས་འདི་ལྡོག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན། ཆོས་ཉིད་མྱ་ངན་འདས་དང་མཚུངས། །ཞེས་པ་འདི་ནི་དོན་དམ་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཕྱིར། ཐམས་ཅད་ཡང་དག་ཡང་དག་མིན། ། ཡང་དག་ཡང་དག་མ་ཡིན་ཉིད། །འདི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་གང་འཇིག་རྟེན་ལ་ཡོད་པར་གྲགས་པ་དེ་ང་ཡང་ཡོད་པར་སྨྲའོ། །གང་འཇིག་རྟེན་ལ་མེད་པར་གྲགས་པ་དེ་ང་ཡང་མེད་པར་སྨྲའོ།

当另一方说出那个意义时，由于那个意义已经现前，所以既是说真实语，也具有法语和悦耳语。同样地，虽然一切事物是空性的，由于空性的缘故是无生无灭的，但是对于谁有现量智慧，谁就具有善妙和赞叹；另一方由于空性未现前，故为见解过失所染，也为智者所呵责。因此，这两者有极大的差别。
如同圣者罗睺罗贤在《般若波罗蜜多赞》中说道：'见到你则成为束缚，未见到你也成为束缚；见到你则得到解脱，未见到你也得到解脱。'
如此，这是具有通达真实智慧无垢眼者的境界，而不是为无明大黑暗所蔽障慧眼者的境界。
此外，你以自认为智者的心态来思考见解并与我争论，而对于说有和说无的人却不这样做，对此也要说明其中的差别。怎样说呢？说有和说无是由见解所致。我见到诸法如兔角般不存在，为了完全断除言语过失，不说'既非有也非无'，而是这样说：由于它们是缘起的缘故，如同影像般见到非有非无，因此你就像是把如意宝当成安达尼尔的价格来卖，既未得到如意所愿的果报，也显露了自己的愚昧。
问：如果这样一切法都等同涅槃，则法与非法无有差别，一切所作岂不都成无义？
答：你认为如实见到真实者还有所作吗？如前所说：'所说对境已灭尽，心行境界已灭尽。'因此，具有迷惑心者有所作，而见到真实者则无所作。如说：'所作已作，更无余事。'同样地，说道：'此具无明之补特伽罗，也造作福德所生的诸行。'
圣者提婆也说：'你会生起恐惧说：若一切皆无，有何可作？若有所作，此法则非还灭。'因此，'法性等同涅槃'是就胜义谛而说的。
为了世俗言说，'一切是真实非真实，真实非真实性。'如是世尊也说：'凡是世间所说有，我也说有；凡是世间所说无，我也说无。'

།ཞེས་གསུངས་པས། དེའི་ཕྱིར་གང་གི་ཚེ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་བྱ་བ དེའི་ཚེ་ན་གང་འཇིག་རྟེན་ལ་ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་གྲགས་པ།དེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་ཡང་དག་པ་ཉིད་དོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །གང་འཇིག་རྟེན་ལ་ཡང་དག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་གྲགས་པ་དེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །གང་ འཇིག་རྟེན་ལ་ཡང་དག་པ་ཉིད་དང་།ཡང་དག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་གྲགས་པ་དེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་ཡང་དག་པ་ཉིད་དང་། ཡང་དག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། གྲོང་མི་གཉིས་ཞིག་བྱ་བ་འགའ་ཞིག་ལ་གྲོང་ཁྱེར་ དུ་དོང་བ་ན་ལྟད་མོའི་ཕྱིར་ལྷ་ཁང་དུ་ཞུགས་ནས་རི་མོ་ལྟ་བར་བརྩམས་པ་དང་དེ་ན་གཅིག་གིས་སྨྲས་པ།ལག་ན་མདུང་རྩེ་གསུམ་པ་ཐོགས་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་སྲེད་མེད་ཀྱི་བུའོ། །ལག་ན་འཁོར་ལོ་ཐོགས་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོའོ། །ཅིག་ཤོས་ ཀྱིས་སྨྲས་པ་ཁྱོད་ཀྱིས་ལོག་པར་བཟུང་སྟེ།ལག་ན་མདུང་རྩེ་གསུམ་པ་ཐོགས་པ་ནི་དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོའོ། །ལག་ན་འཁོར་ལོ་ཐོགས་པ་ནི་སྲེད་མེད་ཀྱི་བུའོ། །ཞེས་དེ་གཉིས་རྩོད་པ་ན་ཉེ་འཁོར་ན་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་ཞིག་འདུག་པའི་གན་དུ་དོང་སྟེ་ཕྱག་འཚལ་ནས་དེ་ ལ་རང་རང་གི་བསམ་པ་སྨྲས་པ་དང་།དེས་གཅིག་ལ་ནི་ཁྱོད་ཟེར་བ་བདེན་ནོ། །ཞེས་སྨྲས་པ་དང་། ཅིག་ཤོས་ལ་ནི་མི་བདེན་ནོ། །ཞེས་གང་སྨྲས་ན་། དེ་ལ་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་དེས་ཇི་ལྟར་འདི་ན་དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོ་ཡང་འགའ་ཡང་མེད་ལ། སྲེད་མེད་ཀྱི་བུ་ཡང་མེད་དེ། འདི་དག་ནི་རྩིག་པ་ ལ་བརྟེན་པའི་རི་མོ་བྲིས་པའོ།།ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་ཤེས་མོད་ཀྱི། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཀྱི་དབང་གིས་འདི་ནི་བདེན་ནོ། །འདི་ནི་མི་བདེན་ནོ། ། ཞེས་སྨྲས་པ་ལ་བརྫུན་གྱི་ཚིག་གི་སྐྱོན་ཅན་དུ་མ་གྱུར་པ་དེ་བཞིན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པར་གཟིགས་ཀྱང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཀྱི་དབང་གིས་འདི་ནི་ཡང་དག་པ་ཉིད་དོ། །འདི་ནི་ཡང་དག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་ཡང་དག་པ་ཉིད་དང་། །ཡང་དག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དོན་དམ་པར་ནི། ཡང་དག་མིན་མིན་ཡང་དག་མིན། །དེ་ནི་སངས་རྒྱས་རྗེས་བསྟན་པའོ། ། དངོས་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་སྒྱུ་མ་དང་། རྨི་ལམ་དང་། སྨིག་རྒྱུ་དང་། གཟུགས་བརྙན་དང་། བྲག་ཆ་ལྟ་བུ་དག་ལ་ཇི་ལྟར་ཡང་དག་པ་ཉིད་དང་། ཡང་དག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་བརྗོད་དོ་། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་བསྟན་པ་ཡོད་པ་དང་། མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་དང་བྲལ བ།མུ་སྟེགས་བྱེད་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་དོན་དམ་པ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་འདི་ནི་དོན་གཞན་ཏེ་ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཐམས་ཅད་ཡོད་པ་ཉིད་ལས་སྐྱེའོ། །ཞེས་ཟེར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་སྔ་ན་མེད་པ་དག་ལས་སྐྱེའོ། །ཞེས་ཟེར་རོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་ ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལས་སྐྱེའོ།།ཞེས་ཟེར་རོ། །སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་བསྟན་པ་ནི་དངོས་པོ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་གདགས་པར་ཟད་ཀྱི་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་། །དེ་ལྟར་ཡང་ཀཱ་ཏྱཱ་ཡ་ན་འཇིག་རྟེན་འདི་ནི་གཉིས་ལ་གནས་ཏེ། ཕལ་ཆེར་ཡོད་པ་ཉིད་ལ་གནས་པ་དང་། མེད་ པ་ཉིད་ལ་གནས་སོ།།ཞེས་གསུངས་སོ།

如是说道，因此当进行世间言说时，凡是在世间中被认为是真实的，世尊也说那是真实的。凡是在世间中被认为是不真实的，世尊也说那是不真实的。凡是在世间中被认为是真实和不真实的，世尊也说那是真实和不真实的。
譬如，有两个村民因某事进城，为了观赏而进入寺庙观看壁画。其中一人说道：'手持三叉戟者是遍入天子，手持法轮者是大自在天。'另一人说道：'你认错了，手持三叉戟者是大自在天，手持法轮者是遍入天子。'两人争论时，在附近有一位游方僧，他们便前往顶礼，各自说明己见。游方僧对一人说：'你说得对。'对另一人说：'你说得不对。'
对此，那位游方僧虽然明白此处既没有大自在天，也没有遍入天子，这些只是墙上绘制的图画，但是基于世间言说的缘故，说'这是对的'、'这是不对的'，并未成为虚妄语的过失。同样地，世尊虽然见到诸法自性空，但基于世间言说的缘故，说'这是真实的'、'这不是真实的'、'这是真实的和不真实的'。
就胜义而言：'非真实非不真实，此乃佛陀所教示。'诸法自性空如幻梦、阳焰、影像、回声等，怎能说是真实或不真实？因此，这是诸佛世尊的教法，远离有无过失，不共一切外道，能显明胜义。
或者另有含义：有些人说一切从有中生，其他人说从因中无果而生，有些人说从有无中生。诸佛世尊的教法是：诸法仅仅是依因缘而假立，非有非无。如是对迦旃延说：'此世间多依于二边，或依有边，或依无边。'

།དེ་ལྟ་བས་ན་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཀྱི་དབང་གིས་ཀྱང་དེ་དང་དེ་དག་གསུངས་པས། དེའི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཀྱི་དབང་གིས་གསུངས་པ་དག་ལ་མངོན་པར་མ་ ཞེན་པར་བྱ་སྟེ་།དེ་ཁོ་ན་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་གཟུང་བར་བྱའོ། །སྨྲས་པ། དེ་ཁོ་ནའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན། བཤད་པ། གཞན་ལས་ཤེས་མིན་ཞི་བ་དང་། །སྤྲོས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་སྤྲོས་པ། །རྣམ་རྟོག་མེད་དོན་ཐ་དད་མིན། །དེ་ནི་དེ་ཉིད་མཚན་ཉིད་དོ། །གཞན་ལས་ཤེས་མིན་ཞེས་ བྱ་བ་ནི།འདི་ལ་གཞན་ལས་ཤེས་པ་མེད་པ་སྟེ། ལུང་མེད་པར་བདག་གི་མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་ཞིང་། བདག་ཉིད་ཀྱི་མངོན་སུམ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཞི་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སྤྲོས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་སྤྲོས་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ ཆོས་རྣམས་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ཞེས་བྱ་བ་དང་འདིའོ་ཞེས་རྣམ་པར་མ་བརྟགས་པའོ། །དོན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན། ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ཡང་ཡིན་ལ། འདི་ཡང་ཡིན་ནོ། །ཞེས་དོན་དབྱེར་མེད་པའོ། །དེ་ལ་གང་གི་ཕྱིར་ རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་སྤྲོས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་སྤྲོས་པའོ།།གང་གི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་མ་སྤྲོས་པ་དེའི་ཕྱིར་ཞི་བའོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཞི་བ་དེའི་ཕྱིར་དོན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་ཤེས་པ་རང་རིག་པ་གཞན་ལས་ཤེས་པ་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་ པ་དེ་ནི་དེ་ཁོ་ནའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།།འདི་ཡང་དེ་ཁོ་ནའི་མཚན་ཉིད་གཞན་ཡིན་ཏེ། གང་ལ་བརྟེན་ཏེ་གང་འབྱུང་བ། །དེ་ནི་རེ་ཞིག་དེ་ཉིད་མིན། །དེ་ལས་གཞན་པའང་མ་ཡིན་ཕྱིར། །དེ་ཕྱིར་ཆད་མིན་རྟག་མ་ཡིན། །འདི་ལྟར་གང་ལ་བརྟེན་ཏེ་གང་བྱུང་བ་དེ་ནི་ རེ་ཞིག་དེ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལས་གཞན་པའང་མ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་དེ་དེ་ལས་གཞན་ཡིན་པར་གྱུར་ན་དེ་མེད་པར་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་རིགས་ན། མི་འབྱུང་བས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ལས་གཞན་པའང་མ་ཡིན་ནོ། །དཔེར་ན་ས་བོན་ལ་བརྟེན་ཏེ་མྱུ་གུ་བྱུང་བ་ནི་ས་བོན་གང་ཁོ་ན་ཡིན་ པ་དེ་མྱུ་གུ་ཁོ་ན་མ་ཡིན་ལ་ས་བོན་ལས་གཞན་པ་མྱུ་གུའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་ས་བོན་ལས་མྱུ་གུ་གཞན་པའང་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ཏེ།དེ་ལྟར་གང་གི་ཕྱིར་གང་ལ་བརྟེན་ཏེ་གང་བྱུང་བ་དེ་དེ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ་དེ་ལས་གཞན་པའང་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ཆད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་ རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།འདི་ལྟར་ས་བོན་ཉིད་མྱུ་གུ་ཡིན་པར་གྱུར་ན། ས་བོན་རྟག་པར་འགྱུར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་ས་བོན་ཉིད་མྱུ་གུ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ས་བོན་རྟག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ས་བོན་ཡང་གཞན་ཉིད་ལ་མྱུ་གུ་ཡང་གཞན་ཡིན་པར་གྱུར་ན་དེ་ལྟ་ན་ས་བོན་རྣམ་པ་ ཐམས་ཅད་དུ་རྒྱུན་ཆད་པས་ཆད་པར་འགྱུར་རོ།།གང་གི་ཕྱིར་ས་བོན་ལ་མྱུ་གུ་གཞན་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ས་བོན་ཆད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ལྷས་ཀྱང་། གང་ཕྱིར་དངོས་པོ་འཇུག་འགྱུར་བ། །དེས་ན་ཆད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །གང་ཕྱིར་དངོས་པོ་ལྡོག་འགྱུར་བ། ། དེས་ན་རྟག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟ་བས་ན། དེ་ཡང་དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་ཆད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པས་དེ་ཁོ་ནའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ།

因此，诸佛世尊依世间名言之力而宣说种种法，所以，欲见真实者不应执著依世间名言所说之法，应当领会真实性。
问：真实性的特征是什么？
答：非从他知、寂静，不为戏论所戏论，无分别、义无差别，此乃真实之特征。
'非从他知'是指不从他处了知，无需经教而自身能现证，即所谓自身现证之意。
'寂静'是指自性空之意。
'不为戏论所戏论'是指远离世间诸法之意。
'无分别'是指不作'此是'、'此也'等分别。
'义无差别'是指不存在'此亦是，彼亦是'等义理差别。
由于无分别，故不为戏论所戏论；由于不为世间法所戏论，故寂静；由于寂静，故义无差别。因此，应知具有如是自性的自证智慧即是非从他知，此乃真实性之特征。
此外，真实性还有另一特征：'依何而生何，彼非即是彼，亦非异于彼，故非断非常。'
如是，依何而生何，彼非即是彼，亦非异于彼。若是异者，则应无因而生，然不生故，是故非异。
譬如，依种子而生芽，种子之体性非即是芽，而芽之体性离种子亦不存在，故芽非异于种子。
如是，由于依何而生何，既非即是彼亦非异于彼，故非断亦非常。
若种子即是芽，则种子应成常。由于种子非即是芽，故种子非常。
若种子是一物而芽是另一物，则种子将完全断绝，成为断灭。
由于芽非异于种子，故种子非断，如圣天菩萨所说：'由诸法趣入，是故不成断，由诸法还灭，是故不成常。'
因此，由于彼不可说为即是或异于，故非常亦非断，此乃真实性之特征。

།དོན་གཅིག་མིན་དོན་ཐ་དད་མིན། །ཆད་པ་མ ཡིན་རྟག་མིན་པ།།དེ་ནི་སངས་རྒྱས་འཇིག་རྟེན་གྱི། །མགོན་པོས་བསྟན་པ་བདུད་རྩི་ཡིན། །དེ་ལྟར་མཐོ་རིས་དང་བྱང་གྲོལ་གྱི་ལམ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དོན་གཅིག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ན་དོན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ། ཆད་པ་མ་ཡིན་པ་རྟག་པ་མ་ཡིན་པ། གཅིག་པ་དང་ཐ་དད་པ་ དང་ཆད་པ་དང་རྟག་པའི་སྐྱོན་ལས་ཕྱི་རོལ་དུ་གྱུར་པ།མཆོག་ཏུ་ཟབ་པ། དོན་དམ་པའི་དེ་ཁོ་ན་གསལ་བར་བྱེད་པ་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་བདེ་བ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཐམས་ཅད་ གཟིགས་པ།སྟོབས་བཅུའི་སྟོབས་དང་ལྡན་པ། རྒྱུ་མེད་པར་བྱམས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན་པ་བདུད་རྩི་ཡིན་ཏེ། དེ་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ། །འདི་ལྟར་དེར་ཞུགས་པ་རྣམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་འཕྲལ་ཁོ་ན་ལ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །གང་དག་ ཚོགས་མ་བྱས་པ་ཉིད་ཀྱིས་འཕྲལ་ལ་མ་གྲུབ་པ་དེ་དག་ལ་ཡང་ཚེ་རབས་གཞན་དག་ལ་ངེས་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ།སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ལྷས་ཀྱང་། དེ་ཉིད་ཤེས་པས་འདི་ལ་ནི། །འདོད་ཆགས་བྲལ་བ་མ་ཐོབ་ཀྱང་། །ཚེ་རབས་གཞན་ལ་འབད་མེད་པར། ། ངེས་པར་ཐོབ་དེ་ལས་བཞིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །རྫོགས་སངས་རྒྱས་རྣམས་མ་བྱུང་ཞིང་། །ཉན་ཐོས་རྣམས་ནི་ཟད་གྱུར་ཀྱང་། །རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ནི། །བསྟེན་པ་མེད་ལས་རབ་ཏུ་སྐྱེ། །ཅི་སྟེ་ཡང་འདི་ལ་ཅུང་ཟད་གོམས་པར་བྱས་པ་རྣམས་ལ བརྒྱ་ལ་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་མ་བྱུང་ངམ།ཉན་ཐོས་རྣམས་ཟད་པར་གྱུར་ཏེ། རྐྱེན་དང་མི་ལྡན་པར་གྱུར་དུ་ཟིན་ན་ཡང་། དེ་དག་གི་སྔོན་གོམས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་གཞན་ལས་ཤེས་པ་མ་ཡིན་པ་བསྟེན་པ་མེད་པ་ཙམ་གྱིས་རྐྱེན་ ལས་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།དེའི་དེ་ལྟར་བསྟན་པ་བདུད་རྩི་འདི་བསྒྲུབ་པ་ལ་འབྲས་བུ་ཡོད་པར་འགྱུར་བས། དེ་ལྟ་བས་ན་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་དང་ལྡན་པ་འཁོར་བའི་དགོན་པ་སྤོང་བར་འདོད་པ། བདུད་རྩིའི་གོ་འཕང་ཐོབ་པར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་འདི་ཉིད་འབད་པས་བསྒྲུབ་ པར་བྱ་སྟེ།འདི་ཁོ་ན་ལས་དོན་དམ་པ་ངེས་པར་འགྲུབ་བོ། །བདག་དང་ཆོས་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཅོ་བརྒྱད་པའོ།། །།སྨྲས་པ། འདི་ལ་ཁྱོད་ཀྱིས་བྱེད་པ་པོ་ལས་བརྟག་པའི་ཞར་ལ་འོངས་པ་དེ་གའི་རིགས་པ་རྗེས་སུ་བསྟན་པས་ཁོ་བོའི་ཡིད་ཀྱིས་ དག་ལ་དངོས་པོ་ཡོད་པ་དང་མེད་པར་ལྟ་བའི་ཤིང་བརྟན་པོ་ཆེན་པོ་ཡུན་རིང་པོ་ནས་རབ་ཏུ་གནས་པའི་རྩ་བ་ཡང་ལེགས་པར་འགུལ་གྱི་།དེའི་ཕྱིར་ད་ཡང་ཁོ་བོ་ལ་ཕན་གདགས་པར་འདོད་པས་དུས་བརྟག་པར་བྱ་བའི་རིགས་སོ། །བཤད་པ་ལེགས་སོ། །སྨྲས་པ། འདི་ ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་དང་དེར་དུས་གསུམ་བསྟན་པ་མཛད་དེ།མེད་ན་ནི་བསྟན་པར་མི་རིགས་པས་དུས་གསུམ་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །བཤད་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཀྱི་དབང་གིས་དུས་གསུམ་བསྟན་པ་མཛད་ཀྱི། དེ་ཁོ་ནར་ནི་དུས་ གསུམ་མི་འཐད་དོ།།དེ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འདི་ལ་རེ་ཞིག་གལ་ཏེ་མ་འོངས་པའི་དུས་སུ་གྱུར་ནས་རིམ་གྱིས་ད་ལྟར་དུ་འགྱུར་ཞིང་། ད་ལྟར་དུ་གྱུར་ནས་ཀྱང་རིམ་གྱིས་འདས་པར་འགྱུར་བ་ནི། དེ་ལྟ་ན་དུས་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་ཙཻ་ཏྲ་གྲོང་དུ་ཕྱིན་ན་ཡང་ཙཻ་ཏྲ་ཉིད་ཡིན་ལ་ གྲོང་ནས་ཐལ་ན་ཡང་ཙཻ་ཏྲ་ཉིད་ཡིན་ཏེ།དེ་ལ་མ་ཕྱིན་པ་དང་། ཕྱིན་པ་དང་ཐལ་བ་གསུམ་ཉིད་དུ་དབྱེར་མེད་པ་བཞིན་ནོ།

非一非异，非断非常，这是佛陀世间怙主所说的甘露。如是分别天界与解脱道，既非一义亦非异义，非断非常，超越一异断常过失，最为甚深，显明胜义谛，为获得世间与出世间安乐，由诸佛世尊一切智者、一切见者、具足十力、无因慈悲者所说的甘露，应当修持。如是趣入者当下即能现前证得。若有人因未积资粮而当下未能证得，他们也必定会在其他生世中证得。如圣天论师所说：'虽由了知此真实，于此未得离贪欲，然于他世不费力，必定能得如业然。'
即使诸佛未出世，声闻众等已灭尽，独觉之智慧，无所依而能生。即使于此稍有修习者，百劫中圆满佛陀未出世，或声闻众已灭尽，缺乏因缘，然由其往昔串习因所生之独觉智慧，不从他知，仅由无所依缘而能生起。如是修持此甘露教法必有果报，是故具足择法者欲离轮回旷野、欲得甘露果位者，应当精进修持此法，唯此能决定成就胜义。
此为《观我与法品》第十八。有人说：于此你依观待作者之理而来，以此理趣随后宣说，令我心中长久坚固存在的实有与无实二见大树之根亦善动摇。是故，今为利益于我，应当观察时间。善哉所说。又说：于此世尊于彼彼处宣说三时，若无则不应宣说，故三时定是实有。答曰：世尊依世间言说而说三时，然究竟而言三时不成立。云何如是？于此且说，若先是未来时，渐次成现在，成现在后复渐次成过去，如是则成一时，譬如祭底罗往村时是祭底罗，从村过时亦是祭底罗，于彼未往、已往、已过三者无有差别。

།ཅི་སྟེ་ཡང་མ་འོངས་པ་ཡང་གཞན་ཉིད་ལ་ད་ལྟར་ཡང་གཞན་འདས་པ་ཡང་གཞན་ཡིན་པར་གྱུར་ན་ནི། དེ་ལྟ་ན་ཡང་གསུམ་ཅར་ཡང་རྟག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ རོ།།རྟག་པ་ཉིད་ཡིན་ན་དུས་སུ་བརྟག་པ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ་དགོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། འདི་ལ་གལ་ཏེ་དུས་ཞེས་བྱ་བ་དངོས་པོ་འགའ་ཞིག་ཡོད་པར་གྱུར་ན། དེ་རང་ལས་སམ། ལྟོས་ནས་རབ་ཏུ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་གྲང་ན། དེ་ལ་རེ་ཞིག་གལ་ཏེ་དུས་ གསུམ་དུ་ལྟོས་ནས་རབ་ཏུ་འགྲུབ་པར་སེམས་ན།དེ་ལ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ད་ལྟར་བྱུང་དང་མ་འོངས་པ། །གལ་ཏེ་འདས་ལ་ལྟོས་གྱུར་ན། །ད་ལྟར་བྱུང་དང་མ་འོངས་པ། །འདས་པའི་དུས་ན་ཡོད་པར་འགྱུར། །ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་། མ་འོངས་པའི་དུས་ དག་གལ་ཏེ་འདས་པའི་དུས་ལ་ལྟོས་ནས་ཡོད་པར་གྱུར་ན།དེ་ལྟ་ན་ད་ལྟར་བ་དང་མ་འོངས་པའི་དུས་དག་འདས་པའི་དུས་ན་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ། །འདས་པ་ན་ཡོད་པར་གྱུར་ན་དེ་གཉིས་ཀྱང་འདས་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་ན་དུས་གཅིག་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ། །དུས་གཅིག་ཁོ་ན་ ཡིན་ན་ལྟོས་པ་མི་འཐད་དེ་འདི་ལྟར་དེ་ཉིད་དེ་ཉིད་ལ་ཇི་ལྟར་ལྟོས་པར་འགྱུར།ལྟོས་པ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་དུས་ཀྱང་མི་འཐད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །ཅི་སྟེ་འདས་པའི་དུས་ཞིག་ཅིང་འགགས་ཏེ་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ན་ནི། དེ་ན་འདི་གཉིས་ཇི་ལྟར་ཡོད་པར་འགྱུར། ཅི་སྟེ་འདས་པ་ཡང་ཡོད་པ་ ཁོ་ན་ཡིན་པར་སེམས་ན་ནི་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ད་ལྟར་ཡིན་པར་འགྱུར་གྱི་འདས་པ་མ་ཡིན་པས་དེ་ནི་མི་འདོད་དོ།།སྨྲས་པ། གང་གི་ཚེ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་མ་འོངས་པ་དག་འདས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་འགྲུབ་བོ་ཞེས་སྨྲས་པ་དེའི་ཚེ་ཇི་ལྟར་དེ་གཉིས་འདས་པ་ན་ཡོད་པར་འགྱུར། བཤད་པ། གང་གི་ ཕྱིར་དེ་ལ་ལྟོས་ནས་འགྲུབ་བོ་ཞེས་སྨྲས་པ་དེ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་དེ་གཉིས་དེ་ན་ཡོད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།།གཞན་དུ་ན། ད་ལྟར་བྱུང་དང་མ་འོངས་པ། །གལ་ཏེ་དེ་ན་མེད་གྱུར་ན། །ད་ལྟར་བྱུང་དང་མ་འོངས་པ། །ཇི་ལྟར་དེ་ལ་ལྟོས་པར་འགྱུར། །ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་མ་འོངས་པའི་དུས་ དག་གལ་ཏེ་འདས་པའི་དུས་དེ་ན་མེད་པར་གྱུར་ན།ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་མ་འོངས་པའི་དུས་དེ་ན་མེད་པ་དེ་དག་ཇི་ལྟར་དེ་ལ་ལྟོས་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་གསུམ་ཆར་ཡང་ཚོགས་པར་གྱུར་ན་ལྟོས་པར་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་སྟེ་ཡང་དེ་ན་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ནི་དེ་གཉིས་ཡོད་པ་ ལ་ཡང་ལྟོས་པས་ཅི་ཞིག་བྱ།དེ་ལྟ་བས་ན་རེ་ཞིག་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་མ་འོངས་པ་དག་འདས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་རབ་ཏུ་འགྲུབ་པར་མི་འཐད་དོ། །དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་མ་འོངས་པ་དག་འདས་པ་ལ་མ་ལྟོས་པ་ཁོ་ནར་འགྲུབ་པར་སེམས་ན། དེ་ལ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། འདས་ པ་ལ་ནི་མ་ལྟོས་པར།།དེ་གཉིས་འགྲུབ་པ་ཡོད་མ་ཡིན། །འདས་པའི་དུས་ལ་མ་ལྟོས་པར་ཡང་དེ་ལྟར་བྱུང་བ་དང་། མ་འོངས་པའི་དུས་ད་གཉིས་རང་ལས་རབ་ཏུ་འགྲུབ་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཕྱིར་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་། །མ་འོངས་དུས་ཀྱང་ཡོད་མ་ཡིན། །དེ་ལྟར་གང་གི་ཕྱིར་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ དང་མ་འོངས་པ་གཉིས་འདས་པའི་དུས་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་ལྟོས་པར་མི་འཐད་ལ།འདས་པ་ལ་མ་ལྟོས་པར་ཡང་དེ་གཉིས་འགྲུབ་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་མ་འོངས་པའི་དུས་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རིམ་པའི་ཚུལ་ནི་འདི་ཉིད་ཀྱིས་། །ལྷག་མ་གཉིས་པོ་བསྣོར་ བ་དང་།།མཆོག་དང་ཐ་མ་འབྲིང་ལ་སོགས། །གཅིག་ལ་སོགས་པའང་ཤེས་པར་བྱ། །རིམ་པའི་ཚུལ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་དུས་ལྷག་མ་གཉིས་པོ་བསྣོར་བ་དང་། མཆོག་དང་ཐ་མ་དང་འབྲིང་དང་གཅིག་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་ཤེས་པར་བྱའོ།

如果未来是一个，现在又是另一个，过去又是另一个的话，那么这样一来三者都将成为常有。若是常有，则观察时间将成为无意义，因为没有必要。又有，
在此，如果时间是某个实有的事物，那么它是从自身或者依他而成立呢？对此，首先如果认为依三时而成立，对此当说：'现在和未来，若是依过去，现在和未来，将存在于过去时。'
现在和未来时，如果是依过去时而有的话，那么现在和未来时就将存在于过去时中。若存在于过去中，则这二者也将成为过去。这样一来就只有一个时间了。若只有一个时间，则依待不合理，因为如何能自身依待自身呢？由于依待不合理，所以时间也必定不合理。
如果过去时已坏灭而根本不存在，那么这二者如何能存在？如果认为过去也是存在的，那么由于存在就将成为现在而非过去，这是不能接受的。
问：当说现在和未来依过去而成立时，怎么会说这二者存在于过去中呢？答：正因为说依彼而成立，所以必然导出这二者存在于彼中的过失。否则：'现在和未来，若彼中无有，现在和未来，如何依彼起？'
现在和未来时，如果在过去时中不存在，那么不存在于彼处的现在和未来时，如何能依彼而起呢？因为唯有三者聚合时依待才合理。如果它们存在于彼处，那么对已存在的二者，依待又有何用？
因此，首先现在和未来依过去而成立是不合理的。如果认为现在和未来不依过去而成立，对此当说：'不依于过去，彼二无成立。'不依过去时，现在和未来二时也不能自行成立。
'是故现在和，未来时亦无。'如是，由于现在和未来二者不存在于过去时中故依待不合理，且不依过去也无法成立，因此现在和未来时也不存在。
'以此次第法，余二互观待，上中下等法，一等亦应知。'以此次第方式，其余二时的互相观待，以及上中下和一等，也应当如是了知。

།ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་འདས་པ་དག་གལ་ ཏེ་མ་འོངས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ཡོད་པར་གྱུར་ན་དེ་ལྟ་ན་དེ་གཉིས་ཀྱང་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟ་ན་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་འདས་པ་དག་ཀྱང་མ་འོངས་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ་དེ་ན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་། །དེ་ལྟ་ན་དུས་གཅིག་ཁོ་ནར་འགྱུར་བས་དེ་ལ་ལྟོས་པར་མི་འཐད་དོ། །ལྟོས་པ་མེད་པའི་ ཕྱིར་དེ་དག་ཀྱང་མེད་དོ།།མ་འོངས་པ་མ་བྱུང་བ་མེད་པ་ཁོ་ན་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཡང་དེ་གཉིས་ཇི་ལྟར་ཡོད་པར་འགྱུར། ཅི་སྟེ་མ་འོངས་པ་ཡང་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ན་ནི་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ད་ལྟར་ཉིད་ཡིན་པར་འགྱུར་གྱི་མ་འོངས་པ་མ་ཡིན་པས་དེ་ཡང་མི་འདོད་དོ། །ཅི་སྟེ་དེ་གཉིས་དེ་ན་མེད་པར་ གྱུར་ན་ནི་དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ལྟོས་པར་འགྱུར།འོན་ཀྱང་ལྟོས་པར་གྱུར་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ལྟོས་པར་བརྟག་པ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །མ་འོངས་པ་ལ་མ་ལྟོས་པར་ཡང་དེ་གཉིས་འགྲུབ་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དག་གལ་ཏེ་ད་ལྟར་ལ་ལྟོས་ནས་ ཡོད་པར་གྱུར་ན་དེ་ལྟ་ན་དེ་གཉིས་ཀྱང་དེ་ན་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟ་ན་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དག་ཀྱང་ད་ལྟར་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ་དེ་ན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་ན་དུས་གཅིག་ཁོ་ནར་འགྱུར་བས་དེ་ལ་དེ་ལྟོས་པ་མི་འཐད་དོ། །ལྟོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཀྱང་མེད་དོ། །འདས་པ་དང་ མ་འོངས་པ་ཞིག་པའི་ཕྱིར་དང་མ་བྱུང་བའི་ཕྱིར་མེད་པ་ཁོ་ན་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་ད་ལྟར་གྱི་དུས་ན་ཇི་ལྟར་ཡོད་པར་འགྱུར།ཅི་སྟེ་ཡང་ཡོད་པ་ཡིན་ན་ནི་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དེ་གཉིས་ལ་ཡང་ལྟོས་པས་ཅི་ཞིག་བྱ། མ་ལྟོས་པར་ཡང་དེ་གཉིས་འགྲུབ་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལྟ་བས་ན་འདས་པ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ་མ་འོངས་པ་ལ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་། །ད་ལྟར་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །མཆོག་དང་ཐ་མ་དག་ཀྱང་གལ་ཏེ་འབྲིང་ལ་ལྟོས་ནས་ནི་འགྲུབ་ན། དེ་ལྟ་ན་མཆོག་དང་ཐ་མ་དག་ཀྱང་འབྲིང་ཡོད་ན་ཡོད་པར་འགྱུར་གྱི་རང་ལས་མ་ཡིན་ནོ། ། ཅི་སྟེ་འབྲིང་མེད་ན་ནི་ཇི་ལྟར་དེ་ལ་ལྟོས་ནས་མཆོག་དང་ཐ་མ་དག་ཡོད་པར་འགྱུར། འབྲིང་ལ་མ་ལྟོས་པར་ཡང་དེ་གཉིས་འགྲུབ་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་འབྲིང་ཡོད་ན་མཆོག་དང་། ཐ་མ་དེ་དག་ཡོད་པར་སེམས་ན་དེ་ལ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། གསུམ་ཆར་ཡང་ཡོད་པར གྱུར་ན་ཡང་ལྟོས་ཅི་དགོས།ལྟོས་པ་མེད་པར་ཡང་དེ་དག་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་རང་ལས་རབ་ཏུ་འགྲུབ་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་མཆོག་དང་ཐ་མ་དང་འབྲིང་དག་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།

如果现在和过去是依靠未来而存在的话，那么这两者就会存在。这样的话，现在和过去也会成为未来，因为它们存在于彼处。这样就会变成唯一的时间，所以依靠是不合理的。因为没有依靠，所以它们也不存在。
对于未来尚未到来而根本不存在的情况，这两者又怎么会存在呢？如果未来也确实存在的话，因为存在所以就会成为现在而不是未来，这也是不能接受的。如果这两者在彼处不存在的话，又怎么会依靠呢？然而如果有依靠的话，那么因为存在于彼处，观察依靠就变得毫无意义了。没有依靠未来，这两者也不会成立存在。
同样地，如果过去和未来是依靠现在而存在的话，那么这两者就会存在于彼处。这样的话，过去和未来也会成为现在，因为存在于彼处。这样就会变成唯一的时间，所以它们依靠于此是不合理的。因为没有依靠，所以它们也不存在。
过去和未来因为已灭和未生而根本不存在，它们在现在时又怎么会存在呢？如果它们存在的话，因为已成立，又何需依靠这两者呢？没有依靠，这两者也不会成立存在。
因此，过去不存在，未来也不存在。现在也不存在。
最上和最下如果是依靠中间而成立的话，那么最上和最下就会在有中间时存在，而不是自身存在。如果没有中间的话，最上和最下又怎么会依靠它而存在呢？不依靠中间，这两者也不会成立存在。
对此如果认为有中间就有最上和最下的话，对此应当解释：即使三者都存在，又何需依靠呢？没有依靠，它们中任何一个也不会自行成立存在。因此，最上、最下和中间都不是从自性中存在的。

།དེ་བཞིན་དུ་མཆོག་དང་འབྲིང་དག་ལ་གལ་ཏེ་ཐ་མ་ལ་ལྟོས་ནས་ཡོད་ པར་གྱུར་ཏམ།འབྲིང་དང་ཐ་མ་དག་གལ་ཏེ་མཆོག་ལ་ལྟོས་ནས་ཡོད་པར་གྱུར་ཏམ། ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་དག་གལ་ཏེ་དབུས་ལ་ལྟོས་ནས་སམ། ཐོག་མ་དང་དབུས་དག་གལ་ཏེ་མཐའ་ལ་ལྟོས་ནས་སམ། མཐའ་དང་དབུས་དག་གལ་ཏེ་ཐོག་མ་ལ་ལྟོས་ནས་སམ། ཐག་ ཉེ་བ་གལ་ཏེ་ཐག་རིང་བ་ལ་ལྟོས་ནས་སམ།ཐག་རིང་བ་གལ་ཏེ་ཐག་ཉེ་བ་ལ་ལྟོས་ནས་སམ། དེ་བཞིན་དུ་སྔོན་དང་ཕྱི་མ་དང་གཅིག་པ་ཉིད་དང་ཐ་དད་པ་ཉིད་དང་། དེ་ཉིད་དང་། གཞན་ཉིད་དང་། འབྲས་བུ་དང་། རྒྱུ་དང་། ཐུང་ངུ་དང་། རིང་པོ་དང་། ཆུང་ངུ་ཉིད་དང་། ཆེན་པོ་ཉིད་དང་། བདག་དང་བདག་མེད་པ་དང་། འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་དང་། གཅིག་དང་གཉིས་དག་གལ་ཏེ་མང་པོ་ལ་ལྟོས་ནས་སམ། གཅིག་དང་མང་པོ་དག་གལ་ཏེ་གཉིས་ལ་ལྟོས་ནས་སམ། གཉིས་དང་མང་པོ་དག་གལ་ཏེ་གཅིག་ལ་ལྟོས་ནས་། དེ་དག་ལ་སོགས་པ་གང ཅུང་ཟད་ལྟོས་ནས་འགྲུབ་པར་འགྱུར།བརྗོད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དེ་དག་ལ་ཡོད་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། མེད་ན་ལྟོས་པར་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་ཁོ་ནར་རང་ལས་རབ་ཏུ་འགྲུབ་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཀྱི་དབང་གིས་ ནི་བརྗོད་པར་བྱའོ།།སྨྲས་པ། མ་ལྟོས་པར་ཡང་དེ་དག་འགྲུབ་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ། དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ན་དུས་ནི་སྐད་ཅིག་དང་ཐང་ཅིག་དང་ཡུད་ཙམ་དང་། མཚན་མོ་དང་ཉིན་མོ་དང་ཟླ་བ་ཕྱེད་དང་། ཟླ་བ་དང་དུས་ཚིགས་དང་ནུར་བ་དང་ལོ་ལ་ སོགས་པ་དག་གི་ཚད་དང་ལྡན་པར་རབ་ཏུ་གྲུབ་པས་དེ་ལ་ལྟོས་པས་ཅི་ཞིག་བྱ།བཤད་པ། མི་གནས་དུས་སུ་འཛིན་མི་བྱེད། །གང་ཞིག་གཟུང་བར་བྱ་བའི་དུས། །གནས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས། །མ་བཟུང་དུས་སུ་ཇི་ལྟར་གདགས། །འདི་ལ་དངོས་པོ་ངེས་པར་གནས་པ་ རྣམས་ནི།ཚད་ལས་གཟུང་དུ་རུང་སྟེ། དཔེར་ན་ཤིང་འདི་ནི་མཐོ་བ། འདི་ནི་ཆུ་རིང་ངོ་། །འདི་ནི་ཐུང་ངོ་། །གླང་པོ་ཆེ་འདི་ནི་ཆེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ་། །དུས་ལ་ནི་གང་གི་ཚད་ལས་གཟུང་བར་བྱ་བ་རིལ་པོ་ངེས་པར་གནས་པ་འགའ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་ཡུད་ཙམ་ ཡང་ཅུང་ཟད་འདས་པའམ་ཅུང་ཟད་མ་འོངས་པ་ལ་ཡུད་ཙམ་ཞེས་གདགས་པ་ཡིན་གྱི་ཡུད་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་རིལ་པོར་ངེས་པར་གནས་པ་ནི་འགའ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན།ཉིན་མོ་ལ་སོགས་པ་དག་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས། དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་འདི་ན་སྐད་ཅིག་ངེས་པར་གནས་པ་ ཡོད་པར་སེམས་པ་ན།དེ་ལ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། སྐད་ཅིག་ངེས་པར་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདས་པ་ཡང་མ་ཡིན་མ་འོངས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ངེས་པར་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ངེས་པར་མི་གནས་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་དེ་ནི་དེ་ལྟར་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། འཇུག་པའི་ཕྱིར་ དེ་ལྟར་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ན།གལ་ཏེ་དེ་ངེས་པར་གནས་པ་ཡིན་ན་དེ་གྲུབ་པ་ཡིན་གྱི་འཇུག་པ་མ་ཡིན་པས་འཇུག་པ་མ་ཡིན་པ་ཇི་ལྟར་ད་ལྟར་ཡིན་པར་འགྱུར། དེ་ལྟ་བས་ན་དུས་ངེས་པར་གནས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དེ། གང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ཇི་ལྟར་གཟུང་བར་བྱ། གང་ གཟུང་དུ་མེད་པ་དེ་དག་སྐད་ཅིག་དང་ཐང་ཅིག་དང་ཡུད་ཙམ་ལ་སོགས་པ་དག་ཏུ་ཇི་ལྟར་གདགས།དེ་ལྟ་བས་ན་དུས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དངོས་པོ་འགའ་ཡང་མི་འཐད་དོ། །འདིར་སྨྲས་པ། དུས་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྟགས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སྔ་ མ་དང་ཕྱི་མ་དང་ཅིག་ཅར་དང་ཅིག་ཅར་མ་ཡིན་པ་དང་།ཡུན་རིང་པོ་དང་མྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ནི་དུས་ཀྱི་རྟགས་ཡིན་པས་དེ་ལྟར་རྟགས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དུས་ཡོད་དོ།

同样地，最上和中等是否依靠最下而存在？中等和最下是否依靠最上而存在？开始和结尾是否依靠中间而存在？开始和中间是否依靠结尾而存在？结尾和中间是否依靠开始而存在？近处是否依靠远处而存在？远处是否依靠近处而存在？同样地，前和后、一性和异性、此性和他性、果和因、短和长、小和大、有我和无我、有为和无为、一和二是否依靠多而存在？一和多是否依靠二而存在？二和多是否依靠一而存在？这些等等任何依靠而成立的事物，所说的这一切都将在它们中产生存在，若无则不应理依靠的缘故。因此，这一切在胜义中都不是由自性成立的。但依世间言说则可以表述。
有人说：'你说不依靠也不成立'，这是不合理的。此处时间以刹那、须臾、瞬间、夜晚、白天、半月、月份、季节、年等度量而成立，何需依靠他物？
回答：不住之时不可取，欲取之时亦不住，既无住时可得故，未取之时何能立？对此，确实存在的事物可以度量，比如说'这树高'、'这个长'、'这个短'、'这头象大'等。但时间中没有任何可度量的整体确定存在。如此，即使是瞬间也是稍微过去或稍微未来而假立为瞬间，并没有任何完整确定存在的瞬间，更何况白天等？
若有人想：此处有确定存在的刹那，对此应当解释：所谓确定存在的刹那既非过去也非未来，为什么呢？因为是确定存在的缘故。正因为不确定存在，所以也不是那样，因为有迁流，所以说是那样。若是确定存在，则已成就而非迁流，非迁流怎能是现在？因此，时间确实是不存在的，不存在的东西如何可取？不可取的东西如何可以安立为刹那、须臾、瞬间等？因此，所谓时间没有任何实体是合理的。
这里有人说：时间确实是存在的。为什么呢？因为有标志的缘故。前后、同时、非同时、久远、迅速等是时间的标志，因为有这样的标志，所以时间存在。

།བཤད་པ། གལ་ཏེ་དུས་ནི་སྔོན་བརྟེན་ན། །གལ་ཏེ་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་དུས་ཀྱི་རྟགས་ཡིན་ན། དེ་ལྟ་ན་ དུས་ནི་དངོས་པོ་ཁོ་ན་ལ་བརྟེན་ནས་གདགས་པ་ཡིན་གྱི་རང་ལས་རབ་ཏུ་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ།།སྨྲས་པ། མ་ཡིན་ཏེ་དུས་ནི་རང་ཁོ་ན་ལས་རབ་ཏུ་གྲུབ་བོ། །དུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མ་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། གང་ལས་དེ་དག་ཏུ་འགྱུར་བ་དེ་ནི་དུས་ཡིན་ནོ། །བཤད་པ། དངོས་ མེད་དུས་ནི་ག་ལ་ཡོད།།དངོས་པོ་མ་གཏོགས་པར་ཁྱོད་ཀྱི་དུས་རང་ལས་རབ་ཏུ་གྲུབ་ཅིང་ངེས་པར་གནས་པ་འཐད་པར་ག་ལ་འགྱུར། རྒྱུ་དུས་མི་འགྱུར་བ་རྟག་པ་ངེས་པར་གནས་པ་ཡིན་ན། འབྲས་བུ་ཐ་དད་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར། གལ་ཏེ་ཙཻ་ཏྲ་སྔ་མར་གྱུར་པ་དང་། གུབ་ཏ་ཕྱི་མར་གྱུར་པ་ དག་ལ་དེ་རང་བཞིན་ཐ་མི་དད་པར་གནས་ན་དེ་གཉིས་ཐ་དད་པ་དག་དེས་ཇི་ལྟར་བྱས་པར་འགྱུར།ཙཻ་ཏྲ་དང་གུབ་ཏ་གཉིས་རང་གིས་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མར་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་ལས་དུས་སྔ་ཕྱི་ལས་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མ་ཉིད་དུ་གྱུར་ལ། དུས་དེ་ཉིད་ནི་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ན་དེ་གཉིས་ཐ་དད་པ་དུས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་ བྱས་པར་འགྱུར།སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ལྷས་ཀྱང་། འབྲས་བུ་རྒྱུ་ནི་ཐ་དད་པས། །དེས་ན་བརྟག་པ་ཡོད་མ་ཡིན། །ཡང་ན་གང་ན་རྒྱུ་ཡོད་པ། །དེ་ན་འབྲས་བུ་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་སོ། །ཅི་སྟེ་དེ་གཉིས་ཐ་མི་དད་ཀྱང་དུས་ཀྱི་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ན་ནི། དེ་ལྟ་ན་ཐ་དད་པའི་ཚིག་མེད་པའི་ ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ཐ་དད་པའམ།ཐམས་ཅད་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དངོས་པོ་ཁོ་ན་ལ་བརྟེན་ནས་དུས་གདགས་པར་འཐད་ཀྱི། དངོས་པོ་མ་གཏོགས་པར་དུས་ངེས་པར་གནས་པ་གཞན་ཡོད་པར་མི་འཐད་དོ། །སྨྲས་པ། དུས་ནི་དངོས་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་གདགས་པ་ཁོ་ན་ ཡིན་ཏེ།ཡུད་ཙམ་ཞིག་འདུག་པར་གྱུར་ཏོ། །ཉིན་གཅིག་འདུག་གོ། །ཟླ་བ་གཅིག་འདུག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་དེའི་ཕྱིར་དུས་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །བཤད་པ། གལ་ཏེ་དངོས་པོ་ཉིད་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ནི། དུས་དངོས་པོ་ལ་བརྟེན་པར་ཡང་འགྱུར་གྲང་ན། དངོས་པོ་འགའ་ ཡང་ཡོད་མིན་ན།།དུས་ལྟ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། །དངོས་པོ་འགའ་ཡང་མི་འཐད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཉིད་སྔར་རབ་ཏུ་བསྒྲུབས་ཟིན་པས། དེའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་དུས་དངོས་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་རབ་ཏུ་འགྲུབ་པར་སེམས་ན་དངོས་པོ་དེ་ནི་འགའ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་ཁྱོད་ཀྱི་དུས་ལྟ་ཡོད་པར་ ག་ལ་འགྱུར།སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་དུས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་དེ་ལྟ་ན་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་བྱས་པར་གྱུར་ཏོ། །བྱེད་དོ་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་ལ་སོགས་པའི་བརྗོད་པ་དག་མི་འཐད་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་འཐད་པ་ཡང་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་དུས་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །བཤད་པ། གང་གི་ ཚེ་སྔར།བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལྡོག་པས་ཏེ། །ཞེས་བསྟན་པ་དེའི་ཚེ། དེ་དག་ལ་སོགས་པ་བརྗོད་པ་དག་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་ཁྱོད་ཀྱིས་ཅུང་ཟད་ཅིག་སྨྲས་སུ་ཟད་ཀྱི། དེ་དག་ལ་སོགས་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་དེ་བརྗོད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མི་འཐད་དོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཀྱི་དབང་གིས་ ནི་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་འཐད་དེ།དེར་ཡང་། ཐམས་ཅད་ཡང་དག་ཡང་དག་མིན། །ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དུས་ཞེས་བྱ་བ་དངོས་པོ་འགའ་ཡང་མེད་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། བརྟེན་ནས་བརྟགས་པར་ནི་འགྲུབ་བོ། །དུས་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཅུ་དགུ་པའོ།། །། སྨྲས་པ། དུས་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།

说道：如果时间依赖于前者，如果前后等是时间的标志，那么时间就只是依托事物而假立，并非自身成立。
有人说：不是的，时间是从自身成立的。所谓时间，前后等是因，由此而成为那些的就是时间。
说道：无实体的时间怎么会存在？离开事物，你的时间如何能从自身成立并确定存在？如果因时间是不变的、常住的、确定存在的，果如何能有差别？如果在前者遮陀罗和后者笈多二者中，它以相同本性存在，那它如何能使二者有差别？遮陀罗和笈多二者自身并无前后差别，而是从时间的前后成为前者和后者，而时间本身又无差别，那它如何能使二者有差别？
圣者龙树也说：'果与因有差别，因此观察不存在。或者若有因存在，彼处果不存在。'
如果二者无差别而时间也无差别，那么由于没有差别的言说，一切都成为有差别或一切都成为无差别。因此，只能依托事物而假立时间，离开事物而有确定存在的其他时间是不合理的。
有人说：时间确实是依托事物而假立的。片刻停留、停留一日、将停留一月等，因此时间是确实存在的。
说道：如果事物本身存在，那么时间依托事物也许可以成立，但是任何事物都不存在，时间怎么可能存在？'任何事物都不合理'这一点已经在前面证明过了，因此如果你认为时间依托事物而成立，但那事物根本不存在，你的时间怎么可能存在？
有人说：如果时间不存在，那么由于无差别，'已做'、'正做'、'将做'等这些表述就都不合理了，但这些表述是合理的，因此时间确实存在。
说道：当前面说'所说的都止息'时，不仅是这些表述不合理，你只是说了一点点而已，不仅仅是这些，一切表述都不合理。但在世间言说的层面上，这一切都是合理的，如彼处所说：'一切是真实也非真实。'因此应当知道所谓时间没有任何实体，但依托而假立是成立的。
这是观察时间的第十九品。
有人说：时间确实是存在的。

།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དུས་དང་ཚོགས་པ་ཉིད་ལས་འབྲས་བུ་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ན་ས་དང་ས་བོན་དང་ཆུ་དག་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་། མྱུ་གུ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་གྱི། གང་གི་ཚེ་དེ་དག་དུས་ཚིགས་དང་ཚོགས་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་ན་མྱུ་གུ་འབྱུང བར་འགྱུར་བས་དེ་ལྟར་གང་གི་ཕྱིར་དུས་དང་ཚོགས་པ་ཉིད་མེད་ན་མྱུ་གུ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ལ་ཡོད་ན་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར་དུས་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།།བཤད་པ། གལ་ཏེ་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་ཉིད་འཐད་པར་འགྱུར་ན་ནི་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བས་དུས་ཀྱང་ཡོད་པར་འགྱུར་གྲང་ན། འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་ ཉིད་མི་འཐད་པས་འབྲས་བུའི་རྒྱུ་ཅན་གྱི་དུས་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར།འདི་ལྟར་གལ་ཏེ་ཚོགས་པ་ཉིད་ལས་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ན། འབྲས་བུའི་དེ་ཚོགས་པ་ཉིད་དེ་ལ་ཡོད་པའམ། མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་གྲང་ན། གཉི་ག་ལས་ཀྱང་དེའི་སྐྱེ་བ་མི་འཐད་ དོ།།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི། །ཚོགས་པ་ཉིད་ལས་སྐྱེ་འགྱུར་ན། །ཚོགས་ལ་འབྲས་བུ་ཡོད་ན་ནི། །ཇི་ལྟར་ཚོགས་པ་ཉིད་ལས་སྐྱེ། །ཚོགས་པའི་དངོས་པོ་ནི་ཚོགས་པ་ཉིད་དོ། །གལ་ཏེ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་པ་ཉིད་ལས་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བར་གྱུར་ན། ཚོགས་པ་ཉིད་དེ་ལ་འབྲས་བུ་དེ་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་དེ་ཇི་ལྟར་ཚོགས་པ་ཉིད་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར། ཅི་སྟེ་དེ་ཡོད་ཀྱང་ཡང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་དེའི་སྐྱེ་བར་རྟག་པ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་ཡོད་པ་ལ་ཡང་སྐྱེ་བས་ཅི་བྱ། ཐུག་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་ཡང འགྱུར་ཏེ།འདི་ལྟར་ནམ་ཡང་མི་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་སྟེ་ཡང་འདི་སྙམ་དུ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་པ་ཉིད་ལ་འབྲས་བུ་མེད་དེ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་པ་ཉིད་ལ་འབྲས་བུ་མེད་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བར་སེམས་ན། དེ་ལ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི། ། ཚོགས་པ་ཉིད་ལས་སྐྱེ་གྱུར་ན། །ཚོགས་ལ་འབྲས་བུ་མེད་ན་ནི། །ཇི་ལྟར་ཚོགས་པ་ཉིད་ལས་སྐྱེ། །གལ་ཏེ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་པ་ཉིད་ལས་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ན། ཚོགས་པ་ཉིད་དེ་ལས་འབྲས་བུ་དེ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་འབྲས་བུ་མེད་པ་དེ་ཇི་ལྟར་ཚོགས་པ་ཉིད་དེ་ལས སྐྱེ་བར་འགྱུར་ན།ཅི་སྟེ་མེད་ཀྱང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ན་ནི། དེ་ལྟ་ན་དེ་སྐྱེས་ན་ཡང་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། སྐྱེ་བ་ན་མེད་པ་སྐྱེས་ན་ཇི་ལྟར་ཡོད་པར་འགྱུར། འདི་ལྟར་བ་ལང་སྐྱེ་བ་ལྟར་མི་འགྱུར་རོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། གལ་ཏེ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི། །ཚོགས་ལ་འབྲས་བུ་ཡོད་ན་ནི། །ཚོགས་ལ་ གཟུང་དུ་ཡོད་རིགས་ན།།ཚོགས་པ་ཉིད་ལ་གཟུང་དུ་མེད། །གལ་ཏེ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་པ་ཉིད་ལ་འབྲས་བུ་དེ་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་པར་གྱུར་ན་ཚོགས་པ་ཉིད་དེ་ལས་ངེས་པར་གནས་པ་དེ་ཤིང་ལ་བྱ་བཞིན་དུ་གཟུང་དུ་ཡོད་པའི་རིགས་ན་དེ་ལ་དེ་ཡང་ཡོད་ཀྱང་གཟུང་དུ་མེད་དེ། གཟུང་དུ་མེད་པ་དེ་ཇི་ལྟར་ཡོད་ཅེས་ བྱ།དེ་ལྟ་བས་ན་ཚོགས་པ་ཉིད་ལ་འབྲས་བུ་ཡོད་པར་མི་འཐད་དོ།

为什么呢？因为从时间和聚合而成就果实。比如，即使有土地、种子和水，也不会生长出芽，只有当它们在适当的季节聚合在一起时，才会生长出芽。因此，若无时间和聚合则不会生长出芽，若有则会生长，所以时间是确实存在的。
解释：如果果实的生成是合理的，那么由于果实的生成，时间也应该存在。但是果实的生成本身就不合理，那么以果实为因的时间又怎么可能存在呢？
如此，如果从聚合中产生果实，那么果实是从已经存在于聚合中，还是从不存在于聚合中产生的呢？两种情况都不合理。
怎么说呢？如果从因缘诸法的聚合而生，若果实已存在于聚合中，那么怎么还能从聚合中生？聚合的实体就是聚合性。如果从因缘诸法的聚合中产生果实，而果实已经存在于那个聚合中，那么已经存在的果实怎么还能从聚合中产生呢？
如果说虽然已存在却仍然产生，那么这样的话，它的生成就会变得毫无意义，因为已经存在的东西还需要生成做什么呢？这样也会导致无穷尽的过失，因为永远不会停止生成。
如果你认为因缘诸法的聚合中没有果实，认为是从因缘诸法的聚合中产生不存在的果实，对此解释道：如果从因缘诸法的聚合而生，若果实不存在于聚合中，那么怎么能从聚合中生？
如果从因缘诸法的聚合中产生果实，而果实在聚合中是不存在的，那么不存在的果实怎么能从那个聚合中产生呢？如果说虽然不存在也能产生，那么这样的话，即使产生了也将是不存在的，因为如果产生的是不存在的东西，怎么可能变成存在的呢？这样就不会像牛的生成那样了。
此外，如果因缘诸法的聚合中有果实，那么理应能在聚合中把握到，但在聚合中却无法把握。如果因缘诸法的聚合中确实存在那个果实，那么就应该能够像在树上看到鸟一样，在聚合中明确地把握到它，但实际上即使它存在也无法把握，既然无法把握，怎么能说它存在呢？因此，果实存在于聚合中是不合理的。

།གལ་ཏེ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི། །ཚོགས་ལ་འབྲས་བུ་མེད་ན་ནི། །རྒྱུ་རྣམས་དང་ནི་རྐྱེན་དག་ཀྱང་། །རྒྱུ་རྐྱེན་མ་ཡིན་མཚུངས་པར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་པ་ཉིད་ལ་འབྲས་བུ་དེ་མེད་པ་ཉིད་ ཡིན་པར་གྱུར་ན།རྒྱུ་རྣམས་དང་རྐྱེན་དག་ཀྱང་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་དང་མཚུངས་པར་འགྱུར་། དེ་ལྟ་ན་ཐམས་ཅད་ལས་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བར་འགྱུར་བས་དེ་ཡང་མི་འདོད་དེ། དེ་ལྟ་བས་ན་ཚོགས་པ་ལ་འབྲས་བུ་མེད་པའི་སྐྱེ་བ་མི་འཐད་དོ། །སྨྲས་པ། མ་ཡིན་ཏེ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ།།གལ་ཏེ་ཐམས་ཅད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དག་ཡིན་པར་གྱུར་ན་ནི། དེ་ལྟ་ན་ཐམས་ཅད་ལས་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྨྲ་བར་རིགས་པ་ཞིག་ན། ཐམས་ཅད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དག་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ངེས་པ་དག་ མཐོང་སྟེ།ནས་ཀྱི་ས་བོན་ལས་ཀྱང་ནས་ཀྱི་མྱུ་གུ་ཉིད་སྐྱེའི། འབྲས་ཀྱི་མྱུ་གུ་མི་སྐྱེ་ལ། རྒྱུ་སྤུན་དག་ལས་ཀྱང་སྣམ་བུ་ཉིད་འབྱུང་གི་།བུམ་པ་མི་འབྱུང་བས། དེ་ལྟར་གང་གི་ཕྱིར་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ངེས་པ་དེའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ལས་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །བཤད་པ། མི་རུང་ སྟེ་ངེས་པའི་གཏན་ཚིགས་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཁྱོད་ཀྱིས་འདི་ལྟར་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དག་ངེས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པའི་གཏན་ཚིགས་མ་བསྟན་ཏོ། །གལ་ཏེ་མེད་ན་ནི་དེ་ངེས་པར་གནས་པའི་གཏན་ཚིགས་མེད་པ་ཇི་ལྟར་རུང་བར་འགྱུར། དེ་ལྟ་བས་ན་ངེས་པའི་གཏན་ཚིགས་མེད་པས་རྒྱུ་ དང་རྐྱེན་དག་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་དང་མཚུངས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་ཐམས་ཅད་ལས་ཐམས་ཅད་འབྱུང་ན། ནས་ཀྱི་ས་བོན་ལ་ཡང་ནས་ཀྱི་མྱུ་གུ་ཡང་མེད་ལ་འབྲས་ཀྱི་ས་བོན་ལ་ཡང་འབྲས་ཀྱི་མྱུ་གུ་མེད་དེ། དེ་ལ་གཉི་ག་ཡང་མེད་ན་ནས་ཀྱི་ས་བོན་ནི་ནས་ཀྱི་མྱུ་གུ་ཁོ་ ནའི་རྒྱུ་ཡིན་གྱི།འབྲས་ཀྱི་མྱུ་གུའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པར་གྱུར་པ་འདི་ཅི་ལས་གྱུར། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ལ་འབྲས་བུ་ཡོད་ན་ནི་འབྲས་བུ་ཡོད་པས་ངེས་པར་གྱུར་པར་ཡང་འཐད་ན་དེ་ཡང་མེད་དེ། དེ་མེད་ན་ངེས་པའི་གཏན་ཚིགས་མེད་པ་དེ་ཇི་ལྟར་རུང་བར་འགྱུར། དེ་ལྟ་བས་ན་ ངེས་པའི་གཏན་ཚིགས་མེད་པས་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དག་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་དང་མཚུངས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་ཉིད་དོ།།སྨྲས་པ། མངོན་སུམ་ལ་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་ཚིག་གི་དོན་མེད་དེ་། གང་གི་ཚེ་མངོན་སུམ་ཉིད་དུ་ནས་ཀྱི་ས་བོན་ལས་ནས་ཀྱི་མྱུ་གུ་ཉིད་སྐྱེའི་འབྲས་ ཀྱི་མྱུ་གུ་མི་སྐྱེ་བ་དེའི་ཚེ་གཏན་ཚིགས་གཞན་བཙལ་ཅི་དགོས།བཤད་པ། གང་ངེས་པར་སྣང་བ་དེ་ཡང་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ལ་འབྲས་བུ་ཡོད་ན་འཐད་ཀྱི་མེད་ན་མི་འཐད་པས། དེའི་ཕྱིར་མེད་པ་མི་སྐྱེའོ་ཞེས་སྨྲའོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་མེད་པ་སྐྱེ་བའི་གཏན་ཚིགས་གཞན་འགའ་ཞིག་ བསྟན་པར་བྱ་དགོས་ཏེ།དེས་ན་གཏན་ཚིགས་གཞན་དེས་མེད་པ་སྐྱེ་བར་རབ་ཏུ་གྲུབ་ན་ངེས་པར་མཐོང་བས་ཐམས་ཅད་ལས་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། མེད་པ་སྐྱེ་བའི་གཏན་ཚིགས་མེད་པས་གཞན་ཡང་མི་སྟོན་པས། དེའི་ཕྱིར་ངེས་པར་མཐོང་བ་ནི་ཚོགས་པ་ཉིད་ལ་ འབྲས་བུ་ཡོད་པ་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ།

如果在因和缘的聚合中没有果，那么因和缘就会与非因缘相同。如果在因和缘的聚合中果实际上是不存在的，那么诸因和诸缘就会与非因非缘相同。如此一来，就会导致一切都能从一切中产生，这是不可接受的。因此，在聚合中无果的生起是不合理的。
有人说：不是这样的，因为因和缘是确定的。如果一切都是一切的因和缘，那么说一切从一切中产生是合理的。但并非一切都是一切的因和缘，因为我们看到因和缘是确定的。比如从大麦种子只生长大麦苗，不会生长稻谷苗；从棉花只能产生布匹，不会产生瓶子。因此，由于因和缘是确定的，所以不会从一切中产生一切。
回答：这是不合理的，因为没有说明确定性的理由。你没有说明因和缘确定的理由。如果没有理由，那么它们如何能确定存在？因此，由于没有确定的理由，因和缘就会与非因缘相同。
如果一切从一切中产生，那么在大麦种子中既没有大麦苗也没有稻谷苗，在稻谷种子中也是如此。如果两者都不存在，那么为什么大麦种子只是大麦苗的因，而不是稻谷苗的因呢？如果因和缘中有果，那么由于果的存在而确定是合理的，但这也不存在。既然不存在，那么没有确定的理由又怎么可能？因此，由于没有确定的理由，因和缘必然与非因缘相同。
有人说：对于现量来说不需要理由的言词。当现量直接看到从大麦种子只生长大麦苗而不生长稻谷苗时，还需要寻找什么其他理由呢？
回答：所谓的确定显现，只有在因和缘中有果时才合理，若无果则不合理。因此说无不生。所以必须说明无生的其他理由。如果用其他理由证明了无生，那么通过确定的观察就不会导致一切从一切中产生。但是由于没有无生的理由，也不能说明其他理由，因此确定的观察表明果存在于聚合之中。

།སྨྲས་པ། འདི་ལ་རྒྱུས་འབྲས་བུ་ལ་རྒྱུ་བྱིན་ནས་འགགས་པས་དེའི་ཕྱིར་རྒྱུས་འབྲས་བུ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཞིང་རྐྱེན་རྣམས་ནི་དེ་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པས། དེ་ལ་ཚོགས་པ་ཉིད་ལ་འབྲས་བུ་ཡོད་དམ་མེད་ཅེས་བསམ་པ་དེས་ཅི་བྱ། བཤད་པ། གལ་ ཏེ་རྒྱུས་ནི་འབྲས་བུ་ལ།།རྒྱུ་བྱིན་ནས་ནི་འགག་འགྱུར་ན། །གང་བྱིན་པ་དང་གང་འགགས་པའི། །རྒྱུ་ཡི་བདག་ཉིད་གཉིས་སུ་འགྱུར། །གལ་ཏེ་རྒྱུས་འབྲས་བུ་ལ་རྒྱུ་བྱིན་ནས་འགག་པར་འགྱུར་ན། དེ་ལྟ་ན་གང་བྱིན་པ་དང་གང་འགགས་པ་དེས་རྒྱུའི་བདག་ཉིད་གཉིས་སུ་འགྱུར་རོ། །རྒྱུའི་ བདག་ཉིད་གཉིས་སུ་ནི་མི་འཐད་དེ།འགགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བསྐྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་བྱིན་པ་ཡང་མི་འཐད་དེ། འབྲས་བུ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་རྒྱུ་སྦྱིན་པར་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་ལ་ནི་ཡང་རྒྱུ་བྱིན་པས་ཅི་བྱ། མེད་པ་ལ་ནི་སུ་ལ་སྦྱིན་པར་བྱ། སྨྲས་པ། རྒྱུས་འབྲས་བུ་རྒྱུ་བྱིན་ནས་འགག་པ་མ་ཡིན་གྱི། འདི་ལྟར་རྒྱུ་འགགས་མ་ཐག་ཏུ་འབྲས་བུ་སྐྱེའོ། །བཤད་པ། གལ་ཏེ་རྒྱུས་ནི་འབྲས་བུ་ལ། །རྒྱུ་མ་བྱིན་པར་འགགས་གྱུར་ན། །རྒྱུ་འགགས་ནས་ནི་སྐྱེས་པ་ཡི། །འབྲས་བུ་དེ་ནི་རྒྱུ་མེད་འགྱུར། །གལ་ཏེ་རྒྱུས་འབྲས བུ་ལ་རྒྱུ་མ་བྱིན་པར་འགགས་པར་གྱུར་ན།རྒྱུ་འགགས་ཤིང་ཞི་གནས་སྐྱེས་པའི་འབྲས་བུ་དེ་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བར་མི་འགྱུར་རམ། རྒྱུ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བར་ནི་མི་འདོད་དེ་སྐྱོན་དུ་མར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྨྲས་པ། འབྲས་བུ་ནི་རྒྱུ་དང་ཚོགས་པ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་སྟེ་མར་མེ་དང་ འོད་བཞིན་པ་།དེའི་ཕྱིར་ཚོགས་པ་དང་འབྲས་བུ་དུས་གཅིག་ཁོ་ནར་འབྱུང་ཞིང་མར་མེ་དང་འོད་བཞིན་པས། དེ་ལ་ཅི་ཚོགས་པ་ཉིད་ལ་འབྲས་བུ་ཡོད་དམ། མེད་ཅེས་བསམ་པ་དེ་མི་འཐད་དོ། །བཤད་པ། གལ་ཏེ་ཚོགས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ། །འབྲས་བུ་ཡང་ནི་སྐྱེ་འགྱུར་ན། །སྐྱེད་པ་དང་ ནི་གང་བསྐྱེད་པ།།དུས་གཅིག་པར་ནི་ཐལ་བར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་ཚོགས་པ་དང་འབྲས་བུ་ལྷན་ཅིག་ཁོ་ནར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ན། དེ་ལྟ་ན་སྐྱེད་པ་རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་དང་བསྐྱེད་པ་དོན་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་དུས་གཅིག་ཏུ་འབྱུང་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་དེ་ཡང་མི་འཐད་དེ། འདི་ལྟར་ཕ་དང་བུ་དག་དུས་ གཅིག་ཏུ་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བར་འགྱུར།ཅི་སྟེ་ཡང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ན་ནི་དེ་ལ་འདི་ནི་འདིའི་རྒྱུའོ། །འདི་ནི་འདིའི་འབྲས་བུའོ་ཞེས་རྣམ་པར་གཞག་པ་འདི་ཇི་ལྟར་ཡོད་པར་འགྱུར། དེ་ལྟ་བས་ན་ཚོགས་པ་ཉིད་དང་འབྲས་བུ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འོང་མ་འཐད་དོ། །སྨྲས་པ། འབྲས་བུ་ནི་ཚོགས་པ་ཉིད་ ཀྱི་སྔ་རོལ་ཉིད་ན་ཡང་དེ་དེ་ན་ཕྱིས་ཚོགས་པ་ཉིད་སྐྱེས་པས་གསལ་བར་བྱེད་དེ།མར་མེས་བུམ་པ་བཞིན་ནོ། །བཤད་པ། གལ་ཏེ་ཚོགས་པའི་སྔ་རོལ་ན། །འབྲས་བུ་སྐྱེས་པར་གྱུར་ན་ནི། །རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་མེད་པ་ཡི། །འབྲས་བུ་རྒྱུ་མེད་འབྱུང་བར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་འབྲས་བུ་སྔ་ན་ཡོད་ པ་ཉིད་ཡིན་ལ་ཚོགས་པ་ཕྱིས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ན།དེ་ལྟ་ན་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་མེད་པ་དང་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་མ་གཏོགས་པའི་འབྲས་བུ་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །འབྲས་བུ་སྐྱེས་པ་ལ་ཡང་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ཚོགས་པ་ལ་ཡང་སྐྱེ་བར་བརྟགས་པས་ཅི་བྱ། འདི་ལྟར་འབྲས་བུའི་དོན་དུ་རྒྱུ་ དང་རྐྱེན་ཚོགས་པར་འདོད་ན།འབྲས་བུ་དེ་ཡང་སྐྱེས་ཟིན་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ཡང་གྱི་ནའོ། །སྨྲས་པ། རྒྱུ་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་ལས་འབྲས་བུར་འགྲུབ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་གནས་སྐབས་སྔ་མ་འགག་པ་ལས་རྒྱུ་འགགས་ན་འབྲས་བུར་འགྱུར་རོ།

说道：对此，因给予果之因后灭去，因此因成就果，诸缘是对此作助益，对此思维'聚合中是否有果'有何用？
解说：若因对果给予因后灭去，则所给予和所灭去的因性成为二者。若因给予果之因后灭去，则如是所给予和所灭去的因性成为二者。因性成为二者是不合理的，因为已灭者非能生故。给予因也不合理，因为对已有果和无果给予因是不合理的。如是，对已有果给予因有何用？对无果给予谁？
说道：因并非给予果之因后灭去，而是如此：因灭尽后果生。
解说：若因对果不给予因而灭去，则因灭后所生之果将成无因。若因对果不给予因而灭去，则因灭尽寂灭后所生之果岂不是从无因而生？不承许从无因而生，因为将导致诸多过失故。
说道：果与因和聚合同时而生，如灯与光一样，因此聚合与果唯一时生起，如灯与光一样，对此思维'聚合中是否有果'是不合理的。
解说：若与聚合同时而果也生起，则能生和所生将成一时。若聚合与果唯一同时生起，则能生因与所生义将成一时生起，这也不合理，如此父与子怎能同时而生？若生起，则于此'此是此之因，此是此之果'这样的安立如何能有？因此聚合与果同时而来是不合理的。
说道：果在聚合之前即已存在，后来聚合生起而显现，如灯照瓶子一样。
解说：若果在聚合之前已生，则将成无因缘诸因之果从无因而生。若果先有而聚合后起，则无因缘诸因之果将从无因而生。对已生果又观察因缘聚合生起有何用？如此为果之故承许因缘聚合，而果已生。因此这也不应理。
说道：因圆满转变而成就果，因此从前位灭去而因灭时成为果。

།དེ་ལྟ་ན་རྒྱུ་མ་འགགས་པར་ ཡང་འབྲས་བུར་མི་འགྱུར་ལ།འབྲས་བུ་དེ་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །བཤད་པ། གལ་ཏེ་རྒྱུ་འགགས་འབྲས་བུ་ན། །རྒྱུ་ནི་ཀུན་ཏུ་འཕོ་བར་འགྱུར། །སྔོན་སྐྱེས་པ་ཡི་རྒྱུ་ཡང་ནི། །ཡང་སྐྱེ་བར་ནི་ཐལ་བར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་རྒྱུའི་དངོས་པོ་སྔར་ འགགས་པ་ན་གནས་སྐབས་གཞན་ཐོབ་པ་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་ན།དེ་ལྟ་ན་རྒྱུ་ཀུན་ཏུ་འཕོ་བར་འགྱུར་གྱི་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་བྲོ་གར་མཁན་གྱིས་ཆ་ལུགས་གཞན་བོར་ནས་ཆ་ལུགས་གཞན་དུ་ཞུགས་པ་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །ཅི་སྟེ་ཡང་གནས་སྐབས་གཞན་དུ་ཀུན་ཏུ་འཕོ་བ་ ཉིད་སྐྱེ་བ་ཡིན་ན་ནི།དེ་ལྟ་ན་ཡང་སྔོན་སྐྱེས་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱང་སྐྱེ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཅན་རྣམས་ངེས་པར་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་ནམ་ཡང་མི་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །སྨྲས་པ་གང་གི་ཚེ་རྒྱུ་འགགས་པ་ན་འབྲས་བུར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ བརྗོད་པ་དེའི་ཚེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཀུན་ཏུ་འཕོ་བར་འགྱུར་བ་དང་ཡང་སྐྱེ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བརྗོད།བཤད་པ། ཅི་ཁྱོད་ལམ་དུ་ཞུགས་བཞིན་དུ་ལམ་འདྲིའམ། ཁྱོད་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་བཞིན་དུ་རང་གི་ཚིག་གི་དོན་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་དོ་། །དེའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ ཚེགས་ཆེ་བས་ཆོག་གི་འདུག་ཤིག་དང་།ད་ཁོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཁྱོད་ཀྱིས་བསྟན་པའི་ལྟ་བ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དག་ཏུ་བསྟན་པར་བྱས། ཁྱོད་ཡིད་བསྡུས་ལ་དེ་དག་ཉོན་ཅིག་།འདི་ལ་གལ་ཏེ་རྒྱུས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་གྱུར་ན་འགགས་པས་སམ་གནས་པས་སྐྱེད་པར་བྱེད་ གྲང་།འབྲས་བུ་ཡང་སྐྱེད་པ་ཉིད་དམ་མ་སྐྱེས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་གྲང་ན། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མི་འཐད་དོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འགགས་པ་ནུབ་པར་གྱུར་པ་ཡིས། །འབྲས་བུ་སྐྱེས་པ་ཇི་ལྟར་སྐྱེད་། །འབྲས་བུ་དང་ནི་འབྲེལ་པའི་རྒྱུ། །གནས་པས་ཀྱང་ནི་ཇི་ལྟར་སྐྱེད། །གལ་ཏེ་རེ་ཞིག་རྒྱུ་ རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་འགགས་པ་ནུབ་པར་གྱུར་པས་འབྲས་བུ་སྐྱེས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པར་རྟོག་ན།དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་རྒྱུ་འགགས་པ་ནུབ་པར་གྱུར་པས་འབྲས་བུ་སྐྱེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ཇི་ལྟར་སྐྱེད་པར་བྱེད། རྒྱུ་མེད་པ་གང་གིས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པར་བརྟག་པ་དེ་ཡང་གང་ཡིན། སྐྱེས་པ་ཉིད་ཡང་ཅི་ཞིག་བསྐྱེད་པར་བྱ་དགོས། ཅི་སྟེ་ཡང་འདི་སྙམ་དུ་འབྲས་བུ་དང་འབྲེལ་པའི་རྒྱུ་འབྲས་བུ་དང་ལྡན་པ་གནས་པ་ཉིད་ཀྱིས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པར་སེམས་ན། དེ་ཡང་མི་འཐད་དེ། འདི་ལྟར་རྒྱུ་གནས་པས་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་ཉིད་ཇི་ལྟར་སྐྱེད་པར་བྱེད། དེའི་ཕྱིར་གང་གི་ཚེ འབྲས་བུ་སྐྱེས་པ་ཉིད་དང་རྒྱུར་འབྲེལ་པ་ཡིན་གྱི་མ་སྐྱེས་པ་དང་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།སྐྱེས་པ་ལ་ནི་ཡང་སྐྱེས་པའི་རྒྱུས་ཅི་བྱ། དེ་ལྟ་བས་ན་དེའང་མི་འཐད་པའོ། །ཅི་སྟེ་རྒྱུ་འབྲས་མི་འབྲེལ་ན། །འབྲས་བུ་གང་ཞིག་སྐྱེད་པར་བྱེད། །ཅི་སྟེ་རྒྱུ་དེ་འབྲས་བུ་དང་མ་འབྲེལ་བ་འབྲས་བུ་དང་མི་ལྡན་པས་ འབྲས་བུར་སྐྱེད་པར་བྱེད་པར་སེམས་ན།།ཁྱོད་ཀྱི་འབྲས་བུ་གང་ཞིག་རྒྱུས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དེ་སྨྲོས་ཤིག་།གང་གི་ཚེ་འབྲས་བུ་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་མེད་པ་ལ་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱང་མེད་པ་དེའི་ཚེ་རྒྱུས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཇི་ལྟར་འཐད་པར་འགྱུར། ཅི་སྟེ་ཡང་ མེད་ཀྱང་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་མཐུ་ཉིད་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ནི་དེས་རི་བོང་གི་རྭ་ཡང་བསྐྱེད་པར་འགྱུར་བར་ཐེ་ཚོམ་མེད་དོ།

如此，因不灭而不成为果，此果也不会从无因中产生。解释道：若因灭而成果，因将会完全转变。先前已生之因，也将成为再生之过失。若因的事物先前已灭时获得其他状态称为果，如此因将完全转变而非生起，譬如舞者舍弃一种装扮而进入另一种装扮并非生起。
若说转变为其他状态即是生起，如此则成先前已生之因也将再生之过失。如此，具有变化性质的事物必定不住，故永远不会成为不生。有人说当因灭时成为果，为何说成为完全转变和再生之过失？解释道：你是否在行走时还问路？你说事物的变化称为果，却不理解自己话语的含义。
因此，你不必劳累，现在我来说明你所示的见解中因果关联的分别。你专心听着。此中，若因生果，是以已灭或安住而生？果又是生已或未生而生？一切方面都不合理。为何呢？已灭已没之因，如何能生已生之果？与果相关之因，安住时又如何能生？
若先认为因完全灭尽已没而生已生之果，这不合理，因为已灭已没之因如何能生已有的果？无因何以能生？已生又何需再生？若想与果相关之因具果而住时生果，这也不合理，因为安住之因如何能生已有之果？
因此，果唯与已生为因相关，而非与未生。已生何需再生之因？因此这也不合理。若因果不相关，将生何果？若认为因与果不相关、无果者能生果，请说你的因将生何果？当果未生故无时，果之名相亦无，此时说因生果如何合理？
若说虽无仍有生起之力，则必定无疑能生兔角。

།ཡང་གཞན་ཡང་། རྒྱུས་ནི་མཐོང་དང་མ་མཐོང་བར། །འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དོ། །འདི་ལ་གལ་ཏེ་རྒྱུས་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པར་གྱུར་ན་མཐོང་ནས་སམ་ མ་མཐོང་བར་སྐྱེད་པར་འགྱུར་གྲང་ན།གཉི་ག་ལྟར་ཡང་མི་འཐད་དོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་རེ་ཞིག་མཐོང་བས་སྐྱེད་པར་འགྱུར་ན། དེ་ལྟར་ན་སྐྱེས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་མ་སྐྱེས་པ་ནི་མཐོང་བར་མི་འགྱུར་ལ། སྐྱེས་པ་ལ་ནི་ཡང་བསྐྱེད་པར་བྱ་མི་དགོས་སོ། ། ཅི་སྟེ་ཡང་རྒྱུས་མ་མཐོང་བར་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པར་རྟོག་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་རྒྱུས་གང་དང་གང་མ་མཐོང་བ་དེ་དང་དེ་སྐྱེད་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་སྐྱེད་པར་ཡང་མི་བྱེད་དེ། དེ་ལྟ་བས་ན་རྒྱུས་མ་མཐོང་བར་ཡང་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། འདི་ལ་གལ་ཏེ་རྒྱུས་འབྲས་བུ བསྐྱེད་པར་གྱུར་ན།ཕྲད་ནས་སྐྱེད་པར་འགྱུར་གྲང་ན། འབྲས་བུ་དང་རྒྱུ་དག་ཕྲད་པ་ནི་ཇི་ལྟར་ཡང་མི་འཐད་དོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འབྲས་བུ་འདས་པ་རྒྱུ་འདས་དང་། །མ་སྐྱེས་པ་དང་སྐྱེས་པ་དང་། །ལྷན་ཅིག་ཕྲད་པར་འགྱུར་བ་ནི། །ནམ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འབྲས་བུ་འདས་པ་ནི་རྒྱུ་ འདས་པ་དང་མ་སྐྱེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཕྲད་པར་འགྱུར་བ་ནམ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དག་གི་འབྲས་བུ་དང་རྒྱུ་དག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འབྲས་བུ་འདས་པ་དང་རྒྱུ་སྐྱེས་པ་ཡང་ལྷན་ཅིག་ཕྲད་པར་འགྱུར་བ་ནམ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འབྲས་ བུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འབྲས་བུ་མ་སྐྱེས་རྒྱུ་མ་སྐྱེས། །འདས་པ་དང་ནི་སྐྱེས་པ་དང་། །ལྷན་ཅིག་ཕྲད་པར་འགྱུར་བ་ནི། །ནམ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འབྲས་བུ་མ་སྐྱེས་པ་ནི་རྒྱུ་མ་སྐྱེས་པ་དང་འདས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཕྲད་པར་འགྱུར་བ་ནམ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདས་པ་དང་མ་ འོངས་པ་དག་གི་འབྲས་བུ་དང་རྒྱུ་དག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འབྲས་བུ་མ་སྐྱེས་པ་དང་རྒྱུ་སྐྱེས་པ་ཡང་ལྷན་ཅིག་ཕྲད་པར་འགྱུར་བ་ནམ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འབྲས་བུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འབྲས་བུ་སྐྱེས་པ་རྒྱུ་སྐྱེས་དང་། །མ་སྐྱེས་པ་དང་འདས་པ་དང་། །ལྷན་ཅིག་ཕྲད་པར་འགྱུར་ བ་ནི།།ནམ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འབྲས་བུ་སྐྱེས་པ་ནི་རྒྱུ་སྐྱེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཕྲད་པར་འགྱུར་བ་ནམ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ནི་འདིའི་རྒྱུའོ་འདི་ནི་འདིའི་འབྲས་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་ཏུ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ལྟར་གྱུར་པ་དག་ལ་ཕྲད་པ་ཡང་ མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འབྲས་བུ་སྐྱེས་པ་དང་རྒྱུ་མ་སྐྱེས་པ་དང་འདས་པ་དང་ཡང་ལྷན་ཅིག་ཕྲད་པར་འགྱུར་བ་ནམ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དག་གི་རྒྱུ་དག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྲད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། །རྒྱུས་ནི་འབྲས་བུ་ཇི་ལྟར་སྐྱེད་། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ འབྲས་བུ་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་དང་རྒྱུ་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་དུ་ལྷན་ཅིག་ཕྲད་པར་འགྱུར་བ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་མི་འཐད་ན།རྒྱུས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་འཐད་པར་འགྱུར་ན་། ཕྲད་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ན་ཡང་། །རྒྱུས་ནི་འབྲས་བུ་ཇི་ལྟར་ སྐྱེད་།།ཅི་སྟེ་མི་འཐད་བཞིན་དུ་ཡང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཕྲད་པར་རྟོག་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་རྒྱུ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འབྲས་བུ་དེ་ཇི་ལྟར་སྐྱེད་པར་འགྱུར། འདི་ལྟར་ཡོད་པ་ལ་ནི་ཡང་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་མེད་དེ་རྒྱུའི་བྱ་བ་ཡང་མེད་དོ།

再者，因不论见与未见，都不能生果。在此，如果因能生果，是见到后生还是未见而生呢？两者都不合理。为什么呢？假如是见到后生，那么就成了生已生，因为未生者不能被见到，已生者也不需再生。如果认为因在未见时生果，那么因对于所有未见之处都应生果，然而实际并不生，因此因也不能在未见时生果。
再者，在此如果因能生果，是相遇后生呢？果与因的相遇无论如何都不合理。为什么呢？过去的果与过去因、未生因及已生因，同时相遇之事，永远不会存在。过去的果与过去因和未生因同时相遇之事永远不会存在，因为过去和未来的果与因都不存在。过去的果与已生的因也永远不会同时相遇，因为果不存在。
未生的果与未生因、过去因及已生因，同时相遇之事，永远不会存在。未生的果与未生的因和过去的因同时相遇之事永远不会存在，因为过去和未来的果与因都不存在。未生的果与已生的因也永远不会同时相遇，因为果不存在。
已生的果与已生因、未生因及过去因，同时相遇之事，永远不会存在。已生的果与已生的因永远不会同时相遇，因为说'这是此之因，这是此之果'这样的因果关系不合理，并且对于如此存在的事物，相遇也不合理。已生的果与未生的因和过去的因也永远不会同时相遇，因为过去和未来的因都不存在。
若无相遇，因如何生果？因此，如此过去、未来、现在的果与过去、未来、现在的因同时相遇之事在一切方面都不合理，那么说'因能生果'如何合理？即使有相遇，因又如何生果？即便违背理性地认为因果相遇，那么因为已经存在，如何还能生果？因为已存在者不需再生，因的作用也就不存在。

།ཡང་གཞན་ཡང་། གལ་ཏེ་འབྲས་བུས་སྟོང་པའི་རྒྱུས་། །ཇི་ལྟར་ འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད།།འདི་ལ་གལ་ཏེ་རྒྱུས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ན། དེ་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པའམ། མི་སྟོང་པས་འབྲས་བུ་དེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་གྲང་ན། དེ་ལ་རེ་ཞིག་གལ་ཏེ་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པའི་རྒྱུས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པར་རྟོག་ན་དེ་ནི་དེ་ཇི་ལྟར་ ཡང་མི་འཐད་དོ།།ཅི་སྟེ་འཐད་ན་ནི་བྱེ་མས་ཀྱང་ཏིལ་མར་དང་། ཆུས་ཀྱང་མར་སྐྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་བྱེ་མ་དང་ཏིལ་དག་ལ་ཡང་ཏིལ་མར་མེད་ལ། ཆུ་དང་ཞོ་དག་ལ་ཡང་མར་མེད་པར་འདྲ་ན། ཏིལ་ཉིད་ལས་ཏིལ་མར་འབྱུང་ལ། བྱེ་མ་ལས་མི་འབྱུང་བ་དང་། ཞོ་ཉིད་ལས་མར་ འབྱུང་ལ།ཆུ་ལས་མི་འབྱུང་བ་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད། དེ་ལྟ་བས་ན་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པའི་རྒྱུས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མི་འཐད་དོ། །དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་མི་སྟོང་པའི་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་སེམས་ན། དེ་ལ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་འབྲས་བུ་མི་སྟོང་རྒྱུས། །ཇི་ལྟར་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད། །གལ་ཏེ་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་མི་སྟོང་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་ན། དེས་ཇི་ལྟར་འབྲས་བུ་དེ་སྐྱེད་པར་འཐད། གང་གི་ཚེ་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་དེ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་མ་ཡིན་པ་། སྐྱེས་ཟིན་པ་ལ་ནི་ཡང་བསྐྱེད་པར བྱ་བ་མེད་དེ།དེ་ལྟ་བས་ན་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་མི་སྟོང་བའི་རྒྱུས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་སྐྱེ་བོ་ངོ་བཟློག་མི་ཕོད་པས་གཟུང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།། །།དབུ་མའི་རྩ་བའི་འགྲེལ་པ་བུད་དྷ་པཱ་ལི་ཏ་། བམ་པོ་བརྒྱད་པ། ཡང་གཞན་ཡང་། འདི་ལ་ རྒྱུས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་།ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མི་སྟོང་པའམ་སྟོང་པ་ཞིག་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པར་འགྱུར་གྲང་ན། དེ་ལ་ཁོ་བོས་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། འབྲས་བུ་མི་སྟོང་སྐྱེ་མི་འགྱུར། །མི་སྟོང་འགག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །མི་སྟོང་དེ་ནི་མ་འགགས་དང་། །མ་ སྐྱེས་པར་ཡང་འགྱུར་བ་ཡིན།།འབྲས་བུ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མི་སྟོང་པ་རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ངེས་པར་གནས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་འགག་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ངེས་པར་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་རང་བཞིན་ལ་ནི་འགྱུར་བ་མི་འཐད་ པས།དེའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་དེ་མི་སྟོང་བར་ཡོངས་སུ་རྟོག་ན། རྟག་པའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ཀྱི་དེ་ནི་མ་འགགས་པ་དང་མ་སྐྱེས་པར་ཡང་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་འབྲས་བུ་མི་སྟོང་བ་ནི་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ཞིང་འགག་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ།

再者，如果是以无果之因，怎样能生果？对此，如果因能生果，是以空无果的本性，还是以不空无果的本性来生彼果呢？对此，首先，如果认为以空无果本性的因来生果，那是完全不合理的。如果认为合理的话，沙子也应该能生芝麻油，水也应该能生酥油。又或者，沙子和芝麻都同样没有芝麻油，水和酪都同样没有酥油，那为什么唯独从芝麻能出芝麻油而沙子不能，唯独从酪能出酥油而水不能，有什么区别呢？因此，说空无果本性的因能生果是不合理的。
对此，如果认为是以不空无果本性的因来生果，对此当说：如果是不空无果之因，怎样能生果？如果因本身就不空无果性，那它怎样合理地生彼果？当果已经存在时，它本性上就不空，对已生的就不需要再生。因此，说不空无果本性的因能生果这一说法，也是知识浅薄者不敢反驳的应当摒弃的说法。
《中论根本注释·佛护论》第八品：再者，对此，所谓因生果，也是以本性不空或空而生灭呢？对此，我当说：不空果不生，不空不会灭，不空即成为，未灭与未生。本性不空的果，以自性确定存在的，既不会生也不会灭。为什么呢？因为以自性确定存在的缘故。如此，自性是不会改变的，因此，如果执著彼果不空，因为是常住的缘故，你的这个果就成为未灭和未生了。因此，不空的果既不会生也不会灭。

།དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་འབྲས་བུ་སྟོང་པ་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པར་ འགྱུར་བར་སེམས་ན།དེ་ལ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། སྟོང་པ་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་འགྱུར་ཞིང་། །སྟོང་པ་ཇི་ལྟར་འགག་པར་འགྱུར། །སྟོང་པ་དེ་ཡང་མ་འགགས་དང་། །མ་སྐྱེས་པ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར། །འབྲས་བུ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་མ་གྲུབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེས་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བར་ འགྱུར་ཞིང་།ཇི་ལྟར་འགག་པར་འགྱུར། ཅི་སྟེ་འབྲས་བུ་དེ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ཀྱང་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པར་རྣམ་པར་རྟོག་ན་དེ་ལ་སྨྲ་བར་བྱ་དགོས་ཏེ། ཅི་སྟེ་འབྲས་བུའི་ངོ་བོ་མ་གཏོགས་པ་གཞན་ཞིག་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པར་འགྱུར་རམ། ཅི་སྟེ་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་མ་གཏོགས་པ་གཞན་ཞིག་སྐྱེ་བར་ འགྱུར་ན་ནི་དེས།འབྲས་བུ་ལ་ཅིར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་འབྲས་བུར་ཡིན་པ་སྐྱེ་བ་འབྲས་བུར་མི་འགྱུར། དེ་ལྟ་བས་ན་འབྲས་བུ་དེ་སྟོང་པར་ཡོངས་སུ་རྟོགས་ན་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་མ་འགགས་པ་དང་མ་སྐྱེས་པར་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་བས། དེ་ཡང་མི་འདོད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་འབྲས་བུ་ སྟོང་པ་ཡང་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ཞིང་འགག་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ།།ཡང་གཞན་ཡང་། གལ་ཏེ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་ཏུ་འགྱུར་ན། གཅིག་པ་ཉིད་དམ་གཞན་ཉིད་དུ་འགྱུར་གྲང་ན། དེ་ཡང་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ན། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་གཅིག་ཉིད་དུ། །ནམ་ཡང་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །རྒྱུ་ དང་འབྲས་བུ་གཞན་ཉིད་དུ།།ནམ་ཡང་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་གཅིག་ཉིད་ན། །སྐྱེད་དང་བསྐྱེད་པ་གཅིག་ཏུ་འགྱུར། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་གཞན་ཉིད་ན། །རྒྱུ་དང་རྒྱུ་མིན་མཚུངས་པར་འགྱུར། །འདི་ལྟར་གལ་ཏེ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་གཅིག་ པ་ཉིད་ཡིན་པར་གྱུར་ན།དེ་ལྟ་ན་སྐྱེད་པ་དང་བསྐྱེད་པ་དོན་དག་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བས་དེ་ཡང་མི་འཐད་དེ། འདི་ལྟར་ཕ་དང་བུ་དག་ཇི་ལྟར་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར། ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་དག་ཀྱང་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །ཅི་སྟེ་ཡང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་འདི་ནི་རྒྱུའོ། །འདི་ནི་འབྲས་བུའོ་ ཞེས་གཞན་ཉིད་དུ་གྱུར་ན།དེ་ལྟ་ན་ཡང་རྒྱུ་དང་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་དག་མཚུངས་པར་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་ནས་ཀྱི་མྱུ་གུ་ལས་འབྲས་ཀྱི་ས་བོན་གཞན་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འབྲས་ཀྱི་མྱུ་གུ་ལས་ཀྱང་ནས་ཀྱི་ས་བོན་གཞན་ཡིན་ན། དེ་ལ་ནས་ཀྱི་ས་བོན་ནི་ནས་ཀྱི་མྱུ་གུའི་རྒྱུ་ཡིན་གྱི་འབྲས་ཀྱི་ས་བོན་ ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་འགྱུར།དེ་ལྟ་བས་ན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ་གཞན་ཉིད་དུ་ཡང་མི་འཐད་དོ། །གང་དག་ལ་གཅིག་པ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དུ་གྲུབ་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་གྲུབ་པ་མེད་དེ། དེ་དག་ལས་གཞན་དུ་འགྲུབ་ལ་མི་ འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་གཞན་ཡང་། གལ་ཏེ་རྒྱུས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ན་དེ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་སྐྱེད་པར་བྱེད་དམ། མེད་པར་གྱུར་པ་ཞིག་སྐྱེད་པར་བྱེད་གྲང་ན། དེ་ལ་ཁོ་བོས་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། འབྲས་བུ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་ན། །རྒྱུས་ནི་ཅི་ཞིག་སྐྱེད་པར་བྱེད་། ། འབྲས་བུ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ན། །རྒྱུས་ནི་ཅི་ཞིག་བསྐྱེད་པར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་འབྲས་བུ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པར་གྱུར་ན་མ་བྱས་ཀྱང་རྫོགས་པར་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་པས་དེ་ཡོད་ན། རྒྱུས་དེ་ལ་གཞན་ཅི་ཞིག་སྐྱེད་པར་འགྱུར། ཅི་སྟེ་དེ་ཉིད་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་རྟོག་ན་དེ་ནི་མི་རིགས་ཏེ། སྐྱེས་པ ལ་ཡང་སྐྱེ་བའི་བྱ་བ་མེད་དོ།

对此如是思维：空性的果是生起和灭尽的，对此应当解释：空性怎样能生起，空性怎样能灭尽？那空性也成为未灭，也成为未生。果以自性空性，以自身完全不成立，它怎样能生起，怎样能灭尽？如果认为那果虽无自性但有生灭的分别，对此应当说：是否除了果的自性之外另有生灭？如果除了果的事物之外另有生起，那么，对果有何作用？如此，作为果的生起不成为果。因此，如果通达那果是空性，由于不存在的缘故，也成为未灭和未生，那也不应理。因此，空性的果既不生起也不灭尽。
复次，如果成为因和果，是一性还是异性呢？对此详细观察：因果一性，永远不应理。因果异性，永远不应理。为什么呢？如此：因果若是一，能生所生成一体，因果若是异，因与非因成相等。如此，如果因和果是一性，那么能生和所生的意义成为一性，这也不应理。如此，父与子怎能成为一性？种子与苗芽也不成为一性。
如果因和果'这是因，这是果'成为异性，那么因与非因也成为相等。如同稻芽异于麦种，同样麦芽也异于稻种，其中稻种是稻芽的因而不是麦种的因，为什么会如此？因此，因和果既非一性也非异性。对于那些没有一性和异性的成立，就没有成立，因为除此之外的成立不应理。
复次，如果因能生果，是生已有自性的，还是生无自性的呢？对此我当解释：果若有自性，因能生何物？果若无自性，因能生何物？如果果以自性存在，不造作也圆满存在，那么存在时，因对它能生何物？如果认为生起它自身，这不应理，因为已生的没有生起的作用。

།ཅི་སྟེ་འབྲས་བུ་དེ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མེད་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ན་དེ་རྒྱུས་ཇི་ལྟར་སྐྱེད་པར་འགྱུར། ཅི་སྟེ་འབྲས་བུ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མེད་ཀྱང་རྒྱུས་བསྐྱེད་པར་འགྱུར་ན་ནི། ཤིང་བ་ཊའི་མེ་ཏོག་གིས་ཀྱང་ཕྲེང་བ་འཆིང་བར་ཐེ་ཚོམ་མེད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་འབྲས་བུ་ཡོད་ པར་འགྱུར་བ་དང་འབྲས་བུ་མེད་པར་འགྱུར་བ་ཡང་རྒྱུས་བསྐྱེད་པར་མི་འཐད་དོ།།སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ན། །རྒྱུ་ཉིད་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །རྒྱུ་གང་གིས་ཀྱང་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་ན། དེ་རྒྱུ་ཉིད་དུ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །འདི་ལྟར་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ན་ཅི་སྟེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ པ་མ་ཡིན་ཡང་རྒྱུར་འགྱུར་ན་ནི།དེ་ལྟ་ན་འགར་ཡང་རྒྱུ་མ་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་བས་ཐམས་ཅད་རྒྱུ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་མི་འདོད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་རྒྱུ་ཉིད་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །རྒྱུ་ཉིད་འཐད་པ་ཡོད་མིན་ན། །འབྲས་བུ་གང་གི་ཡིན་པར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་འབྲས་ བུ་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན།རྒྱུ་མེད་ན་འབྲས་བུ་དེ་གང་གི་ཡིན་པར་འགྱུར། འདི་ལྟར་རྒྱུའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པར་འདོད་ན་དེ་ཡང་མེད་དེ་། དེ་མེད་ན་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བར་མི་འཐད་དོ། །ཅི་སྟེ་འཐད་ན་ནི་ཕ་མེད་པར་ཡང་བུ་ཡོད་པར་འགྱུར་བས་དེ་ཡང་མི་འདོད་ དོ།།དེ་ལྟ་བས་ན། རྒྱུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་རྣམས་དང་ནི་རྐྱེན་དག་གི་།ཚོགས་པ་གང་ཡིན་དེ་ཡིས་ནི། །བདག་གིས་བདག་ཉིད་མི་སྐྱེད་ན། །འབྲས་བུ་ཇི་ལྟར་སྐྱེད་པར་བྱེད། །རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་པ་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཞེས་ བྱ་བར་བརྟག་པ་གང་ཡིན་པ་དེས་རེ་ཞིག་བདག་གིས་བདག་ཉིད་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཚོགས་པ་ནི་དུ་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ལྷས་ཀྱང་། ཚོགས་པ་གཅིག་པུ་མ་ཡིན་ཏེ། །དེ་བཞིན་དངོས་པོ་འགའ་ཡང་མེད། །གལ་ཏེ་དེ་ ཡང་དེ་ལས་གཞན།།དེ་ཡང་གཅིག་པུ་འགའ་ཞིག་ཡོད། །ཅེས་གསུངས་སོ། །ད་ཚོགས་པ་གང་ཡིན་པ་བདག་ཉིད་མ་སྐྱེས་པ་བདག་ཉིད་རབ་ཏུ་མ་གྲུབ་པ་དེས་འབྲས་བུ་ཇི་ལྟར་སྐྱེད་པར་བརྟག་།ཅི་སྟེ་ཚོགས་པ་བདག་ཉིད་མ་སྐྱེས་པས་ཀྱང་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ན་ནི་མ་མ་སྐྱེས་ པས་ཀྱང་བུ་སྐྱེད་པར་མངོན་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ཕྱིར་ཚོགས་པས་བྱས་པ་དང་། །ཚོགས་མིན་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་མེད། །འབྲས་བུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། །རྐྱེན་གྱི་ཚོགས་པ་ག་ལ་ཡོད། །དེ་ལྟར་གང་གི་ཕྱིར་ཚོགས་པ་དེ་བདག་ཉིད་མ་སྐྱེས་ཤིང་རབ་ཏུ་མ་གྲུབ་པ་དེའི་ཕྱིར་ཚོགས་པས་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་མེད་དོ། །དེ་ལ་ འདི་སྙམ་དུ་ཚོགས་པ་མ་ཡིན་པས་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་ཡོད་པར་སེམས་ན།དེ་ལ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ཚོགས་མིན་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་མེད། །གང་གི་ཚེ་ཚོགས་པས་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་ཉིད་མི་འཐད་པ་དེའི་ཚོགས་པ་མ་ཡིན་པས་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བ་ཇི་ལྟར་འཐད་ པར་འགྱུར།ཅི་སྟེ་འགྱུར་ན་ནི་ཕ་དང་མ་དག་མེད་པར་ཡང་བུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་སྐྱེ་བར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་ཚོགས་པ་མ་ཡིན་པས་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་ཡང་མེད་དོ། །སྨྲས་པ། འཇིག་རྟེན་པ་དང་འགལ་བ་ཤིན་ཏུ་མང་པོ་ཞིག་བཤད་པ་འདིས་ཅི་བྱ། ཡོད་ན་རེ་ཞིག་རྒྱུ་དང་ རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་པ་ཡོད་དེ་དེ་ཡོད་པས་འབྲས་བུ་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ།

如果果实本性是不存在的，那它怎么能被因生起呢？如果果实虽然本性不存在却能被因生起的话，那么空中花朵也必定能够编成花环，这是毫无疑问的。因此，果实存在或果实不存在都不能被因所生起。
如果不能生起，就不能成立为因。如果任何因都不能生起果实，那它就不能成立为因。如此，所谓能生起的因，如果不是能生起却成为因的话，那么就没有任何东西不是因了，一切都将成为因，这是不能接受的。因此，因性是不能成立的。
如果因性不能成立，果实又是谁的呢？如果不存在能生起果实的因性，没有因的情况下，这果实又是谁的呢？如此，如果认为是因的果实，那也是不存在的。那不存在的话，就不能成立为果实。如果能成立的话，那么没有父亲也能有儿子，这也是不能接受的。
因此，如果因不存在，果实也就不存在。诸因和诸缘的聚合，如果不能生起自身，又怎么能生起果实呢？诸因和诸缘的聚合被认为是能生起果实的，但首先它不能生起自身。为什么呢？因为聚合是多数的缘故。如圣天论师所说：'聚合非为一，如是无一物，若彼异于彼，彼一亦非有。'
现在，这个聚合自身未生、自身未成立，它又怎么能生起果实呢？如果聚合虽然自身未生却能生起果实的话，那么未生的母亲也应该能生儿子了。
因此，无论是聚合所作还是非聚合所作的果实都不存在。果实既然不存在，缘的聚合又怎么会存在呢？如此，因为那个聚合自身未生且未成立，所以没有聚合所作的果实。
如果认为有非聚合所作的果实，对此要解释说：非聚合所作的果实也不存在。当聚合所作的果实都不能成立时，怎么能成立无因而生的非聚合所作的果实呢？如果能成立的话，那么没有父母也能生子，但实际上是不能生的。因此，非聚合所作的果实也不存在。
有人说：说了这么多违背世间的话有什么用？且说，因和缘的聚合是存在的，因为它存在，所以果实也存在。

།བཤད་པ། ཅི་ཁྱོད་གྲོང་སྟོད་དུ་མཁར་ལྡན་འབེབས་སམ། ཁྱོད་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་ཚོགས་པ་ཡོད་པར་འདོད་ཀོ་།འབྲས་བུ་སྐྱེད་པ་ཉིད་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་ན་འབྲས་བུ་དེ་ཉིད་ཀྱང་གང་གི་ཚེ་ཇི་ལྟར་ཡང་མི་འཐད་པ་དེའི་ཚེ་ འབྲས་བུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་རྐྱེན་གྱི་ཚོགས་པ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར།སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ལྷས་ཀྱང་། གང་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ཇི་སྙེད་མིང་། །ཚོགས་པ་ཉིད་ལ་སྣང་འགྱུར་བ། །དེ་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཡོད་མིན་ཏེ། །དངོས་མེད་ཚོགས་པའང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ འབྲས་བུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཚོགས་པ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས།དེ་ལ་དུས་དང་ཚོགས་པ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་དུས་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ། དེ་མི་འཐད་དོ། །སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་དུས་ཀྱང་མེད་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དང་ཚོགས་པ་ཡང་མེད་ན་གཞན་ཅི་ཞིག་ཡོད་དེ། དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ནི་མེད་པར་སྨྲ་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །བཤད་པ། མ་ཡིན་ཏེ་ཇི་ལྟར་ཁྱོད་དུས་ལ་སོགས་པ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ཡོད་པར་ཡོངས་སུ་རྟོག་པར་བྱེད་པ་དེ་ལྟར་མི་འཐད་པར་ཟད་ཀྱི། དེ་དག་བརྟེན་ནས་གདགས་པར་ནི་འགྲུབ་བོ། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཉི་ཤུ པའོ།། །།སྨྲས་པ། དུས་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་གི་ཚེ་གང་ན་འགའ་ཞིག་འབྱུང་བ་དང་། འཇིག་པ་དག་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་གལ་ཏེ་དུས་ལ་སོགས་པ་དག་མེད་པར་འགྱུར་ན། འོ་ན་དེ་ལྟ་ན་ཁྱད་པར་མེད་པས་དུས་ཐམས་ཅད་དུ ཐམས་ཅད་ནས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་།འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་ཏུ་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་དེ་ལྟར་ཡང་མི་འགྱུར་བས། དེའི་ཕྱིར་དུས་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །བཤད་པ། གལ་ཏེ་འགའ་ཞིག་ལ་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་ཉིད་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ནི། དུས་ལ་སོགས་པ་དག་ ཀྱང་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན།གང་གི་ཚེ། འཇིག་པ་འབྱུང་བ་མེད་པར་རམ། །ལྷན་ཅིག་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན། །འབྱུང་བ་འཇིག་པ་མེད་པར་རམ། །ལྷན་ཅིག་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན། །དེའི་ཚེ་གལ་ཏེ་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་ཡོད་པར་གྱུར་ན། ཕན་ཚུན་མེད་པར་རམ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འགྱུར་གྲང་ ན།གང་གི་ཚེ་གཉི་ག་ལྟར་ཡང་མི་འཐད་པ་དེའི་ཚེ་དེ་དག་གི་རྒྱུ་ཅན་གྱི་དུས་ལ་སོགས་པ་དག་ཇི་ལྟར་ཡོད་པར་གྱུར་། དེ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འཇིག་པ་འབྱུང་བ་མེད་པར་ནི། །ཇི་ལྟ་བུར་ན་ཡོད་པར་འགྱུར། །འཆི་བ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལྟར། །འཇིག་པ་འབྱུང་བ་མེད་པར་མེད། ། འདི་ལྟར་འཇིག་པ་འབྱུང་བ་མེད་པར་ཇི་ལྟར་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ། གང་གི་ཚེ་འགའ་ཞིག་བྱུང་ན་འཇིག་པར་འགྱུར་གྱི་གཞི་མེད་པར་འཇིག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་སྐྱེ་བ་ཡོད་ན་འཆི་བར་འགྱུར་གྱི་མ་སྐྱེས་པ་ལ་འཆི་བ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། འབྱུང་བ་ཡོད་ན་འཇིག་པར་འགྱུར་གྱི། འབྱུང་བ་མེད་པར འཇིག་པར་མི་འགྱུར་རོ།

说道：'难道你要在城上建造宫殿吗？你认为没有果而有集合吗？如果说产生果实就叫做集合，那么当果实本身无论如何都不合理的时候，没有果实怎么会有因缘的集合呢？
正如圣者龙树菩萨所说：'凡世间所有名，皆显现于集合，因此无实有，无实则无集。'
因此，由于没有果实，集合也不存在，所以说'因为时间和集合能成就果实，所以时间是确实存在的'这种说法是不合理的。
有人说：'如果时间也不存在，因和果以及集合也不存在，那还有什么存在呢？因此，这就是在说一切皆空。'
回答说：'不是这样的，你认为时间等事物本性上存在的这种想法是不合理的，但它们作为依缘假立是可以成立的。'
这是第二十品，名为'观因果品'。
有人说：'时间等是确实存在的。为什么呢？因为某时某处有生有灭。如果时间等不存在，那么就没有差别，一切时一切处都会生灭，但事实并非如此，所以时间等是确实存在的。'
回答说：'如果某物确实有生有灭，那么时间等才可能存在。然而当：灭无生时不存在，二者同时亦不存在，生无灭时不存在，二者同时亦不存在。这时如果生灭存在，要么是相互独立的，要么是同时的。当这两种情况都不合理时，以此为因的时间等怎么可能存在呢？'
怎么不合理呢？因为：'灭若无生起，如何能存在？如死无生般，灭无生不存。'就是说，灭怎么能在没有生的情况下存在呢？因为只有某物生起才会灭去，没有基础就不会有灭，就像必须有生才会有死，未生就不会有死一样。同样，有生才会有灭，没有生就不会有灭。

།དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་འཇིག་པ་ནི་འབྱུང་བ་དང་ལྷན་ཅིག་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་གྱི་འབྱུང་བ་མེད་པར་ནི་མ་ཡིན་པར་སེམས་ན། དེ་ལ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། འཇིག་པ་འབྱུང་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ། །ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །འཆི་བ་སྐྱེ་དང་དུས་གཅིག་ཏུ། །ཡོད་པ་ཉིད་ ནི་མ་ཡིན་བཞིན།།འདི་ལྟར་འཇིག་པ་འབྱུང་བ་དང་ལྷན་ཅིག་ཇི་ལྟར་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ། གང་གི་ཚེ་ན་དོན་དེ་གཉིས་ཕན་ཚུན་མི་མཐུན་པ་དག་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་དེ་གཉིས་གཅིག་ལ་ལྷན་ཅིག་ཡོད་པར་མི་འཐད་དེ། དཔེར་ན་འཆི་བ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་ཕན་ཚུན་མི་མཐུན་པ་དེའི་ཕྱིར་དུས་གཅིག་ན་ཡོད་པ་ ཉིད་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ།འཇིག་པ་ཡང་འབྱུང་བ་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་འཇིག་པ་བྱུང་བ་མེད་པར་ཡང་མི་འཐད་ལ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཡང་མི་འཐད་པས་འཇིག་པ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་། རེ་ཞིག་འབྱུང་བ་ནི་ཡོད་དེ། དེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དུས་ལ་སོགས་པ་དག་ ཀྱང་ཡོད་དོ།།བཤད་པ། འབྱུང་བ་འཇིག་པ་མེད་པར་ནི། །ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །དངོས་པོ་རྣམས་ལ་མི་རྟག་ཉིད། །ནམ་ཡང་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་འབྱུང་བ་འཇིག་པ་མེད་པར་ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། དངོས་པོ་རྣམས་ལ་མི་རྟག་པ་ཉིད་ནམ་ཡང་མེད་པ་མ་ཡིན་པས། འདི་ལྟར་འབྱུང་བ་འཇིག་པ་མེད་པར་ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར། གང་གི་ཚེ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་མི་རྟག་པ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་དེའི་ཚེ་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་མི་རྟག་པ་ཉིད་ནམ་ཡང་མེད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ། །འདི་ལྟར་གལ་ཏེ་དངོས་པོ་སྐད་ཅིག་ཙམ་ཞིག་མི་རྟག་པ ཉིད་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་ན་ནི་དེ་ལྟར་ན་ཡུན་རིང་དུ་བྲལ་བར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་ཡང་རྟག་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་དེ་ཡང་མི་འདོད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དངོས་པོ་རྣམས་ནི་རྟག་ཏུ་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པས། འབྱུང་བ་འཇིག་པ་མེད་པར་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་འབྱུང་ བ་ནི་འཇིག་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་གྱི་འཇིག་པ་མེད་པར་ནི་མ་ཡིན་པར་སེམས་ན།དེ་ལ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། འབྱུང་བ་འཇིག་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ། །ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །སྐྱེ་བ་འཆི་དང་དུས་གཅིག་ཏུ། །ཡོད་པ་ཉིད་དུ་མི་རིགས་བཞིན། །འདི་ལྟར་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཇི་ ལྟར་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ།གང་གི་ཚེ་དོན་དེ་གཉིས་ཕན་ཚུན་མི་མཐུན་པ་དག་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་དེ་གཉིས་གཅིག་ལ་ལྷན་ཅིག་ཡོད་པ་མི་འཐད་དེ། དཔེར་ན་སྐྱེ་བ་ནི་འཆི་བ་དང་ཕན་ཚུན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་དུས་གཅིག་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། འབྱུང་བ་ཡང་འཇིག་པ་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་ ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ན་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་ཕན་ཚུན་མེད་པར་རམ། ཕན་ཚུན་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འགྲུབ་པར་མི་འཐད་པས། གང་དག་ཕན་ཚུན་ལྷན་ཅིག་གམ། །ཕན་ཚུན་ལྷན་ཅིག་མ་ཡིན་པར། །གྲུབ་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ། །དེ་དག་འགྲུབ་པ་ཇི་ལྟར་ ཡོད།།འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་གང་དག་ཕན་ཚུན་ལྷན་ཅིག་གམ། ཕན་ཚུན་ལྷན་ཅིག་མ་ཡིན་པར་གྲུབ་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་དག་དང་རྣམ་པ་གཞན་གང་གིས་འགྲུབ་པ་ཡོད་པར་སེམས། དེ་ལྟ་བས་ན་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།

对此如是思维：'坏灭是与生起同时存在，而非无生起'，对此当解说：
坏灭怎能与生起，同时而有共存在，如同死亡与生命，不能同时而存在。
如是坏灭与生起怎能同时存在？当彼二者互不相顺时，彼二者于一处同时存在不应理。譬如死亡与生命互不相顺，故不能同时存在。如是坏灭亦与生起不相顺故，不能同时存在。
有人说：'若坏灭无生起亦不应理，同时存在亦不应理，纵然无坏灭，然生起是有，以其存在故，时等亦有。'
解说：生起若无坏灭，怎能有其存在性？诸事物无常性，从未有不存在。
如是生起若无坏灭怎能存在？以诸事物无常性从未不存在故。如是生起若无坏灭怎能存在？当一切事物以无常性而随顺无常时，诸事物无常性从未不存在。
如是若事物须臾离无常性，则长时离之，如是则成常性过失，此亦不欲。是故诸事物恒随顺无常性，生起无坏灭不能存在。
对此若思维：'生起是与坏灭同时存在，而非无坏灭'，对此当解说：
生起怎能与坏灭，同时而有共存在，如同生与死亡，同时存在不应理。
如是生起与坏灭怎能同时存在？当彼二者互不相顺时，彼二者于一处同时存在不应理。譬如生是与死互不相顺故，不能同时存在。如是生起亦与坏灭不相顺故，不能同时存在。
是故如是观察时，生起与坏灭互无或互同时成立不应理，故：
彼等互同时，或互非同时，若皆不成立，如何有成立？
生起与坏灭彼等互同时或互非同时皆不成立者，以何其他方式而有成立耶？是故生起与坏灭皆非有。

།དེ་དག་མེད་ན་དུས་ལ་སོགས་པ་དག་ཡོད་ པར་ག་ལ་འགྱུར།སྨྲས་པ། གནས་པ་ཡོད་པས་སྐྱོན་མེད་དེ། འདི་ལ་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་གི་བར་ན་གནས་པ་ཡོད་དེ། གནས་པ་ཡོད་པས་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་གང་ཡང་རུང་བ་མེད་པར་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ། འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་དུས་གཅིག་ཏུ་ཡང་མི་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་ སྐྱོན་མེད་དོ།།བཤད་པ། དེ་ཡང་མི་འཐད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དངོས་པོ་རྣམས་ནི་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་། རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ཡིན་པས་དངོས་པོ་འགའ་ཡང་རང་གི་གནས་ན་སྐད་ཅིག་ཙམ་ཡང་མི་སྡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར། ཟད་ལ་འབྱུང་བ་ཡོད་མ་ཡིན། གང་གི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྣམས་མི་ རྟག་པ་ཉིད་དང་ནམ་ཡང་མ་འབྲེལ་ཏེ་རྟག་ཏུ་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཟད་པར་འགྱུར་བ་ལ་འབྱུང་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དེ།འབྱུང་བ་མེད་ན་གནས་པ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། སྨྲས་པ། འབྱུང་བའི་དུས་ན་ཟད་པར་མི་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་འབྱུང་བ་ཡོད་ དོ།།འབྱུང་བ་གནས་པར་འགྱུར་ཞིང་གནས་པ་ཕྱིས་འཇིག་པར་འགྱུར་རོ། །བཤད་པ། མ་ཟད་པ་ལའང་འབྱུང་བ་མེད། །གང་ཟད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བ་དེ་ལ་ཡང་འབྱུང་བ་མེད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དངོས་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་དངོས་པོ་ནི་ཟད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡིན་པས་ དེའི་ཕྱིར་གང་ཟད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བ་དེ་དངོས་པོ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ།།གང་དངོས་པོ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་དེ་ལྟར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་སྙད་ཉིད་ཀྱང་མེད་པས། དེའི་ཕྱིར་མ་ཟད་པ་ལའང་འབྱུང་བ་མེད་དོ། །ཟད་ལ་འཇིག་པ་ཡོད་མ་ཡིན། །མ་ཟད་པ་ལ་ འང་འཇིག་པ་མེད།།དེ་ལྟར་གང་གི་ཕྱིར་ཟད་པ་ལ་འབྱུང་བ་མི་འཐད་ལ་འབྱུང་བ་མེད་ན་གནས་པ་ཉིད་ཀྱང་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་མ་བྱུང་བ་དང་མི་གནས་པ་འདི་ཟད་པ་ལ་འཇིག་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ། མ་ཟད་པ་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་གང་དག་ཟད་པ་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ། མ་ཟད་པ་ ལ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་དག་གཞན་གང་ཞིག་ལ་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལྟ་བས་ན་འབྱུང་བ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ། འཇིག་པ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །སྨྲས་པ། རེ་ཞིག་དངོས་པོ་རྣམས་ནི་ཡོད་དེ་མ་བྱུང་བ་ནི་དངོས་པོར་མི་འཐད་པས་འབྱུང་བ་ཡང་རབ་ཏུ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ། །གང་ལས་བྱུང་བ་ཡོད་ པ་དེ་ལ་འཇིག་པ་ཡང་ངེས་པར་ཡོད་པས་འཇིག་པ་ཡང་རབ་ཏུ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ།།བཤད་པ། ཅི་ཁྱོད་ཤིང་བི་དུ་ལའི་ཤིང་ཏོག་དག་འདོད་དམ། ཁྱོད་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་དངོས་པོ་ཡོད་པར་འདོད་ཀོ་།འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་བསལ་བས་དངོས་པོ་ཡང་ བསལ་བ་ཉིད་མ་ཡིན་ནམ།དེ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར། འབྱུང་དང་འཇིག་པ་མེད་པར་ནི། །དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་གལ་ཏེ་དངོས་པོ་འགའ་ཞིག་ཡོད་པར་གྱུར་ན་དེ་འབྱུང་བའི་ཆོས་ཅན་ནམ། འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཞིག་ཡིན་གྲང་ན། གང་གི་ཚེ་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་ མི་འཐད་པ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ།དངོས་པོ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཇི་ལྟར་འཐད་པར་འགྱུར། དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར། །འབྱུང་དང་འཇིག་པ་ཡོད་མ་ཡིན། །དེ་ལྟར་གང་གི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ན་དངོས་པོ་ཉིད་མི་འཐད་པ་དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་གཞི་མེད་པའི་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་ ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས།དེ་ལ་དངོས་པོ་ཡོད་ན་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་ཀྱང་རབ་ཏུ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།

如果没有这些，时间等怎么会存在？有人说：因为有住，所以无过失。在此，生与灭之间有住，因为有住，所以即使没有生灭任何一个也不会存在，生灭也不会同时发生，因此无过失。
解说：这也不合理。为什么呢？因为诸法与无常性相随，任何事物在自身状态中连一刹那也不会停留。因此，
已灭者无生。因为诸法从未与无常性分离，而是永远与无常性相随，所以正在灭尽的事物不会有生，没有生，住又怎么会存在？
有人说：在生起时不会灭尽，因此有生。生会住，住后会灭。
解说：未灭者也无生。离开了灭尽特征的事物也无生，为什么呢？因为不是事物的缘故。如此，事物具有灭尽的特征，因此离开灭尽特征的就不是事物。
非事物怎么会有生？对它来说连'生起'这样的名言都不存在，因此未灭者也无生。已灭者无灭，未灭者也无灭。
如此，因为已灭者不能有生，没有生也就没有住，所以未生和不住的已灭者无灭，未灭者也无灭。生灭二者，既不存在于已灭者，也不存在于未灭者，
那还能存在于什么地方呢？因此，既无生也无灭。
有人说：诸法确实存在，因为未生者不能成为事物，所以生也确实成立。凡是有生的，必定有灭，所以灭也确实成立。
解说：你是想要无花果树的果实吗？你认为没有生灭也能有事物存在吗？否定了生灭，难道不也否定了事物吗？
怎么说呢？因为：无生灭，则无事物存在。如此，如果有某个事物存在，它要么具有生的性质，要么具有灭的性质，当生灭不成立时，
说'事物存在'怎么能成立？无事物，则无生灭。如此，因为经过观察事物本身就不成立，所以在没有事物的情况下，无基础的生灭也就不存在，
因此，你说'如果有事物，生灭也就成立'这种说法是不合理的。

།ཡང་གཞན་ཡང་། འདི་ལ་གལ་ཏེ་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་ཡོད་པར་གྱུར་ན། དེ་དག་དངོས་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པའམ་མི་སྟོང་པ་ལ་ཡོད་པར་འགྱུར་གྲང་ན། དེ་ལ། སྟོང་ལ་འབྱུང་དང་འཇིག་པ་དག་།འཐད་པ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རེ་ཞིག་དངོས་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ལ་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་ཡོད་པར་མི་འཐད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་དེ་དག་གང་གིས་ཡོད་པར་འགྱུར། ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན པའི་ཕྱིར་གང་གི་འདིའོ་ཞེས་ཐ་སྙད་གདགས་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཅི་ཞིག་འབྱུང་ངོ་ཞེའམ།ཅི་ཞིག་འཇིག་གོ་ཞེས་ཇི་སྐད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ། དེ་ལྟ་བས་ན་སྟོང་པ་ལ་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་འཐད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་དངོས་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་མི་སྟོང་བ་ལ་ འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་ཡོད་པར་སེམས་ན།དེ་ལ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། མི་སྟོང་པ་ལའང་འབྱུང་འཇིག་དག་།འཐད་པ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དངོས་པོ་རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་མེད་པ་ལ་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་ཡོད་པར་འཐད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་རང་བཞིན་ནི་གཞན་དུ་ མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་མི་སྟོང་པ་ལ་ཡང་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་འཐད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། འདི་ལ་གལ་ཏེ་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་ཡོད་པར་གྱུར་ན། གཅིག་པ་ཉིད་དམ་གཞན་ཉིད་དུ་འགྱུར་གྲང་ན། དེ་ལ། འབྱུང་བ་དང་ནི་འཇིག་པ་དག་།གཅིག་པ་ཉིད་དུ་ མི་འཐད་དོ།།འབྱུང་བ་དང་ནི་འཇིག་པ་དག་།གཞན་ཉིད་དུ་ཡང་མི་འཐད་དོ། །རེ་ཞིག་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འབྱུང་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ཡིན་ལ་འཇིག་པ་ནི་འགག་པ་སྟེ། དོན་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་མི་མཐུན་པ་དེ་གཉིས་ཇི་ལྟར་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་ འགྱུར།འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་གཞན་ཉིད་དུ་ཡང་མི་འཐད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ནི་ཟད་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་དངོས་པོ་འགའ་ཡང་སྐད་ཅིག་ཙམ་ཡང་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་བྲལ་བ་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཟད་པའི་བདག་ ཉིད་ཅན་ཡིན་ནོ།།དངོས་པོ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་གཞན་ཉིད་དུ་མི་འཐད་པས་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་གཞན་ཉིད་དུ་མི་འཐད་དོ། །དེ་ལྟར་གང་གི་ཕྱིར་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་གཅིག་པ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དུ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་འབྱུང་བ་དང་། འཇིག་པ་དག་མི་འཐད་པ་ཉིད་དོ། །འབྱུང་བ་དང་ནི་འཇིག་པ་ དག་།མཐོང་ངོ་སྙམ་དུ་ཁྱོད་སེམས་ན། །ཁྱོད་འདི་སྙམ་དུ་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་མངོན་སུམ་ཉིད་དུ་མཐོང་བས་དེ་ལ་འཐད་པ་གཞན་ཅི་དགོས་སྙམ་དུ་སེམས་ནའོ། །དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར། འབྱུང་བ་དང་ནི་འཇིག་པ་དག་།གཏི་མུག་ཉིད ཀྱིས་མཐོང་བ་ཡིན།།གཏི་མུག་གིས་སེམས་བསྒྲིབས་པ་མི་མཁས་པ་དག་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་མཐོང་ངོ་སྙམ་དུ་དེ་ལྟར་སེམས་ཀྱི་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་མཐོང་བར་མི་འཐད་དོ།

再者，如果存在生起和灭亡，那么它们是存在于有自性的事物还是无自性的事物中呢？对此，
空性中的生起和灭亡，实在是不合理的。首先，在无自性的事物中，生起和灭亡是不合理的。为什么呢？因为它们不存在。如此，在无自性中，它们怎么可能存在呢？因为无自性，所以连'这是什么'这样的名言安立都不存在，那么怎么能说什么生起或什么灭亡呢？因此，在空性中生起和灭亡是不合理的。
如果你认为生起和灭亡存在于非空的事物中，对此要解释：非空中的生起和灭亡也是不合理的。对于以自性存在的事物来说，生起和灭亡是不合理的，因为自性是不会改变的。因此，在非空中生起和灭亡也是不合理的。
再者，如果生起和灭亡存在，它们是一体还是异体呢？对此，生起和灭亡不可能是一体，生起和灭亡也不可能是异体。
首先，生起和灭亡不可能是一体。为什么呢？因为生起是产生，灭亡是消失，意义不同且相违，这两者怎么可能是一体呢？
生起和灭亡也不可能是异体。为什么呢？因为一切事物都具有耗尽的本质，任何事物即使一刹那也不离无常性，因此一切事物都具有耗尽的本质。事物不可能异于其本质，所以生起和灭亡不可能是异体。
因为生起和灭亡既不可能是一体也不可能是异体，所以生起和灭亡是不合理的。
如果你认为'我们看到了生起和灭亡'，你认为既然直接看到了事物的生起和灭亡，还需要什么其他的合理性呢？
这是不合理的。为什么呢？因为生起和灭亡是由愚痴而见。被愚痴蒙蔽心智的无知者们认为看到了生起和灭亡，但生起和灭亡的见解是不合理的。

།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་གལ་ཏེ་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་ཡོད་པར་འགྱུར་ན་དངོས་པོའམ་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་ བརྟེན་གྲང་ན།དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དེ་དག་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་མེད་ན་གཞི་མེད་པའི་འབྱུང་བ་དང་། འཇིག་པ་དག་མཐོང་བར་ག་ལ་རིགས། སྨྲས་པ། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དག་ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་མ་ཡིན། བཤད་པ། འདི་ལ་གལ་ཏེ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དག་ཡོད་པར་གྱུར་ ན།དེ་དག་དངོས་པོ་ལས་སམ། དངོས་པོ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་གྲང་ན། དེ་ལ། དངོས་པོ་དངོས་ལས་མི་སྐྱེ་སྟེ། །དངོས་མེད་དངོས་ལས་མི་སྐྱེའོ། །དངོས་པོ་དངོས་ཡོད་མི་སྐྱེ་སྟེ། །དངོས་མེད་དངོས་མེད་མི་སྐྱེའོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་དངོས་པོ་དངོས་པོ་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དེ། འདི་ལྟར་བུམ་པ་ནི་འཇིམ་པ་ངེས་པར་གནས་པ་ལས་ མི་སྐྱེའོ།།ཅི་སྟེ་བུམ་པ་ནི་འཇིམ་པ་བཅོས་པ་ལས་སྐྱེ་བར་སེམས་ན། དེ་ལྟར་ན་ཡང་འཇིམ་པ་བཅོས་ཤིང་འགགས་པ་ན། བུམ་པ་སྐྱེ་བས་དངོས་པོ་དངོས་པོ་ལས་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་འགགས་ཤིང་མེད་པ་ནི་དངོས་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དག་དོན་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་སྟེ་ ཡང་འདི་སྙམ་དུ་འཇིམ་པའི་དངོས་པོ་ཉིད་བུམ་པ་ཡིན་པར་སེམས་ན།དེ་ལྟ་ན་ཡང་དངོས་པོ་དངོས་པོ་ལས་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། འཇིམ་པ་ལས་གཞན་པའི་དངོས་པོ་གཞན་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། འཇིམ་པ་ཉིད་བུམ་པར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་ཤིང་ཏོག་གི་དངོས་པོ་ཤིང་ལྗོན་པའི་དངོས་པོ་ལས་ སྐྱེ་བར་སེམས་ན།དེ་ཡང་མི་རུང་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཤིང་ཏོག་ལས་ཤིང་ལྗོན་པ་གཞན་ཡིན་པར་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་དངོས་པོ་དངོས་པོ་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ། །དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་དངོས་པོ་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དེ། འདི་ལྟར་བུམ་པ་ཆག་པ་ནི་བུམ་པ་ངེས་པར་གནས་པ་ལས་མི་སྐྱེ་སྟེ། ངེས་པར་གནས་པ་ལ་ཆག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བུམ་པ་ཆག་པ་བུམ་པའི་དངོས་པོ་ལས་ཀྱང་མི་སྐྱེ་སྟེ། ཆག་ཅིང་མེད་པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་བུམ་པ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཐོ་བའི་དངོས་པོ་ལས་སྐྱེ་བར་སེམས་ན་དེ་ཡང་མི་རུང་སྟེ། འདི་ལྟར་གལ་ཏེ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཐོ་བ་ལས་སྐྱེ་བར འགྱུར་ན་བུམ་པ་མེད་པར་ཡང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་དངོས་པོ་མེད་པ་སྐྱེ་ན་དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། སྐྱེ་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཡང་མེད་ན་ནི་སྐྱེའོ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་སུ་ཞིག་ཡིད་ཆེས་པར་རིགས། དེ་ལྟ་བས་ན་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་དངོས་པོ་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ། ། དངོས་པོ་ཡང་དངོས་པོ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དེ། འདི་ལྟར་བུམ་པ་ནི་འཇིམ་པ་འགགས་པ་ལས་མི་སྐྱེ་སྟེ། འགགས་པ་ནི་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་སྟེ་དངོས་པོ་འགགས་ཤིང་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བར་གྱུར་ན། དེ་ལྟ་ན་དངོས་པོ་སྐྱེ་བ་རྒྱུ་མེད་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་བས་དེ་མི་འདོད་དེ། དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཐམས་ཅད་ལས ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་དང་རྩོམ་པ་ཐམས་ཅད་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་དངོས་པོ་ཡང་དངོས་པོ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དེ། དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་དངོས་པོ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ། །འདི་ལྟར་དངོས་པོ་མེད་པ་བུམ་པའི་དངོས་པོ་མེད་པ་ལས་མི་སྐྱེ་སྟེ། བུམ་པའི་དངོས་པོ་མེད་པ་ནི་ བུམ་པ་ལོག་པ་ཙམ་སྟེ།ཅི་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་དོན་ནི་ཅི་ཞིག་གང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་སྟེ་ཅི་ཡང་མེད་པ་ཅི་ཡང་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་རི་བོང་གི་རྭ་ཡང་རྟའི་རྭ་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།

为什么呢？如此，假设有生起和灭尽，它们是依于有实或无实，但是有实和无实这些是不存在的。它们若不存在，则无有根基的生起和灭尽怎么能合理地被见到呢？
问：有实和无实怎么会不存在呢？
答：对此，假设有实和无实存在的话，它们是从有实中产生，还是从无实中产生呢？对此：'有实不从有实生，无实不从有实生，有实不从有实生，无实不从无实生。'
首先，有实不从有实中产生，比如瓶子不从确定存在的泥土中产生。如果认为瓶子是从经过加工的泥土中产生，那么当泥土被加工并消失时，瓶子才产生，因此有实不是从有实中产生，因为已消失不存在的不是有实，因为有实和无实是不同的含义。
如果又认为泥土的实体就是瓶子，那么这样也不是有实从有实中产生，因为除了泥土之外没有其他实体产生，因为泥土本身就被称为瓶子。
如果认为果实的实体是从树木的实体中产生，这也不合理。为什么呢？因为果实与树木不能成立为相异。因此，首先有实不从有实中产生。
无实也不从有实中产生，比如破碎的瓶子不从确定存在的瓶子中产生，因为在确定存在中没有破碎。破碎的瓶子也不从瓶子的实体中产生，因为破碎不存在就是无实。
如果认为瓶子的无实是从锤子的实体中产生，这也不合理。因为如果无实从锤子中产生，那么不存在的瓶子也应该产生。如果无实能产生，就不会成为无实，因为有产生的缘故。如果产生这件事根本不存在，那么谁会相信'产生'这种说法呢？因此，无实也不从有实中产生。
有实也不从无实中产生，比如瓶子不从已消失的泥土中产生，因为已消失就是不存在。如果有实从已消失不存在中产生，那么有实的产生就会成为无因，这是不可接受的，因为这样一来任何时候都会从一切中产生一切，所有的努力都将变得毫无意义。
因此，有实不从无实中产生，无实也不从无实中产生。比如，无实的瓶子不从瓶子的无实中产生，因为瓶子的无实仅仅是瓶子的消失，因为什么都不存在，且要产生的对象是什么都不清楚。如果完全不存在的从完全不存在中产生，那么兔角也应该从马角中产生。

།ཅི་སྟེ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཅི་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་ཅི་ཞིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཉིད་ ཡིན་གྱི་དངོས་པོ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་དངོས་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། འདི་ལྟར་གལ་ཏེ་དངོས་པོ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ན་དེ་བདག་ལས་སམ་གཞན་ལས་སམ་གཉི་ག་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་གྲང་ན། དེ་ལ་དངོས་པོ་བདག་ལས་མི་སྐྱེ་སྟེ། ། གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་ཉིད་མ་ཡིན། །བདག་དང་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་ནི། །ཡོད་མིན་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །རེ་ཞིག་དངོས་པོ་ནི་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དེ། རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་ལ་ནི་ཡང་སྐྱེ་བར་བརྟག་པ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་། ཐུག་པ་མེད་པར་ཐལ་བའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བའི ཕྱིར་རོ།།རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་མེད་པ་ལ་ནི་བདག་ལས་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་ཀྱང་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་དངོས་པོ་ནི་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ། །དངོས་པོ་ནི་གཞན་ལས་ཀྱང་སྐྱེ་བ་མེད་དེ། དངོས་པོ་མ་སྐྱེས་ཤིང་མེད་པ་ལ་གཞན་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་འགའ་ཞིག་ཡོད་ན་གཞན་ ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་ན་དེ་ཡང་མེད་དེ།དེ་མེད་ན་གཞན་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། ཅི་སྟེ་འགྱུར་ན་ནི་དེ་ཉིད་དངོས་པོ་ཡིན་པས་ཡོད་པ་དེ་ལ་ཡང་སྐྱེ་བར་ཅི་བྱ་སྟེ། སྐྱེ་བར་བརྟགས་པ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་མ་སྐྱེས་པས་གཞན་མེད་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར། དངོས་པོ་ནི་བདག་དང་གཞན་ ལས་ཀྱང་སྐྱེ་བ་མེད་དེ།ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་སྐྱོན་གཉི་གར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དངོས་པོ་ནི་གཉི་ག་ལས་ཀྱང་སྐྱེ་བ་མེད་དོ། །དངོས་པོ་གང་བདག་དང་གཞན་དང་གཉི་ག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དེ་དག་གཞན་གང་ལས་སྐྱེ་བར་སེམས། དེ་ལྟ་བས་ན་དངོས་པོ་མི་འཐད་དོ། །དངོས་ པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་གང་གི་དངོས་པོ་མེད་པར་འགྱུར།དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་གཞི་མེད་པར་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་ཇི་ལྟར་ཡོད་པར་གྱུར་ན། ཡང་གཞན་ཡང་། དངོས་པོ་ཡོད་པར་ཁས་བླངས་ན། །རྟག་དང་ཆད་པར་ལྟ་བར་ནི། །ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ་དངོས་དེ་ནི། །རྟག་ དང་མི་རྟག་འགྱུར་ཕྱིར་རོ།།དངོས་པོ་ལྟ་བ་ཡོད་ན་སྐྱོན་ཆེན་པོ་གཞན་འདིར་ཡང་འགྱུར་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དངོས་པོ་དེ་ཡོད་པར་ཁས་བླངས་ན་རྟག་པ་དང་ཆད་པར་ལྟ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ཡོད་པ་དེ་ནི་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དངོས་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡོད་པར་ཁས་ལེན་ན་དེ་ རྟག་པའམ།མི་རྟག་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལས་གཞན་དུ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་གལ་ཏེ་དངོས་པོ་དེ་རྟག་ན་ནི་རྟག་པའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ལ། འོན་ཏེ་མི་རྟག་ན་ནི་ཆད་པའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་དེ་ཡང་མི་འདོད་དེ་སྐྱོན་ཆེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྨྲས་པ། དངོས་པོ་ཡོད་པར་ཁས་བླངས་ཀྱང་། ། ཆད་པར་མི་འགྱུར་རྟག་མི་འགྱུར། །འདི་ལྟར་དངོས་པོ་ཡོད་པར་ཁས་བླངས་ཀྱང་། །རྟག་པར་ལྟ་བར་ཐལ་བར་ཡང་མི་འགྱུར་ལ། ཆད་པར་ལྟ་བར་ཐལ་བར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། ཁྱོད་གཞུང་ལུགས་གསལ་བར་མི་ཤེས་པས་དེ་ལྟར་སེམས་པར་ཟད་དོ། །འདི་ལྟར་གལ་ཏེ་དངོས་པོ་ཡོད་པར་ཁས་བླངས ན།རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ན། དེ་ལྟ་ན་སྲིད་པ་མི་འཐད་པར་འགྱུར་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྟག་པ་ནི་ངེས་པར་གནས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཆད་པ་ནི་མི་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དངོས་པོར་ལྟ་བ་ཡོད་ན་ཡང་སྲིད་པ་འཐད་པས་དེའི་ཕྱིར་རྟག་པ་དང་ཆད་པར་ལྟ་བའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་མི་ འགྱུར་རོ།

如果说无实在是什么，那么因为是什么，所以就是实在性，而不是无实在。因此，无实在也不从无实在中生。又复次，
如此，假设实在生起的话，它应当从自身、从他者、或从二者生起，对此，实在不从自身生，也不从他者生，从自身和他者生起是不存在的，怎么会生起呢？
首先，实在不从自身生起，因为对已经以自性存在的东西再思维生起是无意义的，而且会导致无穷过失。对于以自性不存在的东西，'从自身'这个词也不合理，因此实在不从自身生起。
实在也不从他者生起，因为对未生起且不存在的实在来说，他者是不合理的。如此，若某物存在则他者也会存在，但那也不存在；那不存在时，他者怎么会存在？即使存在，那本身就是实在，对于已存在的东西还需要什么生起呢？因为思维生起将变得无意义。
因此，由于未生起故完全无他者，实在也不从自身和他者生起，因为会导致前述两种过失。因此实在不从二者生起。
对于不从自身、他者和二者生起的实在，你认为它从何处生起？因此实在是不合理的。
若实在不存在，什么是无实在？若实在和无实在都不存在，无基础的生起和灭亡怎么会存在？又复次，
若承认实在存在，将会导致常见和断见，因为那个实在将成为常或无常。
若有实在见解，还会有这个大过失，因为若承认那个实在存在，将会导致常见和断见。怎么说呢？如此，因为存在的东西是常或无常，若承认某个实在存在，它将成为常或无常，因为除此之外不合理。
如此，首先如果那个实在是常，将导致常见过失，如果是无常，将导致断见过失，这也不可取，因为过失重大。
有人说：即使承认实在存在，也不会成为断见，也不会成为常见。如此，即使承认实在存在，也不会导致常见，也不会导致断见，你只是因为不清楚教理才这样想而已。
如此，如果承认实在存在会导致常见和断见过失，那么轮回将不合理。为什么呢？因为常是确定安住，断是不相续。若有实在见解，轮回也合理，因此不会导致常见和断见过失。

།དེ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འབྲས་བུ་རྒྱུ་ཡི་འབྱུང་འཇིག་གི་།རྒྱུན་དེ་སྲིད་པ་ཡིན་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་འབྲས་བུ་དང་རྒྱུའི་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པའི་རྒྱུན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྲིད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་གང་གི་ཕྱིར་རྒྱུ་འཇིག་པར་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར་རྟག་པའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་ལ། གང་གི་ཕྱིར་རྒྱུ་འགག་ བཞིན་པ་ལས་འབྲས་བུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར་ཆད་པའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་དངོས་པོ་ཡོད་པར་ཁས་བླངས་ཀྱང་སྲིད་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །བཤད་པ། གལ་ཏེ་འབྲས་བུའི་འབྱུང་འཇིག་གི་།རྒྱུན་དེ་སྲིད་པ་ཡིན་གྱུར་ན། ། འཇིག་ལ་ཡང་སྐྱེ་མེད་པའི་ཕྱིར། །རྒྱུ་ནི་ཆད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་འབྲས་བུ་དང་རྒྱུའི་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པའི་རྒྱུན་གང་ཡིན་པ་དེ་སྲིད་པ་ཡིན་པར་གྱུར་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཁྱོད་ལ་ཆད་པ་ཁོ་ནར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འཇིག་པ་ལ་ཡང་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་རྒྱུ་འགགས་པ་ལ ཡང་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་རྒྱུ་འགགས་པ་ལ་ཡང་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། རྒྱུ་ཆད་པ་ཁོ་ནར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །སྨྲས་པ། མི་འགྱུར་ཏེ་རྒྱུ་ལམ་འབྲས་བུ་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་རྒྱུ་ལས་འབྲས་བུ་གཞན་ཉིད་ཡིན་པར་མི་འཐད་དོ། །ཁྱོད་ཀྱིས་ཀྱང་། གང་ལ་བརྟེན་ཏེ་ གང་འབྱུང་བ།།དེ་ནི་རེ་ཞིག་དེ་ཉིད་མིན། །དེ་ལས་གཞན་པའང་མ་ཡིན་ཕྱིར། །དེ་ཕྱིར་ཆད་མིན་རྟག་མ་ཡིན། །ཞེས་སྨྲས་པས། དེས་ན་རྒྱུ་ལས་འབྲས་བུ་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་ཆད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །བཤད་པ། ཁོ་བོས་དེ་སྐད་སྨྲ་མོད་ཀྱི་ཁྱོད་ཀྱིས་དེའི་རྟེན་གྱི་དེ་ ཁོ་ན་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་དེ།འདི་ལྟར་གལ་ཏེ་དངོས་པོ་འགག་ཅིང་དངོས་པོ་ཉིད་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ན། དེ་གཉིས་དེ་ཉིད་དམ་གཞན་ཉིད་དུ་ཇི་ལྟར་མི་འགྱུར། འདི་ལྟར་གལ་ཏེ་རེ་ཞིག་རྒྱུས་རྒྱུའི་གནས་སྐབས་སྤངས་ཏེ་འབྲས་བུའི་གནས་སྐབས་སུ་འཕོ་བར་གྱུར་ན་ནི། དེ་ལྟ་ན་དེ་ཉིད་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། དེའི་གནས་ སྐབས་གཞན་དང་གཞན་དུ་གྱུར་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་དོ།།དཔེར་ན་བྲོ་གར་མཁན་གྱིས་ཆ་ལུགས་གཞན་སྤངས་ཏེ། ཆ་ལུགས་གཞན་ལེན་པར་བྱེད་པ་དེ་ལ་ཆ་ལུགས་ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་ཀྱི་བྲོ་གར་མཁན་ལ་ཐ་དད་པ་མེད་པ་དེ་ཆ་ལུགས་ཐ་དད་པར་གྱུར་ཀྱང་། དེ་ཉིད་བྲོ་གར་ མཁན་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ།གནས་སྐབས་གཞན་དུ་འཕོས་སུ་ཟིན་ཀྱང་། དེ་ཉིད་རྒྱུ་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་དེ་ཉིད་ཡིན་པར་མི་འགྱུར། ཅི་སྟེ་ཡང་འདི་སྙམ་དུ་རྒྱུ་ནི་གནས་སྐབས་གཞན་དུ་མི་འཕོ་བར་རྒྱུ་འགག་པར་འགྱུར་ཏེ། རྒྱུ་འགགས་པ་ན་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བར་སེམས་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་གང་གི་ཚེ་ གཞན་འགགས་པ་ལ་གཞན་སྐྱེས་པ་དེའི་ཚེ་ཇི་ལྟར་གཞན་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར།ཁོ་བོ་ཅག་ལ་ནི་དངོས་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་གདགས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་སྒྱུ་མ་དང་སྨིག་རྒྱུ་དང་གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུ་རྣམས་ལ་དངོས་པོ་དེ་གང་གིར་འགྱུར་ཏེ་དངོས་པོ་དེ་གང་ལས་གཞན་དུ་འགྱུར་ཏེ་དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དུ་ འགྱུར་བ་མེད་དོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་དངོས་པོར་ལྟ་བ་ཡོད་ན་རྒྱུ་འགགས་པ་ཡང་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྒྱུན་ཆད་པ་ཁོ་ནར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། དངོས་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་ན། །དངོས་མེད་འགྱུར་བར་མི་རིགས་སོ། །དངོས་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་ན་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པར་འགྱུར་ བར་མི་རིགས་ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རང་བཞིན་ནི་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།

那么这是如何呢？因为果与因的生灭之相续即是有。如是，凡是果与因的生起与灭尽的相续，即是有，其中因为因会灭尽，所以不会有常见的过失，又因为从正在灭尽的因中生起果，所以不会有断见的过失。因此，如是虽然承认事物存在，但因为有存在，所以不会有常见和断见的过失。
解说：如果果的生灭之相续，即是有的话，因为灭了不再生，所以因将成为断灭。如果果与因的生起与灭尽的相续即是有的话，那么你也将落入断见，为什么呢？因为灭了不再生的缘故，如是因为已灭的因不再生的缘故。如是因为已灭的因不再生的缘故，因将成为断灭。
有人说：不会如此，因为因与果不是他性的缘故。如是，因与果不能成立为他性。你也说过：'凡是依于何而生起者，彼暂时非是彼，亦非异于彼，故非断亦非常。'因此，因为因与果不是他性，所以因不会成为断灭。
解说：我虽如是说，但你并未理解其真实义。如是，如果事物灭而事物本身生起，那么这二者怎么不成为一性或他性？如是，如果因舍弃因位而转变为果位，那么如此即是一性，只是处于不同的状态而已。比如舞者舍弃一种装扮而取另一种装扮，其中只是装扮不同而已，舞者并无差别，虽然装扮不同，但仍是同一个舞者。同样，即使转变为其他状态，若仍是同一个因，怎么不成为一性？
如果你认为因不转变为其他状态而灭去，因灭时果生起，那么如此当一个灭而另一个生时，怎么不成为他性？对我们而言，依事物而假立，自性空如幻、阳焰、影像等，于彼等中，事物不成为一性，亦不异于他性，无有一性与他性。因此，若有实体见，因为已灭的因不再生，所以必定成为断灭。
复次：若事物有自性，则不应成为无事。若事物以自性而有，则有自性者不应成为无事。为什么呢？因为自性不会改变的缘故。

།དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོར་ལྟ་བ་ཡོད་ན་རྒྱུ་ཡང་འགག་པར་མི་འཐད་ལ་འབྲས་བུ་ཡང་སྐྱེ་བར་མི་འཐད་དེ་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་དག་ནི་བཀག་པར་གྱུར་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་རྟག་པ་ཁོ་ནའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང་གཞན་ ཡང་།མྱ་ངན་འདས་པའི་དུས་ན་ཆད། །སྲིད་རྒྱུན་རབ་ཏུ་ཞི་ཕྱིར་རོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དུས་ན་དགྲ་བཅོམ་པའི་སྲིད་པའི་རྒྱུན་རབ་ཏུ་ཞི་བའི་ཕྱིར་ཆད་པ་ཁོ་ནའི་སྐྱོན་དུ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་སྲིད་པའི་རྒྱུན་དེ་ཡོད་པར་རྟོག་ན་ཡང་རྟག་པ་དང་ཆད་པ་ཁོ་ནའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། ། སྨྲས་པ། རེ་ཞིག་སྲིད་པའི་རྒྱུན་ནི་རབ་ཏུ་གྲུབ་བོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དུས་ན་དགྲ་བཅོམ་པའི་སྲིད་པའི་རྒྱུན་ལྡོག་པ་ནི་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་མི་གནོད་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དུས་ན་དེ་ཆད་པར་འགྱུར་ཀྱང་སླའོ་། །བཤད་པ། ཁྱོད་ཀྱི་སྲིད་པའི་རྒྱུན་ཡོད་ན་རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་སྐྱོན་དུ ཐལ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱང་ཁོ་བོས་སྲིད་པའི་རྒྱུན་ཡོད་ཀྱང་རྟག་པ་དང་ཆད་པ་ཁོ་ནའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་རབ་ཏུ་བསྟན་ཟིན་ཏོ།།རེ་ཞིག་སྲིད་པའི་རྒྱུན་ནི་རབ་ཏུ་གྲུབ་པོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྲིད་པའི་རྒྱུན་ནི་ཇི་ལྟར་ཡང་མི་འཐད་པ་ཁོ་ནའོ། །ཅིའི་ ཕྱིར་ཞེ་ན།འདི་ལྟར། ཐ་མ་འགགས་པར་གྱུར་པ་ནི། །སྲིད་པ་དང་པོར་སྦྱོར་མི་འགྱུར། །ད་ལྟར་གྱི་སྲིད་པའི་མཇུག་གི་སེམས་ནི་སྲིད་པ་ཐ་མའོ། །མ་འོངས་པའི་སྲིད་པའི་སེམས་སྐྱེ་བའི་དང་པོ་ནི་སྲིད་པ་དང་པོའོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་སྲིད་པ་ཐ་མ་འགགས་པ་ནི་སྲིད་པ་དང་པོ་དང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་ དེ།སྲིད་པ་ཐ་མ་འགགས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་དངོས་པོ་འགགས་ཤིང་མེད་པ་ལས་ཇི་ལྟར་དངོས་པོ་སྐྱེ་བར་འགྱུར། ཅི་སྟེ་སྲིད་པ་ཐ་མ་འགགས་ཀྱང་སྲིད་པ་དང་པོ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ན་ནི། དེ་ལྟ་ན་སྲིད་པ་དང་པོ་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བས། དེ་ནི་མི་འདོད་དེ་སྐྱོན་དུ་ མར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་སྲིད་པ་ཐ་མ་མ་འགགས་པ་སྲིད་པ་དང་པོ་དང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བར་སེམས་ན། དེ་ལ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ཐ་མ་འགགས་པར་མ་གྱུར་པ། །སྲིད་པ་དང་པོར་སྦྱོར་མི་འགྱུར། །སྲིད་པ་ཐ་མ་མ་འགགས་པ་ཡང་སྲིད་པ་དང་པོ་དང་ཉིང་མཚམས་ སྦྱོར་བ་མེད་དེ་།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྲིད་པ་གཉིས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་། རྒྱུ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྨྲས་པ། སྲིད་པ་ཐ་མ་འགགས་པ་དང་མ་འགགས་པ་སྲིད་པ་དང་པོ་དང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་འགག་བཞིན་པ་ཉིང་མཚམས་ སྦྱོར་རོ།།བཤད་པ། གལ་ཏེ་ཐ་མ་འགག་བཞིན་པ། །དང་པོ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ན་ནི། །འགག་བཞིན་པ་ནི་གཅིག་འགྱུར་ཞིང་། །སྐྱེ་བཞིན་པ་ཡང་གཞན་དུ་འགྱུར། །གལ་ཏེ་སྲིད་པ་ཐ་མ་འགག་བཞིན་པ་སྲིད་པ་དང་པོ་དང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བར་གྱུར་ན། འགག་བཞིན་པ་ནི་ཕྱེད་འགགས་པའི་ ཕྱིར་དང་།སྐྱེ་བཞིན་པ་ཡང་ཕྱེད་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་དེ་གཉིས་སྲིད་པ་གཉིས་སུ་ཐལ་བའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་ཏེ། འགག་བཞིན་པ་དང་སྐྱེ་བཞིན་པ་དག་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྨྲས་པ། སྲིད་པ་ཐ་མ་འགགས་པ་དང་འགག་བཞིན་པ་སྲིད་པ་དང་པོ་དང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེས་ཁོ་བོ་ལ་ཅི་བྱ། ཡོད་ ན་རེ་ཞིག་སྲིད་པ་དང་པོའི་སྐྱེ་བ་ནི་ཡོད་དེ།དེ་ཡོད་པས་སྲིད་པའི་རྒྱུན་ཡང་འཐད་དོ།

因此，如果存在实体的见解，则因不应灭，果也不应生，因为生灭已被遮破的缘故。如此将成为唯常的过失。
复次，涅槃时断灭，因为轮回相续完全寂灭。涅槃时阿罗汉的轮回相续完全寂灭的缘故，也将成为唯断的过失。因此，若执著轮回相续存在，也将成为唯常与唯断的过失。
有人说：首先，轮回相续是完全成立的。涅槃时阿罗汉的轮回相续终止对我们并无妨害，所以涅槃时它断灭也无妨。
答曰：你所说的轮回相续若存在则不会成为常断过失之说，我已经明确显示即使轮回相续存在也将成为唯常与唯断的过失。首先，你说轮回相续完全成立，这也不合理，因为轮回相续无论如何都是不合理的。
为什么呢？如是：最后已灭者，不与初有相连。现在有的最后心识是最后有。未来有的最初生起心识是初有。其中，首先已灭的最后有不与初有结生相连，因为已灭的最后有是不存在的。如是，从已灭无有的事物怎能生起事物？
若说虽然最后有已灭但初有仍会生起，那么初有将从无因而生，这是不可接受的，因为将成为过失。
若想到未灭的最后有与初有结生相连，对此解释道：最后未灭者，不与初有相连。未灭的最后有也不与初有结生相连。为什么呢？因为将成为二有的过失，以及将成为无因生起的过失。
有人说：虽然已灭与未灭的最后有不与初有结生相连，但正在灭时则相连。
答曰：若最后正灭时，初有正生起，正灭成一者，正生成他者。若最后有正在灭时与初有结生相连，由于正在灭时已灭一半，正在生时已生一半，这二者将成为二有的过失，因为有正在灭与正在生的缘故。
有人说：最后有已灭与正在灭不与初有结生相连之说与我何干？且说初有的生起是存在的，因其存在故轮回相续也合理。

།བཤད་པ། གལ་ཏེ་འགག་བཞིན་སྐྱེ་བཞིན་དག་། ལྷན་ཅིག་སྦྱོར་བའང་ཡོད་མིན་ན། །ཕུང་པོ་གང་ལ་འཆི་འགྱུར་བ། །དེར་ནི་སྐྱེ་བའང་འབྱུང་བར་འགྱུར། །ལྷན་ཅིག་སྦྱོར་བའང་ཞེས་བྱ་བའི་འང་གི་སྒྲ་ནི་ སྲིད་པ་ཐ་མ་འགགས་པ་དང་མ་འགགས་པ་ཡང་བསྡུ་བའི་དོན་ཏོ།།གལ་ཏེ་སྲིད་པ་ཐ་མ་འགག་བཞིན་པ་སྲིད་པ་དང་པོ་སྐྱེ་བཞིན་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞིང་སྲིད་པ་ཐ་མ་འགགས་པ་ཡང་སྲིད་པ་དང་པོ་དང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ། སྲིད་པ་ཐ་ མ་འགགས་པ་ཡང་སྲིད་པ་དང་པོ་དང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་དུ།སྲིད་པ་དང་པོའི་སྐྱེ་བ་ནི་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་ན། དེ་ལྟ་ན། ཕུང་པོ་གང་དག་ཁོ་ན་ལ་འཆི་བར་འགྱུར་བ་དེ་དག་ཁོ་ན་ལ་སྐྱེ་བ་ཡང་འབྱུང་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། སྐྱེ་བ་གཞན་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་མི་འདོད་དེ་དེ་ལྟ་ བས་ན་དེ་གསུམ་མ་གཏོགས་པར་སྲིད་པ་འབྱུང་བར་མི་འཐད་དོ།།དེ་ལྟར་དུས་གསུམ་དག་ཏུ་ཡང་། །སྲིད་པའི་རྒྱུན་ནི་མི་རིགས་ན། །དུས་གསུམ་དག་ཏུ་གང་མེད་པ། །དེ་ནི་ཇི་ལྟར་སྲིད་པའི་རྒྱུན། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ན་སྲིད་པ་ཐ་མ་འགགས་པ་དང་མ་འགགས་པ་དང་འགག་བཞིན་པ་ སྲིད་པ་དང་པོ་དང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བར་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་དུས་གསུམ་དག་ཏུ་ཡང་སྲིད་པའི་རྒྱུན་མི་རིགས་སོ་།།དུས་གསུམ་དག་ཏུ་སྲིད་པའི་རྒྱུན་གང་མེད་པ་དེ་དང་ཇི་ལྟར་སྲིད་པའི་རྒྱུན་དུ་འཐད། སྲིད་པའི་རྒྱུན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། འབྱུང་བ་དང་ འཇིག་པ་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་ཁྱོད་ཀྱི་དུས་ལ་སོགས་པ་དག་འགྲུབ་པར་ག་ལ་འགྱུར།འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཉི་ཤུ་གཅིག་པའོ།། །།སྨྲས་པ། སྲིད་པའི་རྒྱུན་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཡོད་དོ།།དེས་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་དག་གིས་བྱང་ཆུབ་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་ཏེ། དེ་ལྟར་ཡང་མདོ་སྡེ་གཞན་དག་ལས་དེའི་ཚེ་དེའི་དུས་ན་ང་བྲམ་ཟེའི་ཁྱེའུ་མིག་བཟང་ཞེས་བྱ་བར་གྱུར་ཏོ། །དེའི་ཚེ་དེའི་དུས་ན་ང་ རྒྱལ་པོ་ང་ལས་ནུ་ཞེས་བྱ་བར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ།སྲིད་པའི་རྒྱུན་མེད་ན་དེ་མི་འཐད་པས་དེའི་ཕྱིར་སྲིད་པའི་རྒྱུན་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ནའོ། །བཤད་པ། གལ་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་འཐད་ན་ནི། སྲིད་པའི་རྒྱུན་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་གྲང་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་མི་འཐད་པས་དེའི་སྲིད་པའི་རྒྱུན་ ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འདི་ལ་གལ་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འགའ་ཞིག་ཡོད་པར་གྱུར་ན། དེ་ཕུང་པོ་རྣམས་ཉིད་དམ། ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་གཞན་ཞིག་ཡིན་གྲང་ན། དེ་ལ། སྐུ་མིན་སྐུ་ལས་གཞན་མ་ཡིན། །དེ་ལ་སྐུ་མེད་དེ་དེར་མེད། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྐུ་ལྡན་ མིན།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གང་ཞིག་ཡིན། །རེ་ཞིག་ཕུང་པོ་རྣམས་ཉིད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཕུང་པོ་རྣམས་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་། ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དང་། ཉེ་བར་ལེན་པ་ དག་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ།

解释：如果正在灭和正在生两者，也不存在同时结合，那么在哪个蕴体死亡，就会在那里产生生。'也同时结合'中的'也'字，是包含最后有的灭和未灭的意思。
如果最后有正在灭时，第一有正在生时也不存在同时结生，最后有已灭也不存在与第一有结生，最后有未灭也不存在与第一有结生的情况下，第一有的生存在，如此说的话，那么就会导致在哪些蕴体死亡，就会在那些蕴体产生生的过失，因为不成立其他的生。这也是不应理的，因此除了这三种情况外，有的产生是不合理的。
如此三时中，有的相续不合理，三时中若不存在，如何成为有的相续？因此如此观察时，由于最后有已灭、未灭和正在灭与第一有结生不合理的缘故，在三时中有的相续也不合理。三时中若不存在有的相续，怎么会成为有的相续？若无有的相续，生灭又怎么会存在？若无生灭，你的时间等又怎么能成立？
这是《观生灭品第二十一》。
有人说：有的相续是确实存在的。为什么呢？因为如来存在的缘故。如来是世尊阿罗汉正等正觉佛陀是存在的。他经过无数劫修证菩提，如此在其他经典中说：'那时我为婆罗门童子善目'，'那时我为王子善生'等等。若无有的相续则不合理，因此有的相续是确实存在的。
解释：如果如来确实成立，那么有的相续也可能存在，但如来本身不成立，那么他的有的相续怎么会存在？怎么说呢？在此，如果有所谓如来存在的话，他是蕴体本身，还是异于蕴体呢？对此，非身非离身，于彼无身彼亦无，如来不具身，如来究竟是什么？首先，蕴体本身不是如来，为什么呢？因为蕴体是生灭法的缘故，如来会成为无常的过失，以及能取和所取不应成为一体的缘故。

།ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གཞན་པ་ཕུང་པོ་མེད་པའི་ཆོས་ལོགས་ཤིག་ན་ཡང་མེད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཕུང་པོ་མི་རྟག་པ་རྣམས་ལས་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རྟག་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་། གཞན་ཉིད་ཡིན་ན་ གཟུང་དུ་ཡོད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ།གཟུང་དུ་ཡང་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གཞན་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཕུང་པོ་རྣམས་གངས་ལ་ཤིང་ལྗོན་པའི་ནགས་ཚལ་བཞིན་དུ་མེད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྟེན་དང་བརྟེན་པ་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཤིང་ལྗོན་པའི་ནགས་ཚལ་ན་སེང་གེ་བཞིན་དུ་མེད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྐྱོན་བསྟན་མ་ཐག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཕུང་པོ་རྣམས་དང་ཤིང་ལྗོན་པའི་སྙིང་པོ་དང་ལྡན་པ་ བཞིན་དུ་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་རྣམ་པ་ལྔས་བཙལ་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ལ་མི་སྲིད་ན། ཁྱོད་ཀྱིས་གང་གིས་སྲིད་པའི་རྒྱུན་ཡོད་པར་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ དེ་གང་ཞིག་ཡིན་པ་སྨྲོས་ཤིག་།སྨྲས་པ། ཅི་ཁོ་བོ་ཕུང་པོ་རྣམས་ཉིད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའམ། ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གཞན་ནོ་ཞེས་སྨྲའམ། ཅིའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ཁོ་བོ་ལ་རྟག་པའམ་མི་རྟག་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་འདོགས་པར་བྱེད། ཁོ་བོ་ནི་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་དེ བཞིན་གཤེགས་པ་གདགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པར་སྨྲ་བས།བརྟེན་ནས་གདགས་པར་བྱ་བ་ནི། །ཉེ་བར་ལེན་པ་ལས་དེ་ཉིད་དམ་གཞན་ཉིད་དུ་མི་སྨྲའོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་དུ་མི་འགྱུར་ལ་གཞན་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་ དུ་མི་འགྱུར་རོ།།བཤད་པ། ཅི་ཁྱོད་ལེགས་པར་སྦྱར་བའི་ཕྱེད་ཀྱིས་གར་བྱེད་དམ། ཁྱོད་བརྟེན་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གདགས་པར་ཡང་སྨྲ་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ཡང་འགྲུབ་པར་ཡང་འདོད་ཀོ། །འོ་ན། གལ་ཏེ་སངས་རྒྱས་ཕུང་པོ་ལ། །བརྟེན་ནས་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་མེད། ། གལ་ཏེ་སངས་རྒྱས་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་གདགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ན། དེའི་དོན་ནི་སངས་རྒྱས་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་མེད་པ་མ་ཡིན་ནམ། འདི་ལྟར་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ཡོད་པ་ལ་ནི་ཡང་བརྟེན་ནས་གདགས་པས་ཅི་བྱ་སྟེ། དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཁོ་ན་ཡིན་པ་དེ་ཁོ་ནས་གདགས་པར་བྱ་བར་འགྱུར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར དེ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་ལེན་པས་གང་གདགས་པར་བྱ་བ་སྟེ།དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ངོ་བོ་ཉིད་ལས་གང་མེད་པ། །དེ་གཞན་དངོས་ལས་ག་ལ་ཡོད། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གང་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་མེད་པ་དེ་དག་གཞན་གང་ལས་ཡོད་པར་སེམས་ན་། སྨྲས་པ། གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ལས་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་གཞན་དུ་གྱུར་ལ་བརྟེན་ནས་གདགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ལས་ཡོད་དོ། །བཤད་པ། གང་ཞིག་གཞན་གྱི་དངོས་བརྟེན་ནས། །དེ་དག་ཉིད་དུ་མི་འཐད་དོ། །གང་ཞིག་གཞན གྱི་དངོས་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་གདགས་པར་བྱ་བ་དེ་ནི་བདག་ཉིད་ཡོད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པར་མི་འཐད་དེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རང་ལས་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།

如来不异于诸蕴，也不在离开诸蕴的另外处所。为什么呢？因为若异于无常的诸蕴，就会成为常住，因为若是他性就会成为可得，但实际上是不可得的，所以如来不异于诸蕴。如来不像树林中的树木那样存在于诸蕴中。为什么呢？因为所依和能依非他性，会成为无常的缘故。如来也不像树林中的狮子那样存在于诸蕴中。为什么呢？因为会有刚才所说的过失。如来不像树木具有树心那样具有诸蕴。为什么呢？因为若非异于诸蕴就会有无常的过失。
如此以五种方式观察，如来不存在于取蕴中，那么你所推测的相续存在的如来是什么呢？请说。
对方说：难道我说诸蕴即是如来，或如来异于诸蕴吗？为什么你要加给我常或无常的过失？我说如来是依诸蕴而假立的，依缘假立者不说是取蕴的即性或异性。因此，不可说是即性故无无常过失，不可说是异性故无常住过失。
回答：你是在玩弄词藻吗？你既说如来是依缘假立，又想要如来从自性中成立。那么，若佛依蕴则无自性。如果佛是依诸蕴假立，其意义不就是佛无自性吗？因为若有自性就不需要依缘假立，应当由其自性本身而立。正因为无自性，所以由取蕴假立。因此，如来无自性。
无自性者，岂从他性有？凡是无自性的如来，你认为从何处而有？
对方说：从他性有，因为如来是依异性的取蕴假立，所以如来从他性而有。
回答：若依他性立，则自体不成。凡是依他性假立者，不应说有自体。为什么呢？因为不从自身成立。

།གང་ཞིག་བདག་ཉིད་མེད་པ་དེ། །ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པར་འགྱུར། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གང་ཞིག་རང་གི་བདག་ཉིད་མེད་པ་དེ་ཉིད་ཉེ་ བར་ལེན་པ་གཞན་དུ་གྱུར་པས་གདགས་པར་བྱ་ན་ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པར་འགྱུར།གལ་ཏེ་དེ་རང་གི་བདག་ཉིད་མེད་པར་ཉེ་བར་ལེན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བདག་ཉིད་ཡོད་པར་འགྱུར་ན་ནི། དེ་ལྟ་ན་ཉེ་བར་ལེན་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ་སྐྱེས་པར་འགྱུར་བས་དེ་ཡང་མི་འདོད་དེ། མི་རྟག་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་ དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་གཞན་ཡང་། གལ་ཏེ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ན། །གཞན་དངོས་ཡོད་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར། །ངོ་བོ་ཉིད་དང་གཞན་དངོས་དག་།མ་གཏོགས་དེ་བཞིན་གཤེགས་དེ་གང་། །གལ་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དེ། ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ཡོད་པར་ག་ ལ་འགྱུར།འདི་ལྟར་གང་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་གཞན་ཡིན་པ་དེ་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་ན། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དེ་གང་ལས་གཞན་གྱི་དངོས་པོར་འགྱུར། དེ་ལྟ་བས་ན་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ། །འོ་ན་ངོ་བོ་ཉིད་དང་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་དག་མ་གཏོགས་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་གང་ ཡིན་པ་དང་གང་གིས་གདགས་པར་བྱ་བ་དེ་སྨྲོས་ཤིག་།སྨྲས་པ། ཁྱོད་བརྟེན་ནས་གདགས་པར་བྱ་བའི་དོན་རྣམ་པར་མི་ཤེས་པར་མི་རིགས་པ་མང་པོ་དེ་སྙེད་ཅིག་སྨྲ་སྟེ། གཞན་གྱི་ཚིག་ལ་ཅོ་འདྲི་བ་ཙམ་གྱིས་ནི་དེ་ཁོ་ནའི་དོན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་མི་ནུས་སོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ལ་བརྟེན ནས་གདགས་པར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཅི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ཡོད་དམ་འོན་ཏེ་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ལས་ཡོད་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་དེའི་གླན་ཀར་མི་འགྱུར་རོ།།བཤད་པ། འཇིག་རྟེན་ན། འདྲེ་ཡིས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ། །དེ་ནི་བྱིས་པ་དག་བྱེད་དོ། །ཞེས་བརྗོད་པ་དེ་ནི་བདེན་པ་ ཁོ་ན་སྟེ་།ཁོ་བོ་ནི་བརྟེན་ནས་གདགས་པར་བྱ་བའི་དོན་རྣམ་པར་མི་ཤེས་པ་ཡིན་ལ། ཁྱོད་ནི་མ་ཡིན་པ་ལྟ་ཞིག་།ཁྱོད་ཀྱིས་གང་དག་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་དོ། །དེ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གལ་ ཏེ་ཕུང་པོ་མ་བརྟེན་པར།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འགའ་ཡོད་ན། །དེ་ནི་ད་གདོད་རྟེན་འགྱུར་ཞིང་། །བརྟེན་ནས་དེ་ལས་འགྱུར་ལ་རག་།གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་རྣམས་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོའི་སྔ་རོལ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འགའ་ཞིག་ཡོད་ཅིང་། དེ་ཕུང་པོ་རྣམས་ཉེ་བར་ལེན་པར་འགྱུར་ན་ནི། དེ་ལྟ་ན་ནི་ དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བརྟེན་ནས་ཡོད་པར་འགྱུར་ལ་རག་གོ།།དེ་ཡང་སྐྱེས་པར་གྱུར་ལ་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་གསལ་བ་ཙམ་ཞིག་བྱེད་པར་འགྱུར་དུ་ནི། ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་མ་བརྟེན་པར། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འགའ་ཡང་མེད། །གང་ཞིག་མ་བརྟེན་ཡོད་མིན་པ། །དེས་ནི་ཇི་ལྟར་ཉེར་ལེན་འགྱུར། ། ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་མ་བརྟེན་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འགའ་ཡང་མི་འཐད་དེ། གང་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་མ་བརྟེན་པར་མེད་ན། མེད་པ་དེས་ཇི་ལྟར་ཕུང་པོ་རྣམས་ཉེ་བར་ལེན་པར་འགྱུར། སྨྲས་པ། གཞུང་ལུགས་དང་འགལ་བ་དེ་བཤད་དེ་ཅི་རུང་། འདི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འཁོར་བ་ལ་ཐོག མ་དང་ཐ་མ་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པས།དེ་ལ་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དང་ཉེ་བར་བླངས་པ་དག་སྔ་ཕྱི་ཡོད་པར་འཐད་པར་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་རྟག་ཏུ་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་བཅས་པས་གདགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།

若是无有自性者，如何成为如来？如来若是无有自性，而由其他所依而假立，如何成为如来？若是无有自性而依于所依而有自性，如是则成依于所依而生，此亦不应理，因为将导致无常等过失。
复次，若无自性，他性如何有？除自性与他性，如来复是何？若如来无自性，自性不存在，他性如何能存在？如是，若与自性相异者称为他性，无自性者从何成为他性？是故他性亦不存在。若尔，除自性与他性外，如来是何？以何假立？请说。
答：汝不了知依缘假立之义而说诸多不应理之语，仅仅询问他人之言，不能通达真实义。对于如来依缘假立者，不应追问如来是从自性有抑或从他性有。
如世间所言：'鬼所作之事，愚者亦能为。'此言诚然。我不了知依缘假立之义，而汝似乎了知。汝所执著如来实有之诸蕴，不应理为所依。云何？
若不依于蕴，有如来存在，彼当依于此，依此而成立。若在诸蕴作为能取之前，有所谓如来，而彼取诸蕴，如是则如来应依缘而有。彼亦成为所生，诸蕴仅作显现。
不依于诸蕴，如来全非有，若无所依者，云何有所取？不依诸蕴，如来决不可能存在。若不依诸蕴而无，彼无者如何能取诸蕴？
问：所说违背教理，如何应理？如是，世尊说轮回无始无终，于此能取者与所取者，如何能有前后？彼恒时具有所依而假立。

།བཤད་པ། གལ་ཏེ་འཁོར་བ་ལ་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པས་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དང་ ཉེ་བར་བླངས་པ་དག་སྔ་ཕྱི་ཡོད་པར་མི་འཐད་ན་ནི།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཡིན་ལ་ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་ཉེ་བར་བླང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་མི་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནམ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར། ཉེ་བར་བླངས་པ་མ་ཡིན་པ། །ཉེ་བར་ལེན་པར་ཅིས་མི་འགྱུར། །ཉེ་བར་ལེན་ པ་མེད་པ་ཡི།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཅི་ཡང་མེད། །འདི་ལ་ཉེ་བར་བླངས་པ་ཡིན་པས་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཞེས་བྱ་ལ། ཉེ་བར་ལེན་པར་བྱེད་པས་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཞེས་བྱ་བས། དེའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོས་ཉེ་བར་བླངས་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་མ་ཡིན་ལ། ཉེ་བར་བླངས་པ་ཉེ་བར་ལེན་པར་མི་བྱེད་པ་ ཡང་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་མ་ཡིན་ནོ།།འཁོར་བ་ལ་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་ན་འདི་ནི་ཉེ་བར་བླངས་པའོ་། །འདི་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མི་འཐད་དོ། །དེ་ལྟར་སྔ་ཕྱི་མེད་ན་ཁྱོད་ཀྱི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཇི་ལྟར་ཉེ་བར་བླང་བ་ཡིན་པ་དང་། ཁྱོད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་ཇི་ལྟར་ཉེ་བར་ལེན་ པ་པོ་ཡིན་པ་དེ་སྨྲོས་ཤིག་།དེ་ལྟ་བས་ན་སྔ་ཕྱི་མེད་ན་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཡང་མི་འཐད་པ་ཉིད་ཡིན་ལ། ཉེ་བར་བླང་བ་ཡང་མི་འཐད་པ་ཉིད་དོ། །སྨྲས་པ། དེ་ནི་འཐད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དང་ཉེ་བར་བླང་བ་ནི་དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དུ མི་བརྗོད་དོ།།རེ་ཞིག་དེ་ཉིད་དུ་མི་བརྗོད་དེ་བྱེད་པ་པོའི་ཚིག་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཉིད་དུ་ཡང་མི་བརྗོད་དམ་སོ་སོར་འགྲུབ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་གཉི་ག་ཡང་ཡོད་དེ་དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དུ་ནི་བརྗོད་པར་མི་ནུས་སོ། །བཤད་པ། ཅི་ཁྱོད་མཛའ་བཤེས་ཀྱི་བློས་དགྲ་བོ་དཔང་དུ་ལེན་ཏམ་། ཁྱོད་གང་ཁོ་ནས་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དང་ཉེ་བར་བླངས་པ་དག་རབ་ཏུ་འགྲུབ་པར་མི་འཐད་པ་དེ་ཁོ་ནས་དེ་དག་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རྩོམ་པར་བྱེད་ཀོ། །འདི་ལྟར་གལ་ཏེ་ཉེ་བར་བླང་བ་དང་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཞིག་ཡོད་པར་གྱུར་ན་གཅིག་པ་ཉིད་དམ། གཞན་ཉིད་དུ་འགྱུར་བར་ཐེ་ཚོམ་མེད་དོ། །གང་དག གཅིག་པ་ཉིད་དུ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ་གཞན་ཉིད་དུ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་དག་གཞན་དུ་ཇི་ལྟར་ཡོད་པར་འགྱུར།དེ་ལྟ་བས་ན་ཉེ་བར་བླང་བ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ལ་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ། །ཐ་སྙད་ཀྱི་དབང་གིས་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དང་ཉེ་བར་བླངས་པ་དག་རྗོད་ པར་བྱེད་ན་ཡང་དེ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་པ་གཞན་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་པར་བརྗོད་དགོས་ཏེ་དེ་ནི་ངེས་པ་ཁོ་ནར་དེ་ལྟར་བལྟའོ།།གཞན་དུ་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བདག་དང་ཉེ་བར་ལེན་པ་བདག་མེད་པ་དག་ཇི་ལྟར་གཞན་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར། སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ལྷས་ཀྱང་། གང་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་བདག་མེད་པ། ། དེ་ཕྱིར་གཟུགས་ལས་བདག་གཞན་འགྱུར། །གྲང་དང་ཚ་བ་ཐ་དད་ཉིད། །མེད་ཅེས་བརྗོད་པར་མི་རུང་བཞིན། །ཞེས་གསུངས་སོ། །ཅི་སྟེ་ཡང་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཞིག་ཡོད་པར་གྱུར་ན་དེ་ལྟ་ན་ཡང་། རྣམ་པ་ལྔས་ནི་བཙལ་བྱས་ན། །གང་ཞིག་དེ་ཉིད་གཞན་ཉིད་དུ། །མེད་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ། ། ཉེ་བར་ལེན་པས་ཇི་ལྟར་གདགས། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གང་ཉེ་བར་ལེན་པ་གང་གིས་གདགས་པར་བྱ་བ་དེ་ཉིད་ལ་རྣམ་པ་ལྔས་བཙལ་ན་དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ལ་མེད་ན་ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ། དེ་ལྟ་བས་ན བརྟེན་ནས་གདགས་པ་དང་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱང་མི་འཐད་དོ།

解释说：如果轮回无始无终，则能取者和所取不应有前后，那么如来是能取者而诸蕴是所取这一说法岂不是也不合理吗？为什么呢？如此：
非所取之物，何故不成能取？无有能取的如来又是什么？
此中，因为是所取故称为取，因为能取故称为能取者，因此非能取者所取的不是取，不作所取的取者也不是能取者。
如果轮回无始无终，则'这是所取，这是能取'的说法不合理。如此无有前后，你说诸蕴如何是所取，你所观想的如来如何是能取者，请说。因此，若无前后，能取者也不合理，所取也不合理。
有人说：这是合理的。为什么呢？因为不可说是一体或他体，能取者和所取不可说是一体或他体。首先不可说是一体，因为能作者的词语不同。也不可说是他体，因为不能各自成立。因此，二者虽然都存在，但不能说是一体或他体。
解释说：你是否以友好的心态将敌人作为证据？你正是用不能成立能取者和所取的理由来试图成立它们。如此，如果存在所取和能取者，毫无疑问应该是一体或他体。若既非一体又非他体者，如何能存在？因此，所取实不存在，能取者也实不存在。
即使依世俗言说能取者和所取，也应说既非一体又非他体，这应当确定如此观察。否则，如来之我与无我的取如何不成他体？圣天菩萨也说：'由于色无我，故我异于色，如冷热差别，不可说无异。'
即使有一个能取者，那么：以五种方式寻求时，于一体他体中都不存在的如来，如何由取而安立？
对于应当由何种取来安立的如来，以五种方式寻求时，若于不可说是一体或他体的取中不存在，如何能说有如来？因此，依缘安立和存在性也不合理。

།སྨྲས་པ། ཇི་སྲིད་དུ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་འདི། སྔོན་དུ་དམིགས་པར་འགྱུར་བ་དེ་སྲིད་དུ་ཇི་ལྟར་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རེ་ཞིག་ཉེ་བར་ལེན་པ་ནི་ཡོད་དོ། །ཁ་ལོ་སྒྱུར་བ་མེད་པར་ཤིང་རྟ་མི་འགྲོ་བས་འདི་ལ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ པོ་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ།།བཤད་པ། ཅི་ཁྱོད་ཆུ་བོ་ཤུགས་དྲག་པོས་ཁྱེར་བ་ན་རྩ་དྲུངས་ཕྱུང་ལ་འཇུའམ། ཁྱོད་ཉེ་བར་བླངས་པས་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པར་འདོད་ཀོ། །གང་གི་ཚེ། གང་ཞིག་ཉེ་བར་བླང་བ་དེ། །དེ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་མེད། །ཉེ་བར་བླང་བ་གང་ཡོད་དོ་སྙམ་དུ་ སེམས་པ་དེ་ཡང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ།།སྨྲས་པ། དེ་ནི་རེ་ཞིག་ཡོད་དེ་གལ་ཏེ་བདག་གི་དངོས་པོ་ལས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཡང་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ལས་ཡོད་དོ། །བཤད་པ། བདག་གི་དངོས་ལས་གང་མེད་པ། །དེ་བཞིན་དངོས་ལས་ཡོད་རེ་སྐན། །ཉེ་བར་ལེན་པ་ གང་བདག་གི་དངོས་པོ་ལས་མེད་པ་དེ་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ལས་ཡོད་པར་འགྱུར་རེ་སྐན་།གང་གི་ཚེ་བདག་གི་དངོས་པོ་འགའ་ཞིག་ཡོད་ན་ཉེ་བར་ལེན་པ་ནི་བདག་གི་དངོས་པོ་ལས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལས་གཞན་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ་། །གཞན་མེད་ན་ཇི་ལྟར་གཞན་ལས་ཡོད་པར་ འགྱུར།དེ་ལྟ་བས་ན་ཉེ་བར་ལེན་པ་ནི། གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ལས་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ཡང་རང་གི་སེམས་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པའི་སྐྱོན་གྱིས་སྒྱུ་མ་དང་རྨི་ལམ་མཐོང་བ་བཞིན་དུ་མཐོང་བ་ཡིན་གྱི། འདི་ལ་ཡང་དག་པར་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དེ། འདི་བདེན་ནོ་སྙམ་དུ་ མངོན་པར་ཞེན་པ་དེ་སྤང་བའི་ཕྱིར།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དབུ་བ་རྡོས་པ་དང་ཆུའི་ཆུ་བུར་དང་སྨིག་རྒྱུ་དང་ཆུ་ཤིང་གི་ཕུང་པོ་དང་སྒྱུ་མའི་དཔེ་དག་བཀའ་སྩལ་ཅིང་། སྒྱུ་མ་འདི་ནི་བྱིས་པ་འདྲིད་པའོ་ཞེས་ཀྱང་གསུངས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ཉེར་བླང་ཉེར་ལེན་པོ་། །རྣམ་ པ་ཀུན་གྱིས་སྟོང་པ་ཡིན།།སྟོང་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་སྟོང་པ། །ཇི་ལྟ་བུར་ན་འདོགས་པར་འགྱུར། །དེ་ལྟར་གང་གི་ཕྱིར་ཉེ་བར་ལེན་པ་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ལས་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་ལེན་པ་སྟོང་པ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཡང་ རྣམ་པ་ཀུན་གྱིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ན་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ལས་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཡང་སྟོང་པ་ཡིན་ནོ།

说道：只要有所谓的取著，即此五蕴，先被执取，那么怎么会成为无呢？因此，暂且取著是存在的。如同没有驾驭者车辆不会行进，因此此处取者也是存在的。
解释道：你是要抓住被湍急水流冲走的连根拔起的草吗？你想要通过所取来证成取者吗？当时，
某一所取之物，其自性本空。认为有所取的这种想法，也因为是缘起的缘故而无自性。
说道：这暂且是存在的，即使不从自体而有，也从他体而有。
解释道：从自体无有者，如是从他体有耶？取著若从自体无有，则从他体有耶？当自体有某物时，取著不从自体而有，因此也不从他体而有。若无他体，怎能从他体而有？因此，取著也不从他体而有。
所说的现量所见，也是由自心愚痴过失，如同见到幻术与梦境一般，此中毫无真实，为了断除执著这是真实的想法，
世尊宣说了泡沫、水泡、阳焰、芭蕉、幻术等比喻，并说此幻术是愚者所惑。因为这些都是不存在的缘故，
如是能取所取，一切皆空。以空性故如来空，怎么能安立？
如是因为取著不从自性而有，也不从他体而有，所以取著是空的。因为取者也从一切方面观察时，不从自性而有，也不从他体而有，所以取者也是空的。

།དེའི་ཕྱིར་ཁྱོད་དབུ་བརྡོས་པ་དང་། ཆུའི་ཆུ་བུར་དང་སྨིག་རྒྱུ་དང་ཆུ་ཤིང་གི་ཕུང་པོ་དང་སྒྱུ་མ་ལྟར་སྙིང་པོ་མེད་ཅིང་ངོ་བོ་ཉིད་ སྟོང་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པས།སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུ་དང་རྨི་ལམ་དང་གཟུགས་བརྙན་དང་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་ལྟར་སྙིང་པོ་མེད་ཅིང་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཇི་ལྟར་འདོགས་པར་བྱེད་པ་ཇེ་སྨྲོས་ཤིག་།དེ་ལྟ་བས་ན་རེ་ཞིག་རང་གི་ཕྱོགས་ལ་ཆགས་པ་ཐོང་ལ་ཅི་གང་བརྟེན་ནས་ཡོད་ པར་འདོགས་པ་དང་།གང་བརྟེན་ནས་ཡོད་པ་ཉིད་དང་མེད་པ་ཉིད་སྤངས་ཏེ་དབུ་མར་བསྒྲུབས་པ་འདི་ཡོད་པས་འདི་འབྱུང་ལ། འདི་མེད་པས་འདི་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་འདོགས་པར་བྱེད་པ་དེ་གཉིས་ལས་གང་བརྟེན་ནས་གདགས་པར་བྱ་བའི་དོན་རྣམ་པར་མི་ཤེས་པ་ཡིན་པ་དེ་སོམས་ཤིག་།དེ་ལྟ་བས་ ན་བརྟེན་ནས་གདགས་པར་བྱ་བའི་དོན་ནི་དངོས་པོ་གང་བརྟེན་ནས་གདགས་པར་བྱ་བ་དེ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་དང་མེད་པར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཡིན་ཏེ།ཐ་སྙད་ཀྱི་ཚིག་ལ་ནི་སྐྱོན་མེད་དོ། །སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་དེ་དག་ཐམས་ཅད་སྟོང་ངོ་ཞེས་ཀྱང་ བརྗོད་པར་མི་བྱ་བ་ཡིན་ན་འོ་ན་ཁྱོད་བག་ཚ་བ་མེད་པར་གསང་བསྟོད་དེ།འདི་དག་ཐམས་ཅད་སྟོང་ངོ་ཞེས་སྨྲའམ། བཤད་པ། སྟོང་ངོ་ཞེས་བརྗོད་པར་མི་བྱ་བ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཉུང་ངུ་ཞིག་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། སྟོང་ངོ་ཞེས་ཀྱང་མི་བརྗོད་དེ་། །མི་སྟོང་ཞེས་ཀྱང་མི་བྱ་ཞིང་། །གཉིས་ དང་གཉིས་མིན་མི་བྱ་སྟེ།།གདགས་པའི་དོན་དུ་བརྗོད་པར་བྱ། །སྟོང་ངོ་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་པར་མི་བྱ། མི་སྟོང་ངོ་ཞེས་ཀྱང་མི་བྱ། སྟོང་པ་དང་མི་སྟོང་པ་དང་། སྟོང་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་སྟོང་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ། །ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་སྤང་པའི་ཕྱིར་དང་། དོན་དམ་པའི་དེ་ཁོ་ན་གདགས་པའི་དོན་དུ་ནི་དེ་དག་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་འོག་ནས་ཀྱང་། ཐ་སྙད་ལ་ནི་མ་བརྟེན་པར། །དམ་པའི་དོན་ནི་བསྟན་མི་ནུས། །དམ་པའི་དོན་ལ་མ་བརྟེན་པར། །མྱ་ངན་འདས་པ་འཐོབ་མི་འགྱུར། །ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ལྷས་ཀྱང་། གལ་ཏེ དངོས་པོ་རང་བཞིན་ཡོད།།སྟོང་མཐོང་ཡོན་ཏན་ཅི་ཞིག་ཡོད། །རྟོག་པས་བཅིངས་པ་མཐོང་བས་ན། །འདིར་ནི་དེ་ཉིད་དགག་པར་བྱ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ལས་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། མཐའ་དང་མཐའ་མེད་པ་ལ་སོགས་པར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མེད་པ་ཉིད་དོ། །ཞེས་གསལ་བ་ཁོ་ནར་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་རིགས་པ་སྙམ་བཤད་པ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བརྟེན་ནས གདགས་པར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ།ཡོད་དོ་ཞེའམ། མེད་དོ་ཞེས་ཇི་ལྟར་བརྗོད་པར་རིགས། འདི་ལྟར་གལ་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞིག་ཡོད་པར་གྱུར་ན། ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པ་ཡང་ཡོད་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་བའི་རིགས་ན། ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པ་ ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ཇི་ལྟར་ཡོད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གང་ལ་བརྟེན་ནས། གདགས་པར་བྱ་བ་དེ་ཇི་ལྟར་མེད་དོ་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་ཨུ་དུམ་བཱ་རའི་མེ་ཏོག་མེད་པ་ནི་གདགས་སུ་མེད་དོ།

因此，你的头颅破碎，如同水泡、阳焰、芭蕉树干和幻术一般无实质且自性空的取蕴，如同幻化人、梦境、影像和乾闼婆城一般无实质且自性空的如来存在，你如何能够安立呢？请说说看。因此，暂且放下对自宗的执著，思考一下：究竟是依靠什么而安立为有，以及依靠什么而舍弃有无二边而成立中道，'此有故彼生，此无故彼不生'这样的安立，这两者中哪一个是不了解所应安立的意义呢？
因此，所应依靠安立的意义是：任何依靠而安立的事物，由于在一切方面都是自性空的缘故，既不能说是有也不能说是无，这就是真实义。在世俗言说上是无过失的。
有人说：如果这样的话，一切诸法空也不应该说，那么你为何毫无顾忌地赞叹空性，说'这一切都是空的'呢？
回答说：说'不应该说空'这话说得太少了。'空'也不说，'不空'也不说，'二俱'和'非二俱'也不说，为了施设的缘故而说。既不说'是空'，也不说'不空'，也不说'空且不空'，也不说'既非空又非不空'。为了断除不如实的分别，为了安立胜义谛实相的缘故而说这些。下文也说：'若不依世俗，不得说胜义；若不依胜义，不得证涅槃。'
圣者龙树菩萨也说：'若诸法实有，见空有何德？分别见系缚，此中应遮破。'
有人说：如果如来既不从自性中存在，也不从他法中存在，为什么说不应该说是常或无常等，有边或无边等？应该明确地说如来是不存在的。
回答说：依靠而安立的如来，怎么能说是存在或不存在呢？如果如来存在的话，无取蕴也应该存在，但是无取蕴是不存在的。既然无取蕴不存在，怎么能说如来存在呢？依靠而安立的如来，怎么能说不存在呢？就像无法安立不存在的优昙钵罗花一样。

།དེ་ལྟར་གང་གི་ཕྱིར་རེ་ཞིག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ལས་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་བཤད་པ།རྟག་དང་མི་རྟག་ལ་སོགས་བཞི་། །ཞི་བ་འདི་ལ་ག་ལ་ཡོད། །མཐའ་དང་མཐའ་མེད་ལ་སོགས་བཞི། །ཞི་བ་འདི་ལ་ག་ལ་ཡོད། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ངོ་བོ་ཉིད་ཞི་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ ལ་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་བཞི་པོ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྟག་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མི་རྟག་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྟག་ཀྱང་རྟག་ལ། མི་རྟག་ཀྱང་མི་རྟག་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་འཐད་ པར་ག་ལ་འགྱུར།མཐའ་དང་མཐའ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་བཞི་པོ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཐའ་ཡོད་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཐའ་མེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཐའ་ཡོད་ཀྱང་ཡོད་ལ། མཐའ་མེད་ཀྱང་མེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཐའ་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ མཐའ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་འཐད་པར་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། གཞན་གྱི་དངོས་པོ་དང་བྲལ་བ་གང་ཡིན་པ་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་བ་དེ་གང་ཡིན། གང་གི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་ གདགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མེད་དོ་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་པར་མི་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟར་གང་བརྟེན་ནས་གདགས་པར་བྱ་བ་དེ། ཇི་ལྟར་མེད་པར་འགྱུར། འོག་ནས་ཀྱང་། དེ་ལྟར་ལེན་ལས་གཞན་མ་ཡིན། །དེ་ནི་ཉེར་ལེན་ཉིད་ཀྱང་མིན། །བདག་ནི་ཉེ་བར་ལེན་མེད་མིན། །མེད་པ་ ཉིད་དུའང་དེ་མ་ངེས།།ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དང་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་བྲལ་བ་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་བརྟེན་པ་ལས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དམིགས་སུ་མེད་པ་ལ་གཏི་མུག་གིས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བ་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པ། གང་གིས་འཛིན་སྡུག་གཟུང་གྱུར་པ། །དེ་ནི་མྱ་ངན་འདས་པ་ལ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོད་ཅེ་འམ། །མེད་ཅེས་རྣམ་རྟོག་རྟོག་པར་བྱེད། །གང་གིས་འཛིན་པ་སྟུག་པོ་གཟུང་བར་འགྱུར་བ་འདི་ཉིད་བདེན་གྱི་གཞན་ནི་དོན་མེད་པའོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས པ་ལ་འདི་ལྟ་སྟེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དོ་ཞེའམ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་ཡོད་ཅེའམ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་མེད་ཅེའམ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་ཡོད་ཀྱང་ཡོད་ལ་མེད་ཀྱང་མེད་ཅེའམ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་རྟོག་པར་བྱེད་དོ། །གང་དག་བདག་ཉིད་ཆེ་བ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཤེས་པའི་སྒྲོན་མེའི་སྣང བས་བློའི་མིག་ལ་ཕན་བཏགས་པ་དང་།དངོས་པོ་རྣམས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཐོང་བ་དེ་དག་ལ་ནི། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་དེ་ལ། །སངས་རྒྱས་མྱ་ངན་འདས་ནས་ནི། །ཡོད་དོ་ཞེའམ་མེད་དོ་ཞེས། །བསམ་པ་འཐད་པ་ཉིད་མི་འགྱུར། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་དང་གཞན་ གྱི་དངོས་པོས་སྟོང་པ་སྒྱུ་མ་དང་གཟུགས་བརྙན་དང་སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དེ་ལ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་ཡོད་དོ་ཞེའམ།སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་མེད་དོ་ཞེས་བསམ་པ་དེ་དག་འཐད་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་རོ།

如是，因为如来既不从自性中存在，也不从他性中存在，所以说：
'常与无常等四边，寂静中岂能存在？有边无边等四边，寂静中岂能存在？'
对于如来自性空、自性寂静者，常与无常等四边：如来是常、如来是无常、如来亦常亦无常、如来非常非无常，这些怎么能成立？
有边无边等四边：如来有边、如来无边、如来亦有边亦无边、如来非有边非无边，这些怎么能成立？
如来远离自性和他性，怎么可能成为常无常等任何一种？
因为依蕴假立，所以也不应说如来不存在。如此，凡是依他假立者，怎么会不存在？下文也说：
'非异于取蕴，亦非即取蕴，非无有取蕴，亦非定无有。'
因此，如是远离如来有无二边，现世依止，不能得见如来，为无明所覆心者，真实见被隐蔽，
'为执著所执者，于涅槃之中，妄想分别想，如来有与无。'
凡是被深重执著所执，认为唯此为真实而他皆无义者，对于如来涅槃后是否存在作如是分别：
如来是存在的，或如来是不存在的，如是作分别。
如来涅槃后是否存在？如来涅槃后是否不存在？如来涅槃后是亦存在亦不存在？如来涅槃后是非存在非不存在？如是作分别。
对于那些大士们，为缘起智慧灯光所益及慧眼，如实见诸法者：
'于自性空中，佛涅槃之后，有无诸分别，思维不应理。'
对于如来远离自性和他性，如幻如影如化涅槃者，思维佛世尊涅槃后是否存在，或佛世尊涅槃后是否不存在，这些思维都不应理。

།དེ་ལྟར་ཡང་བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགའ་བོ་ཁྱོད་འདི་ལྟར་ཚེ་འདི་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་ན་བདེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་ཡོད་དོ་ཞེའམ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་མེད་དོ་ཞེས་པ་དག་གིས། གང་དག་སངས་ རྒྱས་སྤྲོས་འདས་ཤིང་།།ཟད་པ་མེད་ལ་སྤྲོས་བྱེད་པ། །སྤྲོས་པས་ཉམས་པ་དེ་ཀུན་གྱིས། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཐོང་མི་འགྱུར། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་གང་དག་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་འཇིག་རྟེན་པའི་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཤིང་ཟད་པ་མེད་པ་ལ། ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དང་རྟག་པ་དང་ མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་སྤྲོས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྤྲོས་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་སྤྲོས་པ་དེ་དག་གིས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མིག་ཉམས་པས་དམུས་ལོང་གིས་ཉི་མ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཐོང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ལ་གནས་པ་ལ་ཡོད་ པ་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་སྤྲོས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་ལྟ་བར་ནུས།ཟད་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བ་མེད་པའི་དོན་ཏེ། འགྲོ་མེད་གོམ་པ་གང་གིས་བཀྲི། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་པས་དེ་ལ་སྲིད་པའི་རྒྱུན་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ ཏེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་དང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དུ་འདོད་དོ། །དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བརྟགས་པས་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་ཡང་བརྟགས་པ་ཡིན་ ལ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བརྟགས་པ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཡང་བརྟགས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དངོས་ཉིད་གང་། །དེ་ནི་འགྲོ་འདིའི་ངོ་བོ་ཉིད། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ འགྲོ་བ་འདིའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བརྟགས་པ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་འགྲོ་བ་འདི་དག་ཀྱང་བརྟགས་པ་ཡིན་ནོ།།སྨྲས་པ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཡིན། བཤད་པ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དངོས་ཉིད་མེད། །འགྲོ་འདི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གང་ གི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་གདགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི་རང་ལས་རབ་ཏུ་གྲུབ་པ་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ།།འགྲོ་བ་འདི་དག་ཀྱང་དེ་དང་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་གདགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི་འདི་དག་ལ་རང་ལས་རབ་ཏུ་གྲུབ་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་ འགྲོ་བ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བཞིན་དུ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ།།ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་འདི་ལ་ཡང་། རྟག་དང་མི་རྟག་ལ་སོགས་བཞི། །ཞི་བ་འདི་ལ་ག་ལ་ཡོད། །མཐའ་དང་མཐའ་མེད་ལ་སོགས་བཞི། །ཞི་བ་འདི་ལ་ག་ལ་ཡོད། །ཅེས་བཤད་དོ། །སྨྲས་པ། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། འདུས་བྱས་ ནི་གཅིག་ཏུ་མི་རྟག་པ་ཞེས་བརྗོད་ལ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་མི་རྟག་པ་ཞེས་མི་བརྗོད་པས་དེ་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དངོས་ཉིད་གང་། །དེ་ནི་འགྲོ་འདིའི་ངོ་བོ་ཉིད། །ཅེས་བྱ་བར་ཇི་ལྟར་འཐད། བཤད་པ། དེ་ནི་འོག་ནས་ཀྱང་། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་བསྟན་པ། །བདེན་པ་ གཉིས་ལ་ཡང་དག་བརྟེན།།འཇིག་རྟེན་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་དང་། །དམ་པའི་དོན་གྱི་བདེན་པའོ།

如是世尊对难陀说：'你如是在此生中未能如实随见如来则将获得安乐'。
对于'如来涅槃后是否存在'或'如来涅槃后是否不存在'等说法，
任何人对于超越戏论、
无尽的佛陀，
以戏论造作，
以戏论毁坏者，
皆不能见如来。
因此，如是对于已经完全超越一切世间戏论、无尽的佛世尊，若以有无、常无常等戏论造作者，彼等皆因戏论而损害智慧眼，如盲人见日，不能见如来。
对于安住出世间法的如来，怎能以有等世间戏论观察？
'无尽'是指无去之义，如说：'无去何以行？'
因此，如来是无自性，所以说'轮回相续唯是有，因为如来存在'的说法不合理。
世间有二种：谓有情世间和行世间。
其中以考察如来而考察有情世间，以此考察如来亦当了知考察行世间。
何以故？如是：
如来之体性，
即是众生体性。
因为如来的体性即是众生的体性，所以以此考察如来亦是考察众生。
问：如来的体性是什么？
答：如来无体性，
众生无体性。
何以故？因为如来依蕴假立，非自成立，故无体性。
众生亦依彼彼假立，非自成立，故众生如同如来无体性。
因无体性，于此亦如说：'常与无常等四，寂静中岂有？边与无边等四，寂静中岂有？'
问：不应如是，有为法一向无常，如来不说无常，故如何说'如来之体性，即是众生体性'？
答：如下所说：'诸佛说法，依二谛理，世间世俗谛，及胜义谛。'

།ཞེས་འབྱུང་བས་དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་གང་གིས་བུམ་པ་ཡོད་དོ་སབ་མ་ཡོད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བུམ་པ་ཆག་གོ་སབ་མ་ཚིག་གོ་ཞེས་དེ་དག་མི་རྟག་པར་ཡང་བརྗོད་དོ། ། གང་གི་ཚེ་དེ་ཁོ་ན་སབ་མ་ཙམ་པ་དེའི་ཚེ་ནི་བུམ་པ་དང་སབ་མ་དག་བརྟེན་ནས་གདགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་མི་འཐད་ན་དེ་དག་ཆག་པ་དང་ཚིག་པ་ལྟ་འཐད་པར་ག་ལ་འགྱུར། གཞན་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་དབང་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བགྲེས སོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་སོ། །ཞེས་མི་རྟག་པར་ཡང་བརྗོད་དོ། །གང་གི་ཚེ་དོན་དམ་པར་བསམ་པ་དེའི་ཚེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་མི་འཐད་ན་བགྲེས་པ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དག་ལྟ་འཐད་པར་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འགྲོ་བ་འདིའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་བརྟགས་པས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཡང་བརྟགས་པར་གྲུབ་བོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཉི་ཤུ་གཉིས་པའོ།། །།དབུ་མའི་རྩ་བའི་ འགྲེལ་པ་བུད་དྷ་པཱ་ལི་ཏ་།བམ་པོ་དགུ་པ། འདིར་སྨྲས་པ། འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་གཏི་མུག་རྣམས། །ཀུན་ཏུ་རྟོག་ལས་འབྱུང་བར་གསུངས། །སྡུག་དང་མི་སྡུག་ཕྱིན་ཅི་ལོག་།བརྟེན་པ་འདི་ལས་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་། །འདི་ལ་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་རྣམས་ནི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ལས་འབྱུང་ བར་མདོ་སྡེ་དག་ལས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་ཏེ།སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་བརྟེན་པ་ཉིད་ལས་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བས། དེའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་རྣམས་ནི་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །འདིར་བཤད་པ། གང་དག་སྡུག་དང་མི་སྡུག་པའི། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་བརྟེན་འབྱུང་བ། །དེ་དག་ ངོ་བོ་ཉིད་ལས་མེད།།དེ་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་ཡང་དག་མེད། །གང་དག་ད་ལྟར་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་བརྟེན་ནས་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ལས་འབྱུང་བ་དེ་དག་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཡང་དག་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། བདག་གི་ཡོད་ ཉིད་མེད་ཉིད་ནི།།ཇི་ལྟ་བུར་ཡང་འགྲུབ་པ་མེད། །དེ་མེད་ཉོན་མོངས་རྣམས་ཀྱི་ནི། །ཡོད་ཉིད་མེད་ཉིད་ཇི་ལྟར་འགྲུབ། །བདག་གི་ཡོད་པ་ཉིད་དང་མེད་པ་ཉིད་ནི་རྣམ་པ་གང་གིས་ཀྱང་ཇི་ལྟ་བུར་ཡང་འགྲུབ་པ་མེད་དོ། །བདག་དེ་མེད་ན་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡོད་པ་ཉིད་དང་མེད་པ་ཉིད་ཇི་ ལྟར་འགྲུབ་པར་འགྱུར།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཉོན་མོངས་དེ་དག་གང་གི་ཡིན། །དེ་ཡང་འགྲུབ་པ་ཡོད་མ་ཡིན། །ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་ནི་འགའ་ཞིག་གི་ཡིན་ཏེ་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་གང་གི་ཡིན་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲུབ་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་གང་མེད་ཅི་ཞིག་ ཡོད།།ཉོན་མོངས་ཅུང་ཟད་ཡོད་མ་ཡིན། གལ་ཏེ་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་གང་གི་ཡིན་པ་དེ་ཡང་འགྲུབ་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། གང་མེད་ན་ཅི་ཞིག་ཡོད་དེ་ཉོན་མོངས་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།

如是所说，对此，世俗谛中说有瓶子、有席子，同时也说瓶子破碎、席子烧毁，说明它们是无常的。当仅仅是瓶子和席子时，由于是依缘假立，所以不合理，那么它们破碎和烧毁又怎么会合理呢？
此外，如来也是依世俗谛而说'如来衰老'、'如来涅槃'，说明是无常的。当思维胜义谛时，如来本身都不成立，那么衰老和涅槃又怎么会合理呢？
因此，如来的本性即是众生的本性。由此，通过观察有情世间，也证成了有为世间是所观察的。这是第二十二品，名为'观如来品'。
《中论根本颂释·佛护论》卷九。此处有人说：'贪欲、嗔恨、愚痴，说是从分别而生。依于净相与不净，颠倒分别而生起。'
对此，贪欲、嗔恨、愚痴是从分别而生，诸经中广泛宣说，是依于净相和不净相的颠倒而生起，因此贪欲、嗔恨、愚痴是存在的。
对此解释道：'若法从净与不净，颠倒分别而得生，彼等无有自性故，烦恼实际不存在。'
凡是现在依于净相和不净相的颠倒，从分别而生起的那些法，由于无有自性，因此烦恼实际上并不存在。
复次：'我之有性与无性，以任何方不成立，彼无烦恼诸法之，有性无性何能成？'
我的有性和无性以任何方式都不能成立。当无有我时，烦恼诸法的有性和无性又怎么能成立？
为什么呢？'彼等烦恼属于谁？彼亦不能有所成。'
那些烦恼是属于某者的，而那些烦恼所属的对象在一切方面都不能成立。
'若彼不成何能有？烦恼丝毫不存在。'
如果烦恼所属的对象也不能成立，那么无有所属者时又有什么呢？烦恼丝毫也不存在。

།ཅི་སྟེ་གང་ཡང་མེད་པར་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཡོད་དེ་དེ་རྣམས་ནི་སུའི་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ ན་དེ་ལ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།རང་ལུས་ལྟ་བཞིན་ཉོན་མོངས་རྣམས། །ཉོན་མོངས་ཅན་ལ་རྣམ་ལྔར་མེད། །རང་ལུས་ལྟ་བཞིན་ཉོན་མོངས་ཅན། །ཉོན་མོངས་པ་ལ་རྣམ་ལྔར་མེད། །ཇི་ལྟར་རང་གི་ལུས་ལ་ལྟ་བ་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དག་ལ་རྣམ་པ་ལྔར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱང་ ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ལ་རྣམ་པ་ལྔར་ཡོད་པ་མ་ཡིན།ཇི་ལྟར་རང་གི་ལུས་ལ་ལྟ་བ་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དག་རྣམ་པ་ལྔར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ལ་རྣམ་པ་ལྔར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། སྡུག་དང་མི་སྡུག་ཕྱིན་ཅི་ལོག་།ངོ་བོ་ ཉིད་ལས་ཡོད་མིན་པ།།སྡུག་དང་མི་སྡུག་ཕྱིན་ཅི་ལོག་།བརྟེན་ནས་ཉོན་མོངས་གང་དག་ཡིན། །སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དག་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ། སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དག་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡོད་པ་ མ་ཡིན་ཏེ།སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དེ་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གི་རྒྱུ་ཅན་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཇི་ལྟར་ཡོད་པར་འགྱུར། སྨྲས་པ། གཟུགས་སྒྲ་རོ་དང་རེག་བྱ་དང་། །དྲི་དང་ཆོས་དག་རྣམ་དྲུག་ནི། །གཞི་སྟེ་ འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་དང་།།གཏི་མུག་གི་ནི་ཡིན་པར་བརྟགས་། །གཟུགས་དང་སྒྲ་དང་རོ་དང་རེག་པ་དང་དྲི་དང་ཆོས་དག་རྣམ་པ་དྲུག་ནི་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་གི་གཞི་ཡིན་པར་རྣམ་པར་བརྟགས་ཏེ་། གཞི་དེ་དག་ཡོད་ན་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དག་ཀུན་ཏུ་ འབྱུང་བས་དེའི་ཕྱིར་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དག་ལ་བརྟེན་ནས་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་རྣམས་འབྱུང་ངོ་།།འདིར་བཤད་པ། གཟུགས་སྒྲ་རོ་དང་རེག་པ་དང་། །དྲི་དང་ཆོས་དག་འབའ་ཞིག་པ། །དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་ལྟ་བུ་དང་། །སྨིག་རྒྱུ་རྨི་ལམ་འདྲ་བ་ཡིན། ། སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུ་ལྟ་བུ་དང་། །གཟུགས་བརྙན་འདྲ་བ་དེ་དག་ལ། །སྡུག་པ་དང་ནི་མི་སྡུག་པ། །འབྱུང་བར་ཡང་ནི་ག་ལ་འགྱུར། །གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། རོ་དང་། རེག་པ་དང་། དྲི་དང་། ཆོས་དག་ནི་འབའ་ཞིག་པ་བྲལ་བ་ཅི་ཡང་མེད་པ་མ་འདྲེས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ སྟེ།དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་ལྟ་བུ་དང་སྨིག་རྒྱུ་དང་རྨི་ལམ་འདྲ་བ་ཡིན་པས། སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུ་ལྟ་བུ་དང་གཟུགས་བརྙན་དང་འདྲ་བ་དེ་དག་ལ་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པ་འབྱུང་བར་ག་ལ་འགྱུར། ཡང་གཞན་ཡང་། གང་ལ་བརྟེན་ནས་སྡུག་པ་ཞེས་། །མི་སྡུག་པར་ནི་གདགས་བྱ་བ། །སྡུག་པ་མི་ལྟོས་ ཡོད་མིན་པས།།དེ་ཕྱིར་སྡུག་པ་འཐད་མ་ཡིན། །གང་ལ་བརྟེན་ནས་མི་སྡུག་པ་མི་སྡུག་པར་གདགས་པར་བྱའི་སྡུག་པ་མི་སྡུག་པ་ལ་མ་ལྟོས་པའི་སྔ་རོལ་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་སྡུག་པ་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་ལ་བརྟེན་ནས་མི་སྡུག་པ་། །སྡུག་པ་ཞེས་ནི་གདགས་བྱ་བ། །མི་ སྡུག་མི་ལྟོས་ཡོད་མིན་པས།།དེ་ཕྱིར་མི་སྡུག་འཐད་མ་ཡིན། །གང་ལ་བརྟེན་ནས་སྡུག་པ་སྡུག་པར་གདགས་པར་བྱའི་མི་སྡུག་པ་སྡུག་པ་ལ་མ་ལྟོས་པའི་སྔ་རོལ་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་མི་སྡུག་པ་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ།

如果认为烦恼虽无任何依托却存在，而这些烦恼不属于任何人，对此解释道：
如同观察自身，烦恼于烦恼者中以五种形式不存在。如同观察自身，烦恼者于烦恼中以五种形式不存在。
如同观察自身的五蕴不以五种形式存在那样，烦恼也不以五种形式存在于有烦恼的心中。如同观察自身的五蕴不以五种形式存在那样，有烦恼的心也不以五种形式存在于诸烦恼中。
复次：可爱与不可爱的颠倒，自性上并不存在。可爱与不可爱的颠倒，依此而有的烦恼是什么？
当可爱与不可爱的颠倒自性上不存在时，可爱与不可爱的颠倒就不是真实的。不真实的就不存在。可爱与不可爱的颠倒既然不存在，依此而生的烦恼也就不存在，以此为因的烦恼怎么会存在？
有人说：色声味触香与法六种是基础，被认为是贪欲、嗔恨与愚痴的所依。色声味触香与法六种被认为是贪欲、嗔恨与愚痴的基础。当这些基础存在时，可爱与不可爱的颠倒就会生起，因此依靠可爱与不可爱的颠倒而生起贪欲、嗔恨与愚痴。
对此回答：色声味触香与法仅是独立的，如同干闼婆城、阳焰、梦境一般。如同幻化人、影像那样，于彼等中，可爱与不可爱，怎么可能生起？
色、声、味、触、香、法是独立的、分离的、无有、不混杂的、无自性的，如同干闼婆城、阳焰、梦境一般，如同幻化人、影像那样，于彼等中可爱与不可爱怎么可能生起？
复次：依靠什么而称为可爱，不可爱应当安立。可爱不依存而不存在，因此可爱不应理。依靠什么而称为不可爱，可爱应当安立。不可爱不依存而不存在，因此不可爱不应理。
依靠什么而称不可爱为不可爱，可爱在不依靠不可爱的之前是不存在的，因此可爱不应理。依靠什么而称可爱为可爱，不可爱在不依靠可爱的之前是不存在的，因此不可爱不应理。

།སྡུག་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། །འདོད་ཆགས་འབྱུང་ བར་ག་ལ་འགྱུར།།མི་སྡུག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། །ཞེ་སྡང་འབྱུང་བར་ག་ལ་འགྱུར། །སྡུག་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་འདོད་ཆགས་འབྱུང་བར་ག་ལ་འགྱུར་ཞིང་། མི་སྡུག་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་ཞེ་སྡང་འབྱུང་བར་ག་ལ་ཡང་འགྱུར། འདིར་སྨྲས་པ། མདོ་སྡེ་ལས་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ བཞི་ཡོད་པར་གསུངས་པས་དེ་དག་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཡང་ཡོད་དོ།།དེ་ལ་གང་མི་རྟག་པ་ལ་རྟག་པ་ཞེས་འཛིན་པ་དེ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་ལ། གང་མི་རྟག་པ་ལ་མི་རྟག་པ་ཞེས་བྱ་བར་འཛིན་པ་དེ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ཡིན་ཏེ། ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །འདིར་ བཤད་པ།གལ་ཏེ་མི་རྟག་རྟག་པ་ཞེས། །དེ་ལྟར་འཛིན་པ་ལོག་ཡིན་ན། །སྟོང་ལ་རྟག་པ་ཡོད་མིན་པས། །འཛིན་པ་ཇི་ལྟར་ལོག་མ་ཡིན། །གལ་ཏེ་མི་རྟག་པ་ལ་རྟག་པ་ཞེས་དེ་ལྟར་འཛིན་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན་དེ་ལ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་ པ་ལ་མི་རྟག་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་དེ་མེད་ན་དེ་ལྟར་འཛིན་པ་ཇི་ལྟར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ཡིན་པར་འགྱུར།ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །གལ་ཏེ་མི་རྟག་མི་རྟག་ཅེས། །དེ་ལྟར་འཛིན་པ་ལོག་མིན་པ། །སྟོང་ལ་མི་རྟག་ཡོད་མིན་པས། །འཛིན་པ་ཇི་ལྟར་ལོག་མ་ ཡིན།།གལ་ཏེ་མི་རྟག་པ་ལ་མི་རྟག་པ་ཞེས་དེ་ལྟར་འཛིན་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན། དེ་ལ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ལ་མི་རྟག་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་དེ་མེད་ན་དེ་ལྟར་འཛིན་པ་ཇི་ལྟར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ཡིན་པར་འགྱུར། ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ ཡང་དེ་བཞིན་ནོ།།གང་གིས་འཛིན་དང་འཛིན་གང་དང་། །འཛིན་པ་པོ་དང་གང་གཟུང་བ། །ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བ་སྟེ། །དེ་ཕྱིར་འཛིན་པ་ཡོད་མ་ཡིན། །གང་གིས་འཛིན་པ་ནི་བྱེད་པར་གྱུར་པས་སོ། །འཛིན་པ་གང་ཡིན་པ་ནི་དངོས་པོར་གྱུར་པའོ། །འཛིན་པ་པོ་གང་ཡིན་པ་ནི་བྱེད་ པ་པོར་གྱུར་པའོ།།གང་གཟུང་བ་ནི་ལས་སུ་གྱུར་པའོ། །དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ཉེ་བར་ཞི་བ་སྟེ། དེ་དག་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ལྟར་སོང་བ་དང་མ་སོང་བ་དང་བགོམ་པ་བརྟག་པ་རྒྱས་པར་བཤད་ཟིན་པས། དེའི་ཕྱིར་འཛིན་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ལོག་པའམ་ཡང་དག་ ཉིད་དུ་ནི།།འཛིན་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། །གང་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡོད་ཅིང་། །གང་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་ཡོད། །ལོག་པའམ་ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་འཛིན་པ་དེ་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་གང་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡོད་པར་འགྱུར་ཞིང་གང་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཡོད་པར་འགྱུར། ཡང་གཞན་ཡང་། ཕྱིན་ ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པ་ལ།།ཕྱིན་ཅི་ལོག་དག་མི་སྲིད་དོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མ་གྱུར་ལའང་། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་དག་མི་སྲིད་དོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འགྱུར་བཞིན་ལའང་། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་དག་མི་སྲིད་དོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དག་མི་སྲིད་ཅིང་། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མ་གྱུར་པ་ལ་ ཡང་མི་སྲིད།ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འགྱུར་བཞིན་པ་ལ་ཡང་མི་སྲིད་དེ། ཇི་ལྟར་མི་སྲིད་པ་དེ་ལྟར་ནི་སོང་བ་དང་། མ་སོང་བ་དང་བགོམ་པ་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པར་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།

若无可爱之事物，贪欲从何而生？若无可憎之事物，嗔恨从何而生？若无可爱之事物则贪欲从何而生，若无可憎之事物则嗔恨从何而生。
于此有人说：经典中说有常等四种颠倒，因为有这些，所以也有颠倒。其中，对无常执为常者是颠倒，对无常执为无常者不是颠倒，其余诸法也是如此。
对此解释道：若执无常为常，如此执著是颠倒的话，空性中本无常性，执著怎能不是颠倒？若认为执无常为常不是颠倒，对此应当解释：在本性空中丝毫无有无常，既然无有，如此执著怎能不是颠倒？其余诸法也是如此。
若执无常为无常，如此执著非颠倒，空性中本无无常，执著怎能不是颠倒？若认为执无常为无常不是颠倒，对此应当解释：在本性空中丝毫无有无常，既然无有，如此执著怎能不是颠倒？其余诸法也是如此。
能执、所执以及执著者与所执取，一切皆寂灭，因此无有执著。能执是作用，所执是事物，执著者是作者，所执取是对象。这一切皆本性寂灭，如同已详细解释过的去、未去、正去之观察一样，因此无有执著。
若无颠倒或正确的执著，何处有颠倒？何处有不颠倒？若无颠倒或正确的执著，何处会有颠倒，何处会有不颠倒？
已颠倒者中，不可能有颠倒。未颠倒者中，也不可能有颠倒。正在颠倒者中，也不可能有颠倒。已颠倒者中不可能有颠倒，未颠倒者中也不可能有颠倒，正在颠倒者中也不可能有颠倒。如何不可能，应当如同去、未去、正去之观察品中所广说那样理解。

།གང་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་སྲིད་པ། །བདག་ཉིད་ཀྱིས་ནི་རྣམ་པར་ དཔྱོད།།ད་གང་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དག་སྲིད་པ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་དཔྱོད་ཅིག་།ཡང་གཞན་ཡང་། ཕྱིན་ཅི་ལོག་རྣམས་མ་སྐྱེས་ན། །ཇི་ལྟ་བུར་ན་ཡོད་པར་འགྱུར། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་རྣམས་སྐྱེ་མེད་ན། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཅན་ག་ལ་ཡོད། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་གང་ དག་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་མ་སྐྱེས་པ་དེ་དག་ཇི་ལྟ་བུར་ན་ཡོད་པར་འགྱུར།ད་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དེ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་ན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཅན་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། དངོས་པོ་བདག་ལས་མི་སྐྱེ་སྟེ། །གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་ཉིད་མ་ཡིན། །བདག་དང་གཞན་ལས་ཀྱང་མིན་ན། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཅན་ ག་ལ་ཡོད་།།ཡང་གཞན་ཡང་། གལ་ཏེ་བདག་དང་སྡུག་པ་དག་།རྟག་དང་བདེ་བ་ཡོད་ན་ནི། །བདག་ཤེས་སྡུག་ཤེས་རྟག་ཤེས་དང་། །བདེ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ཡིན། །གལ་ཏེ་བདག་དང་སྡུག་པ་དང་རྟག་པ་དང་བདེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་བཞི་པོ་དེ་དག་ཡོད་ན་ནི་དེ་དག་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་། ། རྟག་ཏུ་ཤེས་པ་དང་། སྡུག་པར་ཤེས་པ་དང་། རྟག་པར་ཤེས་པ་དང་། བདེ་བར་ཤེས་པ་དེ་དག་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་བདག་དང་སྡུག་པ་དང་རྟག་པ་དང་བདེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་བཞི་པོ་དེ་དག་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་གྱི་བདག་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་བཞི་པོ་དག་ནི་ཡོད དེ།དེ་དག་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འཛིན་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དག་ཀྱང་ཡོད་པར་སེམས་ན། དེ་ལ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་བདག་དང་སྡུག་པ་དང་། །རྟག་དང་བདེ་བ་མེད་ན་ནི། །བདག་མེད་མི་སྡུག་མི་རྟག་དང་། །སྡུག་བསྔལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་བདག་དང་སྡུག་ པ་དང་རྟག་པ་དང་བདེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་བཞི་པོ་དེ་དག་མེད་ན་ནི།དེ་དག་མེད་པའི་ཕྱིར་བདག་མེད་པ་དང་མི་སྡུག་པ་དང་མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བྱ་བ་བཞི་པོ་དག་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ལྟོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་རྒྱུའི་ཁྱད་པར་འདིས་ཀྱང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་རྣམས་ཡོད་ པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་འགགས་པས། །མ་རིག་པ་ནི་འགག་པར་འགྱུར། །མ་རིག་འགགས་པར་གྱུར་ན་ནི། །འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་འགག་པར་འགྱུར། །དེ་ལྟར་ལམ་གྱིས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་རྣམས་འགག་ལ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་འགགས་པས་མ་རིག་པ་འགག་།མ་རིག་ པ་འགགས་པས་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པའི་དོན་འགག་པར་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་ལ་ལའི་ཉོན་མོངས་པ། །གང་དག་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་ན། །ཇི་ལྟ་བུར་ན་སྤོང་བར་འགྱུར། །ཡོད་པ་སུ་ཞིག་སྤོང་བར་བྱེད། །གལ་ཏེ་ལ་ལའི་ཉོན་མོངས་པ་གང་དག་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་ཅིང་ཡང་དག་པ་དང་ དེ་ཁོ་ན་དང་བདེན་པ་ཡིན་ན་དེ་དག་ཇི་ལྟར་སྤང་བར་འགྱུར།ཡོད་པ་སུ་ཞིག་སྤོང་བར་བྱེད་དེ་སྤོང་བར་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མེད་པ་དེ་དག་སྤོང་བར་བྱེད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན། དེ་ལ་བཤད་པར་ བྱ་སྟེ།གལ་ཏེ་ལ་ལའི་ཉོན་མོངས་པ། །གང་དག་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ན། །ཇི་ལྟ་བུར་ན་སྤོང་བར་འགྱུར། །མེད་པ་སུ་ཞིག་སྤོང་བར་བྱེད། །གལ་ཏེ་ལ་ལའི་ཉོན་མོངས་པ་གང་དག་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མེད་ཅིང་ཡང་དག་པ་དེ་དང་དེ་ཁོ་ན་དང་བདེན་པ་མ་ཡིན་ན། དེ་དག་ཇི་ལྟར་སྤོང་བར་འགྱུར། མེད་པ་སུ་ཞིག་སྤོང་བར་བྱེད་དེ་སྤང་བར་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཉི་ཤུ་གསུམ་པའོ།

对于任何可能产生颠倒的事物，应当由自己详细观察。对于任何可能产生颠倒的事物，应当由自己详细观察。又复次，若诸颠倒未生，如何能有存在？若诸颠倒不生，颠倒者何从有？若诸颠倒自性未生，如何能有存在？若诸颠倒自性不生，颠倒者何从有？
诸事物不从自生，亦不从他生，不从自他共生，颠倒者何从有？又复次，若有我及可爱，常与乐存在，则我知、爱知、常知及乐知非为颠倒。若有我、可爱、常、乐四者存在，则因彼等存在，常时了知、爱知、常知及乐知等即非颠倒。
若作是念：我、可爱、常、乐四者实不存在，而无我等四者实有，对彼等颠倒执著故颠倒亦有。对此当说：若无我及可爱，常与乐不存，则无我、不净、无常及苦亦不存在。若无我、可爱、常、乐四者，则因彼等不存在，无我、不净、无常、苦四者亦不存在，因无所依故。是故以此因之差别，诸颠倒亦不存在。
如是颠倒灭故，无明即得灭。若无明灭已，诸行等亦灭。如是以道灭诸颠倒，颠倒灭故无明灭，无明灭故诸行等义皆灭。
若有人烦恼，若有自性者，云何能断除？谁能断有法？若某些烦恼以自性而有，且是真实、如是、谛实，则如何能断？谁能断除有法？因不应理故。
若作是念：诸烦恼实无自性，无自性者即能断除。对此当说：若有人烦恼，若无自性者，云何能断除？谁能断无法？若某些烦恼无自性，非真实、如是、谛实，则如何能断？谁能断除无法？因不应理故。
此为观察颠倒品第二十三。

། །།འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་འདི་དག་ཀུན་སྟོང་ན། །འབྱུང་བ་མེད་ཅིང་འཇིག་པ་མེད། །འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་རྣམས། །ཁྱོད་ལ མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར།།འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་མེད་པས། །ཡོངས་སུ་ཤེས་དང་སྤང་བ་དང་། །བསྒོམ་དང་མངོན་དུ་བྱ་བ་དག་།འཐད་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས། །འབྲས་བུ་བཞི་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །འབྲས་བུ་མེད་ན་འབྲས་གནས་མེད། ། ཞུགས་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་མ་ཡིན། །གལ་ཏེ་སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་བརྒྱད། །དེ་དག་མེད་ན་དགེ་འདུན་མེད། །འཕགས་པའི་བདེན་རྣམས་མེད་པའི་ཕྱིར། །དམ་པའི་ཆོས་ཀྱང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཆོས་དག་དགེ་འདུན་ཡོད་མིན་ན། །སངས་རྒྱས་ཇི་ལྟར་ཡོད་པར་འགྱུར། །དེ་སྐད་སྨྲས་ན དཀོན་མཆོག་ནི་།།གསུམ་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པ་ཡིན། །གལ་ཏེ་འགྲོ་བ་འདི་དག་ཀུན་སྟོང་ན་དེའི་ཕྱིར་འབྱུང་བ་མེད་ཅིང་འཇིག་པ་མེད་དོ། །དེ་དག་མེད་པས་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་རྣམས་ཁྱོད་ལ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་མེད་པས་སྡུག་ བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་སྤང་བ་དང་ལམ་བསྒོམ་པ་དང་འགོག་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བ་དག་འཐད་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ།།སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་སྤང་བ་དང་ལམ་བསྒོམ་པ་དང་འགོག་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བ་དེ་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ པས་དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུ་བཞི་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུ་མེད་ན། འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་དང་ཞུགས་པ་སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་བརྒྱད་པོ་དག་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་མེད་ན་དགེ་འདུན་མེད་དེ། ཡང་གཞན་ཡང་། འཕགས་པའི་ བདེན་པ་རྣམས་མེད་པའི་ཕྱིར་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དམ་པའི་ཆོས་དང་དགེ་འདུན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་སངས་རྒྱས་ཇི་ལྟར་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་སྐད་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ་ན་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། སྟོང་ཉིད་འབྲས་བུ་ ཡོད་པ་དང་།།ཆོས་མ་ཡིན་དང་ཆོས་ཉིད་དང་། །འཇིག་རྟེན་པ་ཡི་ཐ་སྙད་ནི། །ཀུན་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པ་ཡིན། །སྟོང་པ་ཉིད་བཟུང་ན་ཆོས་མ་ཡིན་པ་དང་ཆོས་ཉིད་དང་དེ་དག་གིས་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་དང་འཇིག་རྟེན་པའི་ཐ་སྙད་ཀུན་ལ་ཡང་གནོད་པ་བྱེད་པ་ཡིན་པས་དེ་ལྟ་བས་ན་ དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་བཤད་པ་ཁྱོད་ཀྱིས་ནི། །སྟོང་ཉིད་དགོས་དང་སྟོང་ཉིད་དང་། །སྟོང་ཉིད་དོན་ནི་མ་རྟོགས་པས། །དེ་ཕྱིར་དེ་ལྟར་གནོད་པ་བྱེད། །ཁྱོད་ཀྱིས་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་བསྟན་པའི་དགོས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དང་སྟོང་ པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མ་རྟོགས་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་གནོད་པ་བྱེད་དོ།།སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་བསྟན་པ། །བདེན་པ་གཉིས་ལ་ཡང་དག་བརྟེན། །འཇིག་རྟེན་ཀུན་རྫོབ་པ་བདེན་དང་། །དམ་པའི་དོན་གྱི་བདེན་པའོ། །གང་དག་བདེན་པ་དེ་ གཉིས་ཀྱི།།རྣམ་དབྱེ་རྣམ་པར་མི་ཤེས་པ། །དེ་དག་སངས་རྒྱས་བསྟན་པ་ནི། །ཟབ་མོའི་དེ་ཉིད་རྣམ་མི་ཤེས། །སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་བསྟན་པ་ནི་བདེན་པ་གཉིས་པོ་འདི་དག་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་སྟེ། འཇིག་རྟེན་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་ཆོས་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་དག་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱིས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་རྟོགས་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བར་མཐོང་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།དེ་ནི་དེ་དག་ཉིད་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བདེན་པ་ཉིད་ཡིན་པས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའོ།

于此说道：若是这一切皆空，则无生亦无灭，四圣谛于你，将成无有之过。因无四圣谛，则遍知与断除，修习与现证，皆不应道理。因彼等非有，四果亦非有，若无果则无住果，入果者亦非有。若八补特伽罗，彼等非有则无僧，因无诸圣谛，正法亦非有。若法僧非有，佛陀如何有？如是所说，即是于三宝，作损害。
若此一切众生皆空，因此无生亦无灭。因彼等非有，四圣谛于你将成无有之过。因无四圣谛，则遍知苦、断除集、修习道、现证灭，皆不应道理。因无遍知苦、断除集、修习道、现证灭，故沙门四果亦非有。若无沙门果，则住果与入果之八补特伽罗亦非有。若八补特伽罗非有则无僧伽。复次，因无诸圣谛故正法亦非有。若正法与僧伽非有，佛陀如何有？如是说空性即是损害三宝。
复次，空性果有，非法与法性，世间言说，皆受损害。若执空性则于非法、法性、彼等所作果及世间言说皆有损害，是故一切事物非空。
对此解说：汝于空性义，及空性本身，空性之义未解，是故如是有损害。汝于宣说空性之必要、空性之相及空性之义，皆未如实了知，是故如是有损害。
诸佛说法，善依二谛，世间世俗谛，及胜义谛。若于此二谛，分别不了知，彼等于佛陀，甚深教法不能知。诸佛世尊说法乃依此二谛而生：所谓世间世俗谛者，即诸法自性空，而世间颠倒不解，见一切法生，此即于彼等为世俗谛故名世俗谛。

།དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ ཐུགས་སུ་ཆུད་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པར་གཟིགས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ་དེ་ནི་དེ་དག་ཉིད་ལ་དོན་དམ་པར་བདེན་པ་ཉིད་ཡིན་པས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའོ།།དེ་ལ་གང་དག་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་དེ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་རྣམ་པར་མི་ཤེས་པ་དེ་དག་ནི་སངས་ རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ཟབ་མོའི་དེ་ཉིད་རྣམ་པར་མི་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ།།འདི་ལ་འདི་སྙམ་དུ་སྨྲ་བར་འདོད་པའི་དོན་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་དེ་ཉིད་ཡིན་ན། ཐ་སྙད་ཀྱི་བདེན་པ་གཉིས་པ་འདི་ཅི་དགོས་སྙམ་དུ་སེམས་ན། དེ་ལ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ཐ་སྙད་ལ་ནི་ མ་བརྟེན་པར།།དམ་པའི་དོན་ནི་བསྟན་མི་ནུས། །དམ་པའི་དོན་ལ་མ་བརྟེན་པར། །མྱ་ངན་འདས་པ་ཐོབ་མི་འགྱུར། །གང་གི་ཕྱིར་ཐ་སྙད་ལ་མ་བརྟེན་པར་དོན་དམ་པ་བསྟན་པར་མི་ནུས་པ་དང་། གང་གི་ཕྱིར་དོན་དམ་པ་ལ་མ་བརྟེན་པར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འཐོབ་པར་མི་འགྱུར་བ་ དེའི་ཕྱིར་བདེན་པ་གཉིས་ཀ་གདགས་དགོས་སོ།།སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ལྟ་ཉེས་ན། །ཤེས་རབ་ཆུང་རྣམས་ཕུང་བར་བྱེད། །ཇི་ལྟར་སྦྲུལ་ལ་བཟུང་ཉེས་དང་། །རིག་སྔགས་ཉེས་པར་བསྒྲུབ་པ་བཞིན། །དོན་དམ་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ལྟ་ཉེས་ན་ཤེས་རབ་ཆུང་ངུ་དང་ལྡན་པ་ཕུང་བར་བྱེད་ ཅིང་དེ་ལ་གནོད་པ་ཆེན་པོ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ།ཇི་ལྟར་དཔེར་ན་སྦྲུལ་ལ་བཟུང་ཉེས་ན་ཕུང་བར་བྱེད་ཅིང་དེ་ལ་འཆི་བ་ལ་ཐུག་པའི་ཉེན་ཆེན་པོ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་། ཇི་ལྟར་དཔེར་ན་རིག་སྔགས་དང་གསང་སྔགས་བྱ་བ་དང་ཆོ་ག་ཉམས་པས་བསྒྲུབས་ཉེས་ན་ཕུང་བར་བྱེད་ཅིང་དེ་ལ་ སྲོག་གི་མཐར་ཐུག་པའི་ཉེན་ཆེན་པོ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་ནོ།།དེ་ཕྱིར་ཞན་པས་ཆོས་འདི་ཡི། །གཏིང་རྟོགས་དཀའ་བར་མཁྱེན་གྱུར་ནས། །ཐུབ་པའི་ཐུགས་ནི་ཆོས་བསྟན་ལས། །རབ་ཏུ་ལོག་པར་གྱུར་པ་ཡིན། །རྒྱུ་དེ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཞན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་འདིའི་ གཏིང་རྟོགས་པར་དཀའ་བ་ཉིད་དུ་མཁྱེན་པར་གྱུར་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཐུགས་ཆོས་བསྟན་པ་ལས་རབ་ཏུ་ལོག་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ།།ཁྱོད་ནི་ང་ལ་སྟོང་པ་ཉིད། །སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་ཡིས། །སྤོང་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ། །དེ་ནི་སྟོང་ལ་མི་འཐད་དོ། །ཁྱོད་ང་ལ་ སྟོང་པ་ཉིད་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་སྤོང་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ལ་མི་འཐད་དོ།།ཡང་གཞན་ཡང་། གང་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་རུང་བ། །དེ་ལ་ཐམས་ཅད་རུང་བར་འགྱུར། །གང་ལ་སྟོང་ཉིད་མི་རུང་བ། །དེ་ལ་ཐམས་ཅད་རུང་མི་འགྱུར། །གང་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་རུང་ བ་དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཐམས་ཅད་རུང་བར་འགྱུར་རོ།།གང་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་མི་རུང་བ་དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཐམས་ཅད་མི་རུང་བར་འགྱུར་རོ། །ཁྱོད་ཉིད་རང་གི་སྐྱོན་རྣམས་ནི། །ང་ལ་ཡོངས་སུ་སྒྱུར་བྱེད་པ། །རྟ་ལ་མངོན་ པར་ཞོན་བཞིན་དུ།།རྟ་ཉིད་བརྗེད་པར་གྱུར་པ་བཞིན། །ཁྱོད་ཉིད་རང་གི་སྐྱོན་རྣམས་ང་ལ་ཡོངས་སུ་སྒྱུར་བར་བྱེད་པ་ནི་རྟ་ལ་མངོན་པར་ཞོན་བཞིན་དུ་རྟ་དེ་ཉིད་བརྗེད་པར་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། གལ་ཏེ་དངོས་རྣམས་དངོས་ཉིད་ལས། །ཡོད་པར་རྗེས་སུ་ལྟ་བྱེད་ན། །དེ་ ལྟ་ཡིན་ན་དངོས་པོ་རྣམས།།རྒྱུ་རྐྱེན་མེད་པར་ཁྱོད་ལྟའོ།

胜义谛是指圣者们以无颠倒的智慧通达一切法无生的境界，这对他们而言就是胜义谛实相，所以称为胜义谛。那些不了知世俗谛和胜义谛这两者差别的人，就是不了知佛陀甚深教法真实义的人。
如果有人这样想：既然一切法无生的胜义谛才是真实的，那为什么还需要第二个世俗谛呢？对此应当解释：若不依世俗，不能显胜义；若不依胜义，不能得涅槃。
因为不依世俗语言就无法宣说胜义，因为不依胜义就无法证得涅槃，所以需要安立二谛。
若于空性见解错误，智慧浅薄者将毁灭，如同错误捕蛇，及咒语修持错误一般。若对胜义空性见解错误，则智慧浅薄者将遭到毁灭并遭受大害。就像错误捕蛇会遭到毁灭并有致命危险一样，就像错误修持明咒和密咒的仪轨会遭到毁灭并有致命危险一样。
因此，了知智慧浅薄者难以通达此法的深义，世尊的心从说法中完全退却。正是因为这个原因，了知智慧浅薄者难以通达此法的深义，所以世尊的心从说法中完全退却。
你对我说空性会导致过失而想要舍弃，这对空性来说是不合理的。再者，于谁空性是合理的，于他一切都合理；于谁空性不合理，于他一切都不合理。
对谁自性空性合理，对他世间和出世间一切都合理。对谁自性空性不合理，对他世间和出世间一切都不合理。
你把自己的过失全都转嫁给我，就像骑在马上却忘记了马一样。你把自己的过失全都转嫁给我，就像骑在马上却忘记了马存在一样。
再者，如果你认为诸法从自性中存在，那么你就是在认为诸法无因无缘而存在。

།འབྲས་བུ་དང་ནི་རྒྱུ་ཉིད་དང་། །བྱེད་པ་པོ་དང་བྱེད་དང་བྱ། །སྐྱེ་བ་དང་ནི་འགག་པ་དང་། །འབྲས་བུ་ལ་ཡང་གནོད་པ་བྱེད། །གལ་ཏེ་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ཡོད་པར་རྗེས་སུ་ལྟ་བར་བྱེད་ན། དེ་ལྟ་ན་ཁྱོད་དངོས་པོ་རྣམས་ རྒྱུ་དང་རྐྱེན་མེད་པར་ལྟ་བ་ཡིན་ནོ།།དེས་ན་འབྲས་བུ་དང་རྒྱུ་ཉིད་དང་བྱེད་པ་པོ་དང་བྱེད་པ་དང་བྱ་བ་དང་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་དང་འབྲས་བུ་ལ་ཡང་གནོད་པ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་འབྱུང་གང་ཡིན་པ། །དེ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བཤད། །དེ་ནི་བརྟེན་ནས་གདགས་པ་སྟེ། །དེ་ཉིད་ དབུ་མའི་ལམ་ཡིན་ནོ།།གང་ཕྱིར་རྟེན་འབྱུང་མ་ཡིན་པའི། །ཆོས་འགའ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ། །དེ་ཕྱིར་སྟོང་པ་མ་ཡིན་པའི། །ཆོས་འགའ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཁོ་བོ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་འཆད་དེ་། དེ་ནི་བརྟེན་ནས་གདགས་པ་ཡིན་ཏེ། ། དེ་ཉིད་དབུ་མའི་ལམ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དངོས་པོ་འགའ་ཞིག་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ན། དེ་ནི་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བ་དང་བརྟེན་ནས་གདགས་པ་ཡིན་པས། གང་གི་ཕྱིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་འགའ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་ནི་འགའ་ཡང ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་འདི་ཀུན་མི་སྟོང་ན། །འབྱུང་བ་མེད་ཅིང་འཇིག་པ་མེད། །འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་རྣམས། །ཁྱོད་ལ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་འགྲོ་བ་འདི་ཀུན་མི་སྟོང་ན་དེའི་ཕྱིར་འབྱུང་བ་མེད་ཅིང་འཇིག་པ་མེད་དོ། །དེ་དག་མེད་པའི་ཕྱིར་འཕགས་པའི་བདེན་ པ་བཞི་པོ་རྣམས་ཁྱོད་ལ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་བཤད་པ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་འབྱུང་མ་ཡིན་ན། །སྡུག་བསྔལ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། །མི་རྟག་སྡུག་བསྔལ་གསུངས་པ་དེ། །ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ཡོད་མ་ཡིན། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ན་སྡུག་བསྔལ་ཡོད་ པར་མི་འགྱུར་ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མདོ་སྡེ་དག་ལས། མི་རྟག་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ཡོད་མིན་ན། །ཅི་ཞིག་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བར་འགྱུར། །དེ་ཕྱིར་སྟོང་ཉིད་གནོད་བྱེད་ལ། །ཀུན་འབྱུང་ ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།སྡུག་བསྔལ་དེ་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། ཅི་ཞིག་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པ་ལ་ཀུན་འབྱུང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་ལ། །འགོག་པ་ཡོད་ པ་མ་ཡིན་ནོ།།ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ཡོངས་གནས་ཕྱིར། །འགོག་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པ་ཡིན། །སྡུག་བསྔལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་ལ་འགོག་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་མི་འཇིག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོངས་སུ་གནས་པའི་ཕྱིར་འགོག་པ་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ལམ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ ཡོད་ན།།བསྒོམ་པ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཅི་སྟེ་ལམ་དེ་བསྒོམ་བྱ་ན། །ཁྱོད་ཀྱི་དངོས་ཉིད་ཡོད་མ་ཡིན། །ལམ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་འཛིན་ན་བསྒོམ་པ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ་དོན་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་རྟག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་བསྒོམ་ཞིང་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་མེད་པས་དེའི་ ཕྱིར་ལམ་བསྒོམ་པ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ།།ཅི་སྟེ་ལམ་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ན་ནི་ཁྱོད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།

果与因本身，作者与作业，生起与灭尽，于果亦损害。若观察诸法自性实有，如是则你观诸法无因无缘。是故于果与因本身、作者、作业、所作、生起、灭尽以及于果亦成损害。
所谓缘起法，即说为空性，彼依缘假立，此即中道义。以无非缘起，任何法存在，是故无非空，任何法存在。我说缘起法即是空性，彼依缘假立，此即是中道。若有某事物实有，彼即是缘起及依缘假立，由于无有非缘起之任何法，故无有非空性之任何法。
若此一切非空，则无生无灭，于汝四圣谛，应成无所有。若此一切众生非空，则无生无灭。以彼等无故，于汝四圣谛应成无所有。若问如何，则说：
若非缘起者，苦何能存在？无常即是苦，自性非实有。若非缘起则苦不能存在。何以故？经中所说'无常即是苦'，彼非自性实有故。复次：
若非自性有，何者能普生？是故于空性，能损则无集。若彼苦非自性实有，何者能普生？以自性实有故。由是之故，于空性能损者则无集谛。
苦若自性有，则无有灭谛。以自性恒住，于灭成能损。若苦自性实有则无有灭谛，以不坏灭故。是故以自性恒住故，于灭谛成能损。
道若自性有，修持不应理。若彼道应修，汝之实性无。若执道自性实有则修持不应理，以无义故。如是常法无有修习及成办方便，是故道之修持不应理。若道应当修习，则汝之自性实有不成立。

།ཡང་གཞན་ཡང་། གང་ཚེ་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་དང་། །འགོག་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། །ལམ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པ་ནི། །གང་ཞིག་འཐོབ་པར་ འགྱུར་བར་འདོད།།གང་གི་ཚེ་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་འགོག་པའི་ཆོས་གསུམ་པོ་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་ཁྱོད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པ་གང་ཞིག་ལམ་གྱིས་འཐོབ་པར་འགྱུར་བར་འདོད། ཡང་གཞན་ཡང་། གལ་ཏེ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ནི། །ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ན། །དེ་ ནི་ཇི་ལྟར་ཡོངས་ཤེས་འགྱུར།།དངོས་ཉིད་གནས་ཤེས་མ་ཡིན་ནམ། །གལ་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་གང་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ན། དེ་ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བར་ནུས་ཏེ། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ་། །ཁྱོད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ངེས་པར་གནས་ པ་ཡིན་ཞེས་མ་ཡིན་ནམ།དེ་བཞིན་དུ་ནི་ཁྱོད་ཉིད་ཀྱི། །སྤང་དང་མངོན་སུམ་བྱ་བ་དང་། །བསྒོམ་དང་འབྲས་བུ་བཞི་དག་ཀྱང་། །ཡོངས་སུ་ཤེས་བཞིན་མི་རུང་ངོ་། །དེ་བཞིན་དུ་ཁྱོད་ཉིད་ཀྱིས་ཀུན་འབྱུང་བ་སྤང་བ་དང་། འགོག་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བ་དང་། ལམ་བསྒོམ་པ་དང་འབྲས་ བུ་བཞི་པོ་དག་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་བཞིན་དུ་མི་རུང་སྟེ།ཀུན་འབྱུང་བ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས། མ་སྤངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་སྤང་བར་མི་ནུས་ཏེ། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འགོག་པ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་མ་བྱས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བར་མི་ ནུས་ཏེ།ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལམ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མ་བསྒོམས་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་བསྒོམས་པར་མི་ནུས་ཏེ། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མ་བསྒོམས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་སྤངས་པ་དང་མངོན་སུམ་ དུ་བྱ་བ་དང་།བསྒོམ་པའི་བྱ་བ་བཞི་པོ་དག་ཀྱང་མི་འཐད་དོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། འབྲས་བུ་བཞི་པོ་རྒྱུན་ཏུ་ཞུགས་པ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་དག་ཀྱང་བྱ་བ་བཞི་པོ་དག་མེད་པས་མི་རུང་ངོ་། །ཡང་གཞན་ཡང་། ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ ཡོངས་འཛིན་པས།།འབྲས་བུ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ནི། །ཐོབ་པ་མིན་པ་གང་ཡིན་དེ། །ཇི་ལྟར་ཐོབ་པར་ནུས་པར་འགྱུར། །ངོ་བོ་ཉིད་ཡོངས་སུ་འཛིན་པས་འབྲས་བུ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཐོབ་པར་མི་ནུས་པར་འགྱུར་རོ། །འབྲས་བུ་མེད་ན་འབྲས་གནས་མེད། ། ཞུགས་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་མ་ཡིན། །གལ་ཏེ་སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་བརྒྱད། །དེ་དག་མེད་ན་དགེ་འདུན་མེད། །དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུ་རྣམས་མེད་ན་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་དང་། ཞུགས་པའི་སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་བརྒྱད་པོ་དག་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་མེད་ན དགེ་འདུན་ཡང་མེད་དོ།

再者，当苦和集，以及灭不存在时，以道灭苦，怎么能获得呢？当苦、集、灭三法不存在时，你想要以道获得的灭苦是什么呢？
再者，若以自性，不能完全了知，那又怎能完全了知？难道不是自性安住所知吗？如果苦以自性不能完全了知，那又怎能完全了知呢？因为以自性未完全了知的缘故。难道不是你说以自性决定安住吗？
如是你自己的，断除和现证，修习及四果，如同了知般不应理。如是你自己断除集谛、现证灭谛、修习道谛和四果，如同了知苦谛般不应理。集谛以自性未断除的，也不能断除，因为以自性未断除的缘故。灭谛以自性未现证的，也不能现证，因为以自性未现证的缘故。道谛以自性未修习的，也不能修习，因为以自性未修习的缘故。如是，四圣谛的了知、断除、现证和修习四种作用也不应理。
再者，预流果、一来果、不还果、阿罗汉四果，也因为没有四种作用而不应理。
再者，由执著自性，以自性非所得的果，怎能获得？由执著自性，以自性未获得的果，也不能获得。
无果则无住果者，入道者也不存在。若八补特伽罗，彼等无则无僧伽。若无沙门果，则无住果和入道的八补特伽罗。若无八补特伽罗，则无僧伽。

།ཡང་གཞན་ཡང་། འཕགས་པའི་བདེན་རྣམས་མེད་པའི་ཕྱིར། །དམ་པའི་ཆོས་ཀྱང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཆོས་དང་དགེ་འདུན་ཡོད་མིན་ན། །སངས་རྒྱས་ཇི་ལྟར་ཡོད་པར་འགྱུར། །ཁྱོད་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་བྱང་ཆུབ་ལ། །མ་བརྟེན་པར་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར། ། ཁྱོད་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སངས་རྒྱས་ལ། །མ་བརྟེན་པར་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར། ། ཁྱོད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ནི། །སངས་རྒྱས་མིན་པ་གང་ཡིན་དེས། །བྱང་ཆུབ་བྱང་ཆུབ་སྤྱོད་པ་ལ། །བརྩལ་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་འཐོབ་མི་འགྱུར། །འགའ་ཡང་ཆོས་དང་ཆོས་མིན་པ། །ནམ་ཡང་བྱེད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ། མི་སྟོང་པ་ལ་ཅི་ཞིག་བྱ། །ངོ་བོ་ཉིད་ལ་བྱ་བ་མེད། །ཆོས་དང་ཆོས་མིན་རྒྱུས་བྱུང་བའི། །འབྲས་བུ་ཁྱོད་ལ་ཡོད་མ་ཡིན། །ཆོས་དང་ཆོས་མིན་མེད་པར་ཡང་། །འབྲས་བུ་ཁྱོད་ལ་ཡོད་པར་འགྱུར། །ཆོས་དང་ཆོས་མིན་རྒྱུས་བྱུང་བའི། །འབྲས་བུ་གལ་ཏེ་ཁྱོད་ལ་ཡོད། །ཆོས དང་ཆོས་མིན་ལས་བྱུང་བའི།།འབྲས་བུ་ཅི་ཕྱིར་སྟོང་མ་ཡིན། །འཇིག་རྟེན་པ་ཡི་ཐ་སྙད་ནི། །ཀུན་ལའང་གནོད་པ་བྱེད་པ་ཡིན། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་འབྱུང་གང་ཡིན་པའི། །སྟོང་པ་ཉིད་ལ་གནོད་པ་བྱེད། །བྱ་བ་ཅི་ཡང་མེད་འགྱུར་ཞིང་། །བྱ་བ་རྩོམ་པའང་མེད་པར་འགྱུར། །སྟོང་ པ་ཉིད་ལ་གནོད་བྱེད་ན།།མི་བྱེད་པ་ཡང་བྱེད་པར་འགྱུར། །དངོས་ཉིད་ཡོད་ནའང་འགྲོ་བ་རྣམས། །གནས་སྐབས་སྣ་ཚོགས་བྲལ་འགྱུར་ཞིང་། །མ་སྐྱེས་པ་དང་མ་འགགས་དང་། །ཐེར་ཟུག་ཏུ་ཡང་གནས་པར་འགྱུར། །ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་འགྲོ་བ་མ་ལུས་པ་རྣམས་ གནས་སྐབས་སྣ་ཚོགས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་ཞིང་མ་སྐྱེས་པ་དང་མ་འགགས་པ་དང་ཐེར་ཟུག་ཏུ་གནས་པར་ཡང་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟ་བས་ནས་དེ་ལྟར་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་ཡོངས་སུ་འཛིན་ན་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་སྐྱོན་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང་གཞན་ ཡང་།གལ་ཏེ་སྟོང་པ་ཡོད་མིན་ན། །མ་ཐོབ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དང་། །སྡུག་བསྔལ་མཐར་བྱེད་ལས་དང་ནི། །ཉོན་མོངས་ཐམས་ཅད་སྤོང་བའང་མེད། །གལ་ཏེ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ན། དེའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཁྱད་པར་མ་ཐོབ་པ་ཐོབ་པར་ བྱ་བ་གང་དག་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་ལ།སྡུག་བསྔལ་མཐར་བྱེད་པའི་ལས་ཀྱང་མེད་པར་འགྱུར་ཞིང་། ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤོང་བའང་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །གང་གིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་། །མཐོང་བ་དེས་ནི་སྡུག་བསྔལ་ དང་།།ཀུན་འབྱུང་དང་ནི་འགོག་པ་དང་། །ལམ་ཉིད་དེ་དག་མཐོང་བ་ཡིན། །གང་གིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་མཐོང་བ་དེས་ཆོས་བཞི་པོ་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་དང་འགོག་པ་དང་། ལམ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་དག་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ། །འཕགས་པའི་བདེན་པ་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་ བ་སྟེ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཉི་ཤུ་བཞི་པའོ།། །།འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་འདི་དག་ཀུན་སྟོང་ན། །འབྱུང་བ་མེད་ཅིང་འཇིག་པ་མེད། །གང་ཞིག་སྤོང་དང་འགག་པ་ལས། །མྱ་ངན་འདའ་བར་འགྱུར་བར་འདོད། །གལ་ཏེ་འགྲོ་བ་འདི་དག་ཀུན་སྟོང་ན་དེ་ལྟ་ན་འབྱུང་བ་མེད་ཅིང་འཇིག་པ་མེད་དོ། ། དེ་དག་མེད་པའི་ཕྱིར་གང་ཞིག་སྤོང་བ་དང་འགག་པ་ལས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྱུར་བར་འདོད་དེ། སྤོང་བ་དང་འགག་པ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། །སྟོང་པ་མ་ཡིན་ན་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་དང་ཕུང་པོ་འགག་པ་ལས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་ཡང འགྱུར་རོ།

再者，由于没有圣谛，正法也不存在。若法和僧伽不存在，佛陀又怎么会存在？你将导致不依靠佛陀而有菩提的过失。你也将导致不依靠菩提而有佛陀的过失。按照你的自性，非佛者即使精进于菩提和菩提行，也不能获得菩提。
任何时候都不会造作善法和不善法，因为对非空性能做什么呢？自性中没有作为。你没有由善法和不善法因所生的果。即使没有善法和不善法，你也将有果。如果你有善法和不善法因所生的果，为什么由善法和不善法所生的果不是空性？
世间言说对一切都造成损害，对缘起性空也造成损害。将无有任何作为，也将无有开始作为。若损害空性，不作为也将成为作为。若有事物自性，众生将离开各种状态，且将成为未生、未灭和永恒存在。
若无自性，一切众生将离开各种状态，且将成为未生、未灭和永恒存在。因此，如果这样执著自性之说，就将导致如前所说的一切过失。
再者，若空性不存在，则将无有未得而获得，以及终止苦的业和断除一切烦恼。若非以自性空性，则一切世间和出世间的殊胜未得而欲获得者都将无法获得，也将无有终止苦的业，也将无有断除一切烦恼。
谁见缘起，谁即见苦、集、灭、道。谁见缘起，谁即见四法：苦、集、灭和道。
此为观察圣谛品第二十四。
于此有人说：若这一切皆空，则无生无灭，从何断除和灭尽而得涅槃？若这一切众生皆空，则无生无灭。因为无有这些，从何断除和灭尽而得涅槃？因为断除和灭尽不合理。因此不应如此。若非空性，则可通过断除烦恼和蕴的灭尽而获得涅槃。

།འདིར་བཤད་པ། གལ་ཏེ་འདི་ཀུན་མི་སྟོང་ན། །འབྱུང་བ་མེད་ཅིང་འཇིག་པ་མེད། །གང་ཞིག་སྤོང་དང་འགག་པ་ལས། །མྱ་ངན་འདའ་བར་འགྱུར་བར་འདོད། །གལ་ཏེ་འགྲོ་བ་འདི་དག་ཀུན་མི་སྟོང་ན། དེ་ལྟ་ན་འབྱུང་བ་མེད་ཅིང་འཇིག་པ་མེད་དོ། །དེ་དག་མེད་ པའི་ཕྱིར་གང་ཞིག་སྤོང་བ་དང་འགག་པ་ལས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་བར་འདོད་དེ།སྤོང་བ་དང་འགག་པ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་རིམ་པ་འདིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མི་འཐད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །འོ་ན་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། སྤངས་པ་མེད་པ་ཐོབ་མེད་པ། །ཆད་པ་ མེད་པ་རྟག་མེད་པ།།འགག་པ་མེད་པ་སྐྱེ་མེད་པ། །དེ་ནི་མྱ་ངན་འདས་པར་འདོད། །དེའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་གདགས་སོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། མྱ་ངན་འདས་པ་དངོས་པོ་མིན། །རྒ་ཤིའི་མཚན་ཉིད་ཐལ་བར་འགྱུར། །རྒ་ཤི་འཆི་བ་མེད་པ་ཡི། ། དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རེ་ཞིག་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་དངོས་པོ་མ་ཡིན་ནོ་། །གལ་ཏེ་དངོས་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་ན། རྒ་ཤིའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྒ་ཤི་མེད་པའི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་གཞན ཡང་།གལ་ཏེ་མྱ་ངན་འདས་དངོས་ན། །མྱ་ངན་འདས་པ་འདུས་བྱས་འགྱུར། །དངོས་པོ་འདུས་བྱས་མ་ཡིན་པ། །འགའ་ཡང་ཇི་ལྟར་ཡོད་མ་ཡིན། །གལ་ཏེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་ཡིན་ན་དེའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འདུས་བྱས་སུ་འགྱུར་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དངོས་པོ་འདུས་བྱས་མ་ཡིན་པ་ནི་འགའ་ཡང་ཇི་ལྟར་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། གལ་ཏེ་མྱ་ངན་འདས་དངོས་ན། །ཇི་ལྟར་མྱང་འདས་དེ་བརྟེན་མིན། །དངོས་པོ་བརྟེན་པ་མ་ཡིན་པ། །འགའ་ཡང་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་ཡིན པར་འདོད་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་བརྟེན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་མི་འཐད་དེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དངོས་པོ་བརྟེན་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་འགའ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་དངོས་པོ་མ་ཡིན་ནོ། །འདིར་སྨྲས་པ། འོ་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིན་ནོ།།འདིར་བཤད་པ། གལ་ཏེ་མྱ་ངན་འདས་དངོས་མིན། །དངོས་མེད་ཇི་ལྟར་རུང་བར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཇི་ལྟར་དངོས་པོ་ཡིན་པར་མ་གྱུར་པས་ན་དངོས་པོ་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དངོས་པོ་རབ་ཏུ་གྲུབ་པར་གྱུར་ན། དངོས་ པོ་མེད་པ་ཡང་རབ་ཏུ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།། །།དབུ་མའི་རྩ་བའི་འགྲེལ་པ་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏ་། བམ་པོ་བཅུ་པ་སྟེ་ཐ་མའོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། གང་ལ་མྱ་ངན་འདས་དངོས་མིན། །དེ་ལ་དངོས་མེད་ཡོད་མ་ཡིན། །གང་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས པོ་ཡིན་པར་འདོད་པ་དེ་ལ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་གང་དངོས་པོ་ཡོད་པ་དེ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བར་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། གལ་ཏེ་མྱ་ངན་འདས་དངོས་མིན། །ཇི་ ལྟར་མྱང་འདས་དེ་བརྟེན་མིན།།གང་ཞིག་བརྟེན་པ་མ་ཡིན་པའི། །དངོས་མེད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་འདོད་ན། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དེ་བརྟེན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་མི་འཐད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་བརྟེན་པ་ མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་མེད་པ་ནི་འགའ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་ལྟ་བས་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།

此处说道：若是这一切不空，则无生亦无灭，何者从断除和灭尽中，欲求证得涅槃。若是这一切众生不空，如此则无生亦无灭。因为无有彼等，故何者从断除和灭尽中欲求证得涅槃，因为断除和灭尽不合理。因此应当了知以此次第涅槃不合理。
那么如何呢？无断除无获得，无断灭无常住，无灭尽无生起，此即是涅槃。因此应当安立涅槃的特征即是如此。
复次，涅槃非是事物，否则将成老死之相，无有老死之事物。首先涅槃绝非是事物。若成为事物，则将成为具有老死之相。为何如此？因为无有不具老死的事物。
复次，若涅槃是事物，则涅槃将成有为法，无有任何非有为之事物。若涅槃是事物，则因此涅槃将成有为法。为何如此？因为无有任何非有为之事物。
复次，若涅槃是事物，如何说涅槃无所依？无有任何不依他之事物。若承认涅槃是事物，则所说'涅槃无所依'不合理。为何如此？因为无有任何不依他之事物。因此，涅槃非是事物。
此处有人说：那么涅槃是无事物。此处说道：若涅槃非事物，无事物如何可能？若涅槃如何非是事物，则非无事物。为何如此？因为若事物成立，则无事物也将成立。
《中论根本注释·佛护论》第十品暨最终品。
复次，于何者涅槃非事物，于彼无事物亦不存在。于承认涅槃是事物者，于彼无事物不存在，如此凡是有事物者不应说为无事物。因此，涅槃亦非无事物。
复次，若涅槃非事物，如何说涅槃无所依？不存在无所依之无事物。若承认涅槃非有事物，则所说'涅槃无所依'不合理。为何如此？因为不存在任何无所依之无事物。因此涅槃亦非无事物。

།སྨྲས་པ། འོ་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱ། བཤད་པ། འོང་བ་དང་ནི་འགྲོ་བའི་དངོས། །རྟེན་ཏམ་རྒྱུར་བྱས་ གང་ཡིན་པ།།དེ་ནི་བརྟེན་མིན་རྒྱུར་བྱས་མིན། །མྱ་ངན་འདས་པ་ཡིན་པར་བསྟན། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་རྟོགས་པས་འོང་བ་དང་འགྲོ་བའི་དངོས་པོ་ཕུང་པོ་རྣམས་རྟེན་ཏམ་རྒྱུར་བྱས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པས་བརྟེན་པ་མ་ཡིན་ཞིང་། རྒྱུར་བྱས་པ་མ་ཡིན་པས་ཕུང་པོ་ རྣམས་མི་འབྱུང་བ་ནི།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། འབྱུང་བ་དང་ནི་འཇིག་པ་དག་།སྤང་བར་སྟོན་པས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །དེ་ཕྱིར་མྱ་ངན་འདས་པ་ནི། །དངོས་མིན་དངོས་མེད་མིན་པར་རིགས། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་ པ་དག་སྤང་བར་བཀའ་སྩལ་པས་དེའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་དངོས་པོ་ཡང་མ་ཡིན་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པར་རིགས་སོ།།འདིར་སྨྲས་པ། འོ་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་གཉི་ག་ཡིན་ནོ། །འདིར་བཤད་པ། གལ་ཏེ་མྱ་ངན་འདས་པ་ནི། །དངོས་ དང་དངོས་མེད་གཉིས་ཡིན་ན།།དངོས་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དག་།ཐར་པར་འགྱུར་བ་དེ་མི་རིགས། །གལ་ཏེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་གཉི་ག་ཡིན་ན། དེ་ལྟ་ན་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དག་ཐར་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་བས་དེ་ཡང་མི་རིགས་ཏེ་ཕན་ཚུན་འགལ་བ་ གཉིས་དུས་གཅིག་ཏུ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་གཞན་ཡང་། གལ་ཏེ་མྱ་ངན་འདས་པ་ནི། །དངོས་དང་དངོས་མེད་གཉིས་ཡིན་ན། །མྱ་ངན་འདས་པ་མ་བརྟེན་མིན། །དེ་ནི་གཉིས་ལ་བརྟེན་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་གཉིས་ཡིན་ ན་དེ་ལྟ་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མ་བརྟེན་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དེ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་གཉིས་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་མི་འདོད་པས་དེའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་གཉི་ག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། ཡང་གཞན་ཡང་འདིའི་ཕྱིར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་མྱ་ངན་འདས་པ་ནི། །དངོས་དང་དངོས་མེད་གཉིས་ཡིན་ན། །མྱ་ངན་འདས་པ་འདུས་མ་བྱས། །དངོས་དང་དངོས་མེད་འདུས་བྱས་ཡིན། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་གཉི་ག་ཡིན་པར་མི་འཐད་དོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་འདུས་མ་བྱས་ཡིན་ལ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་གཉིས་ནི་འདུས་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་རྒྱུའི་ཁྱད་པར་འདིས་ཀྱང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་གཉི་ག་ཡིན་པར་མི་རིགས་སོ། །འདིར་སྨྲས་པ། མྱ་ངན ལས་འདས་པ་ནི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་གཉི་ག་ཡང་མ་ཡིན་གྱི་གང་ལ་དེ་གཉིས་ཡོད་པ་དེ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་ནོ།།འདིར་བཤད་པ། གལ་ཏེ་མྱ་ངན་འདས་པ་ལ། །དངོས་དང་དངོས་མེད་གཉིས་ཡོད་ན། །དེ་གཉིས་གཅིག་ལ་ཡོད་མིན་ཏེ། །སྣང་བ་དང་ནི་མུན་ པ་བཞིན།།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་གཉིས་ཡོད་པར་ཡང་མི་འཐད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཕན་ཚུན་མི་མཐུན་པ་དེ་གཉིས་ཡུལ་གཅིག་ན་དུས་གཅིག་ཏུ་ལྷན་ཅིག་ཡོད་པར་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དཔེར་ན་སྣང་བ་དང་མུན་པ་བཞིན་པས་དེ་ལ་གང་ལ་དངོས་པོ་དང་དངོས་ པོ་མེད་པ་དེ་གཉིས་ཡོད་པ་དེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་མི་རིགས་སོ།།འདིར་སྨྲས་པ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་དངོས་པོ་ཡང་མ་ཡིན། དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།

问道：那么应当如何说明涅槃是什么样的呢？答道：以来去之事，所依或所因者，彼非依非因，说为是涅槃。由于颠倒不觉而以来去之事蕴体为所依或所因者，由于颠倒故非所依，亦非所因，诸蕴不生，说为涅槃。
又复有言：生灭二者，佛说应断除。是故涅槃者，非有亦非无。世尊说应断除生灭二者，因此涅槃非是有法亦非无法，应当如是了知。
于此有言：那么涅槃是有法与无法二者。于此答道：若谓涅槃是，有无二者时，有法及无法，解脱不应理。若涅槃是有法与无法二者，如是则有法与无法即是解脱，此亦不应理，因为互相违背之二者不可能同时存在。
又复有言：若谓涅槃是，有无二者时，涅槃非无依，因依于二故。若涅槃是有法与无法二者，如是则涅槃非是无所依，因为彼涅槃依于有法与无法二者故。此非所欲，因此说涅槃是有法与无法二者，此说不应理。
又复有言，因此亦不应理：若谓涅槃是，有无二者时，涅槃无为法，有无是有为。涅槃非是有法与无法二者不应理。何以故？涅槃是无为法，而有法与无法二者是有为法故。是故以此因之差别，涅槃亦非是有法与无法二者，不应理。
于此有言：涅槃非是有法与无法二者，而是具有彼二者者即是涅槃。于此答道：若于涅槃中，有无二俱有，二者不同处，如明暗二般。涅槃中有有法与无法二者亦不应理。何以故？互不相顺之二者于一处同时共存不应理故，譬如明与暗一般，因此所说'具有有法与无法二者即是涅槃'此说不应理。
于此有言：涅槃非是有法，亦非无法。

།འདིར་བཤད་པ། དངོས་མིན་དངོས་པོ་མེད་མིན་པ། །མྱ་ངན་འདས་ པར་གང་སྟོན་པ།།དངོས་པོ་མེད་དང་དངོས་པོ་དག་།གྲུབ་ན་དེ་ནི་འགྲུབ་པར་འགྱུར། །ཁྱོད་ཀྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་དངོས་པོ་ཡང་མ་ཡིན་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་མི་འཐད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དངོས་པོ་ཡང་མ་ཡིན་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཞེས་ བྱ་བར་གསལ་བ་དང་།འཛིན་པ་དང་། རྩོལ་བའི་བློ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་དངོས་པོ་དག་གྲུབ་ན་དེ་ཡང་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ན། དངོས་པོ་མེད་པ་དང་དངོས་པོ་དེ་དག་མ་གྲུབ་པས་དེའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་ཡང་མ་ཡིན་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་ བ་དེ་མི་འཐད་དོ།།ཡང་གཞན་ཡང་། གལ་ཏེ་མྱ་ངན་འདས་པ་ནི། །དངོས་མིན་དངོས་པོ་མེད་མིན་ན། །དངོས་མིན་དངོས་པོ་མེད་མིན་ཞེས། །གང་ཞིག་གིས་ནི་དེ་མངོན་བྱེད། །གལ་ཏེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་ཡང་མ་ཡིན་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཡིན་ན། དངོས་པོ་ ཡང་མ་ཡིན།དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་མེད་དེ་དེ་དག་མེད་པའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་ཡང་མ་ཡིན་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་གང་ཞིག་གིས་དེ་མངོན་པར་བྱེད་ཅིང་མཚོན་པར་བྱེད་འཛིན་པར་བྱེད་འདོགས་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟ་བས་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ དངོས་པོ་ཡང་མ་ཡིན་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་མི་རིགས་སོ།།འདིའི་ཕྱིར་ཡང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མི་འཐད་དེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་མྱ་ངན་འདས་གྱུར་ནས། །ཡོད་པར་མི་མངོན་དེ་བཞིན་དུ། །མེད་དོ་ཞེའམ་གཉི་ག་དང་། །གཉིས་མིན་ཞེས་བྱ་མི་ མངོན་ནོ།།བཅོམ་ལྡན་བཞུགས་པར་གྱུར་ན་ཡང་། །ཡོད་པ་མི་མངོན་དེ་བཞིན་དུ། །མེད་དོ་ཞེའམ་གཉི་ག་དང་། །གཉིས་མིན་ཞེས་ཀྱང་མི་མངོན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་མྱ་ངན་ལས་འདས་སམ་བཞུགས་པར་གྱུར་ཀྱང་རུང་སྟེ། ཡོད་དོ་ཞེའམ་མེད་དོ་ཞེའམ། ཡོད་ཀྱང་ཡོད་ལ་མེད་ཀྱང་མེད་དོ་ཞེའམ། ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན། མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་མངོན་ཞིང་མཚོན་དུ་མེད་གཟུང་དུ་མེད་གདགས་སུ་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་གདགས་སུ་མེད་དེ། དེ་མེད་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གང་གི་ཡིན་པར་འགྱུར། དེ་ལྟ་བས་ན་རྣམ པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མི་འཐད་དོ།།ཡང་གཞན་ཡང་། འཁོར་བ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པས་། །ཁྱད་པར་ཅུང་ཟད་ཡོད་མ་ཡིན། །མྱ་ངན་འདས་པ་འཁོར་བ་ལས། །ཁྱད་པར་ཅུང་ཟད་ཡོད་མ་ཡིན། །འདི་ལ་ཕུང་པོའི་རྒྱུན་ལ་བརྟེན་ནས་འཁོར་བ་ཞེས་གདགས་ན། ཕུང་ པོ་དེ་དག་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་གཏན་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་།འགག་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་ཁོ་བོས་དང་པོ་ཁོ་ནར་བསྟན་ཟིན་པས། དེའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། འགག་པ་མེད་པ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་འཁོར་བ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལས་ཁྱད་པར་ཅུང་ ཟད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་འཁོར་བ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལས་ཁྱད་པར་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་འཁོར་བ་ལས་ཁྱད་པར་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །མྱ་ངན་འདས་མཐའ་གང་ཡིན་པ། །དེ་ནི་འཁོར་བའི་མཐའ་ཡིན་ཏེ། ། དེ་གཉིས་ཁྱད་པར་ཅུང་ཟད་ནི། །ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའང་ཡོད་མ་ཡིན། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་། འཁོར་བའི་ཡང་དག་པའི་མཐའ་དང་། སྐྱེ་བ་མེད་པའི་མཐའ་དང་། ཡང་དག་པའི་མཐར་ཐུག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་དམིགས་སུ་མེད་པར་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཁྱད་པར ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།

在此说明：非实有非无实，示现为涅槃者，若无实及实有，得成立则彼成。
你所说的涅槃既非实有也非无实这种说法是不合理的。为什么呢？因为所谓既非实有也非无实的这种明了、执取和勤勉的心识，只有在无实和实有成立的情况下才能成立，而由于无实和实有都不成立，因此说涅槃既非实有也非无实是不合理的。
此外，若涅槃是非实非无实，则谁能以非实非无实来显现它？如果涅槃既非实有也非无实，而这些非实有非无实都不存在，因为它们不存在，那么谁能显现、表示、执取、安立涅槃为非实有非无实呢？因此，说涅槃既非实有也非无实这种说法也是不合理的。
涅槃也因此而不合理，怎么说呢？世尊入涅槃后，既不显现为有，同样也不显现为无，或二者都是，或二者都非。世尊在世时，也不显现为有，同样也不显现为无，或二者都是，或二者都非。
因为无论世尊是入涅槃还是在世，都不显现为有或无，或亦有亦无，或非有非无，无法表示、无法把握、无法执取、无法安立，因此涅槃也无法安立。若涅槃不存在，又是谁的涅槃呢？因此，从一切方面来看涅槃都是不合理的。
此外，轮回与涅槃之间没有丝毫差别，涅槃与轮回之间也没有丝毫差别。在此，依据蕴的相续而假立轮回，由于这些蕴自性空的缘故，如同本来就是不生不灭的法性，我已在最初说明过了。因此，由于一切法不生不灭平等性的缘故，轮回与涅槃之间没有丝毫差别。
正如轮回与涅槃之间没有丝毫差别一样，涅槃与轮回之间也没有丝毫差别。涅槃的边际就是轮回的边际，这二者之间即使最细微的差别也不存在。涅槃、轮回的真实边际、无生边际和究竟边际，由于都不可得而平等的缘故，即使最细微的差别也不存在。

།འགགས་པར་གྱུར་དང་མཐའ་སྩོགས་དང་། །རྟག་ལ་སོགས་པར་ལྟ་བ་དག་།མྱ་ངན་འདས་དང་ཕྱི་མཐའ་དང་། །སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འགགས་པར་གྱུར་ནས་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དང་། ཡོད་ ཀྱང་ཡོད་ལ་མེད་ཀྱང་མེད་པ་དང་།ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བར་ལྟ་བ་གང་དག་ཡིན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་མཐའ་ཡོད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་མཐའ་མེད་པ་དང་། མཐའ་ཡོད་ཀྱང་ཡོད་ལ་མཐའ་མེད་ཀྱང་མེད་པ་དང་། མཐའ་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་མཐའ་མེད་པ་ཡང་ མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བར་ལྟ་བ་གང་དག་ཡིན་པ་དང་།འཇིག་རྟེན་རྟག་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་མི་རྟག་པ་དང་། རྟག་ཀྱང་རྟག་ལ། མི་རྟག་ཀྱང་མི་རྟག་པ་དང་། རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ལྟ་བ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་མྱ་ངན་ལས་ འདས་པ་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་དང་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ལ། །མཐའ་ཡོད་ཅི་ཞིག་མཐའ་མེད་ཅི། །མཐའ་དང་མཐའ་མེད་ཅི་ཞིག་ཡིན། །མཐའ་མིན་མཐའ་མེད་མིན་པ་ཅི། །དེ་ཉིད་ཅི་ཞིག་གཞན་ཅི་ཡིན། །རྟག་པ་ཅི་ ཞིག་མི་རྟག་ཅི།།རྟག་དང་མི་རྟག་གཉི་ག་ཅི། །གཉི་ག་མིན་པའང་ཅི་ཞིག་ཡིན། །དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་ཉེར་ཞི་ཞིང་། །སྤྲོས་པ་ཉེར་ཞི་ཞི་བ་སྟེ། །སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ནི་གང་དུ་ཡང་། །སུ་ལའང་ཆོས་འགའ་མ་བསྟན་ཏོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་རབ་ཏུ་ བྱེད་པ་ཉི་ཤུ་ལྔ་པའོ།། །།འདིར་སྨྲས་པ། ཁྱོད་ཀྱིས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་གཞུང་ལུགས་ཀྱིས་དོན་དམ་པ་ལ་འཇུག་པ་ནི་བསྟན་ཟིན་ན། ད་ཁྱོད་ཀྱིས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་དོན་དམ་པ་ལ་འཇུག་པ་སྟོན་ཅིག་།འདིར་བཤད་པ། མ་རིག་བསྒྲིབས་པས་ཡང་སྲིད་ཕྱིར། །འདུ་བྱེད རྣམ་པ་གསུམ་པོ་དག་།མངོན་པར་འདུ་བྱེད་གང་ཡིན་པའི། །ལས་དེ་དག་གིས་འགྲོ་བར་འགྲོ། །འདུ་བྱེད་རྐྱེན་ཅན་རྣམ་པར་ཤེས། །འགྲོ་བ་རྣམས་སུ་འཇུག་པར་འགྱུར། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞུགས་གྱུར་ན། །མིང་དང་གཟུགས་ནི་ཆགས་པར་འགྱུར། །མིང་དང་གཟུགས་ནི་ཆགས གྱུར་ན།།སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ནི་འབྱུང་བར་འགྱུར། །སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ལ་བརྟེན་ནས་ནི། །དེ་ལས་རེག་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར། །མིང་དང་གཟུགས་དང་དྲན་བྱེད་ལ་། །བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བ་ཁོ་ན་ཡིན། །དེ་ལྟར་མིང་དང་གཟུགས་བརྟེན་ནས། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །མིང་དང་གཟུགས་ དང་རྣམ་པར་ཤེས།།གསུམ་པོ་འདུས་པ་གང་ཡིན་པ། །དེ་ནི་རེག་པ་རེག་དེ་ལས། །ཚོར་བ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བར་འགྱུར། །ཚོར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲེད་པ་སྟེ། །ཚོར་བའི་དོན་ལ་སྲེད་པར་འགྱུར། །སྲེད་པར་གྱུར་ན་ཉེ་བར་ལེན། །རྣམ་པ་བཞི་པོ་ཉེར་ལེན་འགྱུར། །ཉེར་ལེན་ཡོད་ན་ ལེན་པ་པོའི།།སྲེད་པ་རབ་ཏུ་འབྱུང་བར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་ཉེ་བར་ལེན་མེད་ན། །གྲོལ་བར་འགྱུར་ཏེ་སྲིད་མི་འགྱུར། །སྲིད་པ་དེ་ཡང་ཕུང་པོ་ལྔ། །སྲིད་པ་ལས་ནི་སྐྱེ་བ་འབྱུང་། །རྒ་ཤི་དང་ནི་མྱ་ངན་དང་། །སྨྲེ་སྔགས་འདོན་བཅས་སྡུག་བསྔལ་དང་། །ཡིད་མི་བདེ་དང་འཁྲུག་པ་ རྣམས།།དེ་དག་སྐྱེ་ལས་རབ་ཏུ་འབྱུང་། །དེ་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་ཕུང་པོ་ནི། །འབའ་ཞིག་པ་འདི་འབྱུང་བར་འགྱུར། །དེ་ཕྱིར་མཁས་རྣམས་འཁོར་བ་ཡི། །རྩ་བའི་འདུ་བྱེད་འདུ་མི་བྱེད། །དེ་ཕྱིར་མི་མཁས་བྱེད་པ་ཡིན། །མཁས་མིན་དེ་ཉིད་མཐོང་ཕྱིར་རོ། །མ་རིག་འགགས་པར་གྱུར་ན་ ནི།།འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱང་འབྱུང་མི་འགྱུར། །མ་རིག་འགག་པར་འགྱུར་བ་ནི། །ཤེས་པ་དེ་ཉིད་བསྒོམས་པས་སོ།

灭尽以及边际等，常等诸见解，涅槃与后际，前际所依止。如来灭尽后是有是无，亦有亦无，非有非无等见解，以及世间有边、世间无边、亦有边亦无边、非有边非无边等见解，世间是常、世间无常、亦常亦无常、非常非无常等见解，这些依次是依于涅槃、后际和前际而起。
于此，一切法空性中，何有边际何无边，何为有边无边性，何为非边非无边？何为此性何为他？何为常性何无常？何为常与无常俱？何为二者皆非有？
一切所缘悉寂灭，戏论寂灭即为寂，佛陀于此诸法中，未曾对人说一法。此为观察涅槃品第二十五。
于此有言：你已经以大乘教义阐述了胜义谛的趣入，现在请你以声闻教义阐述胜义谛的趣入。此中解说：
无明覆蔽故复生，三种行为之造作，现前造作诸业行，以彼业行趣诸趣。缘于诸行之识蕴，趣入诸趣而转生，若是识蕴已趣入，名色即成相续住。
若是名色已相续，六种处生而显现，依止六处为缘故，由此触法得生起。依于名色及忆念，唯是生起之所依，如是依止于名色，识蕴生起而显现。
名色以及识蕴等，此三和合为一者，即是触法由彼触，一切感受得生起。以受为缘生爱著，于受境中生贪爱，若生贪爱近取生，四种近取而显现。
若有近取能取者，贪爱炽盛得生起，若无近取得解脱，不生有蕴诸过患。彼有即是五蕴聚，从有而生诸生法。衰老死亡及忧愁，悲叹忧苦诸烦恼，心不悦意诸扰乱，彼等从生而显现。
如是唯一苦蕴聚，如此生起而显现。是故智者于轮回，根本诸行不造作。是故愚者造诸业，以不智故不见实。若无明蕴已灭尽，诸行不复得生起。无明灭尽之因缘，即是修习实性智。

།དེ་དང་དེ་ནི་འགགས་གྱུར་པས། །དེ་དང་དེ་ནི་མངོན་མི་འབྱུང་། །སྡུག་བསྔལ་ཕུང་པོ་འབའ་ཞིག་པ། །དེ་ནི་དེ་ལྟར་ཡང་དག་འགག་།བྱིས་པ་མ་རིག་པས་བསྒྲིབས་པས། ། ཡང་སྲིད་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་འདུ་བྱེད་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་དག་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་དག་གིས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་དོ། །ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཇི་ལྟར་མངོན་པར་འདུས་བྱས་པ་ཆེན་པོ་དང་འབྲིང་དང་ཆུང་ངུ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་གིས་སེམས ཅན་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་འགྲོ་བ་རྣམས་སུ་འགྲོའོ།།དེ་ལ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་ཅན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཇི་ལྟར་འགྲོ་བ་རྣམས་སུ་ཞུགས་པར་གྱུར་པས་མིང་དང་གཟུགས་ཆགས་པར་འགྱུར་རོ། །མིང་དང་གཟུགས་ཆགས་པར་གྱུར་ན་མིང་དང་གཟུགས་ཆགས་པ་ལས་སྐྱེ་མཆེད་ དྲུག་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།།སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་ལས་རེག་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། རེག་པ་དེ་སྐྱེ་བའི་རིམ་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། མིང་དང་གཟུགས་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་མིང་དང་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་ བར་འགྱུར་ཞིང་།དེ་ལྟར་མིང་དང་གཟུགས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་པོ་འདུས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རེག་པའོ། །རེག་པ་ལས་ཚོར་བ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །ཚོར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲེད་པ་སྟེ། ཚོར་བའི་དོན་ལ་སྲེད་པར་འགྱུར་རོ། །སྲེད་པར་གྱུར་ན་ཉེ་བར་ལེན་པ་རྣམ་པ་བཞི་ པོ་དག་ཉེ་བར་ལེན་པར་འགྱུར་རོ།།ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡོད་ན་ལེན་པ་པོའི་སྲིད་པ་རབ་ཏུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། གལ་ཏེ་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་ན་དེས་ན་གྲོལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་སྲིད་པ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་བ་འགའ་ཞིག་ན། གང་གི་ཕྱིར་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་བཅས་པ་དེའི་ཕྱིར་ སྲིད་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ།སྲིད་པ་དེ་ཡང་ཕུང་པོ་ལྔ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །སྲིད་པ་ལས་ནི་སྐྱེ་བ་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ་། །སྐྱེ་བ་ལས་རྒ་ཤི་དང་མྱ་ངན་དང་སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། འཁྲུག་པ་རྣམས་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོགས་འབའ་ཞིག་མ་འདྲེས་པ་འདི་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་མཁས་པ་རྣམས་ནི་འཁོར་བའི་རྩ་བའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་འདུ་མི་བྱེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་མི་མཁས་པ་རྣམས་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་གྱི་མཁས་པ་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ ཉིད་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཏེ་།དེ་ལ་མ་རིག་པ་མ་འགགས་པར་གྱུར་ན་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱང་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །མ་རིག་པ་འགག་པར་འགྱུར་བ་ནི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་བསྒོམ་པ་གོམས་པར་བྱ་བ་དང་། བརྟན་པོ་ཉིད་དུ་བྱས་པས་སོ། །སྲིད་པའི་ཡན་ལག་དེ་དང་དེ་ འགགས་པར་གྱུར་པས་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་དེ་དང་དེ་མངོན་པར་མི་འབྱུང་སྟེ།དེ་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོགས་འབའ་ཞིག་པ་མ་འདྲེས་པ་དེ་ཡང་དག་པར་འགག་ཅིང་གཏན་འགག་པར་འགྱུར་རོ། །སྲིད་པའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་པོ་དེ་དག་ལ་འཇུག་པ་རྒྱ་ཆེར་མདོ་སྡེ་དང་ ཆོས་མངོན་པ་དག་ལས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།མདོར་བསྡུས་པའི་དབང་གིས་འདི་ལའང་བརྗོད་དོ། །སྲིད་པའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་དྲུག་པའོ།

由于彼彼已灭尽，彼彼不再显现起。唯有苦蕴积聚者，如是彼得正灭尽。愚者为无明所蔽，为了再次投生，以身语意三种行为造作地狱等诸行。随其所造作的大中小善不善业，彼等即往生于地狱等诸趣中。
其中，由行缘识进入诸趣时，则生起名色。当名色生起时，由名色生起而生六处。依于六处，由此生触。此触生起的次第是：唯依于名色和作意而生。如是依于名色而生识，如是名色与识三者和合即是触。由触遍生诸受。由受缘生爱，即对受境生起贪爱。
生起贪爱时，则取著四种取。有取时，则取者之有明显生起。若无取著，则得解脱。彼有不生起之时，由于有取著故而有生起。应知彼有即是五蕴。由有而生起生。由生起老死、忧愁、悲叹、痛苦、不悦及烦恼，如是唯一纯粹的苦蕴、苦聚生起。
因此，诸智者不造作轮回根本诸行。所以，诸愚者是诸行的造作者，而智者则不是。为何如此？因为见到了真实。其中，若无明未灭，则诸行也不会生起。无明的灭尽是由于了知十二支，修习彼义，串习及稳固。
由于彼彼有支灭尽，彼彼有支不再显现。如是唯一纯粹的苦蕴、苦聚得以正确灭尽而永灭。对于彼等十二有支的详细趣入，应当从经藏和阿毗达磨中了知。由于略说之故，于此也作宣说。
此为观察十二有支第二十六品。

། །།འདིར་སྨྲས་པ། ད་ཁྱོད་ཀྱིས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང་མཐུན་པའི་མདོ་སྡེའི་མཐའ་ལ་ བརྟེན་ནས་ལྟ་བའི་རྣམ་པ་རྣམས་མི་སྲིད་པར་སྟོན་ཅིག་།འདིར་བཤད་པ། འདས་པའི་དུས་ན་བྱུང་ཞེས་དང་། །མ་བྱུང་འཇིག་རྟེན་རྟག་སོགས་པར། །ལྟ་བ་གང་ཡིན་དེ་དག་ནི། །སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན། །མ་འོངས་དུས་གཞན་འབྱུང་འགྱུར་དང་། །མི་འབྱུང་འཇིག་རྟེན མཐའ་སྩོགས་པར།།ལྟ་བ་གང་ཡིན་དེ་དག་ནི། །ཕྱི་མའི་མཐའ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན། །ཟག་པ་ཐམས་ཅད་སྡོམ་པའི་རྣམ་གྲངས་ཞེས་བྱ་བའི་མདོ་སྡེ་ལས་གསུངས་པ་བདག་སྔོན་འདས་པའི་དུས་ན་བྱུང་བར་གྱུར་ཅེས་བྱ་བ་དང་། བདག་སྔོན་འདས་པའི་དུས་ན་བྱུང་བར་མ་གྱུར་ཅེས་བྱ་བའི་རྒྱུ་འདིས་འཇིག་ རྟེན་རྟག་པ་ལ་སོགས་པར་ལྟ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ནོ།།བདག་མ་འོངས་པའི་དུས་གཞན་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་དང་། བདག་མ་འོངས་པའི་དུས་གཞན་དུ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱུ་འདིས་འཇིག་རྟེན་མཐའ་ཡོད་པ་ལ་སོགས་པར་ལྟ་བ་གང་ཡིན་པ་ དེ་དག་ནི་ཕྱི་མའི་མཐའ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་ནི་མི་འཐད་དེ། རིགས་པ་གང་གིས་ཤེ་ན། བཤད་པར་བྱ་སྟེ། འདས་པའི་དུས་ན་བྱུང་གྱུར་ཅེས། །བྱ་བ་དེ་ནི་མི་འཐད་དོ། །སྔོན་ཚེ་རྣམས་སུ་གང་བྱུང་བ། །དེ་ཉིད་འདི་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་བདག་ཏུ་འགྱུར་སྙམ་ན། །ཉེ་བར་ལེན་པ་ ཐ་དད་འགྱུར།།ཉེ་བར་ལེན་པ་མ་གཏོགས་པར། །ཁྱོད་ཀྱི་བདག་ནི་གང་ཞིག་ཡིན། །ཉེ་བར་ལེན་པ་མ་གཏོགས་པའི། །བདག་ཡོད་མ་ཡིན་བྱས་པའི་ཚེ། །ཉེ་བར་ལེན་ཉིད་བདག་ཡིན་ན། །ཁྱོད་ཀྱི་བདག་ནི་མེད་པ་ཡིན། །ཉེ་བར་ལེན་ཉིད་བདག་མ་ཡིན། །དེ་ནི་འབྱུང་དང་འཇིག་པ་ ཡིན།།ཉེ་བར་བླང་བ་ཇི་ལྟ་བུར། །ཉེ་བར་ལེན་པོ་ཡིན་པར་འགྱུར། །བདག་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ལས། །གཞན་དུ་འཐད་པ་ཉིད་མ་ཡིན། །གལ་ཏེ་གཞན་ན་ལེན་མེད་པར། །གཟུང་ཡོད་རིགས་ན་གཟུང་དུ་མེད། །དེ་ལྟར་ལེན་ནས་གཞན་མ་ཡིན། །དེ་ནི་ཉེར་ལེན་ཉིད་ཀྱང་མིན། །བདག་ནི་ཉེ་བར་ ལེན་མེད་མིན།།མེད་པ་ཉིད་དུའང་དེ་མ་ངེས། །བདག་སྔོན་འདས་པའི་དུས་ན་བྱུང་བར་གྱུར་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ནི་མི་འཐད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྔོན་གྱི་ཚེ་རབས་སུ་གང་བྱུང་བར་གྱུར་པ་དེ་ཉིད་ད་ལྟར་གྱི་བདག་འདི་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་གལ་ཏེ་སྔོན་གྱི་ཚེ་རབས་རྣམས་སུ་གང་བྱུང་བར་ གྱུར་པ་དེ་ཉིད་ད་ལྟར་གྱི་བདག་འདི་ཡིན་པར་གྱུར་ན་དེའི་ཕྱིར་སྐྱོན་ཅིར་འགྱུར་སྙམ་དུ་སེམས་ན་དེ་ལ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།གལ་ཏེ་སྔོན་གྱི་ཚེ་རབས་རྣམས་སུ་གང་བྱུང་བར་གྱུར་པ་དེ་ཉིད་ད་ལྟར་གྱི་བདག་འདི་ཡིན་པར་གྱུར་ན་དེ་ལྟ་ན་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཐ་དད་པར་མི་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཐ་དད་པར་ཡང་ འགྱུར་ལ།ཉེ་བར་ལེན་པ་མ་གཏོགས་པར་བདག་ཡོད་པར་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ཉེ་བར་ལེན་པ་མ་གཏོགས་པ་ཁྱོད་ཀྱི་བདག་དེ་གང་ཞིག་ཡིན་པར་སྨྲ་བར་ནུས་སམ། ཁོ་བོས་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་མི་འཐད་པར་ཤེས་སོ། །དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་ཉེ་བར་ ལེན་པ་མ་གཏོགས་པའི་བདག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན་ནི།དེའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཉིད་བདག་ཡིན་པར་འགྱུར་བའམ། ཡང་ན་ཁྱོད་ཀྱི་བདག་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཉེ་བར་ལེན་པ་ཉིད་བདག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་མི་འཐད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཉེ་བར་ལེན་པ་དེ་ནི་འབྱུང་བ་དང་། འཇིག་པ་ཡིན་པས་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་། །དེ་ལྟ་བུ་ནི་བདག་གི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ།

于此说道：现在你要依据声闻乘相应的经典，说明诸种见解是不成立的。在此解释：
过去时生起以及，未生世间常等等，所有这些见解，是依前际而起。
未来时他生起及，不生世间边等等，所有这些见解，是依后际而起。
如'一切漏防护法门经'中所说：'我于过去时曾生起'以及'我于过去时未曾生起'，由此因缘而执世间为常等见解，这些都是依于前际而起。'我于未来时将会生起'以及'我于未来时将不生起'，由此因缘而执世间有边等见解，这些都是依于后际而起。
这些都不合理。为何不合理？解释道：
说过去时生起，此说不应理，前世中所生，非即此我也。
若谓即是我，取蕴应有异，若离诸取蕴，何者是汝我？
若说离取蕴，我体不存在，若即取蕴我，汝我应无有。
取蕴非是我，彼有生灭故，取者如何能，即是所取蕴？
我体异取蕴，理上不应成，若异无取时，应可取实无。
如是非异取，亦非即取蕴，我非无取蕴，亦非定无体。
'我于过去时曾生起'这种说法不合理。为什么呢？因为前世所生之我并非现在之我。
若有此念：'如果前世所生即是现在之我，有何过失？'对此解释道：
若前世所生即是现在之我，则取蕴应有差别，且离取蕴外应有我的存在。那么离开取蕴，你说的我是什么？我知道这在任何情况下都不合理。
若想：'离开取蕴确实无我'，那么要么取蕴即是我，要么你的我根本不存在。
说取蕴即是我这一点也不合理。为什么呢？因为取蕴是生灭法，有生有灭的缘故。这不是我的特征。

།ཡང་གཞན་ཡང་། ཉེ་བར་བླང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུར་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། སྐྱོན་དུ་མར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་ཉེ་བར་བླང་བ་ལས་ཉེ་བར་ལེན པ་པོ་གཞན་ཡིན་པར་སེམས་ན།དེ་ལ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། བདག་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ལས་གཞན་དུ་འཐད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་གཞན་ཡིན་ན་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པར་ཡང་མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱིས་གཟུང་དུ་ཡོད་པའི་རིགས་ན་གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་ན་ བདག་ཉིད་ཉེ་བར་ལེན་པ་ལས་གཞན་ཡང་མ་ཡིན་ལ།དེ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན། ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན། འགའ་ཡང་མེད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་རྟག་པ་འདིས་བདག་སྔོན་འདས་པའི་དུས་ན་བྱུང་བར་གྱུར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་མི་འཐད་དོ། །ད་ནི། འདས་པའི་དུས་ ན་མ་བྱུང་ཞེས།།བྱ་བ་དེ་ཡང་མི་འཐད་དོ། །སྔོན་ཚེ་རྣམས་སུ་གང་བྱུང་བ། །དེ་ལས་འདི་གཞན་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་འདི་ནི་གཞན་གྱུར་ན། །དེ་མེད་པར་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར། །དེ་བཞིན་དུ་ནི་གནས་འགྱུར་ཞིང་། །དེར་མ་ཤི་བར་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །ཆད་དང་ལས་རྣམས་ཆུད་ཟ་དང་། །གཞན་ གྱིས་བྱས་པའི་ལས་རྣམས་ནི།།གཞན་གྱིས་སོ་སོར་མྱོང་བ་དང་། །དེ་ལ་སོགས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར། །མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་མིན་ཏེ་། །འདི་ལ་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར། །བདག་ནི་བྱས་པར་འགྱུར་བ་དང་། །འབྱུང་བ་རྒྱུ་མེད་ཅན་དུ་འགྱུར། །ད་ནི་བདག་སྔོན་འདས་པའི་དུས་ན་བྱུང་བར་ མ་གྱུར་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་མི་འཐད་དོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྔོན་གྱི་ཚེ་རབས་རྣམས་སུ་གང་བྱུང་བར་གྱུར་པ་དེ་ལས་འདི་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་འདི་གཞན་ཡིན་པར་གྱུར་ན་དེའི་ཕྱིར་དེ་མེད་པར་ཡང་འདི་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། སྔ་མ་དེ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་ན་གནས་པར་འགྱུར་ ཞིང་འདི་ཡང་དེར་མ་ཤི་བར་འདིར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟ་ན་ཆད་པ་དང་ལས་རྣམས་ཆུད་ཟ་བ་དང་གཞན་གྱིས་བྱས་པའི་ལས་རྣམས་གཞན་གྱིས་སོ་སོར་མྱོང་བ་དང་དེ་ལ་སོགས་པ་སྐྱོན་མང་པོ་དག་ཏུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། དེ་ལྟ་ན་བདག་མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་ ཏེ།བདག་མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་པས། དེའི་ཕྱིར་འདི་ལ་ཡང་བདག་བྱས་པར་འགྱུར་བ་དང་། འབྱུང་བ་རྒྱུ་མེད་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་དེ་ནི་མི་འདོད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་རྟག་པ་འདིས་བདག་སྔོན་འདས་པའི་དུས་ན་བྱུང་བར་མ་གྱུར་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་མི་འཐད་དོ། ། དེ་ལྟར་བདག་བྱུང་བདག་མ་བྱུང་། །གཉི་ག་གཉི་ག་མ་ཡིན་པར། །འདས་ལ་ལྟ་བ་གང་ཡིན་པ། །དེ་དག་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ན་བདག་སྔོན་འདས་པའི་དུས་ན་བྱུང་བར་གྱུར་ཅེས་བྱ་བ་དང་། བདག་སྔོན་འདས་པའི་དུས་ན་བྱུང་བར་མ་གྱུར་ཅེས་བྱ་བ་དང་། སྔོན འདས་པའི་དུས་ན་བྱུང་བར་གྱུར་ཀྱང་གྱུར་ལ།བྱུང་བར་མ་གྱུར་ཀྱང་མ་གྱུར་ཅེས་བྱ་བ་དང་། སྔོན་འདས་པའི་དུས་ན་བྱུང་བར་གྱུར་པ་ཡང་མ་ཡིན། བྱུང་བར་མ་གྱུར་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་འདས་པའི་དུས་ལ་ལྟ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ།

再者，所取即是能取者，这将导致诸多过失。若认为能取者异于所取，对此当解释：我不应异于取蕴。为什么呢？若是异者，则应离开取蕴也能被眼等诸根所取，但实际无法取得。
如是，我既非异于取蕴，也非即是取蕴，也非无取蕴，也非决定完全无所有。因此，说'我于过去世曾经存在'是不合理的。
现在，说'过去世不曾存在'也不合理。前世所生者，与此非是异。若此成异者，离彼亦当生。如是而安住，彼处未死而生。断灭及业尽，他作业他受，如是等过失，皆将成过咎。非从未生生，此成诸过失。我将成所作，生成无因故。
现在，说'我于过去世不曾存在'也不合理。为什么呢？因为此与前世所生者非异。若是异者，则应无彼而此生。再者，前者如是安住于彼处，此者不死于彼处而生于此处。
如是则成断灭、业果毁灭、他作业他受等诸多过失。再者，如是则成我从无而生，然我非从无生，因此将有我成所作及生成无因等过失，这是不可接受的。因此，说'我于过去世不曾存在'也不合理。
如是我生我未生，二俱非二俱，观察于过去，彼等皆不理。如是详细观察，说'我于过去世曾经存在'、'我于过去世不曾存在'、'过去世亦曾存在亦不存在'、'过去世非存在非不存在'等观察过去的见解都是不合理的。

།ད་ནི། མ་འོངས་དུས་གཞན་ འབྱུང་འགྱུར་དང་།།འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བར། །ལྟ་བ་གང་ཡིན་དེ་དག་ནི། །འདས་པའི་དུས་དང་མཚུངས་པ་ཡིན། །ད་ནི་བདག་མ་འོངས་པའི་དུས་གཞན་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་དང་། བདག་མ་འོངས་པའི་དུས་གཞན་དུ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བར་མ་འོངས་པའི་དུས་ལ་ ལྟ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་འདས་པའི་དུས་དང་མཚུངས་པར་བསམ་པར་བྱ་སྟེ།འདས་པའི་དུས་ལས་བརྩམས་པའི་སྐྱོན་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཉིད་འདིར་ཡང་བྱེ་བྲག་ཏུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། གལ་ཏེ་ལྷ་དེ་མི་དེ་ན། །དེ་ལྟ་ན་ནི་རྟག་པར་འགྱུར། །ལྷ་ནི་མ་སྐྱེས་ཉིད་འགྱུར་ཏེ། །རྟག་ ལ་སྐྱེ་བ་མེད་ཕྱིར་རོ།།གལ་ཏེ་ལྷ་དེ་ཉིད་མི་དེ་ཉིད་དུ་གྱུར་ན་དེ་ལྟ་ན་ནི་རྟག་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། ལྷ་མ་སྐྱེས་པ་ཉིད་དུ་ཡང་འགྱུར་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྟག་པ་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་ལྷ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་མི་མ་ཡིན་ཞིང་། ལྷ་མ་སྐྱེས་པ་ཉིད་ ཀྱང་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་རྟག་པ་མ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་ལྷ་ལས་མི་གཞན་ན། །དེ་ལྟ་ན་ནི་མི་རྟག་འགྱུར། །གལ་ཏེ་ལྷ་མི་གཞན་ཡིན་ནོ། །རྒྱུད་ནི་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ལྷ་ལས་མི་གཞན་ཡིན་ན་དེ་ལྟ་ན་ནི་མི་རྟག་པར་འགྱུར་རོ། །རྒྱུད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་ལྷ་ལས་མི་ གཞན་ཡིན་པར་མི་འཐད་པས་དེའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པ་མ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་ཕྱོགས་གཅིག་ལྷ་ཡིན་ལ། །ཕྱོགས་གཅིག་མི་ནི་ཡིན་གྱུར་ན། །རྟག་དང་མི་རྟག་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། །དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཕྱོགས་གཅིག་ནི་ལྷ་ཡིན་ལ་ཕྱོགས་གཅིག་ནི་མི་ཡིན་པར་གྱུར་ན་དེ་ལྟ་ ན་རྟག་ཀྱང་རྟག་ལ་མི་རྟག་ཀྱང་མི་རྟག་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན།གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་བདག་ཉིད་གཉིས་པ་ཉིད་མི་རིགས་པ་དེའི་ཕྱིར་རྟག་ཀྱང་རྟག་ལ་མི་རྟག་ཀྱང་མི་རྟག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་རྟག་དང་མི་རྟག་པ། །གཉི་ག་གྲུབ་པར་གྱུར་ན་ནི། །རྟག་པ་མ་ཡིན་མི་རྟག་མིན་། །འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་ འདོད་ལ་རག་།གལ་ཏེ་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གཉི་ག་རབ་ཏུ་གྲུབ་པར་གྱུར་ན་ནི། དེའི་ཕྱིར་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་རབ་ཏུ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་འདོད་ལ་རག་ན། གང་གི་ཕྱིར་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་དེ་གཉི་ག་རབ་ཏུ་མ་གྲུབ་པ་དེའི་ཕྱིར་རྟག་པ ཡང་མ་ཡིན་མི་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་རབ་ཏུ་མི་འགྲུབ་བོ།།གལ་ཏེ་གང་ཞིག་གང་ནས་འོངས། །ཅི་ཞིག་གང་དུ་འགྲོ་འགྱུར་ན། །དེ་ཕྱིར་དེ་ལ་ཐོག་མེད་པས། །རྟག་པར་གྱུར་ན་དེ་ཡང་མེད། །གལ་ཏེ་དངོས་པོ་གང་ཞིག་ཡུལ་གང་ནས་འོངས་ཤིང་ཅི་ཞིག་གཅིག་ཏུ་གང་དུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་ ན་ནི་དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཐོག་མ་མེད་པས་རྟག་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན།ཤེས་རབ་ཀྱིས་བརྩལ་ན་དངོས་པོ་གང་ཞིག་ཡུལ་གང་ནས་འོངས་ཤིང་། ཇི་ཞིག་གཅིག་ཏུ་གང་འགྲོ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུའི་དངོས་པོ་འགའ་ཡང་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཐོག་མ་མེད་པ་ཡང་མེད་པས་རྟག་པ་མ་ཡིན་ ནོ།།གལ་ཏེ་རྟག་པ་འགའ་མེད་ན། །མི་རྟག་གང་ཞིག་ཡིན་པར་འགྱུར། །རྟག་པ་དང་ནི་མི་རྟག་དང་། །དེ་གཉིས་བསལ་བར་གྱུར་པའོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱིས་བརྟགས་ན་དངོས་པོ་འགའ་ཡང་མེད་ན་མི་རྟག་པ་གང་ཞིག་ཡིན་པར་གྱུར། རྟག་ཀྱང་རྟག་ལ་མི་རྟག་ཀྱང་མི་ རྟག་པ་དང་།རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཡང་གང་ཞིག་ཡིན་པར་འགྱུར། དེ་ལྟ་བས་ན་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལས་བརྩམས་པའི་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་མི་འཐད་དོ།

现在，对于未来其他时间将会出现和不会出现这样的见解，与过去时间是相同的。现在，对于我在未来其他时间将会出现这样说，以及我在未来其他时间不会出现这样说，对未来时间的这些见解，应当思考为与过去时间相同，应当特别了知在此处也有从过去时间所产生的过失。
复次，若是那天人即是那人，如此则成为常住。天人将成为未生，因为常住者无有生故。若是那天人即是那人自身，如此则将成为常住。复次，天人也将成为未生，为何？因为常住者无有生故。因为凡是天人者既非是人，天人也非未生，因此非是常住。
若是人与天人不异，如此则成为无常。若是天人与人不异，相续则不应理。若是人与天人不异，如此则将成为无常。以相续的理由，人与天人不异不应理，因此非是无常。
若是一分是天人，一分是人，因为将成为常与无常，那也不应理。若是一分是天人而一分是人，如此则既是常住又是无常，因为如此二种自性不应理，因此既非常住又非无常。
若是常住与无常二者都成立，则常住非、无常非成立与否随欲。若是常住与无常这二者都得以成立，则常住非、无常非这也将得以成立与否随欲，因为常住与无常二者都未成立，因此常住非、无常非也不得成立。
若是某者从何处来，何者将往何处去，因此彼无始故，若成常住彼亦无。若是某事物从何处而来，某一者往何处而去，因此彼无始故将成常住，然以智慧观察，某事物从何处而来，某一者往何处而去，如此事物皆无所有，因此彼亦无始，故非常住。
若是全无常住，何者将成无常？常住与无常，及除遣彼二者。若是如此以智慧观察则无有任何事物，何者将成为无常？既是常住又是无常，以及非常住亦非无常又是何者？因此，从前际所说的常住、无常等四者皆不应理。

།ད་ནི། ཕྱི་མའི་མཐའ་ལས་བརྩམས་པའི་མཐའ་དང་མཐའ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ བཞི་པོ་དེ་དག་ཇི་ལྟར་མི་འཐད་པ།དེ་ལྟར་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། བཤད་པ། གལ་ཏེ་འཇིག་རྟེན་མཐའ་ཡོད་ན། །འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ཇི་ལྟར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་འཇིག་རྟེན་མཐའ་མེད་ན། །འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ཇི་ལྟར་འགྱུར། །འཇིག་རྟེན་མཐའ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་མི་ འཐད་དོ་།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ཡོད་པར་གྱུར་ན། དེའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ཡང་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་མཐའ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་མི་འཐད་དོ་། །འཇིག་རྟེན་མཐའ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ཡང་མི་འཐད་དོ་། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ ན།གལ་ཏེ་འཇིག་རྟེན་མཐའ་མེད་པར་གྱུར་ན་དེའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ཡང་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་མཐའ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ཡང་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་མཐའ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ཡང་མི་འཐད་དོ། །དེ་གཉིས་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འཐད་ཅེ་ན། དེ་ལ་ བཤད་པར་བྱ་སྟེ།གང་ཕྱིར་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུན། །འདི་ནི་མར་མེའི་འོད་དང་མཚུངས། །དེ་ཕྱིར་མཐའ་ཡོད་ཉིད་དང་ནི། །མཐའ་མེད་ཉིད་ཀྱང་མི་རིགས་སོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུན་འདི་ནི་མར་མེའི་འོད་དང་མཚུངས་པར་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱི་ཚོགས་པའི་དབང་གིས་འབྱུང་བ་དེའི་ཕྱིར་འཇིག་ རྟེན་མཐའ་ཡོད་པ་ཉིད་དང་།མཐའ་མེད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ཡང་མི་རིགས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་མི་རིགས་ཤེ་ན། དེ་ལ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་སྔ་མ་འཇིག་འགྱུར་ཞིང་། །ཕུང་པོ་འདི་ལ་བརྟེན་བྱས་ནས། །ཕུང་པོ་འདི་ནི་མི་འབྱུང་ན། །དེས་ན་འཇིག་རྟེན་མཐའ་ཡོད་འགྱུར། །གལ་ཏེ་སྔ་མ་མི་ འཇིག་ཅིང་།།ཕུང་པོ་འདི་ལ་བརྟེན་བྱས་ནས། །ཕུང་པོ་འདི་ནི་མི་འབྱུང་ན། །དེས་ན་འཇིག་རྟེན་མཐའ་མེད་འགྱུར། །གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་སྔ་མ་རྣམས་འཇིག་པར་འགྱུར་ཞིང་། ཕུང་པོ་འདི་དག་ལ་བརྟེན་ནས་ཕུང་པོ་གཞན་དེ་དག་མི་འབྱུང་ན་ནི་དེས་ན་འཇིག་རྟེན་མཐའ་ཡོད་པར་ འགྱུར་བ་ཞིག་ན་གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་མཐའ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་མི་འཐད་དོ།།གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་སྔ་མ་རྣམས་མི་འཇིག་ཅིང་ཕུང་པོ་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་ཕུང་པོ་ཕྱི་མ་དེ་དག་མི་འབྱུང་ན་ནི་དེས་ན་འཇིག་རྟེན་མཐའ་མེད་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ འཇིག་རྟེན་མཐའ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་མི་འཐད་དོ།།སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ལྷས་ཀྱང་། ཉན་པ་པོ་དང་མཉན་བྱ་དང་། །སྨྲ་པོ་འབྱུང་བ་ཤིན་ཏུ་དཀོན། །དེ་ཕྱིར་མདོར་ན་འཁོར་བ་ནི། །མཐའ་ཡོད་མ་ཡིན་མཐའ་མེད་མིན། །ཞེས་གསུངས་སོ། །ད་ནི་འཇིག་རྟེན་མཐའ་ཡོད་ཀྱང་ཡོད་ལ་མཐའ་མེད་ཀྱང་ མེད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་མི་འཐད་དེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བཤད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་ཕྱོགས་གཅིག་མཐའ་ཡོད་ལ། །ཕྱོགས་གཅིག་མཐའ་ནི་མེད་གྱུར་ན། །འཇིག་རྟེན་མཐའ་ཡོད་མཐའ་མེད་འགྱུར། །དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཕྱོགས་གཅིག་མཐའ་ཡོད་པར་གྱུར་ལ། ཕྱོགས་གཅིག་མཐའ་མེད་པར་ གྱུར་ན་ནི་དེའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་མཐའ་ཡོད་ཀྱང་ཡོད་ལ།མཐའ་མེད་ཀྱང་མེད་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། དེ་ལྟ་ན་དངོས་པོ་བདག་ཉིད་གཉིས་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་དེ་ནི་མི་འཐད་དོ། །ཇི་ལྟ་བུར་ན་ཉེར་ལེན་པོ། །ཕྱོགས་གཅིག་རྣམ་པར་འཇིག་འགྱུར་ལ། །ཕྱོགས་གཅིག་རྣམ་པར་འཇིག་མི་འགྱུར། །དེ་ལྟར་དེ་ནི་མི་ རིགས་སོ།

现在，从后边的边际开始，关于边际、无边际等四种情况如何不合理，将如此解说。如果问如何，则说：
如果世间有边际，来世将如何存在？如果世间无边际，来世将如何存在？
世间有边际这种说法不合理。为什么呢？如果有来世存在，则因此来世不会存在，所以不合理。又因为来世确实存在，所以世间有边际这种说法不合理。
世间无边际这种说法也不合理。为什么呢？如果世间无边际，则因此来世将不存在。又因为来世确实存在，所以世间无边际这种说法也不合理。
为什么这两种说法都不合理呢？对此解说：因为诸蕴的相续，如同灯光一样。因此，有边际性和无边际性都不合理。因为诸蕴的相续如同灯光一样，是依靠因缘和合而生起，所以世间有边际和无边际这两种说法都不合理。
为什么不合理呢？对此解说：如果前蕴灭去，依托此蕴，此蕴不生，则世间有边际。如果前蕴不灭，依托此蕴，此蕴不生，则世间无边际。
如果前蕴灭去，依托这些蕴，其他蕴不生起，那么世间就会有边际，但因为不是这样，所以世间有边际这种说法不合理。如果前蕴不灭，依托那些蕴，后蕴不生起，那么世间就会无边际，但因为不是这样，所以世间无边际这种说法也不合理。
圣者龙树菩萨也说：'听者和所闻法，以及说法者，出现极为稀有。因此简言之，轮回非有边际，也非无边际。'
现在，世间既有边际又无边际这种说法也不合理。为什么呢？解说道：如果一方有边际，一方无边际，世间将既有边际又无边际，这也不合理。
如果一方有边际，一方无边际，则世间将既有边际又无边际，但是这样事物具有两种自性是不合理的。就像取者的一方将灭，一方不灭，这样是不合理的。

།ཇི་ལྟ་བུར་ན་ཉེར་བླང་བ། །ཕྱོགས་གཅིག་རྣམ་པར་འཇིག་འགྱུར་ལ། །ཕྱོགས་གཅིག་རྣམ་པར་འཇིག་མི་འགྱུར། །དེ་ལྟར་དེ་ཡང་མི་རིགས་སོ། །རེ་ཞིག་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་རིགས་པ་གང་གིས་ཕྱོགས་གཅིག་རྣམ་པར་འཇིག་པར་འགྱུར་ལ། ཕྱོགས་གཅིག་རྣམ་པར་འཇིག་པར་མི་ འགྱུར་ཏེ།རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་རེ་ཞིག་དེ་ལྟར་ནི་མི་རིགས་སོ། །ཉེ་བར་བླང་བ་ཡང་རྣམ་པ་གང་གིས་ཕྱོགས་གཅིག་རྣམ་པར་འཇིག་པར་འགྱུར་ལ། ཕྱོགས་གཅིག་རྣམ་པར་འཇིག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་མི་འཐད་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་དེ་ ལྟར་ཡང་མི་རིགས་སོ།།དེ་ལྟར་གང་གི་ཕྱིར་དངོས་པོ་བདག་ཉིད་གཉིས་པ་ཉིད་མི་འཐད་པ་དེའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་མཐའ་ཡོད་ཀྱང་ཡོད་ལ་མཐའ་མེད་ཀྱང་མེད་ཅེས་བྱ་བ་མི་འཐད་དོ། །ད་ནི་འཇིག་རྟེན་མཐའ་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་མཐའ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་མི་འཐད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ ཞེ་ན།བཤད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་མཐའ་ཡོད་མཐའ་མེད་པ། །གཉི་ག་གྲུབ་པར་གྱུར་ན་ནི། །མཐའ་ཡོད་མ་ཡིན་མཐའ་མེད་མིན། །འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་འདོད་ལ་རག་།གལ་ཏེ་མཐའ་ཡོད་པ་དང་མཐའ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གཉི་ག་རབ་ཏུ་གྲུབ་པར་གྱུར་ན་ནི་དེའི་ཕྱིར་མཐའ་ཡོད་པ་ཡང་ མ་ཡིན་མཐའ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་འདི་རབ་ཏུ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བར་ཡང་འདོད་ལ་རག་ན་གང་གི་ཕྱིར་མཐའ་ཡོད་པ་དང་།མཐའ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གཉིས་རབ་ཏུ་མ་གྲུབ་པ་དེའི་ཕྱིར་མཐའ་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན། མཐའ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་རབ་ཏུ་མ་གྲུབ་བོ། ། དེ་ལྟ་བས་ན་བརྟག་པ་འདིས་ཕྱི་མའི་མཐའ་ལས་བརྩམས་པའི་མཐའ་དང་མཐའ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་བཞི་མི་འཐད་དོ། །ཡང་ན་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་དག་།སྟོང་ཕྱིར་རྟག་ལ་སོགས་ལྟ་བ། །གང་དུ་གང་ལ་གང་དག་ནི། །ཅིའི་ཕྱིར་ཀུན་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར། །ཡང་ན་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པའི་ཕྱིར། རྟག་པ་ལ་སོགས་པར་ལྟ་བ་དག་ཡུལ་དང་དུས་གང་དུ་དངོས་པོ་གང་ལ། ལྟ་བ་གང་དག་།རྒྱུ་ཅིའི་ཕྱིར་ཀུན་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར། །གང་གིས་ཐུགས་བརྩེ་ཉེར་བཟུང་ནས། །ལྟ་བ་ཐམས་ཅད་སྤང་བའི་ཕྱིར། །དམ་པའི་ཆོས་ནི་སྟོན་མཛད་པ། །གཽ་ཏམ་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །གང་གིས་ཐུགས བརྩེ་བས་ཉེ་བར་བཟུང་ནས་ལྟ་བ་ཐམས་ཅད་སྤང་བའི་ཕྱིར།དམ་པའི་ཆོས་བསྟན་པར་མཛད་པ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤིན་ཏུ་རྨད་དུ་བྱུང་བ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་མཚུངས་པ་མེད་པ་གཞལ་དུ་མེད་པ་གདུང་གཽ་ཏ་མ་དང་གཅིག་པ་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ལྟ་བ་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཉི་ཤུ་ བདུན་པ་སྟེ་ཐ་མའོ།

如何取舍呢？一边成为毁灭，一边不成为毁灭，如此这般也不合理。暂且，取者以何道理一边成为毁灭，一边不成为毁灭呢？因为没有常与无常性的缘故，暂且如此是不合理的。所取也以何种方式一边成为毁灭，一边不成为毁灭呢？因为常与无常性本身不合理的缘故，如此也不合理。
如此，因为事物本身不合理有二性的缘故，所以'世间有边际也有，无边际也无'这种说法不合理。现在，'世间非有边际亦非无边际'这种说法也不合理。为什么呢？解释道：若有边际无边际，二者若成立的话，非有边际非无边际，成立则随愿。若有边际和无边际这二者若能完全成立的话，则'非有边际亦非无边际'这一说法也能完全成立，但因为有边际和无边际这二者完全不成立，所以'非有边际亦非无边际'这一说法也完全不成立。
因此，以此观察，从后际开始的有边无边等四种说法不合理。或者，一切诸法，因空故常等见，于何处何法何等，为何普遍生起？或者因为一切诸法空性的缘故，常等诸见于何处何时于何法，何等见解，以何因缘普遍生起？
以大悲摄受已，为断一切见故，演说正法者，敬礼彼瞿昙。以大悲心摄受已，为断除一切见解故而演说正法的佛世尊极其稀有不可思议无与伦比不可度量瞿昙种姓者，我向他顶礼。
见的观察称为第二十七品，是最后一品。

། །།དབུ་མ་རྩ་བའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་ཤེས་རབ་ཅེས་བྱ་བ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་མངོན་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དོན་དམ་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཡང་དག་པར་སྟོན་པ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཚུལ་གསལ་བར་བྱེད་པ། སློབ་དཔོན་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་འཕགས་པ་ཀླུ སྒྲུབ་མི་འཕྲོགས་པའི་མཁྱེན་རབ་དང་།ཐུགས་རྗེར་ལྡན་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཐེག་པ་བླ་ན་མེད་པའི་ཚུལ་རབ་ཏུ་འབྱེད་པ་རབ་ཏུ་དགའ་བའི་ས་བསྒྲུབས་ནས་བདེ་བ་ཅན་གྱི་ཞིང་དུ་གཤེགས་པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དང་བའི་འོད་ཅེས་བྱ་བར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡེ་ཤེས་ འབྱུང་གནས་འོད་ཅེས་བྱ་བར་འགྱུར་བས་མཛད་པ།དེའི་འགྲེལ་པ་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏ་ཞེས་བྱ་བ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ངེས་པའི་དོན་སྟོན་པ། ལྟ་བ་ངན་པའི་དྲི་མ་སེལ་བར་བྱེད་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཚུལ་གཏན་ལ་འབེབས་པ། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གསལ་བར་བྱེད་པ། སློབ་དཔོན་བཙུན་པ་སངས་ རྒྱས་བསྐྱངས་འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་གྱི་བཀའ་གྲུབ་པ་བསྟན་བཅོས་དུ་མའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་མཛད་པ།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ། རིག་སྔགས་འཆང་གྲུབ་པའི་གནས་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་གཤེགས་པས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ།། །།རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་ཛྙཱ་ན་གརྦྷ་དང་། །ཞུ་ཆེན་གྱི་ལོ་ ་ཙཱ་བ་ཅོག་རོ་ཀླུའི་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་པའོ།

《中论根本颂》名为'智慧'，是阐明大乘阿毗达磨的建立、胜义谛真实性，显明般若波罗蜜多之理的论著。
此论由大阿阁黎圣者龙树所造，他具有无与伦比的智慧与大悲，善巧开显如来无上大乘之理，已证得欢喜地，往生极乐净土，将在净光世界成为如来，号名智源光如来。
其注释《佛护论》阐明大乘了义，能除邪见垢染，确立般若波罗蜜多之理，显明胜义谛。
此注释由尊者佛护阿阁黎所造，他是圣文殊师利教法的成就者，造有众多论著释义，真实趣入大乘，已往生持明成就殊胜处。
由印度堪布智藏和大译师却若龙尊翻译、校对并审定。
